II SA/Wa 436/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-11-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaurlopekwiwalentTrybunał Konstytucyjnyprawo pracysłużby munduroweorzecznictwozadośćuczynienie

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że mimo braku nowelizacji przepisów, można go obliczyć na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżący, funkcjonariusz Policji, domagał się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Organy Policji odmówiły, powołując się na lukę prawną po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis określający sposób obliczania ekwiwalentu. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że wyrok TK pozwala na zrekonstruowanie właściwej podstawy prawnej obliczenia ekwiwalentu, przyjmując wynagrodzenie za jeden dzień roboczy jako jego wartość.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe dla funkcjonariusza Policji, S. O. Organy Policji, zarówno I instancji (Komendant Wojewódzki Policji), jak i II instancji (Komendant Główny Policji), odmówiły wypłaty, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) unieważnił przepis art. 115a ustawy o Policji w zakresie ustalania wysokości ekwiwalentu (1/30 miesięcznego uposażenia), tworząc lukę prawną uniemożliwiającą obliczenie należności. Skarżący z kolei podnosił, że wyrok TK nie blokuje możliwości obliczenia ekwiwalentu, a nawet wskazuje sposób jego ustalenia poprzez przyjęcie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska skarżącego. Sąd uznał, że wyrok TK, mimo że był wyrokiem zakresowym, nie uniemożliwił ustalenia wysokości ekwiwalentu. Sąd podkreślił, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu wyroku TK wskazano, że ekwiwalent powinien stanowić równowartość wynagrodzenia za jeden dzień roboczy, a nie 1/30 uposażenia. Sąd stwierdził, że organy powinny zrekonstruować treść przepisu zgodnie z wyrokiem TK i wypłacić należny ekwiwalent. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone. Sąd zaznaczył również, że od 1 października 2020 r. wszedł w życie przepis nowelizujący art. 115a ustawy o Policji, który należy uwzględnić w dalszym postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nie może odmówić wypłaty wyrównania, powołując się na lukę prawną. Sąd administracyjny może zrekonstruować właściwą podstawę prawną obliczenia ekwiwalentu na podstawie uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przyjmując wynagrodzenie za jeden dzień roboczy jako jego wartość.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że był wyrokiem zakresowym, nie uniemożliwił ustalenia wysokości ekwiwalentu. Orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. W uzasadnieniu wyroku TK wskazano, że ekwiwalent powinien stanowić równowartość wynagrodzenia za jeden dzień roboczy, a nie 1/30 uposażenia. Organy powinny zrekonstruować treść przepisu zgodnie z wyrokiem TK.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.o. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z Konstytucją RP. Po wyroku TK należy przyjąć wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

Pomocnicze

u.o. Policji art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o. Policji art. 32

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o. Policji art. 6a § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej są związane całym obowiązującym porządkiem prawnym, z uwzględnieniem jego hierarchii.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15 zzs 4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

ustawa zmieniająca art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Należy uwzględnić przy ponownym orzekaniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 pozwala na zrekonstruowanie podstawy prawnej obliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, przyjmując wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Brak nowelizacji przepisu art. 115a ustawy o Policji nie stanowi przeszkody do wypłaty należnego ekwiwalentu. Odmowa wypłaty ekwiwalentu stanowi naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Odrzucone argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 stworzył lukę prawną uniemożliwiającą ustalenie wysokości należnego ekwiwalentu. Organy administracji są związane obowiązującym stanem prawnym i nie mogą działać bez wyraźnej podstawy prawnej. Dopiero nowelizacja ustawy umożliwi wypełnienie woli Trybunału.

Godne uwagi sformułowania

ekwiwalent za niewykorzystany urlop, (substytut urlopu) ustalony z zastosowaniem wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta nie jest rekompensatą ekwiwalentną, ponieważ nie odpowiada wartości tego świadczenia w naturze. Ekwiwalent w języku polskim oznacza "odpowiednik", "równoważnik" oraz "towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru". Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. w razie braku reakcji ustawodawcy, przyjmuje się, że należy odkodować podstawą prawną z przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją

Skład orzekający

Sławomir Fularski

przewodniczący sprawozdawca

Łukasz Krzycki

członek

Janusz Walawski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, interpretacja skutków wyroków TK dla organów administracji, zasada legalizmu i praworządności w działaniu administracji."

Ograniczenia: Dotyczy głównie funkcjonariuszy Policji, ale może mieć zastosowanie analogiczne do innych służb mundurowych, dla których obowiązują podobne przepisy dotyczące urlopów i ekwiwalentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na praktykę administracyjną i jak sądy interpretują luki prawne, aby zapewnić zgodność z Konstytucją. Jest to przykład walki obywatela o swoje prawa w obliczu niejasności prawnych.

