II SA/Wa 415/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
ekwiwalent za urlopCBAfunkcjonariuszprzelicznikniekonstytucyjnośćprawo pracysłużby munduroweorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą wypłaty ekwiwalentu za urlop funkcjonariuszowi CBA, uznając, że przelicznik 1/30 jest niezgodny z Konstytucją RP, podobnie jak w przypadku policjantów.

Funkcjonariusz CBA K. F. domagał się wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według przelicznika 1/22, argumentując, że przelicznik 1/30 stosowany przez CBA jest niezgodny z Konstytucją RP, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący policjantów. Szef CBA odmówił, twierdząc, że wyrok TK dotyczył tylko ustawy o Policji. Sąd administracyjny uchylił decyzję Szefa CBA, uznając, że analogiczny przepis rozporządzenia wykonawczego również może być uznany za niekonstytucyjny, jeśli jego treść jest identyczna z przepisem ustawy uznanym za niezgodny z Konstytucją.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy funkcjonariuszowi Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA), K. F. Funkcjonariusz domagał się zastosowania przelicznika 1/22 do obliczenia ekwiwalentu, twierdząc, że przelicznik 1/30 stosowany na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów jest niezgodny z Konstytucją RP. Jako podstawę wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który orzekł o niezgodności z Konstytucją analogicznego przepisu ustawy o Policji. Szef CBA odmówił wyrównania, argumentując, że wyrok TK dotyczył wyłącznie ustawy o Policji i nie ma mocy wiążącej dla przepisów CBA, które nie były przedmiotem kontroli TK. Ponadto, organ podkreślał, że jest związany obowiązującymi przepisami prawa, w tym rozporządzeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa CBA. Sąd uznał, że chociaż sądy są związane ustawą i co do zasady nie kontrolują jej konstytucyjności, to w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności normy prawnej identycznej w treści z normą zawartą w przepisie niższego rzędu (rozporządzeniu), sąd może odmówić zastosowania tej normy rozporządzenia. Sąd podkreślił, że wyrok TK w sprawie ustawy o Policji, uznający przelicznik 1/30 za niezgodny z Konstytucją, powinien mieć wpływ na stosowanie analogicznej normy w rozporządzeniu dotyczącym CBA, zwłaszcza w kontekście prokonstytucyjnej wykładni prawa i możliwości rozszerzonej skuteczności orzeczeń TK. Sąd wskazał również na nowelizację przepisów ustawy o CBA, która weszła w życie po wydaniu decyzji organu, co mogło mieć wpływ na ponowne rozpatrzenie sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny może odmówić zastosowania normy prawnej zawartej w przepisie rozporządzenia wykonawczego, która jest analogiczna do uznanej za niekonstytucyjną normy prawnej wyrażonej w ustawie.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny, choć związany ustawą, może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia wykonawczego, jeśli jego treść jest analogiczna do przepisu ustawy uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Wyrok TK uchyla domniemanie konstytucyjności normy prawnej, co powinno mieć wpływ na stosowanie identycznych norm w innych aktach prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

ustawa o CBA art. 84 § ust. 1

Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

Funkcjonariuszowi przysługuje prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 28 dni roboczych.

ustawa o CBA art. 84 § ust. 6

Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

Przez dni robocze rozumie się dni od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego art. 20 § ust. 1

Określa przelicznik 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, który skarżący uznał za niezgodny z Konstytucją.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa o CBA art. 87 § ust. 1

Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

ustawa o CBA art. 96 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

ustawa o CBA art. 64 § ust. 3

Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

ustawa o CBA art. 96 § ust. 1a

Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

Dodany na mocy ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., mógł mieć wpływ na ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw art. 9 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw art. 39 § pkt 6

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie przelicznika 1/30.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przelicznik 1/30 stosowany do ekwiwalentu za urlop funkcjonariuszy CBA jest niezgodny z Konstytucją RP, podobnie jak analogiczny przepis ustawy o Policji uznany przez TK. Sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia wykonawczego, który jest analogiczny do przepisu ustawy uznanego za niekonstytucyjny.

