II SA/Wa 371/24

II SA/Wa 371/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
III OSK 6/25 - Wyrok NSA z 2025-05-08
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 615
art. 180 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz J. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Szef Krajowej Administracji Skarbowej, dalej: "Szef KAS", "organ odwoławczy", decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej: "odwołujący", "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia [...] października 2023 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby odwołującego się po upływie 2 tygodni od dnia doręczenia decyzji na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 615 z późn. zm., dalej: "ustawa o KAS").
Szef KAS, utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazał, że jedną
z przyczyn fakultatywnego zwolnienia ze służby jest, zgodnie z przepisem art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, zaistnienie innej, niż określone w pkt 1-7, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie w takim przypadku następuje po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.
Organ odwoławczy zaznaczył, że odwołujący był funkcjonariuszem służby przygotowawczej. Funkcjonariusz w służbie przygotowawczej, czyli swoistym "okresie próby", winien zaś nie tylko spełniać nałożone przez przepisy ustawy
o Krajowej Administracji Skarbowej warunki by pozostać w służbie, ale również wykazać się nienaganną postawą etyczną oraz praworządnym postępowaniem. Tymczasem, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, odwołujący nie sprostał ww. wymaganiom.
Dokumentacja sprawy wskazuje bowiem, że J. K. został mianowany do służby w Służbie Celno-Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej
w G. z dniem [...] sierpnia 2023 r. Z uwagi na brak adnotacji w książeczce wojskowej na temat daty jego zwolnienia ze służby wojskowej, w dniu [...] sierpnia 2023 r. złożył oświadczenie o zwolnieniu z tej służby. W toku prowadzonych czynności ustalono jednak, iż zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło dopiero
w dniu [...] września 2023 r. Wobec powyższego organ I instancji zasadnie uznał, że odwołujący, składając oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2023 r., poświadczył nieprawdę, co spowodowało utratę zaufania niezbędnego do dalszego pełnienia służby.
J. K. podnosi, że został wprowadzony w błąd przez pracownika Izby Administracji Skarbowej w G. i sporządził oświadczenie o zwolnieniu ze służby wojskowej zgodne z wytycznymi tej osoby, jeszcze przed przystąpieniem do służby. Podnoszone przez odwołującego argumenty, nie mogą mieć jednak wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, ponieważ dokumentacja sprawy, poza twierdzeniami J. K., nie daje podstaw do przyjęcia, że otrzymał on jakiekolwiek wytyczne, co do treści złożonego oświadczenia, bądź że został wprowadzony w błąd przez pracownika organu. Wręcz przeciwnie, sam odwołujący
w złożonym odwołaniu wskazuje, że został poinformowany przez pracownika Izby, że przed dniem mianowania do służby w Służbie Celno-Skarbowej, tj. przed dniem
[...] sierpnia 2023 r., będzie zmuszony zrezygnować ze służby w WOT. W tej sytuacji konsekwencjami złożonego oświadczenia, niezgodnego ze stanem faktycznym, nie może obarczać organu.
Niewątpliwie odwołujący miał świadomość, że w dacie [...] sierpnia 2023 r. nie został zwolniony ze służby wojskowej, a mimo to złożył oświadczenie, iż jego dotychczasowy stosunek służbowy uległ zakończeniu. Takie działanie niewątpliwie wpłynęło na sposób postrzegania osoby odwołującego i mogło skutkować utratą niezbędnego zaufania do dalszego wykonywania obowiązków służbowych.
Szef KAS podniósł, że funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej jest osobą powołaną do egzekwowania przepisów prawa. Funkcjonariuszy tej formacji obowiązują zatem szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Aby móc skutecznie wykonywać swoje zadania, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o zachowania i postawy mające wpływ na nieposzlakowaną opinię. Wykonywanie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza, to takie wykonywanie tych obowiązków, aby wzmacniany był
w opinii publicznej wizerunek Służby Celno-Skarbowej, jak i funkcjonariusza tej formacji.
