II SA/Wa 168/24

II SA/Wa 168/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 39 par. 1, art. 42-44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 154 par. 1, art. 154 par. 2, art. 154 par. 6 , art. 151, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na niewykonanie przez Ministra Aktywów Państwowych punktu 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 510/22 1. wymierza Ministrowi Aktywów Państwowych grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Aktywów Państwowych w wykonaniu punktu 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 510/22 nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Aktywów Państwowych na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] kwietnia 2022 r. Fundacja [...] z siedzibą w [...]; zwana dalej "Fundacją" lub "stroną skarżącą", na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm.); zwanej dalej u.d.i.p., wystąpiła do Ministra Aktywów Państwowych o udostępnienie treści porozumienia z 7 lutego 2022 r., zawartego pomiędzy PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. a Skarbem Państwa (Ministrem Aktywów Państwowych) w celu prawidłowego wykonania umowy między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczpospolitej Polskiej.
Pismem z [...] maja 2022 r. Ministerstwo Aktywów Państwowych poinformowało Fundację, że odpowiedź na wniosek zostanie udzielona niezwłocznie, nie później niż do [...] czerwca 2022 r., a zmiana terminu do jej udzielenia wynika z konieczności przeprowadzenia dodatkowej analizy przepisów obowiązujących w przedmiotowej sprawie.
Pismem z [...] czerwca 2022 r. wskazano, że w ocenie Ministerstwa, wniosek nie został złożony w celu realizacji interesu publicznego, lecz uzyskania informacji w sprawie służącej partykularnym, indywidualnym interesom, co stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej.
Wobec powyższego pismem z [...] czerwca 2022 r. Fundacja skierowała do Ministra ponaglenie w zakresie rozpoznania wniosku, w którym wniesiono o udzielenie odpowiedzi na wniosek w ciągu 14 dni od daty otrzymania przez organ pisma albo wydanie odmowy udzielenia informacji publicznej w prawnie przepisanej formie w tym samym terminie.
W związku z powyższym, pismem z [...] lipca 2022 r. Ministerstwo poinformowało Fundację, że odpowiedź na wniosek została udzielona przy piśmie z [...] czerwca 2022 r. z dochowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. i wskazanego w piśmie Ministerstwa z [...] maja 2022 r.
Pismem z 20 lipca 2022 r. Fundacja wniosła skargę na bezczynność Ministra polegającą na nierozpatrzeniu wniosku z [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 510/22: 1. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku Fundacji z [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawnomocnego wyroku wraz z aktami, 2. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądził od organu na rzecz Fundacji kwotę 597 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Odpis powyższego orzeczenia ze stwierdzeniem daty jego prawomocności i uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi zostały doręczone organowi 18 sierpnia 2023 r.
W związku z powyższym Minister pismem z [...] sierpnia 2023 r. znak: [...] wezwał A. S., działającą w imieniu Fundacji [...] z siedzibą w [...], do podpisania wniosku z [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej i nadesłania opłaconego pełnomocnictwa udzielonego przez Fundację w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Pismem z [...] sierpnia 2023 r. Fundacja wezwała organ do wykonania powyższego wyroku.
Pismem z 19 stycznia 2024 r. Fundacja skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Ministra Aktywów Państwowych pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 510/22, w którym zobowiązano organ do rozpoznania wniosku [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W związku z powyższym wniosła o uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli i rozpoznanie wniosku poprzez udostępnienie żądanych informacji lub wydanie decyzji odmawiającej ich udostępnienia, ewentualnie o stwierdzenie, że organ nie wykonał pkt 1 wyroku i wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości, stwierdzenie, że miało miejsce rażące naruszenie prawa, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Strona skarżąca wskazała, że do dnia wniesienia skargi żądana informacja nie została udzielona w formie czynności materialno-technicznej, nie została wydana decyzja odmowna ani nie doręczono jej na adres siedziby, czy na adres do doręczeń elektronicznych Fundacji, czy też jej pełnomocnika wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej w trybie art. 64 § 2 K.p.a.
Odnosząc się co do zasadności wymierzenia grzywny i przyznania od organu sumy pieniężnej Fundacja podała, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony [...] kwietnia 2022 r., a zatem mija 21 miesięcy od momentu jego złożenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 października 2019 r., sygn. akt I OSK 2242/17 organy już od momentu dowiedzenia się o wyroku stwierdzającym ich bezczynność mogą podejmować czynności przygotowawcze konieczne do wykonania ciążącego na nich obowiązku. W stanie faktycznym tego orzeczenia od daty wydania wyroku do daty wniesienia skargi na jego niewykonanie minęło 13 miesięcy, zaś wyznaczony tym wyrokiem termin załatwienia sprawy został przekroczony na dzień wniesienia skargi o ponad 9 miesięcy. Zdaniem Sądu takie przekroczenie terminu dowodzi, że w rozpoznawanej sprawie nastąpiła bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, która jest oczywista i długotrwała.
W niniejszej sprawie od momentu dowiedzenia się przez organ o obowiązku rozpoznania wniosku ([...] grudnia 2022 r.) do złożenia skargi (19 stycznia 2024 r.) minęło ponad 13 miesięcy. Zgodnie z informacją uzyskaną przez stronę skarżącą wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze stwierdzeniem daty jego prawomocności oraz aktami sprawy został wysłany do organu 3 sierpnia 2023 r. Od momentu otrzymania powyższego orzeczenia wraz z aktami sprawy do złożenia niniejszej skargi upłynęło 6 miesięcy. Jednocześnie organ nie odpowiedział na ponaglenie wystosowane przez skarżącą [...] sierpnia 2023 r.
Fundacja podała, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie był skomplikowany do realizacji. Nie wymagał wyszukania trudno dostępnych danych, czy ich przetworzenia. Mógł być zrealizowany od razu poprzez przesłanie drogą mailową odpowiedniego dokumentu. Tym bardziej żadnego uzasadnienia nie znajduje tak długi okres bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Minister Aktywów Państwowych wniósł o jej oddalenie wskazując, że zrealizował pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 510/22 poprzez wypłacenie zasądzonych kosztów postępowania. Następnie pismem z [...] sierpnia 2023 r. wezwał Fundację do uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. podpisania wniosku przez A. S., działającą w imieniu strony skarżącej oraz do przekazania pełnomocnictwa udzielonego przez Fundację wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. W odpowiedzi na ww. pismo, A. S. pismem z [...] sierpnia 2023 r. wezwała organ do realizacji ww. wyroku w zakresie pkt 1 oraz wniosła o przekazanie zasądzonych kosztów postępowania w kwocie 597 zł. W załączeniu przekazała udzielone jej przez Fundację pełnomocnictwo dotyczące reprezentacji strony skarżącej m.in. "(...) w postępowaniach administracyjnych przed wszelkimi organami administracyjnymi...)". Organ podkreślił, że zakres przedmiotowy pełnomocnictwa nie obejmuje zakresem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bowiem rozpatrzenie wniosku nie wszczyna postępowania administracyjnego. Pismem z [...] września 2023 r. znak: [...] Minister poinformował A. S., że w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych wniosku we wskazanym terminie, zgodnie z ww. wezwaniem wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] kwietnia 2022 r. pozostaje bez rozpoznania. Pismo zostało wysłane na maila, wskazanego we wniosku.
W ocenie Ministra nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że nie odpowiedział na wezwanie strony skarżącej z [...] sierpnia 2023 r., bowiem - jak podano powyżej - pismem z [...] września 2023 r. na adres mailowy [...] zostało przesłane pismo (mail z [...] września 2023 r. godz. [...]), w którym poinformowano, że w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych wniosku we wskazanym terminie, zgodnie z wezwaniem z [...] sierpnia 2023 r. znak [...], wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] kwietnia 2022 r. został pozostawiony bez rozpoznania.
Organ wyjaśnił, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 510/22 stał się prawomocny od 16 marca 2023 r., zaś odpis tego orzeczenia wraz ze stwierdzeniem daty jego prawomocności i uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony organowi 21 sierpnia 2023 r., a zatem od tego dnia należy liczyć termin na jego rozpoznanie.
Zaznaczył, że od chwili złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej korespondencja z A. S. odbywała się drogą mailową na jeden adres mailowy, zgodnie z prośbą zawartą we wniosku. Była ona na bieżąco odbierana na co wskazuje m.in. treść korespondencji.
Jednocześnie Minister wskazał, że wniosek w przedmiocie wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej jest bezzasadny, gdyż Fundacja nie wykazała jakiej krzywdy doznała. Strona skarżąca pomija fakt, że od dnia przekazania przez organ pierwszej skargi na bezczynność do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami, tj. 5 sierpnia 2022 r. do dnia przekazania przez Sąd prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, czyli 21 sierpnia 2023 r. minęło 12 miesięcy i w tym czasie organ nie mógł podjąć żadnych czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W myśl art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Ponadto, uwzględniając skargę Sąd może przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 154 § 7 P.p.s.a).
Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. (M.P. z 2024 r. poz. 137), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2023 r. wyniosło 6246,13 zł, a w drugim półroczu 2023 r. wyniosło 6445,71 zł.
Warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że Fundacja dopełniła tej czynności kierując do organu, pismem z [...] sierpnia 2023 r., stosowne wezwanie, a dopiero później skargę do Sądu w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., co miało miejsce 19 stycznia 20241 r. Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna.
Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że przepis art. 154 P.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
W stanie faktycznym sprawy Fundacja wniosła o wymierzenie organowi – Ministrowi Aktywów Państwowych grzywny za niewykonanie pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 510/22, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku Fundacji z [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawnomocnego wyroku wraz z aktami.
Bezsporne w sprawie pozostaje, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi 18 sierpnia 2023 r., zatem od tej daty – zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. – należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Określony wyrokiem Sądu czternastodniowy termin ekspirował 1 września 2023 r.
Wprawdzie organ pismem z [...] sierpnia 2023 r. wezwał A. S., działającą w imieniu Fundacji, do podpisania wniosku z [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej i nadesłania opłaconego pełnomocnictwa udzielonego przez Fundację w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, lecz uczynił to na adres mail: [...].
Tym samym organ ujawnił zamiar wydania decyzji odmawiającej udostępniania informacji publicznej. Bowiem w świetle ugruntowanego orzecznictwa, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy K.p.a., ponieważ informacja publiczna jest wtedy udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny, bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, który nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem interesu prawnego. Sytuacja natomiast wygląda inaczej, gdy organ zamierza wydać decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. bądź też umorzyć postępowanie na mocy art. 14 ust. 2 u.d.i.p. lub też wydać jakikolwiek inny akt administracyjny, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. Wówczas winien wymagać od wnioskodawcy usunięcia braków formalnych wniosku, w tym na przykład w postaci podpisu, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., jeśli podanie zostało wniesione drogą elektroniczną, bez bezpiecznego, weryfikowanego podpisu. Pod pojęciem "stosowania przepisów K.p.a. do decyzji" nie należy rozumieć jedynie wymogu stosowania przepisów wprost odnoszących się do tej formy działania administracji publicznej (np. art. 107 § 1 K.p.a.), ale także nakaz stosowania wszelkich przepisów regulujących procedurę, która kończy się wydaniem decyzji, a więc i obejmującą tryb postępowania określony w art. 64 K.p.a. oraz przepisów, które normują dalsze postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji. Konkludując, we wszystkich tych przypadkach, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać należy własnoręcznego podpisu wnioskodawcy bądź podpisu elektronicznego na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak powinien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 K.p.a. – patrz wyrok NSA z 29 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 6654/21 – publik. LEX nr 3706866.
Warunkiem prawidłowego zastosowania instytucji pozostawienia pisma bez rozpoznania jest nie tylko prawidłowe zredagowanie wezwania, z podaniem terminu jego wykonania i rygoru skutkującego niewykonaniem wezwania, ale i skuteczne doręczenie tego wezwania stronie, a więc w sposób zgodny z obwiązującymi przepisami w tym zakresie. Skoro istnieje wymóg stosowania wszelkich przepisów regulujących procedurę, która kończy się wydaniem decyzji, a więc i obejmującą tryb postępowania określony w art. 64 K.p.a., to także należy stosować przepisy regulujące kwestie doręczeń zawarte w Rozdziale 8 "Doręczenia" K.p.a. Doręczenie wezwania do uzupełnienia braków pisma, jako niosące dla strony daleko idące skutki, nie może być czynione w sposób pozaprocesowy.
Ustawodawca w art. 39 § 1 K.p.a. nakazuje, w przypadku doręczeń elektronicznych, doręczać pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Adres elektroniczny, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 344), to adres podmiotu korzystającego z publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej albo z kwalifikowanej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, umożliwiający jednoznaczną identyfikację nadawcy lub adresata danych przesyłanych w ramach tych usług. W konsekwencji, jak trafnie wskazuje się w doktrynie: "Adresem do doręczeń elektronicznych w postępowaniach unormowanych w Kodeksie jest zatem taki adres elektroniczny, który: 1) jest wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych albo 2) adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony lub innego uczestnika postępowania nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych albo 3) adres do doręczeń elektronicznych wskazany w podaniu. Adres do doręczeń elektronicznych nie jest adresem e-mail" (zob. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, uw. 2 art. 39 (1)).
Drugą akceptowaną procesowo formą doręczeń pism organu stronie jest doręczenie tradycyjne wg. reguł określonych w art. 42 – 44 K.p.a. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 zd. pierwsze K.p.a.).
W realiach niniejszej sprawy Minister, po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi podjął w wymaganym terminie działania zmierzające do realizacji nałożonego w pkt 1 wyroku z 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 510/22 obowiązku, poprzez wezwanie pełnomocnika wnioskodawcy do podpisania wniosku i nadesłania pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania Fundacji w niniejszej sprawie. Nie można jednak przyjąć, iż uczynił to skutecznie wysyłając wezwanie korespondencją maliową. We wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] kwietnia 2022 r. wnioskodawca wraz z adresem mail do korespondencji elektronicznej podał dodatkowe dane do doręczeń: " A. S., Fundacja [...], ul. [...], [...] [...], Polska" oraz nr telefonu do kontaktu. Zatem organ dysponował pełnymi danymi adresowymi, aby skutecznie, według wymaganych reguł procesowych, doręczyć wnioskodawcy wezwanie w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Skoro nie uczynił tego w sposób prawidłowy, nie można w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć, iż pozostawienie pisma bez rozpoznania, wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych, było skuteczne i zwalniało organ z podejmowania w sprawie dalszych czynności mających na celu realizację wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Przedstawione okoliczności wskazują, że organ sprawy nie załatwił, zatem wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ do załatwienia wniosku strony skarżącej i do uczynienia tego w odpowiednim terminie.
Jednocześnie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela panujący w orzecznictwie sądów administracyjnych i przyjmuje jako własny pogląd, że niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. W szczególności usprawiedliwieniem braku respektowania prawomocnego wyroku nie mogą być trudności kadrowe, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku, co nie jest sporne w orzecznictwie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 2005/12 oraz z 1 października 2010 r., sygn. I OSK 1166/10, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 967/16; dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zaznaczyć, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 P.p.s.a., odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów, wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W przypadku zatem wymierzenia grzywny poniżej tej granicy nie jest konieczne, aby kwota wymierzonej grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika.
W orzecznictwie przyjmuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 P.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wpłynięcia do organu prawomocnego orzeczenia Sądu wraz z aktami sprawy oraz okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt, czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2010 r., sygn. akt I OZ 675/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/10, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11, dostępne j.w.).
Biorąc pod uwagę ustalone na podstawie materiału aktowego okoliczności Sąd uznał, że grzywna w kwocie 500 zł będzie adekwatna do stopnia zawinienia organu w kwestii realizacji ciążącego na nim obowiązku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Sąd wziął pod uwagę, iż organ podjął wymagane w sprawie czynności niezwłocznie po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu wraz z aktami, lecz zastosowała nieadekwatne środki w celu ich realizacji. Działanie organu nie było podyktowane złą wolą, lecz błędną interpretacją przepisów prawa. Poniekąd działanie organu zostało zdeterminowane postępowaniem wnioskodawcy, który jako formę komunikacji z organem wskazał adres mail i w odpowiedzi na wezwanie z [...] sierpnia 2023 r. do uzupełnienia braków formalnych pisma z [...] sierpnia 2023 r. częściowo wykonał wezwanie organu nadsyłając przy piśmie z [...] sierpnia 2023 r. pełnomocnictwo wraz z dowodem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wzbudziło to w organie błędne przekonanie, iż wobec niewykonania przedmiotowego wezwania w całości jest on władny pozostawić pismo bez rozpoznania, co w istocie kończy sprawę i realizuje wyrok sądowy.
Mając przy tym na uwadze treść art. 154 § 2 P.p.s.a. oraz powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zwrócić tu uwagę należy, że w orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Niewykonanie wyroku i opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 maja 2013 r., sygn. II SAB/Sz 34/13, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 967/16; dostępne j.w.).
W kwestii uprawnienia sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., o co wnosiła Fundacja w skardze, należy wskazać, że jest ono szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą ma na celu zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Zważając na to, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także na fakt, iż postępowanie organu w niniejszej prawie stanowiło konsekwencję niejednoznacznych działań wnioskodawcy i wynikających stąd trudności w interpretacji prawa, Sąd zdecydował nie uwzględnić wniosku skarżącej w powyższym zakresie i nie przyznawać sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kolejnym pkt Sąd, stwierdzając, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzekł na mocy art. 154 § 2 P.p.s.a. Oddalając skargę w pozostałym zakresie (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 151 P.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej Sąd postanowił w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), na którą składa się 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika – radcy prawnego oraz zwrot uiszczonej opłaty od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.