Odrzucone argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący ustawy o Policji nie ma zastosowania do przepisów CBA, ponieważ nie były one przedmiotem kontroli TK. Szef CBA jest związany obowiązującymi przepisami prawa, w tym rozporządzeniem, i nie może stosować przelicznika 1/22 bez podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

sąd jest władny wzruszyć zaskarżone rozstrzygniecie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa niekonstytucyjność ma charakter oczywisty, co niejako zwalnia sąd z obowiązku zwracania się z tą sprawą do Trybunału Konstytucyjnego niedopuszczalność samodzielnej oceny przez sąd konstytucyjności normy ustawowej ustępuje wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł już o niekonstytucyjności normy ustawowej, identycznej w treści z normą ustawy stosowaną przez sąd

Skład orzekający

Ewa Marcinkowska

przewodniczący-sprawozdawca

Danuta Kania

członek

Iwona Maciejuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Rozszerzona skuteczność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na analogiczne przepisy rozporządzeń wykonawczych w sprawach dotyczących praw funkcjonariuszy służb mundurowych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przepis rozporządzenia jest identyczny z przepisem ustawy uznanym za niekonstytucyjny przez TK i gdy sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności aktu niższego rzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego rozszerzonej skuteczności orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i możliwości kwestionowania przez sądy przepisów wykonawczych na podstawie wyroków TK dotyczących ustaw. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i prawem pracy funkcjonariuszy.