Zdaniem Szefa KAS, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G., mając na względzie złożenie przez J. K. oświadczenia o treści niezgodnej ze stanem faktycznym, był uprawniony do uznania, że odwołujący nie wpisuje się w wysokie standardy Służby Celno-Skarbowej i tym samym, że nastąpiła utrata zaufania do funkcjonariusza.
Nadto zaznaczył, że w dniu [...] października 2023 r. zwrócono się do bezpośredniego przełożonego J. K. o sporządzenie opinii służbowej na temat jego dotychczasowej służby oraz poziomu wykonywania obowiązków służbowych.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] października 2023 r., bezpośredni przełożony odwołującego wskazał, że wymieniony obowiązki służbowe wykonuje poprawnie, pod nadzorem bardziej doświadczonych funkcjonariuszy. Jednak w jego postawie brak jest zaangażowania na poziomie równym pozostałym
11 funkcjonariuszom w służbie przygotowawczej. J. K. nie przejawiał inicjatywy w poszerzaniu wiedzy z zakresu właściwości komórki organizacyjnej,
w której pełnił służbę i sprawiał wrażenie znudzonego obowiązkami. W opinii bezpośredniego przełożonego odwołującego, niepokojący był przede wszystkim fakt braku świadomości odpowiedzialności za dokumenty, które sygnuje własnym podpisem oraz konsekwencji z tym związanych, zaś taka postawa nie jest pożądana w Służbie Celno-Skarbowej.
Szef KAS zaznaczył, że bezpośredni przełożony funkcjonariusza jest osobą posiadającą największy zakres wiedzy o sposobie wykonywania przez niego obowiązków służbowych, ma bowiem możliwość bezpośredniej obserwacji jego pracy. Stąd Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G., prowadząc postępowanie w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, mógł wystąpić do bezpośredniego przełożonego funkcjonariusza o wyrażenie opinii na temat jego dotychczasowej służby.
Zaznaczył jednak, że wskazana opinia nie została sporządzona w trybie art. 156 ustawy o KAS, w związku z tym regulacje dotyczące obowiązku zapoznania się funkcjonariusza z opinią oraz możliwości wniesienia odwołania do kierownika jednostki organizacyjnej, nie znajdowały do niej zastosowania. Nadto wskazał, że opinia sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania, nie była kluczowym dokumentem w sprawie, bowiem zwolnienie ze służby J. K. nie nastąpiło w związku z nieprzydatnością do służby, stwierdzoną w opinii okresowej
w służbie przygotowawczej, o czym stanowi art. 179 ust. 1 pkt 4 ustawy o KAS, lecz w związku z utratą zaufania niezbędnego do dalszego pełnienia służby.
Zdaniem Szefa KAS, poświadczenie przez odwołującego nieprawdy
w oświadczeniu złożonym w dniu [...] sierpnia 2023 r., nie mogło pozostać obojętne dla jego stosunku służbowego, w szczególności jeśli weźmie się pod uwagę to, że na funkcjonariuszu państwowym ciąży szczególny obowiązek przestrzegania prawa,
a status funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej wiąże się z nieskazitelnym charakterem i nieposzlakowaną opinią. Odwołujący, składając sporne oświadczenie, utracił zaufanie przełożonych. J. K. powinien mieć na uwadze, że jako funkcjonariusz, podlega szczególnym rygorom służby, m.in. z uwagi na specyfikę powierzonych tej formacji zadań oraz charakter stosunku służbowego łączącego funkcjonariusza ze służbą i wynikające z tego prawa i obowiązki funkcjonariusza.
Działanie odwołującego sprawiło, iż utracił on zaufanie organu, które jest niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania powierzonych zadań. Służba Celno-Skarbowa stanowi wyodrębnioną formację w KAS, do której zadań należy zapewnienie ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń
w zakresie określonym w art. 2 ust. 13-16 ustawy o KAS. Funkcjonariusze realizując zadania KAS, pełnią społecznie doniosłą rolę - służą dobru wspólnemu wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego też względu służba w Służbie Celno-Skarbowej wymaga legitymowania się przez funkcjonariuszy najwyższymi standardami etycznymi i normami postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie wyważony został interes społeczny i słuszny interes strony, poprzez wskazanie argumentów przemawiających przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji o zwolnieniu ze służby za uznaniem, że przede wszystkim w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu strony był interes społeczny, tzn. dobro Krajowej Administracji Skarbowej.
Pismem z dnia [...] lutego 2024 r. J. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa KAS z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez:
- brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie przez brak uzyskania od pracownika kadr (organu) zeznań co do przyczyny, dla której mając wiedzę o braku pieczątki w jego książeczce wojskowej, zaprosiła go na ślubowanie
i zarekomendowała mianowanie do służby KAS, brak ustalenia że przed dniem mianowania pracownik kadr otrzymał skan książeczki wojskowej bez pieczątki
o zwolnieniu ze służby i powodu, dla którego uznał że nie stanowi to braku formalnego,
- rozstrzygnięcie sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych
i nieuprawnionych domniemań, m.in. w zakresie przyczyny złożenia przez niego oświadczenia w dniu [...] sierpnia 2023 r., pominięcie faktu, że złożenie rzekomo nieprawdziwego oświadczenia nastąpiło przed czynnością mianowania do służby,
a nadto stan faktyczny sprawy winien prowadzić do wniosku, że został wprowadzony w błąd przez pracownika Izby Administracji Skarbowej w G. oraz sporządził oświadczenie zgodne z wytycznymi tej osoby jeszcze przed przystąpieniem do służby,
- brak zinterpretowania oczywistych wątpliwości, co do ustalonego stanu faktycznego sprawy na jego korzyść, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji,
b) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu
I instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich
w rzeczowy i wyczerpujący sposób,
2) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, polegające na uznaniu, że nie gwarantuje on należytego wykonywania obowiązków służbowych, podczas gdy czyn stanowiący podstawę wszczęcia postępowania w trybie ww. przepisu nie był w żadnym stopniu związany z wykonywaniem obowiązków służbowych skarżącego,
b) art. 151 ust. 1 pkt 5, art. 153 ust. 7 ustawy o KAS, albowiem mianując go do służby Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że na moment mianowania spełniał wskazane w przywołanym przepisie przesłanki, pomimo faktu, że wiedzę
o złożonym oświadczeniu miał pracownik Izby, na polecenie którego zostało ono sporządzone, a dodatkowo książeczkę wojskową bez pieczątki o zakończeniu służby WOT przedłożył do tego pracownika przed mianowaniem do służby,
c) art. 202 ustawy o KAS poprzez uzależnienie mianowania do Służby Celno-Skarbowej od złożenia oświadczenia o nie pełnieniu służby wojskowej, podczas gdy z brzmienia tego przepisu nie wynika jakoby służba wojskowa była przesłanką negatywną dla stosunku mianowania,
d) art. 199 ust. 5 ustawy o KAS, podczas gdy jego zachowanie w żadnym stopniu nie było niegodne.
Wobec powyższych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Administracji Krajowej w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. nr [...]
z dnia [...] października 2023 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.
Argumentując podniósł, że przez cały czas trwania procesu rekrutacyjnego do Służby Celno-Skarbowej pełnił służbę w formacji WOT (Wojska Obrony Terytorialnej)
w rodzinnym mieście. Podkreślił fakt, iż pełniona przez niego służba sprowadzała się do comiesięcznych, dwudniowych ćwiczeń. Nie pełnił służby w pełnym wymiarze czasu. Zaznaczył, że dopiero z początkiem lipca 2023 r. otrzymał informację, że musi zrezygnować ze służby w WOT przed planowanym dniem mianowania do Służby Celno-Skarbowej, tj. przed dniem [...] sierpnia 2023 r. Posiadając tę wiedzę, [...] lipca 2023 r., na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 5 ustawy o obronie Ojczyzny, złożył uzasadniony wniosek o zwolnienie ze służby. Jednocześnie od przełożonego otrzymał zapewnienie, że rozkaz o zwolnieniu ze służby zostanie podpisany
w terminie do dwóch tygodni. W sierpniu 2023 r. skarżący już nie uczestniczył
w szkoleniach WOT. Nadmienił, że mając na względzie poinformowanie go
o konieczności rezygnacji ze służby WOT dopiero w lipcu 2023 r., nie było możliwości, aby zdążył uzyskać "pieczątkę" potwierdzającą zakończenie służby
w terminie do [...] sierpnia 2023 r.
Krótko przed [...] sierpnia 2023 r. pracownik działu kadr zwrócił się do niego
o nadesłanie skanu książeczki wojskowej. Skan wysłał niezwłocznie, przy czym
w książeczce widniała jedynie pieczątka o rozpoczęciu służby w WOT, brak było pieczątki o dniu zakończenia służby. Zatem zapraszając go na ślubowanie, pracownik działu kadr (a tym samym organ) miał wiedzę o tym, że w książeczce wojskowej skarżącego widnieje tylko jedna pieczątka.
W treści otrzymanej wiadomości z dnia [...] lipca 2023 r. z godziny 11:48 widniała następująca adnotacja: "Proszę pamiętać, że w dniu podpisania mianowania nie można pozostawać w żadnym innym zatrudnieniu, prowadzić działalności gospodarczej oraz być członkiem zarządów spółek prawa handlowego, fundacji prowadzącej działalność gospodarczą (zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne". Skarżący zwrócił uwagę na brak wskazania na to, aby służba WOT była warunkiem wyłączającym. Nie ma takiego warunku także
w ustawie o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.
Skarżący podał, że po stawieniu się w dniu [...] sierpnia 2023 r. na ślubowanie został poproszony przez osobę rekrutującą o napisanie odręcznego oświadczenia, że na dzień [...] sierpnia 2023 r. został zwolniony ze służby. Był to warunek konieczny, aby został mianowany. Przy czym zaznaczył, że pracownik działu kadr bagatelizował powyższe i podkreślał, że stanowi to jedynie wymóg formalny. Bezpośrednio po tej czynności skarżący został przyjęty do służby.
Pieczątkę potwierdzającą datę wydania rozkazu zwalniającego skarżącego
z terytorialnej służby wojskowej otrzymał [...] września 2023 r. z datą [...] września
2023 r., a skan uzupełnionej książeczki wojskowej z pieczątką potwierdzającą zwolnienie ze służby w WOT przesłał do działu personalnego wraz ze skanem rozkazu dziennego, który w swej treści potwierdzał opisany stan faktyczny, a więc dzień złożenia wniosku o zwolnienie ze służby, brak partycypacji w ćwiczeniach
w miesiącu sierpniu 2023 r. oraz dzień przeniesienia do rezerwy pasywnej. Tak więc, w świetle powyższych okoliczności brak jest podstaw do uznania za uzasadnione jego zwolnienie ze służby.
Zdaniem skarżącego, istotą sporu jest interpretacja art. 202 ustawy o KAS.
Według niego, w przytoczonym przepisie nie sposób odnaleźć zapisu, który wyłączałby możliwość objęcia służby w KAS przez osobę, która jednocześnie pełni służbę w WOT. Zatem stawianie przed nim takiego wymogu nie znajdowało oparcia w przepisach ustawy o KAS. Co więcej, uzasadnienie organu zawarte w skarżonej decyzji tylko utwierdza zasadność jego skargi. Pozostawanie w służbie KAS oraz WOT nie dość, że nie jest wyłączone przez przepisy, ale organ miał tego pełną świadomość. Jak bowiem inaczej traktować twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji w odpowiedzi na powyższy zarzut: "wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia kolizji dyspozycyjności", "mogłoby to rodzić implikacje natury służbowej", "zadania wynikające ze stosunku służbowego mogłyby doznać uszczerbku".
Naruszenie przepisu art. 202 ustawy o KAS poprzez formułowanie wymogu wobec niego doprowadziło do wykreowania przez organ sytuacji, w której powstała rzekomo przesłanka uzasadniająca rozwiązanie stosunku mianowania w oparciu
o art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS.
Art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS stwierdza, iż możliwym jest zwolnienie ze służby osoby, wobec której zaistniały ważne przyczyny, które nie gwarantują należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS, lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. W ocenie skarżącego, organ nie zdołał powiązać przedmiotowego stanu faktycznego z brzmieniem tego przepisu. Wbrew stanowisku organu, uznanie administracyjne nie może stanowić uzasadnienia dla dowolnej i nie znajdującej oparcia w stanie faktycznym decyzji. Jest to tym bardziej istotne, że to pracownik działu kadr doprowadził swoim postępowaniem do powstania tego sporu poprzez formułowanie wobec niego wymagań nie istniejących w przepisach ustawy
o KAS.
Stwierdził, że sporządzenie oświadczenia w dniu [...] sierpnia 2023 r. w żadnym stopniu nie powoduje, że nie gwarantuje on należytego wykonywania obowiązków służbowych, dobro KAS nie zostało naruszone, a nadto swoim postępowaniem nie podważył zaufania do jego osoby, które jest niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych. Wręcz przeciwnie, stwierdził, że jego zachowanie i postępowanie
na całym etapie postępowania rekrutacyjnego nacechowane było pełną transparentnością, żadne fakty nie były przez niego ukrywane, a dodatkowo licząc się z konsekwencjami braku pieczątki o zakończeniu służby WOT, przesłał skan książeczki wojskowej bez wymaganej pieczątki do działu kadr przed mianowaniem do służby.
Przyjmując go do służby w dniu [...] sierpnia 2023 r. organ uznał, że spełnia on wszelkie wymagane przepisami prawa przesłanki, a w szczególności art. 151 ust. 1 pkt 5 i art 153 ust. 7 ustawy o KAS. Pomimo posiadanej wiedzy o braku pieczątki
o zwolnieniu go ze służby WOT uznał bowiem, zgodnie z treścią art. 202 ustawy
o KAS, że nie zachodzą przesłanki negatywne i tym samym jako kandydat spełnia wszystkie przesłanki z art. 151 oraz art. 153 ustawy o KAS.
Mianując go do służby KAS, organ nie widział jakiegokolwiek naruszenia przepisu art. 199, a w szczególności ust. 5 ustawy o KAS. Dlatego też nie sposób uznać, że po dniu [...] sierpnia 2023 r. zaczął zachowywać się niegodnie.
Skarżący podkreślił, że organ wydał decyzję, nie dysponując pełnym materiałem dowodowym, albowiem nie wskazał jakichkolwiek czynności podjętych
w celu wyjaśnienia postępowania pracownika kadr. Zaznaczył, że to właśnie brak poprawnej komunikacji z nim tej osoby oraz organem doprowadziło do zobowiązania go do złożenia zbędnego oświadczenia w dniu [...] sierpnia 2023 r.
Brak zeznań tej osoby powoduje, że organ wydając decyzję nie wyjaśnił
w pełni stanu faktycznego, a tym samym jeśli były jakiekolwiek wątpliwości, co do przyczyny i okoliczności złożenia oświadczenia, to wątpliwości nie powinny być interpretowane w tym zakresie na jego niekorzyść i nie powinien ponosić tego konsekwencji.
Konkludując stwierdził, że na dzień [...] sierpnia 2023 r. spełniał wszystkie przesłanki, aby otrzymać mianowanie do służby i nie dopuścił się jakichkolwiek zachowań, które dopuszczałyby wysunięcie wobec niego jakichkolwiek zarzutów uzasadniających zwolnienie ze służby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy w zaistniałych realiach faktycznych istniała "inna", niż określona w pkt 1 - 7 art. 180 ustawy
o Krajowej Administracji Skarbowej, "ważna przyczyna", uzasadniająca zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Na tę przesłankę powołał się organ, przywołując art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, będący materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do ww. przepisu, funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej można zwolnić ze służby, w przypadku zaistnienia innej, niż określona w pkt 1 - 7 art. 180 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.
Rozkaz personalny wydany na podstawie powyższego przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek
z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.). Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści poza systemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych - realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA
z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, publ. CBOSA).
Przepis art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS zawiera zwroty o dużym stopniu niedookreśloności ("inna ważna przyczyna", "dobro służby"), które nadają się do elastycznego stosowania w praktyce i stwarzają właściwym przełożonym szeroki zakres władzy dyskrecjonalnej. Jakkolwiek ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej nie definiuje tych pojęć, to nie może ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu ich treści należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów, które regulują zadania i cele omawianej formacji oraz szczególny status funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.
Pojęcie "ważna przyczyna" i "dobro służby" należy zatem utożsamiać
z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji przez Służbę Celno-Skarbową obowiązków wynikających przede wszystkim z art. 1 ust. 2 i art. 2 ust. 1 ustawy
o KAS.
W podobny sposób trzeba odczytywać nieostre pojęcie "utrata zaufania", którym posługuje się ustawodawca w treści art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia
2009 r., sygn. akt I OSK 750/08 (publ. CBOiS) wskazując, że określenie "utrata zaufania" jest nieostre, jednakże należy przyjąć potoczne rozumienie tego pojęcia jako brak możliwości powierzenia obowiązków i zadań osobie, co do której nie może być pewności, że osoba ta z dobrą wiarą zadania te i obowiązki wykona.
Wypada także zwrócić uwagę na treść i charakter stosunku prawnego łączącego skarżącego z organem.
Stosunki służbowe, jak wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie, nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjnoprawnych, powstający w drodze powołania, w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, że kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi się poddać regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej spełnienia szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych, pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej,
a także bardziej rygorystycznym, niż w przypadku stosunków pracy, zasadom utraty statusu pracowniczego (por. wyrok TK z dnia 14 grudnia 1999 r., SK 14/98, OTK ZU1999/7/163, z dnia 19 października 2004 r., K1/04, OTK-A 2004/9/93, z dnia 13 lutego 2007 r., K46/05, OTK-A 2007/2/10).
Powyższe znajduje potwierdzenie w szczególnych wymaganiach stawianych kandydatom do Służby Celno-Skarbowej oraz w rocie ślubowania, w której funkcjonariusz zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania obowiązków oraz dbania o dobre imię służby.
W kontrolowanej sprawie za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi, iż organ, prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Zastosowanie podstawy zwolnieniowej z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, zawierającej tak wysoce nieostre przesłanki, musi być bardzo skrupulatnie uzasadnione i wymaga wykazania przez organ przez przywołanie skonkretyzowanych okoliczności faktycznych jednoznacznie wskazujących na zaistnienie ważnych przyczyn, z powodu których dalsze pozostawanie w szeregach Służby Celno-Skarbowej nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych przez funkcjonariusza, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.
Przywołane okoliczności faktyczne nie mogą stwarzać wątpliwości ocennych, tj. tego, czy w interesie służby jest zwolnienie ze służby. Oznacza to, że stan faktyczny musi być czytelny i wymowny. Same zaś okoliczności faktyczne muszą być udowodnione, a postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie - jako pewna całość - musi odpowiadać przepisom k.p.a.
Zdaniem Sądu obowiązkom tym uchybiły organy obu instancji.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad ogólnych i szczegółowych reguł rządzących tokiem czynności dowodowych oraz obowiązku organu wyjaśnienia sprawy.
Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że organy KAS obu instancji naruszyły, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby zwolnienie skarżącego ze służby. Przede wszystkim brak było podstaw prawnych do oddalenia wniosków dowodowych skarżącego, których przeprowadzenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mogły doprowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych lub odmiennej oceny przypisywanego mu zachowania.
Organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w sposób fragmentaryczny, przekraczając przy tym zasadę swobodnej oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej, rozstrzygając o zwolnieniu ze służby uznał, że poświadczenie przez skarżącego nieprawdy w oświadczeniu złożonym
[...] sierpnia 2023 r. nie mogło pozostać obojętne dla jego stosunku służbowego, ponieważ składając sporne oświadczenie, utracił on zaufanie przełożonych.
Przedmiotowe oświadczenie o treści "Oświadczam, że zostałem zwolniony ze służby wojskowej", skarżący sporządził w dniu [...] sierpnia 2023 r. i zostało ono włączone do jego akt osobowych. Jednak ani z akt osobowych, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika przyczyna, dla której takie oświadczenie zostało złożone do akt, w sytuacji gdy wcześniej wezwano skarżącego, aby w dniu [...] sierpnia 2023 r. przybył do Izby Skarbowej w G. (gdzie miało także odbyć się wręczenie aktów mianowania) między innymi z książeczką wojskową, aby potwierdzić skan z oryginałem. Przy czym, nie jest kwestionowane, że w książeczce wojskowej na ten dzień nie było adnotacji o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, czego organ miał świadomość, ponieważ skarżący już wcześniej przedstawił organowi skany książeczki.
W sytuacji, gdy zdaniem organu, skarżący nie mógł zostać mianowany do służby z powodu pełnienia czynnej służby wojskowej (terytorialnej służby wojskowej), to pewnym źródłem wiedzy o tej przeszkodzie była m. in. książeczka wojskowa.
Mimo, iż organ miał możliwość zapoznania się z książeczką wojskową skarżącego w dniu [...] sierpnia 2024 r., to jednak z bliżej nieznanych przyczyn odebrał od skarżącego oświadczenie ww. treści.
Organ, procedując w procesie rekrutacji, winien stawiać jasne wymagania kandydatom do służby. Sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący w dniu [...] sierpnia
2023 r., wynikała z braku zachowania właściwych procedur rekrutacyjnych.
Organ zakwalifikował oświadczenie skarżącego z dnia [...] sierpnia 2023 r., jako poświadczenie nieprawdy. Taka kwalifikacja oznacza czyn z art. 271 § 1 ustawy
z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17), zgodnie
z którym funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
W przepisie tym chodzi o to, że osoba, która działa w ramach swoich uprawnień
i podpisuje się swoim nazwiskiem, potwierdzając okoliczności, które nie miały miejsca, przeinaczając je lub zatajając, popełnia przestępstwo poświadczenia nieprawdy.
Jednak, aby taki zarzut "postawić" musi być ku temu podstawa prawna. Skarżący, podpisując przedmiotowe oświadczenie, nie działał niewątpliwie jako funkcjonariusz, ponadto trudno jest mówić, że wprowadził umyślnie organ w błąd, skoro wiedzą wynikającą z dokumentacji wojskowej dostarczoną przez skarżącego (książeczka wojskowa) organ dysponował.
W ocenie Sądu, pomimo obszernego uzasadnienia, Szef KAS w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący przesłanek zwolnienia w oparciu
przepis o art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. Trudno bowiem powiązać zaistniałe zdarzenie, tj. "podpisanie oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2023 r." z brakiem gwarancji należytego wykonywania przez skarżącego obowiązków służbowych, szczególnie
w sytuacji, gdy przesłał on skan książeczki wojskowej bez wymaganej pieczątki do działu kadr przed mianowaniem do służby, a po uzyskaniu pieczątki potwierdzającej datę wydania rozkazu zwalniającego skarżącego z terytorialnej służby wojskowej, także skan uzupełnionej książeczki wojskowej z pieczątką potwierdzającą zwolnienie ze służby w WOT wraz ze skanem rozkazu dziennego.
Nie sposób podzielić poglądu organu, by zdarzenie to (oświadczenie z dnia
[...] sierpnia 2023 r.), jakkolwiek zasadniczo naganne, w przedstawionych przez organ okolicznościach miało spowodować utratę zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Twierdzenia organu w odniesieniu do tej przesłanki nie zostały bowiem poparte merytoryczną argumentacją.
Jeśli zaś chodzi o przesłankę dobra służby, należy ją również wiązać przede wszystkim z prawidłową i efektywną realizacją nałożonych na Służbę Celno-Skarbową ustawowych obowiązków. Tak rozumiane dobro służby nijak ma się do zaistniałego zdarzenia.
Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie wziąć pod uwagę poczynione rozważania. Winien przede wszystkim wyjaśnić w oparciu
o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, czy zostały spełnione przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w kwocie 480 zł.