II SA/Wa 3832/21

II SA/Wa 3832/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Tomasz Szmydt /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 1501/22 - Wyrok NSA z 2025-09-18
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1000
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Dz.U. 1984 nr 5 poz 24
art. 7 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 85 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Dz.U.UE.C 2016 nr 202 poz 1 art. 11
Karta Praw Podstawowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (Prezes UODO) postanowieniem
z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie
art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej k.p.a.) w związku z art. 85 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), z art. 7 ust. 1 ustawy
z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781; dalej uodo.), odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ze skargi
T. K. (skarżący) dotyczącej przetwarzania jego danych osobowych
w zakresie imienia, nazwiska, wizerunku, informacji o prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, a także o przedstawionych zarzutach dyscyplinarnych, ich liczbie
i przedmiocie przez I.B. sp. z o.o. z siedzibą w W., poprzez opublikowanie ich w artykule prasowym Dziennika Gazeta Prawna oraz na stronie internetowej https://[...]
W złożonej skardze skarżący wniósł o nakazanie usunięcia jego danych osobowych oraz o nałożenie administracyjnej kary pieniężnej.
Jak podał Prezes UODO w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz.U. z 2018 r.
poz. 1914; dalej Pp.), termin "prasa" oznacza m.in. publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską.
W art. 7 ust. 2 pkt 4 P.p. wskazano, że materiałem prasowym jest m.in. każdy przekazany do opublikowania w prasie tekst albo obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym, dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa. Każdy, zgodnie z zasadą wolności słowa i prawem do krytyki, może udzielać informacji prasie (art. 5 ust. 1 P.p.). W art. 6 ust. 4 P.p. wskazano, że nie wolno utrudniać prasie zbierania materiałów krytycznych ani w inny sposób tłumić krytyki.
W ocenie Prezesa UODO Dziennik Gazeta Prawna odpowiada ww. definicji prasy
i stanowi przejaw dziennikarskiej działalności prasowej.
Zdaniem Prezesa UODO, zgodnie z art. 85 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127
z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwanego dalej: RODO, prawodawca krajowy ma możliwość przyjęcia przepisów, które godzą prawo do ochrony danych osobowych z przetwarzaniem ich na potrzeby działalności dziennikarskiej, akademickiej, artystycznej i literackiej. Polski ustawodawca w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, przewidział wyłączenie art. 5-9, art. 11, art. 13-16, art. 18-22, art. 27, art. 28 ust. 2-10 oraz art. 30 RODO w stosunku
do działalności dziennikarskiej.
Prezes UODO zauważył, że postępowanie administracyjne prowadzone przez organ służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie
art. 58 ust. 2 RODO. Zdaniem Prezesa UODO w niniejszej sprawie nie można dokonać oceny legalności przetwarzania danych w oparciu o przesłanki określone w art. 6 ust. 1 RODO ze względu na wyłączenie stosowania tego przepisu do działalności dziennikarskiej. Z uwagi na brak możliwości dokonania w oparciu o obowiązujące przepisy o ochronie danych osobowych merytorycznej oceny udostępnienia danych osobowych skarżącego na łamach artykułu opublikowanego w Dzienniku Gazeta Prawna, w tym w artykule prasowym umieszczonym na wskazanej przez skarżącego stronie internetowej, niemożliwym jest wykorzystanie uprawnień pozwalających
na przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Niemożliwe jest przy tym dokonanie oceny, w wyniku której zastosowanie mógłby znaleźć art. 17 ust. 1 lit. b RODO, zgodnie
z którym osoba, której dane dotyczą, ma prawo żądania od administratora niezwłocznego usunięcia dotyczących jej danych osobowych, a administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, jeżeli osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę, na której opiera się przetwarzanie zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a) lub art. 9 ust. 2 lit. a), i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania, z powodu wyłączenia
art. 6 RODO wyżej przytoczonym art. 2 uodo. Dodatkowo, art. 17 ust. 3 lit. a RODO stanowi, że przepisy art. 17 ust. 1 i 2 nie mają zastosowania, w zakresie w jakim przetwarzanie jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi
i informacji.
Prezes UODO wskazał, że jak stanowi art. 13 ust. 2 P.p., nie wolno publikować
w prasie wizerunku i innych danych osobowych osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, jak również wizerunku i innych danych osobowych świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na o zgodę. Sprawy o roszczenia wynikające z naruszenia przepisów Prawa prasowego
w tym art. 13 P.p. należą do właściwości sądów powszechnych.
Prezes UODO zwrócił uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca
2008 r. (IV CSK 474/07, LEX nr 394884), w którym odrzucono możliwość bezpośredniego stosowania ustawy o ochronie danych osobowych. O odpowiedzialności prawnej za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego traktują przepisy rozdziału 7 P.p. Przepis art. 37 tej ustawy stanowi, iż
do odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego stosuje się zasady ogólne (tj. wynikające z prawa cywilnego, w tym traktujących o ochronie dóbr osobistych art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U. 2020 r. poz. 1740 ze zm.]), chyba że ustawa ta stanowi inaczej. Odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane wskazaną publikacją ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali opublikowanie materiału prasowego; nie wyłącza to odpowiedzialności wydawcy (art. 38 ust. 1 zdanie pierwsze P.p).
Prezes UODO wyjaśnił, że tryb postępowania w sprawach prasowych, w tym dotyczący zarówno postępowania cywilnego, jak i karnego, uregulowany został
w rozdziale 8 Prawa prasowego. O tym, czy w konkretnym przypadku opublikowanie materiału prasowego nastąpiło z naruszeniem prawa, orzekają właściwe rzeczowo
i miejscowo sądy powszechne.
Odnosząc się do żądania nałożenia na skarżony podmiot administracyjnej kary pieniężnej, Prezes UODO zauważył, że wprawdzie w zakresie uprawnień przysługujących Prezesowi UODO znajduje się nakładanie administracyjnych kar pieniężnych (zob. RODO, art. 58 ust. 2 lit. i), jednak decyzja o nałożeniu kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym należy wyłącznie do kompetencji Prezesa UODO. Osoba składająca skargę nie może żądać od Prezesa UODO nałożenia kary pieniężnej na administratora w postępowaniu zainicjowanym jej skargą.
W konkluzji Prezes UODO stwierdził, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia przez Prezesa UODO postępowania w przedstawionej sprawie,
wobec czego zobligowany jest na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Prezesa UODO, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77§ 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
a w szczególności poprzez czynienie zbędnych i błędnych ustaleń w zakresie zgody
na przetwarzanie danych osobowych, brak ustalenia okoliczności przemawiających
za tym, że przetwarzanie danych osobowych stanowiło naruszenie art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L 119, s. 1, ze zm.) -dalej: RODO;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
a to:
- naruszenie art. 85 ust. 1 i 2 RODO poprzez przyjęcie, iż wymieniony przepis wyłącza kontrolę naruszenia ochrony danych osobowych przez organ nadzoru
w zakresie przetwarzania danych osobowych na potrzeby dziennikarskie;
- naruszenie art. 17 ust. 1 lit. d., lit. e RODO poprzez przyjęcie, iż wymieniony przepis ogranicza zakres kontroli organu nadzoru wyłącznie do naruszenia art. 5 i art. 6 RODO, z pominięciem przepisów krajowych przyjętych zgodnie z art. 85 ust. 1 RODO,
a w konsekwencji wyłącza w przedmiotowej sprawie kontrolę organu nadzoru
i rozpoznanie skargi na naruszenie ochrony danych osobowych w odniesieniu
do przetwarzania danych na potrzeby dziennikarskie;
- naruszenie art. 17 ust. 1 lit d. w związku z art. 10 RODO przez przyjęcie, iż przetwarzanie danych osobowych niezgodnie z prawem nie dotyczy przetwarzania wbrew dyspozycji art. 10 RODO.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację sformułowaną na rzecz postawionych w niej zarzutów. Stwierdził między innymi, że art. 85 ust. 1 RODO pozwolił ustawodawcy krajowemu na wyłączenie stosowania także rozdziału VI RODO (Niezależne organy nadzorcze) w zakresie działalności dziennikarskiej. W ustawie
o ochronie danych osobowych nie doszło jednakże do wyłączenia uprawnień Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odniesieniu do działalności dziennikarskiej. Prezes UODO prowadzi tego rodzaju postępowania, czego może dowodzić decyzja DKE.523.29.2021 z 1 lipca 2021 r, w której nakazał administratorowi danych osobowych (redakcji prasy - portalu internetowego) udostępnienie danych osobowych autora artykułu (dziennikarza). Niezrozumiałe jest tym samym, jak stwierdził skarżący, zaniechanie przeprowadzenia czynności kontrolnych, dokonania ustaleń w zakresie bezprawnego - sprzecznego z art. 10 RODO przetwarzania danych osobowych, nakazania w oparciu
o art. 17 ust. 1 lit. d. RODO usunięcia danych osobowych z artykułu zamieszczonego
na portalu internetowym, przetwarzanych niezgodnie z prawem.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, odnosząc się
do podniesionych w niej zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc
o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] sierpnia 2021 r. nie narusza prawa.
Prezes UODO w trybie art. 61a Kpa. odmówił wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61a § 1 i 2 Kpa. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Dokonując wykładni art. 61a § 1 Kpa. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania.
W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód oczywistych, zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie żądania. Zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 Kpa. powinno być ograniczone co do zasady do takich sytuacji, w których brak jest możliwości wszczęcia postępowania
z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, a ustalenie tych okoliczności nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego. Nadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Białymstoku w wyroku z dnia 4 września 2014 r. sygn. II SA/Bk 491/14 wyraził pogląd, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 Kpa.
z "innych uzasadnionych przyczyn" nie może być rozumiana jako sytuacja, w której odmawia się wszczęcia postępowania na podstawie oceny materialnoprawnego elementu sytuacji prawnej obywatela. Zatem wypowiedzi piśmiennictwa i orzecznictwa wskazują, że chodzi tu o przyczyny natury formalnej.
Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcia postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej
do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a Kpa. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317).
Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212;
A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3).
Zaznaczyć również należy, iż na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 Kpa. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306).
W ocenie Sądu, Prezes UODO trafnie w niniejszej sprawie zastosował przepis
art. 61a § 1 Kpa. i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi T K na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez I B sp. z o.o. z siedzibą w W. wskazując na brak podstawy materialnoprawnej do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego
w żądanym przez skarżącego przedmiocie.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.
Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad.
W motywie 153 preambuły RODO wyjaśniono, iż prawo państw członkowskich powinno godzić przepisy regulujące wolność wypowiedzi i informacji, w tym wypowiedzi dziennikarskiej, akademickiej, artystycznej lub literackiej, z prawem do ochrony danych osobowych na mocy rozporządzenia. Przetwarzanie danych osobowych jedynie do celów dziennikarskich lub do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej powinno podlegać wyjątkom lub odstępstwom od niektórych przepisów rozporządzenia, jeżeli jest to niezbędne, by pogodzić prawo do ochrony danych osobowych z prawem do wolności wypowiedzi i informacji, przewidzianymi w art. 11 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 7 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. UE z 2016 r., C 202, s. 1 - dalej także: "KPP"). Powinno mieć to zastosowanie w szczególności do przetwarzania danych osobowych w dziedzinie audiowizualnej oraz w archiwach i bibliotekach prasowych. Państwa członkowskie powinny więc przyjąć akty prawne określające odstępstwa
i wyjątki niezbędne do zapewnienia równowagi między tymi prawami podstawowymi.
Kluczowym przepisem regulującym relacje między ochroną danych osobowych,
a wolnością wypowiedzi i informacji jest art. 85 RODO, który stanowi w ust. 1, że państwa członkowskie przyjmują przepisy pozwalające pogodzić prawo do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia z wolnością wypowiedzi
i informacji, w tym do przetwarzania dla potrzeb dziennikarskich oraz do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej.
Z kolei, art. 85 ust. 2 RODO przewiduje, że dla przetwarzania do celów dziennikarskich lub do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej państwa członkowskie określają odstępstwa lub wyjątki od rozdziału II (Zasady), rozdziału III (Prawa osoby, której dane dotyczą), rozdziału IV (Administrator i podmiot przetwarzający), rozdziału V (Przekazywanie danych osobowych do państw trzecich lub organizacji międzynarodowych), rozdziału VI (Niezależne organy nadzorcze), rozdziału VII (Współpraca i spójność) oraz rozdziału IX (Szczególne sytuacje związane
z przetwarzaniem danych), jeżeli są one niezbędne, by pogodzić prawo do ochrony danych osobowych z wolnością wypowiedzi i informacji.
Polski prawodawca skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 85 RODO
i wyłączył stosowanie części przepisów tego unijnego rozporządzenia w zakresie działalności dziennikarskiej, literackiej, artystycznej i wypowiedzi akademickiej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, do działalności polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 1914), a także do wypowiedzi w ramach działalności literackiej lub artystycznej nie stosuje się przepisów art. 5-9, art. 11, art. 13-16, art. 18-22, art. 27, art. 28 ust. 2-10 oraz art. 30 rozporządzenia 2016/679.
Powyższe oznacza, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., wyłączenia dotyczące działalności prasowej oraz wypowiedzi literackiej i artystycznej obejmują następujące przepisy unijnego rozporządzenia: art. 5 - zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych; art. 6 - podstawy dopuszczalności przetwarzania danych osobowych; art. 7 - warunki wyrażania zgody przez osobę, której dane dotyczą; art. 8 - warunki wyrażania zgody przez dziecko w przypadku usług społeczeństwa informacyjnego; art. 9 - przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych; art. 11 - przetwarzanie niewymagające identyfikacji; art. 14 - informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą; art. 15 ust. 1 i 2 - prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą; art. 16 - prawo do sprostowania danych; art. 18 - prawo do ograniczenia przetwarzania; art. 19 - obowiązek powiadomienia odbiorcy danych o sprostowaniu lub usunięciu danych osobowych lub o ograniczeniu przetwarzania; art. 20 - prawo do przenoszenia danych; art. 21 - prawo do sprzeciwu; art. 22 - zautomatyzowane podejmowanie decyzji w indywidualnych sprawach, w tym profilowanie; art. 27 - przedstawiciele administratorów lub podmiotów przetwarzających niemających jednostki organizacyjnej w Unii; art. 28 ust. 2-10 - obowiązki podmiotu przetwarzającego; art. 30 - rejestrowanie czynności przetwarzania.
Niemniej jednak, co należy wyraźnie podkreślić, wyłączenie stosowania wskazanych powyżej przepisów nie oznacza, że dziennikarze, pisarze i artyści nie mają obowiązku chronić osoby, których dane przetwarzają, a jedynie, że ochrona została ukształtowana inaczej. Działalność prasowa podlega regulacji prawa prasowego i tam ukształtowane są odmienne konstrukcje mające służyć ochronie osób, których dane są przetwarzane (por. P. Fajgielski, Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych /w:/ Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, WKP 2018).
Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że uwzględnienie w art. 2 ust. 1 ustawy
o ochronie danych osobowych tzw. "wyjątku dziennikarskiego" (czy też tzw. "klauzuli prasowej") stanowi realizację art. 85 RODO regulującego przetwarzanie danych osobowych w kontekście wolność wypowiedzi i informacji.
W tej sytuacji, stwierdzić należy, że podstawa oraz zasady przetwarzania danych osobowych przez dziennikarzy w ramach działalności dziennikarskiej wynikają z ustawy
z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe.
W świetle art. 7 ust. 2 pkt 1 Pp. nie ma natomiast wątpliwości, że wskazany przez skarżącego artykuł prasowy z [...] września 2018 r. opublikowany w Dzienniku Gazeta Prawna, odpowiada definicji prasy i stanowi przejaw dziennikarskiej działalności.
W tej sytuacji, z uwagi na to, że wskazane szczegółowo w art. 2 ust. 1 ustawy
o ochronie danych osobowych przepisy RODO zostały wyłączone w całości w stosunku do podmiotów objętych tym przepisem, Prezes UODO nie posiadał materialno-prawnej podstawy do rozpatrzenia skargi T. K. na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez I. B. sp. z o.o. z siedzibą
w W., poprzez opublikowanie ich w artykule prasowym Dziennika Gazeta Prawna oraz na stronie internetowej https://[...]
Skoro zatem nie istniała podstawa materialnoprawna do rozpatrzenia skargi T.K. i wydania rozstrzygnięcia w formie indywidualnego aktu administracyjnego, prawidłowo Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania wobec wystąpienia przesłanki z art. 61a § 1 Kpa..
Na zakończenie należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie może dojść do zastosowania w niniejszej sprawie art. 17 RODO, gdyż pomimo braku literalnego wskazania przez prawodawcę wyłączenia stosowania art. 17 RODO, nie mógł on zostać zastosowany przez Prezesa UODO z uwagi na wyłączenia z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., gdzie wskazano na art. 5 i 6 RODO.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.