Czy wyrok TK w sprawie policjantów chroni też funkcjonariuszy CBA? Sąd administracyjny rozstrzyga o konstytucyjności przepisów wykonawczych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 415/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 4264/21 - Wyrok NSA z 2024-09-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 8, art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] października 2019 r. nr [...]
Uzasadnienie
Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego (zwany dalej Szefem CBA), decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty K. F.ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według przelicznika 1/22 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za dzień niewykorzystanego urlopu, oraz odsetek ustawowych
W sprawie ustalono, że K. F. był funkcjonariuszem Centralnego Biura Antykorupcyjnego w okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] września 2019 r. Skarżący został zwolniony ze służby na podstawie art. 64 ust. 3 ustawy o CBA. W związku ze zwolnieniem ze służby został wypłacony ww. ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Podstawą naliczenia i wypłaty ekwiwalentu były przepisy ustawy o CBA oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, wydanego na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o CBA.
Wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. K. F., wystąpił o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za lata 2017-2019 według przelicznika 1/22 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku za dzień niewykorzystanego urlopu. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że powyższe wyliczenie jest podyktowane zapisem art. 84 ust. 1 ustawy o CBA, który stanowi, że funkcjonariuszowi przysługuje prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 28 dni roboczych. W ocenie wnioskodawcy wyrażenie "dni roboczych" powoduje, że przyjęcie wskazanego w § 20 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie urlopów funkcjonariuszy CBA przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu jest niezgodne z art. 84 ustawy o CBA oraz art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wskazał K. F., przelicznik 1/22 obowiązuje w innych pragmatykach służbowych, a § 20 ww. rozporządzenia narusza konstytucyjną zasadę równości, poprzez obliczanie ekwiwalentu pieniężnego według zasad odmiennych niż obowiązujące w stosunku do funkcjonariuszy innych służb oraz żołnierzy zawodowych. Zaznaczył jednocześnie, że celem wypłaty ekwiwalentu jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi niewykorzystanego urlopu. Rekompensata pieniężna powinna być adekwatna do maksymalnych norm czasu służby, a może się to urzeczywistnić jedynie poprzez pełne pokrycie szkody, jaką poniósł funkcjonariusz w związku z niewykorzystaniem urlopu.
Podniósł nadto, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K/15) orzekł, że przelicznik 1/30 funkcjonujący w przepisach dotyczących funkcjonariuszy Policji jest niezgodny z Konstytucją RP, zaś w orzecznictwie przyjmuje się, że z uwagi na analogiczne uregulowanie omawianej kwestii w innych ustawach dotyczących służb mundurowych, powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego znajduje zastosowanie także w odniesieniu do obowiązujących w tej materii przepisów w CBA.
Zgodnie z wnioskiem, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według przelicznika 1/22 wraz z odsetkami ustawowymi od dnia [...] września 2019 r. powinien zostać przekazany na konto osobiste funkcjonariusza, zaś decyzja w sprawie jego naliczenia na adres do korespondencji.
Szef CBA decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1921) w zw. z § 20 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego (Dz. U. Nr 17 poz. 100) odmówił wypłaty K. F. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według przelicznika 1/22 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za dzień niewykorzystanego urlopu, oraz odsetek ustawowych
W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że Szef CBA, jako organ administracji publicznej, ma obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Obowiązujące w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym przepisy w zakresie naliczania i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy są jednoznaczne i nie wywołują żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Organ ma obowiązek stosować normę prawną wynikającą wprost z obowiązujących go przepisów w tym zakresie.
Wobec powyższego Szef CBA wskazał, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem K. F., że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym przelicznik 1/30 jest niezgodny z Konstytucją RP, znajduje zastosowanie w odniesieniu do obowiązujących w tej materii przepisów w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Szef CBA wskazał, że konstytucyjność przepisów, na podstawie których Szef CBA dokonuje obliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, nie była przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 30 października 2018 r. Trybunał Konstytucyjny orzekał wyłącznie o konstytucyjności art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Nadto, moc wiążącą posiada wyłącznie sentencja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a nie tezy formułowane w uzasadnieniu orzeczenia.
