II SA/Wa 409/24

II SA/Wa 409/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 4
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 145 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Magdalena Morawiec, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] Prezes Agencji Mienia Wojskowego, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz na podstawie art. 48d ust. 12 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1623 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o zakwaterowaniu), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] odmawiającą K. M. wypłaty świadczenia mieszkaniowego od dnia [...] marca 2019 r. do [...] marca 2021 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że K. M. w dniu [...] marca 2019 r. złożył dwa wnioski: wniosek o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego oraz wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
Wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego strona cofnęła, o czym poinformowała Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w [...] [...] kwietnia 2019 r., wskazując, że wystąpi o przyznanie miejsca w internacie albo kwaterze internatowej. W związku z powyższym Dyrektor, w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z jego wolą sprawę wypłaty świadczenia mieszkaniowego pozostawia bez rozpoznania i nadał bieg sprawie dotyczącej przyznania miejsca w internacie albo kwaterze internatowej.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor OR AMW w [...] odmówił przyznania K. M. miejsca w internacie albo kwaterze internatowej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia [...] września 2019 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2345/19, oddalił skargę na ww. decyzję. Wyrok ten jest prawomocny.
Z kolei wniosek strony z dnia [...] marca 2019 r. o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego został rozpoznany decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., którą odmówiono wnioskodawcy przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2075/19 oddalił skargę na ww. decyzję. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2574/21, uchylił wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r. oraz obie poprzedzające go decyzje. NSA uznał, że w sprawie nie miała zastosowania przesłanka negatywna z art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, która była podstawą wydania przez organ decyzji odmownej.
W następstwie powyższego wyroku Dyrektor Oddziału Regionalnego AMW w [...] zakończył sprawę przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego - wszczętą wnioskiem strony z dnia [...] marca 2019 r. - umarzając postępowanie decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] września 2021 r. nr [...] wnioskodawca został z dniem [...] stycznia 2022 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy regulujące przyznawanie żołnierzom zawodowym prawo do zakwaterowania i stwierdził, że wypłata żołnierzowi służby kontraktowej świadczenia mieszkaniowego lub przydział miejsca w internacie albo kwaterze internatowej następowała, tylko w sytuacji, w której takiemu żołnierzowi nie przydzielono kwatery albo innego lokalu mieszkalnego.
Zakres sprawy administracyjnej obejmuje w takim przypadku prawo strony do żądania jednej z dwóch form wymienionych w art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu. Żołnierzowi pozostawiono jednocześnie prawo wyboru jednej z nich i dalej idące prawo zmiany oświadczenia. W konsekwencji organ przyjął, że na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu mogło się toczyć jedno postępowanie administracyjne o przydział miejsca w internacie albo kwaterze internatowej lub o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie dwóch odrębnych spraw administracyjnych. Strona miała uprawnienie do jednego żądania które, jak w niniejszej sprawie mogła - wedle własnego uznania - wybrać, czy zmienić.
Organ wyjaśnił następnie, że skarżący był żołnierzem służby kontraktowej, którego wniosek o przydział kwatery albo lokalu mieszkalnego został rozpoznany odmownie, stąd ubiegał się o realizację "dodatkowego" uprawnienia z art. 21 ust. 4 ustawy z zakwaterowaniu. Na podstawie ww. przepisu złożył w dniu [...] marca 2019 r. wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, który cofnął w dniu [...] kwietnia 2019 r., zastępując go wnioskiem o przyznanie miejsca w internacie albo kwaterze internatowej. Sprawa w tym zakresie została rozpoznana co do istoty i zakończyła się prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2020 r.
W kontekście powyższego organ nie podzielił twierdzenia strony, że wniosek z dnia [...] marca 2019 r. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego po wyroku NSA "zaistniał" na nowo. Wniosek ten na żądanie wnioskodawcy został bowiem zamieniony na wniosek o przydział miejsca w internacie i sprawa została prawomocnie zakończona.
Z tej przyczyny organ odwoławczy zaakceptował stanowisko organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie zasadne było wydanie decyzji o odmowie wypłaty świadczenia mieszkaniowego na podstawie art. 48d ust. 12 ustawy o zakwaterowaniu.
K. M. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, poprzez odmowę przyznania mu świadczenia mieszkaniowego, pomimo złożenia przez niego wniosku o przyznanie takiego świadczenia w dniu [...] marca 2019 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że pismo z dnia [...] kwietnia 2019 r. nie było cofnięciem przez niego wniosku o przyznanie świadczenia mieszkaniowego, stanowiło natomiast dodatkowy wniosek o przydział internatu lub kwatery internatowej. Zamiarem skarżącego nie było natomiast, jak twierdzą organy, cofnięcie wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, lecz uzyskanie jakiejkolwiek możliwości realizacji swojego prawa do zakwaterowania.
Nawet gdyby nawet uznać, że faktycznie doszło do cofnięcia wniosku, to organ na skutek tak zinterpretowanej czynności winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Natomiast brak takiej decyzji powoduje, że sprawa o wypłatę świadczenia mieszkaniowego nie została zakończona i winien on wydać decyzję w zakresie żądania strony.
Ponadto skarżący zakwestionował stanowisko organu, że na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu mogło toczyć się jedno postępowanie o przydział miejsca w internacie albo kwaterze internatowej lub o wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Jak wynika z akt administracyjnych w dniu [...] marca 2019 r. skarżący złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW w [...] dwa wnioski: pierwszy o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego (k. 2 akt administracyjnych), a drugi o wypłatę świadczenia mieszkaniowego (k. 8 akt administracyjnych). Postępowanie w sprawie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego zostało zakończone decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...].
W niniejszym postępowaniu przedmiotem skargi jest natomiast decyzja kończąca postępowanie administracyjne wszczęte drugim wnioskiem skarżącego, tj. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
Jak stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Si(który zgodnie z art. 819 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny miał w tej sprawie zastosowanie w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku), żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. W myśl zaś art. 21 ust. 2 ustawy, prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący w dniu złożenia wniosku z dnia [...] marca 2019 r. był żołnierzem służby kontraktowej. Miała zatem do niego zastosowanie regulacja zawarta w art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu. Zgodnie z tym przepisem, żołnierzowi służby kontraktowej prawo do zakwaterowania realizuje się, na jego wniosek, w pierwszej kolejności w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. W przypadku nieprzydzielenia kwatery albo innego lokalu mieszkalnego żołnierz ten wybiera, na swój wniosek, jedną z form zakwaterowania, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3.
Analiza treści przywołanych przepisów pozwala zatem na stwierdzenie, że w przypadku nieprzydzielenia stronie kwatery albo innego lokalu mieszkalnego (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), wnioskodawcy przysługuje prawo wyboru jednej z dwóch form realizacji prawa do zakwaterowania, tj. przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej lub wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Wybór ten należy wyłącznie do żołnierza i organ administracji nie może w tym zakresie zastępować wnioskodawcy w określeniu przedmiotu jego żądania.
Nie jest sporne w tej sprawie, że skarżący w dniu [...] marca 2019 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia mieszkaniowego, który zainicjował postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Wprawdzie pismo skarżącego z dnia [...] listopada 2023 r. również zostało zatytułowane jako "wniosek", jednak z treści tego pisma wynika, że skarżący (niepełniący już wówczas zawodowej służby wojskowej) domagał się w istocie wydania rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. Powyższe pismo nie mogło być zatem potraktowane jako nowy wniosek o przyznanie świadczenia mieszkaniowego.
W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że w piśmie z dnia [...] kwietnia
2019 r. (k. 13 akt administracyjnych), skarżący oświadczył, że dokonał wyboru jednej z dwóch, wskazanych w art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu, form realizacji prawa do zakwaterowania, tj. zdecydował się ubiegać o przydział miejsca w internacie albo kwaterze internatowej. Intencja strony w tym zakresie nie budzi, w ocenie Sądu, wątpliwości. Skarżący oświadczył bowiem, że wnosi o "umorzenie wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego", ponieważ będzie "starał się o przyznanie miejsca w internacie na terenie m. [...]". Organ w następstwie powyższego prawidłowo prowadził zatem postępowanie w sprawie o przyznanie miejsca w internacie albo kwaterze internatowej, która zakończona została decyzją z dnia [...] września 2019 r.
W konsekwencji należało uznać, że w związku z dokonaniem przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. wyboru formy realizacji prawa do zakwaterowania w postaci miejsca w internacie albo kwaterze internatowej, postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. o przyznanie świadczenia mieszkaniowego stało się bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z wystąpienia przesłanki podmiotowej bądź przesłanki przedmiotowej. Przesłankę podmiotową stanowi brak legitymacji strony postępowania administracyjnego. Natomiast przesłanką przedmiotową jest brak - w znaczeniu prawnym - przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Innymi słowy, brak przedmiotu postępowania ma miejsce wówczas, gdy stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
W przypadku wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości po wszczęciu postępowania, organ zobligowany jest więc postępowanie umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia mieszkaniowego wszczęte wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. stało się następnie bezprzedmiotowe w związku ze złożeniem przez skarżącego oświadczenia w trybie art. 21 ust. 4 zd. drugie ustawy o zakwaterowaniu. Skoro skarżący zdecydował, że ubiegać się będzie o prawo do zakwaterowania w formie miejsca w internacie albo kwaterze internatowej (a więc implicite zrezygnował z ubiegania się o świadczenie mieszkaniowe), brak było podstaw do dalszego prowadzenia merytorycznego postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia mieszkaniowego.
W sytuacji stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania organ był zatem zobligowany do wydania decyzji umarzającej postępowanie orzecznicze na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie zaś do wydawania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia.
W konsekwencji Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy obydwu instancji naruszyły art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu, bowiem nie wydały decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, pomimo że w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn wyżej wskazywanych.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Jednocześnie, wobec stwierdzonej bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, Sąd w pkt 2 sentencji umorzył je na podstawie art. 145 § 3 cyt. ustawy.