Policjant wygrał z systemem: sąd nakazał wypłatę ekwiwalentu za urlop mimo luki prawnej!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 436/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski
Łukasz Krzycki
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 4507/21 - Wyrok NSA z 2024-06-27
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1782
art. 115a art. 114 ust. pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2019 r. nr [...]
Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej też jako "organ I instancji") decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 6a ust. 2 pkt 2, art. 32, art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r. poz. 161 ze zm., dalej jako "ustawa o Policji"), odmówił S. O. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za 2012-2015 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący wnioskiem z [...] listopada 2018 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wznowienie postępowania i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, skarżącemu w dacie zwolnienia ze służby wypłacono ekwiwalent pieniężny za 130 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, w wysokości obliczonej w sposób określony w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wówczas obowiązującym (1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym).
Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. jako tzw. orzeczenie negatoryjne (eliminujące normę prawną) stworzyło lukę w systemie prawnym, uniemożliwiającą ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. Z powołanego wyroku wynika wyłącznie, że "przelicznik" za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (tj. z konstytucyjną zasadą równości i prawem do wypoczynku). Orzeczenie to nie ma charakteru prawotwórczego - nie określa wartości ułamkowej uposażenia zasadniczego według którego należałoby wypłacić ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Dopiero nowelizacja ustawy, konkretyzująca wymiar części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, stworzy nowy stan prawny, w którym organ będzie upoważniony dokonywać porównania wysokości ekwiwalentu wypłaconego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu z wysokością określoną w znowelizowanym przepisie, a w konsekwencji dokonywać wypłaty uzupełniającej.
Skarżący w piśmie z [...] października 2019 r. złożył odwołanie od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2019 r., w którym zarzucił, że jest ona krzywdząca i niezgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego
z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.
Komendant Główny Policji (dalej także jako "organ odwoławczy") decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania S. O., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2019 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2012-2015.
Komendant Główny Policji wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy
o Policji, policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
W dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) został ogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym stwierdzono, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 oraz z 2018 r., poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zakresowy charakter omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Kwestia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, nie była natomiast przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, z czego wynika, że powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się do tego zagadnienia.
W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego.
Sytuacja taka (brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego) będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (koniecznym będzie przyjęcie danego wskaźnika tych przeliczeń). Ponadto istotne znaczenie będzie miało wprowadzenie przez ustawodawcę przepisów przejściowych, rozstrzygających, do jakich zdarzeń prawnych bądź też podmiotów nowe przepisy prawa znajdą zastosowanie, co w konsekwencji może skutkować koniecznością ponownego ustalenia wysokości omawianego ekwiwalentu i wypłaty różnicy w jego wysokości osobom, które taki ekwiwalent otrzymały na podstawie zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny regulacji. W tym kontekście nie jest jednoznaczne, czy organ rozpatrując omawiane żądanie wypłaty ekwiwalentu powinien wstrzymać się z oceną możliwości jego spełnienia do czasu zakończenia prac legislacyjnych nad daną kwestią i dopiero po wejściu w życie stosownych regulacji dokonać czynności materialno-technicznej wypłaty żądanego ekwiwalentu albo wydać decyzję o odmowie wypłaty żądanej należności, czy też bez oczekiwania na wprowadzenie rozwiązań prawnych determinowanych wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego orzekać o odmowie wypłaty. W ocenie organu wobec aktualnego braku przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu w innej niż dotychczas wysokości, organ administracji, decydując się na rozpatrzenie wniosku, nie ma możliwości rozstrzygnięcia w inny sposób niż poprzez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania. Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem, odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji, gdyż jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mająca w tym interes prawny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. O. zakwestionował rozstrzygnięcie Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2019 r. nr [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że brak ważnej podstawy prawnej do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie powinien stać na przeszkodzie wydaniu merytorycznej decyzji, zgodnie z którą zostanie wykorzystany inny przelicznik niż ten wskazany w przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 wskazał wprost możliwy sposób obliczania wysokości należnego ekwiwalentu, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Stanowisko organów w niniejszej sprawie stoi więc w sprzeczności z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Wydanie decyzji odmawiającej wypłatę należnego ekwiwalentu skutkuje jednocześnie zastosowaniem niekonstytucyjnej normy art. 115a ustawy o Policji, co stanowi naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Uznając zarzuty skargi za niezasadne wskazał, że ustawodawca nadal nie określił współczynnika według którego należy obliczać ekwiwalent za niewykorzystany urlop i nadgodziny. Organ jest związany art. 6 K.p.a. oraz dyscypliną finansów publicznych i w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Dopiero nowelizacja brzmienia art. 115a ustawy o Policji umożliwi wypełnienie woli Trybunału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie skarżący powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15, zarzucił organom obu instancji nieuzasadnioną odmowę wyrównania otrzymanych należności z tytułu niewykorzystanego przed zwolnieniem ze służby urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego. Komendant Główny Policji argumentował natomiast, że jest związany ustawą.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15, w myśl którego art. 115a ustawy o Policji
w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji tego, czy
w obecnym stanie prawnym (po wyroku Trybunału), przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem (np. np. 1/22, ewentualnie 1/21, który jest stosowany wobec funkcjonariuszy z innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej), można wyliczyć należny ekwiwalent za niewykorzystany urlop, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej - wyliczyć brakującą i niewypłaconą skarżącemu kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.
Sąd podziela zapatrywanie skarżącego, znajdujące poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. wyroki NSA z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2928/19, z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt I OSK 557/20 oraz WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 94/20), że w stanie prawnym istniejącym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. braku nowelizacji art. 115a ustawy o Policji i zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem (co można porównać z pominięciem prawodawczym – por. wyrok TK z 24 września 2001 r. sygn. akt SK 22/01), kierując się uzasadnieniem wyroku Trybunału można wyliczyć kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, należny funkcjonariuszowi w związku ze zwolnieniem ze służby.
Z art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 8 Konstytucji RP, uznającego Konstytucję za najwyższe prawo RP, oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu) i art. 6 K.p.a. wynika, że organy władzy publicznej, w tym organy administracji publicznej związane są całym obowiązującym porządkiem prawnym,
z uwzględnieniem jego hierarchii, na czele której znajduje się Konstytucja RP. Działanie organów władzy publicznej zgodne z zasadą praworządności oznacza więc przede wszystkim działanie zgodne z Konstytucją (legalność konstytucyjną), a w razie wątpliwości co do jej zgodności - z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (K. Działocha, Pojęcie wykonywania orzeczeń TK (w:) red. K. Działocha, S. Jarosz-Żukowska, Wykonywanie orzeczeń TK w praktyce konstytucyjnej organów państwa, Warszawa 2013, Wyd. Sejmowe, s. 22 oraz wyrok NSA z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 694/17).
Przede wszystkim należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok zakresowy, a z takim mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, nie orzeka
o zgodności (niezgodności) z Konstytucją całego przepisu (jednostki redakcyjnej tekstu prawnego) ale jego fragmentu (części). W pozostałym zakresie przepis nadal obowiązuje, a "skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez TK jest uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmacyjne) przy stosowaniu prawa" (por. K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego, a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK [w:] Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s.297).
Należy przypomnieć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2017 r. wyeliminował z obrotu prawnego (z dniem 6 listopada 2018 r. - data publikacji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym) art. 115a ustawy o Policji, w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten zachował zaś walor konstytucyjności w odniesieniu do prawa policjantów zwalnianych ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
NSA w wyroku z 13 października 2020 r. sygn. akt I OSK 557/20 zwrócił uwagę, że "nie można odnosić problemu istnienia normy prawnej będącej podstawą ustalenia uprawnień jej adresata wyłącznie do kwestii technicznych związanych z brakiem ustalenia przez ustawodawcę wskaźnika odpowiadającego ułamkowej części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Należy zauważyć, że sposób obliczenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego, który pozwoliłby policjantom za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymać ekwiwalent rekompensujący w pełni poniesioną stratę, jest określony w uzasadnieniu wyroku Trybunału. Trybunał w uzasadnieniu orzeczenia podniósł m. in., że ekwiwalent za niewykorzystany urlop, (substytut urlopu) ustalony z zastosowaniem wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta nie jest rekompensatą ekwiwalentną, ponieważ nie odpowiada wartości tego świadczenia w naturze. Ekwiwalent w języku polskim oznacza "odpowiednik", "równoważnik" oraz "towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru" (zob. np. Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2006, s. 811). Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub urlop dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu przez policjanta zwolnionego ze służby. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. W takiej sytuacji, w razie braku reakcji ustawodawcy, przyjmuje się, że należy odkodować podstawą prawną z przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją (por. wyrok TK
z 6 marca 2002 r. sygn. akt P 7/00, OTK-A 2002/2/13)
To wszystko pozwala stwierdzić, że w systemie prawnym w dniu wydania zaskarżonej decyzji istniała norma prawna gwarantująca konstytucyjne prawo do ekwiwalentu per se. Skarżący ma zatem prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a organ będąc obowiązany do wypłacenia tego świadczenia musi zrekonstruować treść tego przepisu w części zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z wyrokiem Trybunału. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak już powiedziano, w uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji i art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Organy Policji przy stosowaniu art. 115a ustawy o Policji, dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu nie jest wynagrodzenie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy powinien bowiem, ze swej istoty stanowić równowartość uposażenia za okres urlopu wypoczynkowego
Podsumowując - zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2019 r. zostały wydane
z naruszeniem prawa i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a. podlegają uchyleniu. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, bowiem skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ww. ustawy, nie był reprezentowany przez pełnomocnika, ani nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z 22 października 2020 r. wydane na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne,
a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym, bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Organ I instancji ponownie orzekając powinien mieć jednak na uwadze zmianę stanu prawnego dotyczącego tej sprawy. Zmianie uległ przepis art. 115a ustawy
o Policji z mocy ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610), z dniem 1 października 2020 r. Organ powinien również uwzględnić art. 9 ust. 1tej ustawy zmieniającej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI