II SA/Wa 4043/21

II SA/Wa 4043/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 120, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D. Z. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii pism z akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz D. Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], na podstawie art. 74 § 2 w zw. z art. 73 § 1 § 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) zwanej dalej k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2019 r. poz. 1781), odmówił uwzględnienia wniosku D.Z. o wydanie z akt sprawy kopii wszystkich pism wraz z załącznikami złożonych przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadził postępowanie administracyjne ze skargi D.Z. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] polegające na załączeniu notatki urzędowej z dnia [...] lutego 2019 r. do akt osobowych skarżącej znajdujących się w Sądzie Okręgowym w [...] oraz udostępnieniu jej danych osobowych zawartych w ww. notatce urzędowej osobie nieuprawnionej.
Organ podał, że pismem z [...] sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniosek o wydanie jej z akt sprawy kopii wszystkich pism wraz z załącznikami złożonych przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...].
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych uzasadniając odmowę wydania z akt sprawy kopii pism, o których mowa wyżej wskazał, że prawo zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy zapewnia stronie postępowania administracyjnego art. 73 k.p.a. Przytoczył przepis prawa. Podał, że w ww. przepisie ustawodawca przyznał stronie określone uprawnienia i jednocześnie precyzyjnie ustalił, w jaki sposób strona może je realizować, a mianowicie przez zapoznawanie się z treścią znajdujących się w aktach dokumentów oraz utrwalanie na własny użytek zawartych w nich wiadomości. Natomiast organ administracji publicznej ma jedynie obowiązek umożliwić stronie realizację tych uprawnień, czyli powinien zapewnić jej dostęp do akt. Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r. (sygn. akt II SA 2580/2000, M. Prawn. 2001/9/475). Prezes UODO podkreślił, że nałożenie na organ administracji obowiązku umożliwienia stronie wglądu do akt sprawy nie oznacza, że organ powinien podjąć wszelkie działania, które pozwolą stronie skorzystać z tego prawa - organ jest bowiem obowiązany i uprawniony podejmować tylko takie działania, na które zezwalają mu przepisy prawa. Natomiast żaden z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności jego art. 73, nie może stanowić dla organu administracji publicznej podstawy do przesłania stronie kserokopii akt sprawy w celu umożliwienia jej zapoznania się z nimi. Przywołał też wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r. (sygn. VII SA/Wa 576/17). Organ wskazał, że prawo do przeglądania akt sprawy strona postępowania może realizować nie tylko osobiście, lecz również przez przedstawiciela lub pełnomocnika. Przytoczył art. 32 i art. 33 § 1k.p.a. Na marginesie wskazał, że Skarżąca [...] lipca 2019 r. i [...] lipca 2020 r, skorzystała z przysługującego jej prawa i zapoznawała się z aktami przedmiotowej sprawy w siedzibie Urzędu, w tym ze wszystkimi pismami i załącznikami do tych pism złożonymi przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...], jako strony postępowania.
Organ stwierdził, że wniosek skarżącej o przesłanie jej kopii akt sprawy o sygnaturze [...] nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa.
Postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2021 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi D. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzuciła naruszenie:
- art. 73 § 1 k.p.a. polegające na nie uwzględnieniu wniosku skarżącej o wydanie z akt sprawy kopii wszystkich pism i załączników złożonych przez Prezesa SO w [...];
- art. 73 § 1 k.p.a. polegające na tym, że z przepisu ma wynikać, że strona ma osobiście czy też przez pełnomocnika sporządzać z akt sprawy notatki, kopie lub odpisy, w sytuacji gdy z przepisu tego nie wynika, by sporządzanie odpisów musiało przyjmować formę osobistego ich dokonywania w formie rękopisu czy za pomocą innych własnych urządzeń a językowa wykładnia nie uprawnia do wyłączenia możliwości sporządzania - na wniosek strony i na jej koszt - odpisów dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Prawo strony do przeglądania akt sprawy i utrwalania na własny użytek informacji zawartych w aktach sprawy, nie tylko w związku z jej czynnym udziałem w postępowaniu, ale także w związku z szeroko rozumianą zasadą jawności działania administracji publicznej, musi być rozumiane szeroko;
- art. 7 k.p.a. polegające na naruszeniu słusznego interesu strony skarżącej poprzez ograniczenie się tylko do zestawienia literalnej treści wniosku skarżącej z brzmieniem art. 73 § 1 i 2 k.p.a. i zawężając ją tylko do wykładni językowej;
- art. 8 k.p.a. polegające na tym, że organ Prezes UPODO mimo obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywatela do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli łamie to prawo;
- art. 51 ust. 3 Konstytucji RP polegające na bezpodstawnym ograniczeniu prawa dostępu do dotyczących skarżącej urzędowych dokumentów i zbiorów danych, zaś k.p.a. nie wprowadziła takiego ograniczenia a przez to naruszenie wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawnego. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu rozszerzyła argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Wskazała m.in., że podziela argumentację zawartą w podjętej Uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2018 r. sygn. I OPS 1/18 oraz wyroku NSA z 25 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 3898/18.
Skarżąca wskazała też m.in., że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie tylko nie odniósł się do powołanych przez nią orzeczeń NSA, ale też nie wskazał, że nie ma możliwości technicznych wykonania kserokopii tych pism, tym bardziej, że skarżąca nie występowała o kopię całych akt sprawy a tylko o pisma wniesione przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...].
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Podniósł nadto m.in., że przyjęte przez Sąd, we wskazanych przez Skarżącą orzeczeniach tj. uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2018 r. sygn. akt: I OPS 1/18 oraz wyroku NSA z 25 stycznia 2021 r. sygn. akt: I OSK 3898/18, rozumienie art. art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy. Prezes Urzędu wskazał, że ma obowiązek zapewnienia stronie dostępu do akt sprawy na każdym etapie postępowania, ale niekoniecznie w formie w jakiej strona tego żąda, w szczególności jeśli żądanie wykracza poza przyjęte w Urzędzie rozwiązania. Organ przedstawił informacje dotyczące organizacji Urzędu, wpływającej liczby skarg, oraz sprzętu biurowego. W ocenie Prezesa UODO, gdyby ustawodawca miał wolę wprowadzenia instytucji udostępniania kopii z akt sprawy w procedurze administracyjnej, wówczas wprowadziłby stosowną nowelizację nie budzących wątpliwości przepisów. W piśmie z dnia [...] maja 2022 r. skarżąca raz jeszcze wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa nie podlegała skierowaniu przez Sąd na rozprawę.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 73 § 1 w zw. z art. 74 § 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie organu w sprawie wniosku o wydanie z akt sprawy kopii żądanych pism.
Przepis art. 73 § 1 k.p.a. stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 73 § 1a k.p.a., czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Stosownie do art. 73 § 3 k.p.a., organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Skarżąca we wniosku do organu o wydanie kopii żądanych pism zasadnie powołała się m.in. na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 r. sygn. I OPS 1/18. Organ rozstrzygając w sprawie wniosku skarżącej w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do wymienionej uchwały NSA.
Zgodnie z tą uchwałą "W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73
§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) mieści się sporządzenie przez organ,
w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy."
W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in.,
że rekonstruując wzór zachowania organu administracji w przedmiocie udostępniania akt na podstawie art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. należało wyjść poza jego literalne brzmienie i zgodnie z systemowymi regułami wykładni rozszerzyć zakres uprawnień strony, tak aby w razie uzasadnionej potrzeby mogła żądać od organu sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy. Za takim rozwiązaniem przemawia bowiem konieczność zharmonizowania art. 73 k.p.a. z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, uregulowaniami innych procedur, dotyczącymi udostępniania akt, a także konieczność dokonywania interpretacji z uwzględnieniem gwarancji konstytucyjnych. NSA stwierdził również w powołanej uchwale m.in., że odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Oczywiście odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a., jak wskazał NSA, nie oznacza zatem bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie.
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale wypowiedział się zatem za prokonstytucyjną, systemową i celowościową wykładnią art. 73 § 1 k.p.a. z konkluzją,
że w ramach udostępniania akt stronie mieści się sporządzanie przez organ, w sposób wynikający z posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Pogląd ten podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
W świetle powyższego stwierdzić należało, że Prezes UODO dokonał w zaskarżonym postanowieniu błędnej wykładni art. 73 § 1 k.p.a., opierając się wyłącznie na wykładni językowej, czym zawęził uprawnienie strony postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ nie wskazał w zaskarżonym postanowieniu na żadne konkretne, rzeczywiste utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub inne przyczyny uniemożliwiające w jego ocenie wykonanie kopii żądanych pism z akt postępowania administracyjnego.
Argumentacja organu przywołana w odpowiedzi na skargę pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Odpowiedź na skargę nie stanowi indywidualnego aktu administracyjnego i nie sanuje braków zaskarżonego postanowienia.
Organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o wydanie z akt sprawy kopii żądanych pism weźmie pod uwagę przedstawione wyżej rozważania, kierując
się prokonstytucyjną wykładnią art. 73 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi
w wysokości 100 zł.