Szef CBA stwierdził więc, że uznanie, zgodnie z wolą wnioskodawcy, że w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym obowiązuje przelicznik 1/22, a w konsekwencji naliczenie i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wraz z odsetkami ustawowymi według powyższego przelicznika, nie miałoby żadnego oparcia w prawie.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. F. podniósł, że w państwie prawa dokumenty, na podstawie których opierają się organy państwa, mają swoją hierarchię. W Polsce przepisy ustaw mają moc większą, aniżeli przepisy rozporządzeń wydanych na podstawie tychże ustaw. Istotne jest również to, że akty mniejszej rangi jak np. rozporządzenia nie mogą stać w jawnej sprzeczności z aktami prawnymi wyższej rangi tj. ustawami. W ocenie skarżącego, w przypadku przepisów wykonawczych w sprawie urlopów funkcjonariuszy CBA zachodzi właśnie taka sytuacja tj. przepis § 20 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego stoi w jawnej sprzeczności z art. 84 ustawy o CBA. W takiej sytuacji organ administracji państwowej, który działa na podstawie i w granicach prawa, winien pominąć wadliwe przepisy rozporządzenia i wydać decyzję na podstawie aktu prawnego mającego wyższą rangę, w tym przypadku ww. ustawy, nie mówiąc już o sprzeczność ww. przepisów z przepisami Konstytucji RP.
Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2373/15 skarżący wywiódł, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności w przepisach dotyczących funkcjonariuszy Policji przelicznika 1/30 dotyczy również identycznie brzmiącego i wywołującego identyczne skutki prawne przelicznika 1/30 dotyczącego funkcjonariuszy CBA. Organ winien zatem przy wydawaniu decyzji opierać się na przepisach Konstytucji RP oraz ustawy o CBA, pomijając całkowicie niekonstytucyjność przepisu rozporządzenia.
Szef CBA, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji ponownie podkreślił, że Szef CBA, jako organ administracji publicznej, ma obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa.
Szef CBA stwierdził więc, że sporny przepis § 20 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy CBA nadal obowiązuje w systemie prawnym i korzysta z tzw. domniemania konstytucyjności, a Szef CBA, jako centralny organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 K.p.a. jest zobligowany do działania na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zatem w przedmiotowej sprawie pozytywne załatwienie wniosku jest niemożliwe, gdyż wypłata wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie miałaby oparcia w żadnym z przepisów prawa
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. F. zarzucił organowi nierozstrzygnięcie istoty sprawy, jaką jest żądanie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego za lata 2017-2019 zgodnie z zasadą, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego winien przysługiwać ekwiwalent finansowy w wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku (zwany dalej przelicznik 1/22) – (podstawa prawna: art. 84 ustawy o CBA) oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, poprzez błędne ustalenie stanu sprawy i pominięcie zakresu wskazanego w odwołaniu.
Wobec powyższego wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa CBA oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] jako naruszających prawo i zobowiązanie organu do wydania nowej decyzji o kierunku zgodnym z pierwotnym wnioskiem skarżącego, tj. wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego za lata 2017-2019 zgodnie z zasadą, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego winien przysługiwać ekwiwalent finansowy w wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku;
2) zobowiązanie organu do wydania nowej decyzji o kierunku zgodnym z pierwotnym wnioskiem skarżącego;
3) zobowiązanie organu do wypłaty odsetek ustawowych liczonych od dnia [...] września 2019 r.
4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym;
5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że przelicznik w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, uregulowany w treści § 20 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego jest w jego ocenie niezgodny z art. 84 ustawy o CBA oraz art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W treści art. 84 ust. 1 i ust. 6 wskazano bowiem, że funkcjonariuszowi przysługuje prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 28 dni roboczych, a przez dni robocze rozumie się dni od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy.
Skarżący podniósł też, że przelicznik 1/22 funkcjonuje w stosunku do funkcjonariuszy Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, jak również żołnierzy zawodowych. W przepisach dotyczących Służby Więziennej funkcjonuje przelicznik 1/21.
Odnosząc się do zaskarżonej decyzji Szefa CBA skarżący wskazał, że przedstawione stanowisko w zakresie braku skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) w odniesieniu do przepisów dotyczących Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jest chybione, a na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2373/15.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa CBA wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli rozstrzygnięcia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżone rozstrzygniecie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia organów administracji podlegają uchyleniu, czy też stwierdzeniu ich nieważności.
Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji Szefa CBA w świetle wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie K.F., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zarzucił organowi nieuzasadnioną odmowę wyrównania otrzymanych należności z tytułu niewykorzystanego przed zwolnieniem ze służby urlopu wypoczynkowego.
Szef CBA argumentował natomiast, że jest związany Konstytucją i obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślał, że konstytucyjność przepisów, na podstawie których Szef CBA dokonuje obliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, nie była przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny. W przywołanym przez skarżącego wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 Trybunał Konstytucyjny orzekał zaś wyłącznie o konstytucyjności art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego oddziałuje, w sferze obowiązywania prawa, wyłącznie na normę wyraźnie wskazaną w sentencji orzeczenia. Nadto, moc wiążącą posiada wyłącznie sentencja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a nie tezy formułowane w uzasadnieniu orzeczenia.
W sprawie tej spór dotyczy więc w istocie odniesienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w myśl którego art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, do analogicznego w treści przepisu § 20 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, wydanego na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o CBA.
Innymi słowy, chodzi o odpowiedź na pytanie, czy w procesie stosowania prawa można uznać za niezgodny z Konstytucją RP przepis prawny, którego treść jest analogiczna z treścią przepisu innej ustawy, uznanego za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny.
Należy zauważyć, że kwestia rozszerzonej skuteczności orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa była przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt V CSK 377/15, czy też z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt V CSK 230/17) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyroki z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2791/14, czy też z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3236/16). W orzeczeniach tych, stosując prokonstytucyjną metodę wykładni przepisów prawa - przyjęto, że jeżeli tak samo brzmiąca norma prawa występuje w dwóch aktach prawnych o podobnym charakterze i jedna z nich została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczną z Konstytucją (art. 62 ust. 2 Konstytucji), to również norma zawarta w drugim akcie prawnym, co do której nie toczyło się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, może być uznana za niekonstytucyjną.
Warto w tym miejscu zauważyć, że powyższy pogląd znalazł akceptację również w doktrynie (por. m. in. Michał Jackowski, Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w procesie sądowego stosowania prawa, Wydawnictwo Sejmowe 2016, s. 339). W uzasadnieniu tego stanowiska podnosi się, że negatywne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uchyla domniemanie konstytucyjności normy prawnej, a nie przepisu prawnego. Taka sama norma prawna może być zawarta w przepisach rożnych aktów prawnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy zakodowanej w konkretnym przepisie prawa deroguje zatem z systemu praw ten przepis lub jego część. Musi mieć jednak również wpływ na stosowanie innych przepisów zawierających taką samą niekonstytucyjną normę.
Wskazać należy, że z przepisów art. 8 i art. 178 Konstytucji RP wynika, że sądy podlegają tylko Konstytucji (której przepisy stosuje się bezpośrednio) oraz ustawom. Związanie sądu ustawą sprawia, że w zasadzie sądy nie mają kompetencji do kontroli konstytucyjności ustawy i w konsekwencji nie mogą odmówić jej zastosowania. W razie wątpliwości co do konstytucyjności ustawy mają obowiązek zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym.
Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że przyjmuje się jednocześnie, iż niedopuszczalność samodzielnej oceny przez sąd konstytucyjności normy ustawowej ustępuje wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł już o niekonstytucyjności normy ustawowej, identycznej w treści z normą ustawy stosowaną przez sąd. W takim bowiem przypadku niekonstytucyjność ma charakter oczywisty, co niejako zwalnia sąd z obowiązku zwracania się z tą sprawą do Trybunału Konstytucyjnego.
Warto zauważyć, że rozpatrywanym przypadku mamy jednak do czynienia z zarzutem niezgodności z Konstytucją RP normy podustawowej zawartej w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów.
W świetle wynikającego z Konstytucji RP związania sądu ustawą można uznać, że sądy są właściwe do badania i kwestionowania konstytucyjności norm prawnych zawartych w akcie prawnym niższego rzędu, niż ustawa z konsekwencjami polegającymi na odmowie zastosowania tej normy podustawowej. W zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu, niż ustawa, sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania (por. m.in. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00).
W tej sprawie zajęcie takiego stanowiska szczególnie uzasadnia wspomniany już fakt, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, na który powołał się skarżący, orzekł o niezgodności z Konstytucją analogicznego w treści przepisu ustawy o Policji.
Jeżeli zatem akceptuje się stanowisko co do tego, że sąd wyjątkowo może odmówić zastosowania normy ustawowej w sytuacji, gdy analogiczna norma zawarta w innej ustawie została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją, to tym bardziej, sąd - będąc związany tylko ustawą - może odmówić zastosowania normy prawnej zawartej w przepisie rozporządzenia wykonawczego, która analogiczna jest z uznaną za niekonstytucyjną normą prawną wyrażoną w ustawie.
Należy zauważyć, że przepis art. 115a ustawy o Policji stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Z kolei w myśl przepisu § 20 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, wysokość ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy oblicza się, mnożąc 1/30 uposażenia przez liczbę dni niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych lub dodatkowych.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie dotyczące możliwości wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, bez konieczności ingerencji prawodawcy, z uwzględnieniem omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15.
Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] września 2019 r. Szef CBA powinien mieć na względzie zmianę stanu prawnego dotyczącego tej sprawy. Zmianie uległ bowiem przepis art. art. 96 ustawy o CBA (poprzez dodanie ust. 1a) na mocy ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610), z dniem 1 października 2020 r. Organ powinien również uwzględnić art. 9 ust. 3 oraz art. 39 pkt 6 ww. ustawy zmieniającej.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI