II SA/Wa 4002/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Z.K. o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które przewidują bardziej restrykcyjne zasady ustalania świadczeń dla osób służących w organach bezpieczeństwa PRL. Skarżący powołał się na art. 8a ustawy, który pozwala na wyłączenie tych przepisów w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie odmawiał uwzględnienia wniosku, uznając, że przypadek Z.K. nie jest "szczególnie uzasadniony". Organ argumentował, że służba skarżącego w SB była krótkotrwała, a jego przypadek nie wykazywał cech szczególnych, mimo rzetelnego wykonywania obowiązków po 1989 r. Jako dowody zaangażowania w działalność charakterystyczną dla ustroju totalitarnego wskazano raporty o przeniesienie do SB, członkostwo w ZSMP oraz treść wniosku personalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po uchyleniu poprzedniej decyzji organu w wyroku z 8 kwietnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 1987/20), ponownie rozpatrzył sprawę. Sąd stwierdził, że organ administracji nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku. WSA podkreślił, że organ nie wykazał, iż skarżący realizował zadania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego, a powołane dowody (raporty o przeniesienie, członkostwo w ZSMP) nie są wystarczające do uznania, że przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony". Sąd wskazał, że sama przynależność organizacyjna lub raporty o przeniesienie nie świadczą o bezpośrednim zaangażowaniu w realizację zadań państwa totalitarnego, a organ nie ustalił konkretnych działań skarżącego godzących w wolności obywatelskie. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję, zobowiązując organ do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z wiążącą oceną prawną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.), kryteria oceny służby w organach bezpieczeństwa PRL w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji byłego funkcjonariusza SB i interpretacji konkretnego przepisu ustawy emerytalnej. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służba w organach bezpieczeństwa PRL, nawet jeśli była krótkotrwała lub nie wiązała się z bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego, może zostać uznana za "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na wyłączenie stosowania restrykcyjnych przepisów ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służba "na rzecz" państwa nie musi być tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących w tym państwie organów i instytucji. Nie każde nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie ze zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji nie wykazał, iż skarżący realizował zadania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego. Powołane dowody, takie jak raporty o przeniesienie do SB czy członkostwo w ZSMP, nie świadczą o bezpośrednim zaangażowaniu w realizację zadań państwa totalitarnego. Sąd podkreślił, że organ nie ustalił konkretnych działań skarżącego godzących w wolności obywatelskie.
Czy organ administracji, rozpatrując sprawę ponownie po wyroku sądu administracyjnego, zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w tym wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie wywiązał się z tego obowiązku w sposób należyty i naruszył art. 153 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ w ponownym postępowaniu nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku WSA z 8 kwietnia 2021 r., który wskazywał na brak wystarczających dowodów na zaangażowanie skarżącego w realizację zadań państwa totalitarnego.
Przepisy (10)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis ten zawiera przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", która pozwala na wyłączenie stosowania restrykcyjnych przepisów ustawy emerytalnej. Należy ją rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Brak spełnienia któregoś z tych kryteriów nie wyłącza automatycznie możliwości zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", lecz wymaga zbadania, czy służba nie miała charakteru bezpośrednio ukierunkowanego na realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Organ administracji nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z oceną wyrażoną w orzeczeniu.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku WSA z 8 kwietnia 2021 r. • Organ nie wykazał, że służba skarżącego była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. • Powołane przez organ dowody (raporty o przeniesienie do SB, członkostwo w ZSMP) nie są wystarczające do uznania, że przypadek skarżącego nie jest "szczególnie uzasadniony".
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że przypadek skarżącego nie jest "szczególnie uzasadniony" z uwagi na charakter służby w SB i przynależność organizacyjną.
Godne uwagi sformułowania
"[...] unormowanie zawarte w art 8a ust 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego [...]" • Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... • Służba "na rzecz" państwa nie musi być tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących w tym państwie organów i instytucji.
Skład orzekający
Karolina Kisielewicz
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Wieczorek
członek
Arkadiusz Koziarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.), kryteria oceny służby w organach bezpieczeństwa PRL w kontekście \"szczególnie uzasadnionego przypadku\"."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji byłego funkcjonariusza SB i interpretacji konkretnego przepisu ustawy emerytalnej. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy rozliczeń z przeszłością PRL i interpretacji przepisów dotyczących emerytur byłych funkcjonariuszy służb specjalnych, co jest tematem budzącym emocje i zainteresowanie.
“Czy służba w SB w PRL uprawnia do lepszej emerytury? Sąd administracyjny rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.