II SA/Wa 424/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-11-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
straż granicznawysługa latdodatekuposażenieprawo pracysłużba mundurowaterminyprzedawnienieorzecznictwo administracyjne

WSA w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej odmawiającą wyrównania dodatku za wysługę lat, uznając, że prawo do wzrostu uposażenia powstaje z mocy prawa, a nie z daty złożenia wniosku.

Funkcjonariusz Straży Granicznej K. M. domagał się wyrównania dodatku za wysługę lat za okres trzech lat wstecz, argumentując, że okres pracy w gospodarstwie rolnym powinien zostać zaliczony. Organy administracji odmówiły, twierdząc, że roszczenie stało się wymagalne dopiero z datą złożenia wniosku. WSA w Warszawie uchylił te decyzje, stwierdzając, że prawo do wzrostu uposażenia powstaje z mocy prawa, a złożenie wniosku jedynie przerywa bieg przedawnienia, nie jest datą powstania roszczenia.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza Straży Granicznej K. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej odmawiającą wypłacenia wyrównania dodatku za wysługę lat za okres od lipca 2016 r. do lipca 2019 r. Funkcjonariusz domagał się zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym jako domownik, co skutkowałoby wzrostem dodatku z 22% do 24%. Pierwsza instancja (Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej) odmówiła wyrównania, wskazując, że roszczenie stało się wymagalne dopiero z dniem złożenia wniosku o zaliczenie okresu pracy (lipiec 2019 r.) i skutkuje na przyszłość, a nie wstecz. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na art. 110 ust. 1 i art. 111 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, argumentując, że zmiana wysokości uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę, a brak udokumentowania okresów pracy skutkował niższym uposażeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące wymagalności roszczenia i przedawnienia. Zgodnie z orzecznictwem, prawo do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat powstaje z mocy prawa z dniem spełnienia przesłanki (np. osiągnięcia wymaganego stażu), a decyzja ustalająca ten wzrost ma charakter deklaratoryjny. Złożenie wniosku o zaliczenie okresów pracy przerywa bieg przedawnienia, ale nie jest datą powstania roszczenia. Sąd powołał się na analogiczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące pragmatyki policyjnej. W związku z tym, Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji, uwzględniając, że funkcjonariusz ma prawo do wyrównania za trzyletni nieprzedawniony okres wstecz od daty złożenia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Roszczenie o wyrównanie dodatku za wysługę lat, wynikające z zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym, staje się wymagalne z dniem, w którym prawo do wzrostu uposażenia powstało z mocy prawa, a nie z datą złożenia wniosku o zaliczenie tego okresu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat powstaje z mocy prawa, a decyzja organu ma charakter deklaratoryjny. Złożenie wniosku o zaliczenie okresu pracy przerywa bieg przedawnienia, ale nie jest datą powstania roszczenia. W związku z tym, funkcjonariusz ma prawo do wyrównania za 3 lata wstecz od daty złożenia wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.SG art. 103 § 1 i 2

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

u.SG art. 108 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

u.SG art. 110 § 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

u.SG art. 111 § 1 i 3 pkt 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

rozp. MSWiA art. 5 § 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 stycznia 2019 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 239 § 1 pkt 1 lit d

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MSWiA art. 1 § 1 pkt 6

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 stycznia 2019 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej

u. wliczaniu okresów pracy art. 1 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 2zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat powstaje z mocy prawa, a nie z daty złożenia wniosku. Złożenie wniosku o zaliczenie okresu pracy przerywa bieg przedawnienia, ale nie jest datą powstania roszczenia. Decyzja ustalająca dodatek za wysługę lat ma charakter deklaratoryjny.

Odrzucone argumenty

Roszczenie o wyrównanie dodatku za wysługę lat stało się wymagalne dopiero z dniem złożenia wniosku o zaliczenie okresu pracy. Wzrost uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat jest nabywane z mocy prawa. Wydana w tym przedmiocie decyzja (rozkaz personalny) ma zatem charakter deklaratoryjny. Złożenie przez policjanta wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów stanowi natomiast podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, a więc przerywa bieg przedawnienia.

Skład orzekający

Andrzej Góraj

sędzia

Andrzej Kołodziej

przewodniczący

Danuta Kania

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie daty wymagalności roszczeń o wyrównanie dodatku za wysługę lat w służbach mundurowych oraz interpretacja przepisów o przedawnieniu i charakterze decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki służb mundurowych (Straż Graniczna, analogicznie Policja), ale może być pomocne w interpretacji podobnych przepisów dotyczących innych grup zawodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie momentu powstania roszczenia i przedawnienia, co ma bezpośrednie przełożenie na finanse funkcjonariuszy. Pokazuje też, jak sądy korygują błędne interpretacje organów administracji.

Czy dodatek za wysługę lat należy się z mocy prawa, czy dopiero po złożeniu wniosku? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 424/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Danuta Kania /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
III OSK 4281/21 - Wyrok NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art 145 § 1 pkt 1 lit a, art 135, art 239 § 1 pkt 1 lit d
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wyrównania dodatku za wysługę lat uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2019 r. nr [...]
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. M. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "KGSG", "organ II instancji") z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia wyrównania dodatku za wysługę lat za okres od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] lipca 2019 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
K. M. został przyjęty do służby w Straży Granicznej w dniu [...] sierpnia 1997 r. na mocy rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "KNOSG", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 1997 r. Obecnie pełni służbę na stanowisku [...] zespołu grupy [...] Placówki SG kat. II w [...], etat [...].
Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. funkcjonariusz zwrócił się do K[...]OSG o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.
K[...]OSG rozkazem personalnym z dnia [...] września 2019 r. nr [...] ustalił wnioskodawcy na dzień [...] lipca 2019 r. prawo do dodatku za wysługę lat w wysokości wynoszącej miesięcznie 24% należnego uposażenia zasadniczego uwzględniając okres pracy w gospodarstwie rolnym obejmujący 2 lata, 1 miesiąc i 28 dni, tj. od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] sierpnia 1995 r.
Pismem z dnia [...] września 2019 r. K. M. złożył wniosek o naliczenie i wypłatę za okres od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] lipca 2019 r. należności wynikających ze zmiany od dnia [...] lipca 2019 r. dodatku za wysługę lat z 22% na 24% należnego uposażenia zasadniczego. Jako podstawę roszczenia wskazał ww. rozkaz personalny z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
K[...]OSG decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 108 ust. 1 pkt 1, art. 110 ust. 1 i art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 147 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 stycznia 2019 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. poz. 199), dalej: "rozporządzenie MSWiA z dnia 30 stycznia 2019 r.", odmówił wypłacenia wyrównania dodatku za wysługę lat za okres od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] lipca 2019 r. w związku z podwyższeniem tego dodatku z 22% na 24% należnego uposażenia zasadniczego na podstawie rozkazu personalnego z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 108 ust. 1 pkt 1, art. 110 ust. 1 i art. 111 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 30 stycznia 2019 r. Wskazał, że roszczenie o wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat staje się wymagalne wraz ze złożeniem wymaganej dokumentacji. Data złożenia dokumentów wyznacza zatem początek biegu przedawnienia.
Stwierdził następnie, że w niniejszej sprawie prawo do wzrostu uposażenia powstało dopiero z datą złożenia przez funkcjonariusza wniosku w dniu [...] lipca 2019r. i wywołuje skutki prawne na przyszłość, a nie z datą wsteczną. Skoro zatem wymagalność roszczenia powstaje dopiero w momencie udokumentowania prawa do dodatku, to funkcjonariusz nie może liczyć na wyrównanie dodatku za okres 3 lat wstecz.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. K. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie powołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1098/15.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], KGSG powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał treść art. 103 ust. 1, art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 30 stycznia 2019 r. Wskazał, że funkcjonariuszowi SG uposażenie przysługuje już z dniem przyjęcia do służby. Składową tego uposażenia stanowi obligatoryjnie procentowa wartość uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, a więc zasadą jest ustalenie na dzień przyjęcia do służby dotychczasowej wysługi lat. Przy czym chodzi tutaj tylko o okresy podlegające wliczeniu do okresu pracy sprzed przyjęcia do służby w SG, gdyż dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat nie wymaga wydania odrębnej decyzji. Oznacza to, że dalszy wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat w SG naliczany jest automatycznie na podstawie decyzji ustalającej wysługę lat na dzień przyjęcia do służby. W przypadku udokumentowania przez funkcjonariusza w późniejszym okresie dodatkowych, niezaliczonych dotychczas okresów zatrudnienia wydaje się decyzję zmieniającą wysługę lat, określającą termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość.
Istnienie okresów uwzględnianych przy ustalaniu wysługi lat przy przyjęciu funkcjonariusza do służby ma charakter obiektywny, albowiem o tym, czy funkcjonariuszowi w rozkazie personalnym zostanie ustalona wysługa lat i czy otrzyma on odpowiedni wzrost uposażenia, decyduje jedynie udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat. Brak udokumentowania okresów zaliczanych do wysługi lat powoduje, że jego uposażenie zasadnicze jest ustalane w wysokości niższej, niż mogłoby być ustalane, gdyby w dniu przyjęcia do służby prawidłowo udokumentował okresy zaliczane do wysługi lat.
Zdaniem KGSG, jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji prawidłowo powołano art. 110 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, który stanowi, że zmiana wysokości uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Zatem wzrost uposażenia z tytułu nowo udokumentowanej wysługi lat (tj. o 2% należnego uposażenia) powstał dopiero z chwilą złożenia przez K. M. wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym.
Kwestia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych została ujęta w art. 111 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym roszczenia te ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Kwota dodatku za wysługę lat stanowi składnik uposażenia, które płatne jest miesięcznie z góry. Przy czym powyższe następuje od momentu spełnienia przesłanek do ustalenia i wypłaty dodatku za wysługę lat, co jest jednoznaczne z jego wymagalnością. Jeżeli więc roszczenie o zaliczenie dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy stało się wymagalne z dniem [...] lipca 2019 r. i z tą datą ustalono wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat, to nie wystąpiło przedawnienie roszczenia w myśl art. 111 ww. ustawy. Przedawnienie roszczenia nastąpiłoby tylko w sytuacji, gdyby organ dysponując kompletem dokumentów nie wydał niezwłocznie decyzji w sprawie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, lecz rozstrzygnął sprawę w późniejszym terminie.
Reasumując KGSG stwierdził, że zastosowanie koncepcji - wypłaty wyrównania uposażenia i dodatku za wysługę lat za trzy lata wstecz od daty złożenia wniosku, której żąda wnioskodawca - sprowadzałoby się w istocie do uznania wymagalności roszczenia sprzed daty jego zgłoszenia, czyli przed zaistnieniem okoliczności uzasadniających wzrost uposażenia. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że przed przyjęciem do służby w Straży Granicznej wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] sierpnia 1995 r., jednakże fakt ten został przed organami SG ujawniony dopiero w trakcie służby. Zatem okoliczność ta nie może kreować wymagalności roszczenia ze skutkiem wcześniejszym niż data jej wykazania, która jest również datą rozpoczęcia biegu roszczenia.
Tym samym, zdaniem organu II instancji, brak jest podstaw do ustalenia, naliczenia i wypłaty wyrównania uposażenia oraz dodatku za wysługę lat za trzy lata wstecz od daty złożenia wniosku o zwiększenie wysługi lat dla celów uposażeniowych tj. od dnia [...] lipca 2019 r.
Pismem z dnia 28 stycznia 2020 r. K. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję KGSG z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] zarzucając naruszenie:
- art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione pozbawienie strony wyrównania dodatku za wysługę lat w sytuacji, gdy Straż Graniczna wypłacała wyrównanie tego dodatku innym funkcjonariuszom,
- art. 111 ustawy o Straży Granicznej poprzez jego błędną interpretację.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę KGSG wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie natomiast do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z akt sprawy K[...]OSG rozkazem personalnym z dnia [...] września 2019 r. nr [...] ustalił K. M. dodatek za wysługę lat w wysokości 24% należnego uposażenia zasadniczego na dzień [...] lipca 2019 r., tj. na datę złożenia wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Natomiast wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. skarżący zwrócił się do tego organu o naliczenie i wypłatę wyrównania dodatku za wysługę lat za okres trzech lat wstecz, tj. od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] lipca 2019 r.
Organy orzekające w sprawie zgodnie przyjęły, iż brak ku temu podstaw, bowiem roszczenie skarżącego o zaliczenie dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym stało się wymagalne z dniem [...] lipca 2019 r., tj. od dnia złożenia przez funkcjonariusza po raz pierwszy udokumentowanego wniosku w tej sprawie. W konsekwencji z tą datą ustalono wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Zdaniem organów, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiło przedawnienie roszczenia w myśl art. 111 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, bowiem organ wydał niezwłocznie decyzję określającą prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na datę uzasadniającą tę zmianę.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy zatem kwestii w jakiej dacie następuje wymagalność przedmiotowego roszczenia, a co się z tym wiąże 3-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie.
W myśl art. 108 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, funkcjonariusze otrzymują dodatek za wysługę lat w wysokości uzależnionej od okresów służby, o których mowa w art. 106.
Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 6 wydanego na podstawie delegacji ustawowej (art. 106 ustawy o Straży Granicznej) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 stycznia 2019 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej zalicza się inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.
Inne okresy, o których mowa w ww. przepisie, ustala art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), który w punkcie 1 stanowi, że ilekroć przepisy prawa (...) przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 30 stycznia 2019 r., zaliczenia okresów, o których mowa w § 1, oraz ustalenia wysługi lat dokonuje się po raz pierwszy na dzień przyjęcia funkcjonariusza do służby w Straży Granicznej, albo przeniesienia funkcjonariusza do służby w Straży Granicznej na podstawie art. 31a ust. 1 ustawy, w rozkazie personalnym zawierającym rozstrzygnięcie w sprawie przyznania funkcjonariuszowi dodatku za wysługę lat po raz pierwszy. Zaliczenie do wysługi lat okresów nieuwzględnionych w rozkazie, o którym mowa w ust. 1, oraz nowe ustalenie wysługi lat następuje, na udokumentowany wniosek funkcjonariusza, w rozkazie personalnym zawierającym rozstrzygnięcie w sprawie przyznania funkcjonariuszowi dodatku za wysługę lat (ust. 2).
Przepis art. 111 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej stanowi, iż roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie dokonały błędnej interpretacji powołanych przepisów w odniesieniu do daty wymagalności tego typu roszczeń, a co się z tym wiąże - liczonego od tejże daty 3-letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 111 ust. 1 ww. ustawy. Nie można bowiem zgodzić się z organem, że skutek w postaci powstania przedmiotowego roszczenia powstaje z chwilą złożenia w komórce organizacyjnej jednostki SG wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi okresy zaliczane do wysługi lat. W tym względzie Sąd podziela pogląd odmienny, zaprezentowany w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1098/15 (publ. CBOSA), powołanym już w części sprawozdawczej uzasadnienia.
Wskazać zatem należy, że przedawnienie roszczenia polega na tym, że po upływie określonego prawem czasu dłużnik może odmówić zapłaty. Innymi słowy upływ terminu przedawnienia powoduje niemożność skutecznego dochodzenia roszczenia. Prawo do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat związane jest ze spełnieniem przesłanki w postaci przepracowania określonego czasu pracy, a decyzja określająca prawo do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat ma charakter deklaratoryjny, co wynika z przepisów ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 30 stycznia 2019 r., zwłaszcza z § 5 ust. 1 i 2. Okoliczność, że funkcjonariusz Straży Granicznej złożył dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat później aniżeli w dacie przyjęcia do służby, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, nie skutkuje jednak tym, że jego roszczenie rozpoczyna swój bieg dopiero od daty złożenia wniosku i nie może dotyczyć okresu wcześniejszego.
Należy bowiem, obok powołanego już wyżej przepisu art. 111 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej określającego 3-letni termin przedawnienia roszczenia, uwzględnić ust. 3 pkt 1 tego artykułu regulujący kwestię przerwania biegu przedawnienia. Przepis ten stanowi, że bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki SG, upoważnionym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia.
Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że dzień złożenia przez funkcjonariusza udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki SG przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat, a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej. W konsekwencji funkcjonariusz SG traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Natomiast podjęcie przez niego czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres.
Analogiczny pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2323/13 (publ. CBOSA), który wprawdzie dotyczy pragmatyki policyjnej, jednakże poprzez zbieżność regulacji prawnych z przepisami ustawy o Straży Granicznej, posiłkowo w niniejszej sprawie ma zastosowanie. W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, że "(...) policjant nabywa prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z momentem osiągnięcia odpowiedniej wysługi lat uwzględniającej wysługę liczoną na dzień przyjęcia do służby. W przypadku, gdy już w dacie przyjęcia do służby legitymuje się on wymaganą wysługą lat, to już z tym dniem nabywa przedmiotowe uprawnienie. Oznacza to, że uprawnienie do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat jest nabywane z mocy prawa. Złożenie przez policjanta wymaganych dokumentów i wydanie decyzji (rozkazu personalnego) ma charakter potwierdzający istniejące już uprzednio uprawnienie. Wydana w tym przedmiocie decyzja (rozkaz personalny) ma zatem charakter deklaratoryjny. (...) policjant z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego posiada roszczenie o ustalenie nabycia prawa, a w konsekwencji roszczenie o jego realizację. Nie oznacza to jednak, że z tą chwilą powstaje po stronie organów Policji obowiązek realizacji świadczenia. Obowiązek ten istnieje potencjalnie i warunkowo. Uruchomienie przez policjanta jego prawa następuje poprzez złożenie wniosku, a następnie wydanie stosownej decyzji (rozkazu personalnego). Przy czym zauważyć należy, iż te czynności nie stanowią podstawy nabycia prawa do realizacji roszczenia, które w dacie ich podejmowania już faktycznie istnieje. Złożenie przez policjanta wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów stanowi natomiast podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, a więc przerywa bieg przedawnienia".
Powyższy pogląd podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w kolejnych wyrokach: z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1340/13; z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt I OSK 229/14; z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3106/15; z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3257/15; z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 879/16 (publ. CBOSA). Wskazaną linię orzeczniczą należy tym samym uznać za ugruntowaną.
W ocenie Sądu, podobne brzmienie art. 107 ustawy o Policji i art. 111 ustawy o Straży Granicznej czyni powyższą wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualną także w odniesieniu do powołanego przepisu ustawy o Straży Granicznej. Z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariusz posiada roszczenie o ustalenie nabycia prawa, a w konsekwencji roszczenie o jego realizację. Oznacza to, że funkcjonariusz nabywa prawo do wzrostu uposażenia z tytułu większej wysługi lat, nie z dniem złożenia wniosku o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, ale wcześniej. Prawo to istniało już w dniu przyjęcia do służby, a ponieważ przerwanie biegu przedawnienia tego prawa zostało dokonane z datą złożenia wniosku, to termin nabycia prawa należnego funkcjonariuszowi do wyższego uposażenia z tytułu wysługi lat powinien uwzględniać okres nieprzedawniony (3 lata przed złożeniem wniosku). Mając na względzie, że K. M. został przyjęty do służby w dniu [...] sierpnia 1997 r., to ten dzień będzie w tym konkretnym przypadku także terminem nabycia prawa do wzrostu uposażenia. Określenie skarżącemu rozkazem personalnym z dnia [...] września 2019 r. nr [...] prawa do dodatku za wysługę lat w wysokości 24% należnego uposażenia zasadniczego na dzień [...] lipca 2019 r., nie pozbawia skarżącego roszczenia o wypłatę wyrównania za 3 lata wstecz.
Skoro zatem zaskarżona decyzja KGSG z dnia [...] grudnia 2019 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja K[...]OSG z dnia [...] października 2019 r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd był zobligowany do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego. K[...]OSG będzie obowiązany ponownie rozpoznać sprawę skarżącego o wypłatę wyrównania dodatku za wysługę lat za okres 3 lat wstecz biorąc pod uwagę przedstawione powyżej rozważania Sądu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 347 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd nie stwierdził podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, bowiem skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a., nie był reprezentowany przez pełnomocnika, ani nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI