II SA/WA 3910/21

II SA/Wa 3910/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Służba Bezpieczeństwa
Sygn. powiązane
III OSK 1692/22 - Postanowienie NSA z 2025-03-05
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 708
art. art. 8a ust. 1, 15c, 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. art. 153, 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej M.P. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej MSWiA/ organem) decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] (zwaną dalej decyzją z dnia [...] września 2021 r.) po rozpatrzeniu wniosku Pani M. P. (zwanej dalej Skarżącą) z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
(Dz.U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm. zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową).
Skarżąca wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpiła do MSWiA
o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy o zaopatrzeniowej. Opisała przebieg swojej służby i wskazała, że praca w charakterze wychowawczyni w Izbie Zatrzymań Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K. dla nieletnich (przemianowanej później na Izbę Dziecka Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K.) była trudna i niebezpieczna. Oznajmiła, że w pracy miała do czynienia z zdeprawowanymi nieletnimi, zatrzymanymi za kradzieże i rozboje,
po ucieczce z domów rodzinnych. Jednocześnie zainteresowana stwierdziła,
że swoje zadania realizowała w trybie 3-zmianowym przez cały okres zatrudnienia,
tj. przez 33 lata. Powyższe, jak podkreśliła wnioskodawczyni, znalazło odzwierciedlenie w awansach, nagrodach oraz odznaczeniu Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...]
sierpnia 2019 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej odmówił wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę,
o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
W sprawie tej ustalono, że Skarżąca została zwolniona ze służby w Izbie Dziecka Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Kielcach w dniu [...] września 1986 r. i po tej dacie nie podjęła ponownie służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z uwagi fakt, że Skarżąca nie pełniła służby po dniu [...] września 1989 r., to nie zostały spełnione wymogi przewidziane cytowanym powyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności
z narażeniem życia i zdrowia.
Po rozpatrzeniu skargi Skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie wyrokiem z dnia 30 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2251/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]. Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych
i Administracji przyjął, iż przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie może zostać zastosowany jeżeli nie zostaną kumulatywnie spełnione obie przesłanki wymienione w pkt 1 i 2 ust. 1 powołanego artykułu. Organ odmówił wydania decyzji pozytywnej dla strony z uwagi na okoliczności, iż Skarżąca po dniu [...] września
1989 r. nie pełniła służby.
W ocenie Sądu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zdaniem Sądu powołującego się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte
w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), brak spełnienia kryterium rzetelnego wykonywania zdań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. nie stanowi automatycznie, jak to przyjął organ, o braku podstaw do przyjęcia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Sąd uznał, że ponownie rozpoznając sprawę organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa Skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącej, jej postawy, charakteru służby oraz warunków jej pełnienia. Organ następnie będzie obowiązany odnieść powyższe do ustawowego kryterium krótkotrwałości służby pełnionej przed [...] września 1989 r. na rzecz totalitarnego państwa. Dopiero tak dokonana ocena,
w szczególności uwzględniająca śladowy okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 r. organ odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącej ww. przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Stwierdził,
że wnioskodawczyni nie pełniła służby po dniu [...] września 1989 r., wobec tego nie spełnia ona wymogów przewidzianych w drugiej przesłance uwzględnionej
w przepisie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po ww. dacie.
Dokonując analizy zaistnienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, organ stwierdził, że wnikliwa analiza kompletnych akt osobowych otrzymanych z IPN dowiodła, iż Skarżąca w czasie trwania służby na rzecz totalitarnego państwa miała podwyższane składniki uposażenia, o czym świadczy dokumentacja zawarta w archiwalnych aktach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, a w szczególności zapisy
w dokumencie "Przebieg służby". W sposób świadomy podjęła pracę w organach bezpieczeństwa, czyli rozpoczęcie przez Skarżącą tej służby nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z woli podjęcia jej przez samą zainteresowaną. Powołując się na fragmenty charakterystyk Skarżącej, stwierdzono, że poza pracą zawodową dokształca się wraz z innymi ideologicznie na kursie partyjnym.
Zdaniem organu taka postawa wnioskodawczyni była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w praktyki typowo charakteryzujące ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można
w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie
i miejscu wskazanych w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją zaangażowanie
w działalność ukierunkowaną na rzecz ustroju państwa totalitarnego.
Organ mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdził, że brak jest możliwości zweryfikowania rzetelności pełnienia służby i osiągnięć Skarżącej
w służbie dla wolnego demokratycznego Państwa Polskiego, i z tego powodu nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Biorąc pod uwagę wskazania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia
30 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2251/19, stwierdził, że świadomość wnioskodawczyni co do realizacji czynności na rzecz ustroju państwa totalitarnego oraz zaangażowanie w działalność partyjną, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, powoduje, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, wobec tego jego zdaniem brak jest podstaw do dokonania rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, zarzucając naruszenie prawa materialnego i uznała, że nigdy nie pracowała "na rzecz totalitarnego państwa". Wskazała, że jej praca nie była związana z aparatem ucisku. Wskazała, że pracowała z trudnymi dziećmi i młodzieżą w Izbie Zatrzymań, Izbie Dziecka, wielokrotnie narażając się na agresję ze strony młodych ludzi zatrzymywanych
za rozboje, kradzieże i inne przestępstwa.
W związku z powyższym wnosiła uchylenie decyzji i objęcie jej stosowaniem przepisów wskazanych we wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko jak w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] września 2021 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec Skarżącej powołanych w decyzji przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.").
Powyższa decyzja z dnia [...] września 2021 r. została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2251/19), który uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...].
W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2021 r. w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości, w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego
2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia
1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały
po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2251/19).
W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał,
lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2251/19) i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenia art. 153
w związku z art. 170 p.p.s.a..
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca została zwolniona ze służby w dniu [...] września 1986 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.
Podniósł, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia
i życia. Zauważył, że przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych
w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Stwierdzając, że wnioskodawczyni nie pełniła służby po dniu [...] września 1989 r., uznał, że nie spełnia ona wymogów przewidzianych w drugiej przesłance uwzględnionej w przepisie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ nie ma możliwości zbadania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po ww. dacie.
Analizując zaistnienie w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, stwierdził, że wnikliwa analiza kompletnych akt osobowych otrzymanych z IPN dowiodła, iż Skarżąca w czasie trwania służby na rzecz totalitarnego państwa miała podwyższane składniki uposażenia, o powyższym świadczy dokumentacja zawarta
w archiwalnych aktach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (sygn. akt Ki 01/3118), a w szczególności zapisy
w dokumencie "Przebieg służby". Podkreślono, że w okresie służby od dnia [...] października 1953 r. do dnia [...] grudnia 1954 r., ww. pełniła służbę, którą Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu zaliczył jako służbę na rzecz totalitarnego państwa. Wskazano, iż należy domniemać, że Skarżąca w sposób świadomy podjęła pracę w organach bezpieczeństwa, czyli rozpoczęcie przez Skarżącą tej służby nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z woli podjęcia jej przez samą zainteresowaną.
Jego zdaniem były funkcjonariusz nie tylko nawiązał stosunek prawny
w ramach służby państwowej, w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego, poprzez realizowanie zwykłych standardowych działań, które podejmowane są
w każdej służbie publicznej, lecz wykazywał on również zaangażowanie
w umacnianie tegoż ustroju co wynika z charakterystyk Skarżącej, sporządzonych
w dniu [...] listopada 1953 r. oraz w dniu [...] grudnia 1954 r. przez Naczelnika Wydziału [...]-go Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K.
Zdaniem organu taka postawa Skarżącej była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w praktyki typowo charakteryzujące ustrój państwa totalitarnego.
Sąd wskazuje, że powołane już stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazuje, iż: "Wykładnię istotnego i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Mowa tu o "szczególnie uzasadnionych przypadkach, (...) ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".
Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są – w rozumieniu ustawy - krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W istocie zatem ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".
Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, iż jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte. Sąd ten zaznaczył, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).
Rzeczą organu było zatem dokonanie oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" we wskazanym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Tymczasem organ nie uwzględnił wykładni ww. pojęcia dokonanej przez Sąd, co stanowi o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" organ w zaskarżonej decyzji powołał się na charakterystyki Skarżącej, sporządzone w dniu [...] listopada 1953 r. oraz w dniu [...] grudnia 1954 r. przez Naczelnika Wydziału [...]-go Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K.
Niemniej jednak charakterystyki i powołane przez organ argumenty dotyczą pracy Skarżącej dla opisanej wyżej komórki jej rozwoju zawodowego, przynależności do PZPR i rozwoju politycznego (jak wówczas twierdzono). W ocenie Sądu przesłanka ta powinna uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają
na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że w "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s 243).
W związku z powyższym niezbędną w niniejszej sprawie staje się wnikliwa ocena całokształtu materiału aktowego obrazującego przebieg służby Skarżącej,
w tym krótkiego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, której to organ
w zaskarżonej decyzji nie uczynił.
Organ ogólnie odniósł się do przynależności do zadań komórki, w której pracowała Skarżąca.
Organ nie przedstawił natomiast żadnych przekonujących argumentów, że Skarżącej można przypisać konkretne, godzące w wolności obywatelskie, działania
w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa", a właśnie
w przypadku stwierdzenia takich działań, jak wskazał NSA w z dnia 5 listopada
2020 r. (sygn. akt I OSK 203/20), można by przyjąć, że brak jest podstaw do zastosowania uprawnienia z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego Sąd orzekający orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując sprawę ponownie MSWiA zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2251/19) oraz w niniejszym wyroku. W związku z tym organ zważy, że wobec spełnienia w przypadku Skarżącej kryteriów z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, winien dokonać indywidualnej oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" stosując wykładnię tego pojęcia dokonaną przez Sądy w ww. wyrokach oraz realizując sformułowane tam zalecenia co do dalszego postępowania, wskazane ponownie w niniejszym wyroku.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
w związku z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a..