II SA/Wa 3813/21

II SA/Wa 3813/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 2396/22 - Wyrok NSA z 2025-11-12
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
art. 132
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. T. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta [...] z dnia [...] lipca 2021 r.
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji wydał w dniu [...] sierpnia 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji po rozpatrzeniu odwołania R. T. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...].
W uzasadnieniu orzeczenia organ nadmienił, iż R. T. obwiniony został o to, że w dniu [...] grudnia 2020 r. będąc jako policjant zobowiązany do zachowania drogi służbowej, obowiązku tego nie dopełnił w ten sposób, że wystąpił raportem z dnia [...] grudnia 2020 r. do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z pominięciem drogi służbowej, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji.
KGP stwierdził, iż postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] R. T., ekspertowi Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji orzeczeniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] uznał funkcjonariusza winnym popełnienia zarzucanego czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
Funkcjonariusz wniósł odwołanie od ww. orzeczenia, w którym zażądał jego uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie przekazania do ponownego rozpatrzenia i uzupełnienia materiału dowodowego. Wskazał na naruszenie zasady obiektywizmu poprzez tendencyjność i stronniczość prowadzenia postępowania dyscyplinarnego oraz pominięcie okoliczności korzystnych i brak zbadania przyczyn, motywów jego działania oraz jego stanu świadomości, brak uwzględnienia przez rzecznika dyscyplinarnego składanych wniosków dowodowych i niedołączenie do postępowania dyscyplinarnego materiałów z czynności wyjaśniających prowadzonych w Zarządzie Centralnego Biura Śledczego Policji w [...]. Skarżący sformułował zastrzeżenia dotyczące sposobu postępowania z kierowanymi wcześniej wystąpieniami, tj. brak powiadomień właściwych organów i brak właściwej reakcji w związku z ich treścią. Zakwestionował również doręczenie mu odpisu orzeczenia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] zamiast oryginału oraz sposób wręczenia za pośrednictwem Naczelnika Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji. Wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka autora artykułu zatytułowanego "[...]" zamieszczonego w dniu [...] września 2008 r. na portalu internetowym Informacyjny Serwis Policyjny [...] S. W., ówczesnego przedstawiciela Gabinetu Komendanta Głównego Policji. Zanegował wymiar orzeczonej kary dyscyplinarnej. Stwierdził, że przełożony dyscyplinarny wymierzając mu karę dyscyplinarną, nie przestrzegał obowiązku wzięcia pod uwagę również istotnych okoliczności łagodzących.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż stan faktyczny w niniejszej sprawie można odtworzyć na podstawie znajdującego się w aktach postępowania materiału dowodowego, w tym wyjaśnień obwinionego, zeznań przesłuchanych w charakterze świadków: [...] G. C., [...] T. K., a także zebranej dokumentacji, w tym kopii raportu obwinionego z dnia [...] grudnia 2020 r. adresowanego do Komendanta Głównego Policji, a nadanego pocztą w dniu [...] grudnia 2020 r.
W wyniku przeprowadzonych w toku postępowania dyscyplinarnego czynności dowodowych ustalono, iż R. T. będąc funkcjonariuszem Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji w dniu [...] grudnia 2020 r. za pośrednictwem poczty (data stempla pocztowego urzędu pocztowego w [...]) skierował do Komendanta Głównego Policji raport z dnia [...] grudnia 2020 r., za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, z pominięciem Zastępcy Naczelnika i Naczelnika Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, a także Naczelnika Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, w treści którego zwrócił się z prośbą o zrealizowanie jego wcześniejszych raportów i rozliczenie jego czasu służby za okres ostatnich trzech lat (od dnia złożenia pierwszego raportu). Przesłany raport wpłynął do Centralnego Biura Śledczego Policji w dniu [...] grudnia 2020 r., gdzie został zarejestrowany pod l.dz. [...]. Analiza treści ww. raportu wskazała, że podnoszone w nim kwestie dotyczyły spraw służbowych.
R. T. w dniu [...] marca 2021 r. przesłuchany w charakterze obwinionego w złożonych wyjaśnieniach przyznał się do pominięcia drogi służbowej poprzez skierowanie pocztą do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z pominięciem Zastępcy Naczelnika i Naczelnika Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji oraz Naczelnika Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, raportu z dnia [...] grudnia 2020 r. Obwiniony wskazał, że nie zgadza się z zarzucanym mu czynem i prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym. Opisał obowiązującą go drogę służbową. Podał, że pełniąc służbę w Wydziale [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, jego bezpośrednim przełożonymi był [...] M. W., Zastępca Naczelnika Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, [...] G. C., Naczelnik Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji oraz [...] T. K., Naczelnik Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji. Przy kierowanych wcześniej raportach zachowywał drogę służbową w stosunku do naczelnika Wydziału i jego zastępcy.
Odnosząc się do faktu pominięcia drogi służbowej przy przesłaniu raportu z dnia [...] grudnia 2020 r., wyjaśnił, że główną okolicznością raportu były nadgodziny i czas służby oraz delegacje służbowe, co podnosił w swoim wcześniejszym raporcie. Było to przedmiotem rozpatrzenia przez właściwych przełożonych, a on nie zgadzał się z dokonanymi ustaleniami lub ich brakiem. Dawało mu to prawo do stwierdzenia, że zachowanie wskazywanych przez niego osób jest działaniem na jego szkodę i naruszeniem przepisu art. 231 § 1 lub 2 Kodeksu karnego. Fakt pominięcia drogi służbowej funkcjonariusz uzasadnił tym, że według jego informacji doszło do popełnienia przewinień dyscyplinarnych i karnych na szczeblu naczelników wydziałów i naczelnika Zarządu w [...], co zgodnie z § 4 ust. 2 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji uprawniało go do takiego postępowania.
Zdaniem organu R. T. w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego złożył pisemne wyjaśnienia, w których odniósł się do zachowania jego przełożonych i reakcji na kierowane przez niego raporty. Aktywnie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym składając wnioski dowodowe, wnioski o uzupełnienie akt prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, wniosek o wyłączenie przełożonego dyscyplinarnego oraz korzystał z przysługujących mu środków zaskarżenia.
Organ podniósł, że zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy potwierdził bezspornie popełnienie zarzucanego czynu. Okoliczności popełnienia czynu zostały udokumentowane kopią raportu obwinionego z dnia [...] grudnia 2020 r., zeznaniami świadków, w których nie ma rozbieżności. Funkcjonariusz z dwudziestoczteroletnim stażem służby, zdobytym w jej trakcie doświadczeniem powinien być świadomy spoczywającego na nim obowiązku, w tym także do zachowania drogi służbowej przy kierowaniu raportu w sprawie służbowej. Z treści zebranego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień obwinionego wynika, że R. T. miał świadomość zachowania drogi służbowej przy przesyłaniu w dniu [...] grudnia 2020 r. raportu z dnia [...] grudnia 2020 r. adresowanego do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji. Dokonana przez niego dowolna ocena przesłanek uprawniających go do pominięcia drogi służbowej była podstawą do odstąpienia od jej zachowania. Obwiniony miał obiektywne możliwości przesłania raportu z zachowaniem drogi służbowej i dopełnienia ciążącego na nim obowiązku, czego nie wykonał, a co zostało potwierdzone sposobem przesłania raportu. Składając w przeszłości raporty, miał świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów. Pomimo powyższego, przesyłając w dniu [...] grudnia 2020 r. do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji raport z dnia [...] grudnia 2020 r., obowiązku tego nie dopełnił.
Ocena materiału dowodowego - zdaniem organu - wskazuje, iż w niniejszym przypadku nie zaistniały przesłanki uprawniające policjanta do odstąpienia od zachowania drogi służbowej i jego zachowanie w zakresie zarzucanego mu czynu było zawinione.
W świetle art. 132a pkt 1 i 2 omawianej ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi, bądź nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.
Powyższe - zdaniem organu - wskazuje, że [...] R. T. nie zachowując drogi służbowej przy przesłaniu omawianego raportu, przewidywał możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i na to się godził. Wobec powyższego zarzucane przewinienie dyscyplinarne organ uznał za zawinione. Odwołanie nie zawiera okoliczności i argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę zaskarżonego orzeczenia.
Odnosząc się do zarzutu tendencyjnego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i niezastosowania przy wydawaniu orzeczenia zasady obiektywizmu oraz pominięcia okoliczności przemawiających na jego korzyść, organ stwierdził, że wbrew jego ocenie, przy wydawaniu orzeczenia przez przełożonego dyscyplinarnego nie doszło do naruszenia art. 135g ustawy o Policji. Zdaniem wyższego przełożonego dyscyplinarnego zarówno rzecznik dyscyplinarny, jak i przełożony dyscyplinarny uwzględnili okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Rzecznik dyscyplinarny przyjął od obwinionego wyjaśnienia złożone do protokołu przesłuchania, następnie ich pisemne uzupełnienie, które odnosiło się zarówno do deliktu dyscyplinarnego objętego niniejszym postępowaniem, jak i innych kwestii podnoszonych przez stronę. Do akt postępowania dyscyplinarnego dołączono także przekazane przez obwinionego załączniki w postaci szeregu raportów oraz wystąpień. KGP nie dopatrzył się w zachowaniu rzecznika braku obiektywizmu lub uprzedzenia do obwinionego i badanej sprawy. Rozstrzygnięcie przełożonego dyscyplinarnego zapadło po zebraniu i ocenie całości materiału dowodowego. Za przyjęciem powyższego stanowiska świadczy także fakt, iż w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym przeprowadzono szereg czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego. W materiale dowodowym znalazły się dowody odnoszące się nie tylko bezpośrednio do sprawstwa czynu, ale również do innych okoliczności sprawy, których uwzględnienie niezbędne jest do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Przy czym analizując zebrany materiał, nie dopatrzono się zaistnienia okoliczności mogących budzić wątpliwości, które pozwoliłyby rozstrzygnąć przedmiotową sprawę na korzyść obwinionego.
Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza zarzutu w zakresie nieuwzględnienia przez rzecznika dyscyplinarnego w toku czynności dowodowych składanych przez niego wniosków dowodowych oraz wydania orzeczenia o uznaniu go winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku bez zgromadzenia rzetelnych dowodów o jego winie. Rzecznik dyscyplinarny przy rozpatrywaniu wniosków obwinionego dochował wymaganej w tym zakresie procedury oraz dołączał dokumenty, które w swojej treści nie dotyczyły bezpośrednio popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu czynu.
Nie znajduje także uzasadnienia formułowany przez obwinionego zarzut dotyczący braku włączenia do akt prowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiałów z prowadzonych odrębnie czynności wyjaśniających prowadzonych w Zarządzie w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji. Czynności wyjaśniające zlecone w trybie art. 134i ust. 4 ustawy o Policji są prowadzone przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego i są czynnościami wewnętrznymi Policji, których przeprowadzenie nie jest obligatoryjne, a ich celem jest ustalenie, czy doszło do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, określenie jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy. Postępowanie dyscyplinarne nie było poprzedzone takimi czynnościami wyjaśniającymi. W zaskarżonym orzeczeniu organ I instancji stwierdził, że sugerowane przez obwinionego delikty dyscyplinarne popełnione rzekomo przez policjantów Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji nie zostały potwierdzone w prowadzonych odrębnie czynnościach dyscyplinarnych, przy czym nie były to czynności wyjaśniające poprzedzające wszczęcie niniejszego postępowania dyscyplinarnego.
Zawarte w odwołaniu od orzeczenia twierdzenie obwinionego o nieprzekazywaniu jego korespondencji do Biura Spraw Wewnętrznych Policji nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Z akt postępowania dyscyplinarnego wynika bowiem, iż zgodnie z żądaniem obwinionego w dniu [...] lipca 2021 r. przekazano poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie jego wystąpień do Biura Spraw Wewnętrznych Policji, o czym w tym samym dniu poinformowano pismem l.dz. [...]. Opisana sytuacja nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym, ale podważa formułowany przez obwinionego kolejny zarzut dotyczący braku obiektywizmu i bezstronności Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, o którego wyłączenie wnosił obwiniony. Na etapie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego Komendant Główny Policji po przeprowadzeniu analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach tego postępowania nie stwierdził zaistnienia przesłanek, które mogłyby świadczyć o sprzeniewierzeniu się zasadzie obiektywizmu zawartej w art. 135g ust. 1 ustawy o Policji lub o bezstronności przełożonego dyscyplinarnego.
Odnosząc się do formułowanego zarzutu doręczenia mu odpisu orzeczenia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], a nie oryginału tego orzeczenia, KGP zauważył, że do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o Policji w ograniczonym zakresie mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 135p ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące m. in. doręczeń. Organ przywołał art. 128 k.p.k., który mówi o tym, że orzeczenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie. Doręczenie obwinionemu odpisu orzeczenia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o uznaniu winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku organ uznał za właściwe i zgodne z przepisami prawa.
Nie stanowi również uchybienia doręczenie obwinionemu wydanego orzeczenia przez jego obecnego przełożonego, tj. naczelnika Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, które miało miejsce po uprzednim upoważnieniu go przez przełożonego dyscyplinarnego do wykonania tej czynności.
Zdaniem organu na obecnym etapie nie zasługuje też na uwzględnienie wniosek obwinionego dotyczący przesłuchania w charakterze świadka [...] S. W., ówczesnego przedstawiciela Gabinetu Komendanta Głównego Policji, autora artykułu zatytułowanego "[...]" zamieszczonego w dniu [...] września 2008 r. na portalu internetowym "[...]". W prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony nie wnosił o przesłuchanie takiego świadka, a wskazywana przez niego okoliczność, na którą ma być przesłuchany wymieniony świadek, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W ocenie Komendanta Głównego Policji przełożony dyscyplinarny w zaskarżonym orzeczeniu nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 134h ust. la ustawy o Policji, tj. okoliczności popełnienia przewinień dyscyplinarnych (popełnienie przewinień w związku i w trakcie pełnionej służby), ich skutki, w tym następstwa negatywne dla służby (dawanie złego przykładu innym policjantom, naruszenie jednej z zasad regulujących funkcjonowanie organizacji hierarchicznej w Policji), rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków (wypełnianie obowiązków wynikających z przepisów), pobudki działania (lekceważący stosunek do przełożonych), zachowanie policjanta przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu (brak krytycznej oceny swojego postępowania), dotychczasowy przebieg jego służby, dwudziestoczteroletni staż służby.
Przełożony dyscyplinarny przy wymierzaniu kary wziął też pod uwagę art. 134h ust. 2 ustawy o Policji, który stanowi, że na zaostrzenie wymiaru kary, ma wpływ popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej. Z akt postępowania dyscyplinarnego oraz informacji posiadanych przez organ I instancji wynika, że [...] R. T. popełnił kolejny delikt dyscyplinarny przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej nagany za popełnienie podobnego przewinienia dyscyplinarnego. Policjantowi zarzucono uprzednio popełnienie czynu polegającego na pominięciu drogi służbowej, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji. W prowadzonym w tej sprawie postępowaniu dyscyplinarnym Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał orzeczenie o uznaniu go winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę nagany, oznaczającą wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania (art. 134a ustawy o Policji). Od wydanego rozstrzygnięcia obwiniony złożył odwołanie. Komendant Główny Policji w wyniku jego rozpatrzenia wydał orzeczenie nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., którym utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 135q ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji zatarcie kary nagany następuje po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o jej wymierzeniu. Powyższe wskazuje, że popełnienie przez policjanta zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego miało miejsce przed zatarciem wymierzonej mu uprzednio kary dyscyplinarnej.
W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, zostało wykazane, że obwiniony naruszył obowiązujące go normy prawne. Komendant Główny Policji uwzględniając charakter popełnionego przez R. T. przewinienia dyscyplinarnego, popełnienie go przed zatarciem wymierzonej policjantowi kary dyscyplinarnej oraz to, że wymierzona uprzednio kara nagany nie przyniosła oczekiwanego rezultatu uznał, że wymierzona mu kara dyscyplinarna ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Zgodnie z treścią art. 134c kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, zostanie wyznaczony na niższe stanowisko służbowe lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną. W kontekście stwierdzonego zawinienia wymienionego policjanta w zakresie popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu, utrzymanie w mocy wymierzonej kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku organ uznał za zasadne.
R. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].
Skarżący wniósł o uchylenie w całości orzeczenia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Komendanta Głównego Policji. Domagał się również przeprowadzenia dowodów z akt postępowania dyscyplinarnego [...]oraz z dokumentów dołączone przy odwołaniu, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
- działu VIII k.p.a. w tym m.in. art. 221 k.p.a., art. 222 k.p.a., art. 223 k.p.a., art. 225 § 1 k.p.a., art. 227 k.p.a., art. 228 k.p.a., poprzez całkowite nieuwzględnienie trybu skargowego, uprawniającego do pominięcia drogi służbowej, błędne pomijanie instytucji gwarantującej składanie skarg;
- art. 304 § 3 ustawy – Kodeks postępowania karnego, art. 305 k.p.k., art. 306 § 1 k.p.k., art. 325a k.p.k. w zakresie braku podejmowania czynności i reakcji na przestępstwo, braku zawiadomienia prokuratora o przestępstwie, braku wszczęcia postępowania, braku odmowy wszczęcia postępowania, braku powiadomienia zawiadamiającego – pokrzywdzonego o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, na co przysługiwało zażalenie, w tym do organu do którego trafiły wnioski i zawiadomienia, uzasadniające pominięcie drogi służbowej, a zaniechano ustaleń w tym zakresie;
- art. 1 ust. 2 pkt 3 i 4, art. 27 ustawy o Policji w zakresie pominięcia konieczności realizowania zadań Policji jako priorytetowych nad innymi obowiązkami, pomijanie instytucji kontratypu;
- art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji poprzez błędne przyjęcie, że obwiniony dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych w zakresie niezachowania drogi służbowej;
- art. 132 ust. 2 i art. 132a ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne przyjęcie, że czyn policjanta stanowił zawinione niewykonanie obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- art. 134 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez niezastosowanie w przedmiotowej sprawie takiej kary, kiedy zarzucany czyn stanowił przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi;
- art. 134h ust. 1 ustawy o Policji poprzez brak ustaleń i błędne ustalenia, że wymierzona kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, m.in. kontynuacja korespondencji, brak ustalenia skutków i następstw dla służby czy brak ustalenia stopnia naruszenia ciążących obowiązków, błędne pobudki działania, brak sprawdzenia zachowania obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu;
- art. 135e ust. 1 ustawy o Policji, ponieważ rzecznik dyscyplinarny nie zebrał w pełni materiału dowodowego, jak i nie podjął czynności niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia sprawy (np. odmowa uwzględnienia wszystkich wniosków dowodowych i jednego o uzupełnienie akt postępowania, niesprawdzenie i nieprawidłowe zweryfikowanie linii obrony);
- art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez zaniechanie badania oraz uwzględnienia okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, w tym m.in. brak badania i analizowania dokumentów umieszczonych w aktach;
- art. 135j ust. 1 ustawy o Policji poprzez okoliczność, iż ocena dowodów wskazuje na błędy natury faktycznej i logicznej, jak i na ich sprzeczność z doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy;
- § 4 ust. 2 i § 4 ust. 6 pkt 1 lit. a) zarządzenia o hierarchiczności przez ich niezastosowanie i błędną interpretację, co wpłynęło na uznanie, że czyn dyscyplinarny został popełniony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Ogólny zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej w skrócie: P.p.s.a.), wyszczególniający akty i czynności (a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie ich uskutecznienia), które podlegają kontroli tego sądu. Stosownie do art 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jednym z takich przepisów szczególnych jest art. 138 ustawy o Policji, zgodnie z którym od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli orzeczenia Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, w tak zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiadają prawu. W rozpoznawanej sprawie skarżący został uznany za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (pominięcie drogi służbowej) i wymierzona mu została kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów została kompleksowo uregulowana w rozdziale 10 ustawy o Policji (przywoływana jako u.p.). Postępowanie dyscyplinarne policjantów jest odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania karnego.
W myśl art. 132 ust. 1 u.p., policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Zatem pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz rodzaj zastosowanej kary należy rozważać z uwzględnieniem zadań funkcjonariusza Policji. Art. 132 ust. 3 powołanej ustawy określa, jakie w szczególności zachowania są naruszeniem dyscypliny służbowej. Między innymi wymienione jest w tym przepisie: odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że użyte w treści omawianego przepisu sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż zawarty w tym przepisie katalog zachowań i zaniechań, które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest katalogiem otwartym.
Przewinienie dyscyplinarne może mieć charakter umyślny lub nieumyślny. W myśl art. 132 ust. 2 u.p. przesłanką warunkującą poniesienie odpowiedzialności dyscyplinarnej jest przypisanie funkcjonariuszowi winy. Stosownie do art. 132a ustawy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Wina umyślna może przejawiać się zamiarem bezpośrednim (obwiniony chce popełnić przewinienie) albo zamiarem ewentualnym (obwiniony przewidując możliwość popełnienia przewinienia, na to się godzi). Nieumyślność natomiast polega na tym, że obwiniony nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Wina nieumyślna może mieć postać lekkomyślności (obwiniony przewidywał możliwość popełnienia przewinienia) albo postać niedbalstwa (obwiniony mógł i powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia). Stopień winy nie przesądza jednak o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Może on natomiast mieć wpływ na wymiar kary. Stosownie bowiem do art. 134h ust. 1 u.p., wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, a w szczególności uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Zgodnie zaś z art. 134h ust. 3 pkt 1 u.p., nieumyślność popełnienia przewinienia dyscyplinarnego jest jedną z okoliczności, która ma wpływ na złagodzenie wymiaru kary.
Zmilitaryzowanie i zhierarchizowanie Policji powoduje, że stosunek służbowy funkcjonariusza Policji charakteryzuje się szczególnego rodzaju podległością. Osoba wstępująca do służby przyjmuje na siebie szereg obowiązków związanych z wykonywaniem zadań służbowych. W zamian otrzymuje gwarancję stabilności zatrudnienia i liczne uprawnienia związane ze służbą.
Przypomnieć także należy, że każda osoba wstępująca do służby w Policji, składając ślubowanie wedle roty ustalonej w art. 27 ustawy o Policji, zobowiązuje się m.in. do tego, by "przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych". Policjant zobowiązuje się zatem do przestrzegania szczególnej dyscypliny służbowej, jak i wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych.
Jednym z obowiązków funkcjonariusza Policji jest przestrzeganie zawartej w § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji zasady zachowania drogi służbowej (dalej: zarządzenie). Stosownie do § 1 ust. 5 zarządzenia droga służbowa oznacza sposób załatwiania spraw służbowych, polegający na przekazywaniu informacji lub dokumentów albo rzeczy przez podwładnych za pośrednictwem wszystkich kolejnych przełożonych aż do tego, który jest uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy, jak również przekazywanie rozkazów, poleceń lub wytycznych od przełożonego uprawnionego do ich wydania, przez kolejnych niższych przełożonych do podwładnego.
Wedle zaś § 4 ust.2 zarządzenia uzyskane przez pełniącego służbę policjanta lub świadczącego pracę pracownika Policji informacje, mogące w jego ocenie świadczyć o popełnieniu przez innego policjanta lub pracownika Policji przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego lub przestępstwa skarbowego, niezwłocznie przekazuje się bezpośredniemu przełożonemu. Policjant lub pracownik, który uzyska takie informacje może – pomijając drogę służbową – przekazać je wyższemu przełożonemu lub kierownikowi jednostki organizacyjnej będącemu organem Policji, albo innemu nadrzędnemu organowi Policji lub komórce organizacyjnej Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji, zwanego dalej "BSW KGP".
Drogę służbową można pominąć także (§ 4 ust. 6 zarządzenia): 1) przekazując odpowiednio kolejnemu wyższemu przełożonemu informacje o: a) naruszeniu przez bezpośrednio przełożonego dyscypliny służbowej, dyscypliny finansów publicznych albo o nieprzestrzeganiu przez niego zasad etyki zawodowej; b) innych spraw, niż wymienione w lit. a, w wypadkach niecierpiących zwłoki, o czym jednak, należy niezwłocznie poinformować pominiętego przełożonego; 2) Przekazując BSW KGP inne spostrzeżenia, niż informacje określone w ust. 2, dotyczące spraw z zakresu właściwości rzeczowej tego biura.
W przedmiotowej sprawie skarżący został obwiniony o to, że w dniu [...] grudnia 2020 r. nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku służbowego w ten sposób, że pomijając drogę służbową, wystąpił raportem z dnia [...] grudnia 2020 r. do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z § 4 art. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji.
Wobec tak sformułowanego zarzutu dyscyplinarnego należało ustalić, czy pismo zostało wysłane, czy zostało wysłane przez skarżącego jako funkcjonariusza Policji, czy zostało skierowane do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji, jaka była jego treść, czy pozostawało w związku ze służbą oraz, co najistotniejsze, czy zaistniały okoliczności pozwalające na pominięcie przez skarżącego drogi służbowej.
Z materiałów sprawy w sposób bezsporny wynika, iż raport z dnia [...] grudnia 2020 r. został nadany za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu [...] grudnia 2020 r. i wpłynął w dniu [...] grudnia 2020 r. do Kancelarii Jawnej CBŚP. Raport adresowany był do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta CBŚP. Na dokumencie tym brak było adnotacji bezpośrednich przełożonych świadczących o zachowaniu drogi służbowej.
Jest również rzeczą niesporną, iż bezpośrednimi przełożonymi skarżącego w chwili złożenia raportu byli: Naczelnik Zarządu w [...] CBŚP oraz Naczelnik Wydziału [...] tegoż Zarządu. Obaj bezpośredni przełożeni stwierdzili, że raport nie został złożony za ich pośrednictwem.
Raport skarżącego z dnia [...] grudnia 2020 r. nawiązywał do jego dwóch wcześniejszych raportów z dnia [...] czerwca 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r. i dotyczył rozliczenia czasu służby skarżącego za okres poprzednich 3 lat (od dnia złożenia raportu).
Treść raportu świadczy zatem bezspornie, iż raport dotyczył sprawy służbowej w rozumieniu § 1 ust. 5 cyt. Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r.
Punktem wyjścia do oceny zaistnienia okoliczności pozwalających na pominięcie drogi służbowej, winna być analiza treści pisma skarżącego skierowanego do Komendanta Głównego Policji. Z pisma tego nie wynika, aby intencją skarżącego było zawiadomienie KGP o popełnieniu przez innego policjanta przestępstwa ściąganego z oskarżenia publicznego lub przestępstwa skarbowego. W piśmie tym skarżący stwierdza bowiem, że "zostaje naruszony mój interes prawny i jest działanie na moją szkodę, a więc jestem pokrzywdzonym" (str. 3 raportu).
Uwagi skarżącego dotyczą m.in. działań jego bezpośredniego przełożonego, a mianowicie Naczelnika Zarządu w [...] CBŚP, a także Zastępcy Komendanta CBSP.
Skarżący w treści raportu składa skargę na działania swych przełożonych, stwierdzając, iż "nie przyjmują raportów, nie ustosunkowują się do nich, nie przyjmują żadnych uwag, nie weryfikują zastrzeżeń (...) " (str. 4 raportu).
W reasumpcji raportu skarżący stwierdził "W swoim raporcie z dnia [...] sierpnia 2020 r. wskazałem możliwość naruszenia m.in. przepisów art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, co podtrzymuję, a z powyższej treści można jeszcze sporo się doszukać, więc częściowe pominięcie drogi służbowej, jest jak najbardziej zasadne" (str. 7 raportu).
Analiza powyższych sformułowań nie pozwala na przyjęcie – jak trafnie uznały organy – iż w sprawie wystąpiły okoliczności pozwalające na pominięcie drogi służbowej, o których mowa w § 4 ust. 2 cyt. zarządzenia nr 30 KGP, brak jest bowiem w raporcie takich sformułowań, które w sposób jasny i konkretny wskazywały na popełnienie przez jego bezpośrednich przełożonych przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego lub przestępstwa skarbowego.
W zaskarżonym orzeczeniu brak jest jednak wyraźnego odniesienia się przez organy do przesłanki zawartej w § 4 ust. 6 pkt 1 lit. a zarządzenia nr 30 KGP, pomimo twierdzeń skarżącego dotyczących nieprawidłowości w działaniu jego bezpośrednich przełożonych. Przepis § 4 ust. 6 pkt 1 lit. a pozwala bowiem na pominięcie drogi służbowej w sytuacji przekazania odpowiednio kolejnemu wyższemu przełożonemu informacji o naruszeniu przez bezpośredniego przełożonego dyscypliny służbowej, dyscypliny finansów publicznych albo nieprzestrzegania przez niego zasad etyki zawodowej.
Treść raportu z dnia [...] grudnia 2020 r. winna zatem zostać poddana analizie organów dyscyplinarnych pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w powyżej przywołanym przepisie. Dodać należy, że analizy tych okoliczności brak jest zarówno zaskarżonym orzeczeniu, jak i w orzeczeniu organu I instancji. Komendant CBŚP na str. 6 swej decyzji w sposób wyraźny odniósł się jedynie do przesłanki wyłączenia drogi służbowej, o której mowa w § 4 ust. 2 cyt. zarządzenia nr 30 KGP, co nie stanowi należytego rozpatrzenia sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny, kierując się wskazaniem zawartych w niniejszym uzasadnieniu, dokonać analizy raportu skarżącego pod kątem istnienia okoliczności, o których mowa w § 4 art. 6 pkt 1 lit. a cyt. zarządzenia nr 30 KGP, a następnie – w zależności od wyniku takiej analizy – podjąć stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a orzekł jak w sentencji.