I OSK 1462/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną R.D. od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia specjalnego była zasadna z powodu tożsamości sprawy z wcześniej rozstrzygniętą decyzją.
R.D. złożył wniosek o przyznanie świadczenia specjalnego, powołując się na stan zdrowia i aktywność społeczną. Prezes Rady Ministrów odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na wcześniejszą decyzję z 2011 r. rozstrzygającą tę samą sprawę. WSA w Warszawie oddalił skargę R.D., a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając tożsamość podmiotową i przedmiotową sprawy oraz brak nowych okoliczności uzasadniających ponowne postępowanie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Prezesa Rady Ministrów o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego. R.D. wnioskował o świadczenie na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powołując się na stan zdrowia i aktywność społeczną. Prezes Rady Ministrów odmówił wszczęcia postępowania, opierając się na art. 61a § 1 K.p.a., ponieważ sprawa była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z 2011 r., a nowe okoliczności (w tym orzeczenie o niepełnosprawności z marca 2017 r.) pojawiły się po wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając zasadność odmowy wszczęcia postępowania ze względu na tożsamość sprawy. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, również uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter formalny i nie rozstrzyga o meritum sprawy. Stwierdzono, że pomiędzy wnioskiem z 2017 r. a postępowaniem zakończonym decyzją z 2011 r. zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a skarżący nie przedstawił nowych okoliczności faktycznych uzasadniających ponowne rozpatrzenie sprawy. NSA zaznaczył, że orzeczenie o niepełnosprawności z marca 2017 r. nie mogło być brane pod uwagę przy ocenie legalności postanowienia z marca 2017 r., ale mogło stanowić podstawę nowego wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania, jeśli w tej samej sprawie zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie, co stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania (res iudicata).
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest zasadna, gdy sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, a nowe żądanie nie wnosi nowych okoliczności faktycznych ani prawnych. Tożsamość sprawy podmiotowo i przedmiotowo wyklucza ponowne jej rozpatrzenie w trybie podstawowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
K.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, w tym gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie.
u.e.r. FUS art. 82 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna wnioskowanego świadczenia specjalnego.
Pomocnicze
K.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja decyzji ostatecznej jako decyzji, od której nie służy środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji.
K.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wady powodujące nieważność decyzji, w tym decyzję dotyczącą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata).
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu nieważność).
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy, uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z powodu zasady res iudicata.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 K.p.a. poprzez uznanie tożsamości faktycznej wniosków, podczas gdy stan faktyczny uległ zmianie (pogorszenie stanu zdrowia).
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter formalny i w ramach tego postępowania nie dokonuje się oceny istnienia przesłanek do przyznania świadczenia. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Na 'sprawę administracyjną' w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
Skład orzekający
Ewa Kręcichwost - Durchowska
sprawozdawca
Jan Paweł Tarno
członek
Marian Wolanin
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady res iudicata w kontekście odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., zwłaszcza gdy pojawiają się nowe okoliczności po wydaniu postanowienia o odmowie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia sprawy, a nie merytorycznego rozpatrywania wniosku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną res iudicata w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak sądy podchodzą do ponownych wniosków w sprawach już rozstrzygniętych.
“Czy można ponownie ubiegać się o świadczenie, gdy sprawa była już prawomocnie zakończona? NSA wyjaśnia zasadę res iudicata.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1462/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2018-08-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-04-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kręcichwost - Durchowska /sprawozdawca/ Jan Paweł Tarno Marian Wolanin /przewodniczący/ Symbol z opisem 650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Wa 678/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-11-07 Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1257 art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 678/17 w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 listopada 2017 r. sygn.. akt II SA/Wa 678/17 oddalił skargę R. D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. R. D. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie mu świadczenia specjalnego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, powołując się na art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku R. D. z dnia [...] stycznia 2017 r. o przyznanie mu świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze. zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2011 r. o sygn. [...] Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiającą przyznania R. D. renty specjalnej z uwagi na to, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawidłowość tej decyzji potwierdził zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2012 r. oddalił skargę R. D. na tę decyzję, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r. oddalił jego skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Organ wyjaśnił, że R. D. ubiegał się wówczas o przyznanie mu renty specjalnej z uwagi na stan zdrowia (dwukrotny uraz kręgosłupa oraz uraz ręki), a także aktywność społeczną i związkową. M. in. powoływał się na działalność w strukturach regionalnych [...], a po zakończeniu stanu wojennego w [...]" oraz strukturach samorządowych. Prezes Rady Ministrów stwierdził, że we wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. [...] powołał się na okoliczności będące już przedmiotem rozważań organu przy wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. Organ wyjaśnił, że art. 61a § 1 K.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego między innymi w sytuacji, gdy kierowane do organu żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. W ocenie organu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Sprawa z nowego wniosku R. D. jest bowiem tożsama ze sprawą rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., a tożsamość dotyczy zarówno podmiotu (strona, organ), przedmiotu postępowania (żądanie wnioskodawcy), jak również podstawy prawnej (art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) i faktycznej (informacje dotyczące osiągnięć wnioskodawcy). Od postanowienia tego R. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając w nim, że zaskarżone postanowienie jest bezpodstawne i rażąco bezprawne. Prezes Rady Ministrów, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu organ powtórzył argumentację zawartą w postanowieniu z dnia [...] lutego 2017 r. Ponownie wskazał, że w myśl art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wyjaśnił, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mówi ten przepis, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W ocenie organu pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2011 r., a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy. Organ podniósł, że złożony przez R. D. wniosek z [...] stycznia 2017 r., a następnie wniosek z dnia [...] lutego 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, chociaż przy użyciu innych sformułowań, to jednak wskazuje argumenty wymienione przez niego w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną. Zatem wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej skutkowałoby rażącym naruszeniem prawa. Na powyższe postanowienie R. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu oraz zasądzenie na jego rzecz świadczenia wyjątkowego. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że zaskarżone postanowienie jest rażąco bezprawne i bezpodstawne, gdyż innym osobom jest przyznawane świadczenie specjalne. Podniósł, że był jednym z założycieli [...] w [...]. Został uznany przez IPN za poszkodowanego przez PRL. Od [...] r. do [...] r. pełnił zaszczytne funkcje członka Prezydium Sejmiku Samorządowego Województwa [...] pracując za darmo. W [...] r. uległ wypadkowi z powodu braku bezpieczeństwa na drogach w Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącego w sprawie nastąpiły nowe okoliczności faktyczne, gdyż stał się osobą niepełnosprawną. Na dowód tego załączył do skargi kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 2017 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyjaśnił, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918). Zaznaczyć również należy, iż na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306). W rozpoznawanej sprawie jako przesłankę zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. organ powołał okoliczność uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego poprzez wydanie ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2011 r. Z akt sprawy wynika, że Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił przyznania R. D. świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W następstwie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1781/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R. D. wniesioną na powyższą decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 898/12, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Z powyższego wynika, iż decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 2011 r. uzyskała przymiot ostateczności i prawomocności. Przepis art. 16 § 1 K.p.a. zawiera ustawową definicję decyzji ostatecznej, jako decyzji, od której nie służy środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Wydanie przez organ ostatecznej decyzji powoduje niemożność ponownego orzekania w tej sprawie w tzw. trybie podstawowym bez uprzedniego usunięcia z obrotu prawnego tej decyzji. Podkreślić należy, że wydanie decyzji w sprawie załatwionej już uprzednio decyzją ostateczną powoduje, że późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności, o której mowa art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata). Przepis ten stanowi bowiem, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Okoliczność, czy powaga rzeczy osądzonej w danym przypadku występuje, wymaga ustalenia tożsamości porównywanych spraw pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej oraz treści żądania strony. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniała zarówno tożsamość podmiotowa jak i przedmiotowa, a w konsekwencji, należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 61a § 1 K.p.a. Zaznaczyć należy, iż niniejsza sprawa zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. o przyznanie świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Motywując swe żądanie skarżący powołał się na stan zdrowia, trudną sytuację materialną, a także swoją wcześniejszą aktywność społeczną i zawodową. Okoliczności te były powoływane przez skarżącego także we wcześniejszym wniosku z dnia [...] maja 2010 r. oraz w toku postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i były już przedmiotem oceny Prezesa Rady Ministrów przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz z dnia [...] czerwca 2011 r. Stan zdrowia skarżącego, jego sytuacja materialna, wskazywane przez skarżącego zasługi w działalności społecznej i zawodowej, były już zatem przez organ analizowane w kontekście przesłanek do przyznania świadczenia specjalnego. Należy jednocześnie podkreślić, iż sąd administracyjny dokonuje oceny legalności zaskarżonego postanowienia, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jego wydania. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie polegała więc na zbadaniu, czy Prezes Rady Ministrów w dniu wydania tego postanowienia miał prawo rozstrzygnąć sprawę w dokonany przez siebie sposób. Innymi słowy, czy w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu wydania postanowienia, Prezes Rady Ministrów mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Powołana w skardze okoliczność wydania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] marca 2017 r. orzeczenia, w którym zaliczono skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności nie mogła być zatem brana pod uwagę przez Sąd przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2017 r., gdyż orzeczenie to zostało wydane już po dacie wydania postanowienia przez Prezesa Rady Ministrów. W stanie faktycznym i prawnym istniejącym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia organ zasadnie natomiast stwierdził, że okoliczności, na które powołał się skarżący w swym wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. zostały już wzięte pod uwagę w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2011 r. Wydanie więc w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, w której doszłoby do ponownej oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia specjalnego, spowodowałoby, że decyzją taka obarczona byłaby wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Prezesa Rady Ministrów odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. R. D. reprezentowany przez adwokata L. B. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że pomiędzy wnioskiem skarżącego, na podstawie którego Prezes Rady Ministrów wydał decyzję w dniu [...] kwietnia 2011 r. oraz wnioskiem skarżącego z [...] stycznia 2017 r. zachodzi tożsamość faktyczna, uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie tego wniosku. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji oraz o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że wbrew motywom zaskarżonego wyroku, wniosek z [...] stycznia 2017 r. nie był oparty na okolicznościach faktycznych tożsamych z okolicznościami wskazanymi w roku 2011 r. Skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia specjalnego w związku z dalszym pogarszaniem się jego stanu zdrowia, co wynika z dokumentów zalegających w aktach sprawy na k. 31-40. Znajdujące się tam zaświadczenia zostały wydane po dacie rozstrzygnięcia poprzedniego wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego. Powinny zatem podlegać odrębnej ocenie prawnej w toku wszczętego postępowania administracyjnego. Wskazał, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania dotyczące waloru ostateczności decyzji nie mają charakteru przesądzającego o bezzasadności skargi. O tożsamości sprawy, niezbędnej dla stwierdzenia naruszenia zasady res iudicata, można mówić "(...) gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Zgromadzony w aktach materiał dowodowy wskazuje natomiast, że stan faktyczny uzasadniający złożenie wniosku przyznanie świadczenia, uległ zmianie w stosunku do okoliczności podnoszonych w 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako "K.p.a."). Przedmiotem sprawy rozpoznanej przez Sąd pierwszej instancji była ocena legalności postanowienia, wydanego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze. zm.). Należy zwrócić uwagę, że postanowienie to ma charakter formalny i w ramach tego postępowania nie dokonuje się oceny istnienia przesłanek do przyznania świadczenie z art. 82 ust. 1 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie podstawą odmowy była res iudicata, to jest funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Jak powszechnie wskazuje się w doktrynie (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Podkreślić przy tym należy, że decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 895/81, publ. ONSA nr 1, poz. 47). Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska [w:], M. Jaśkowska, B. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego – Komentarz; Kraków 2005, s. 968). Bezsporne w sprawie jest, że Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił przyznania R. D. świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W następstwie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1781/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R. D. wniesioną na powyższą decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 898/12, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Analiza akt sprawy wskazuje, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2011 r., a sprawą z wniosku skarżącego z dnia z dnia [...] stycznia 2017 r. zachodzi niewątpliwie tożsamość przedmiotowa, przedmiotowa i identyczna jest podstawa prawna i faktyczna. Użyta wówczas argumentacja uzasadniająca zdaniem skarżącego przyznanie wnioskowanego świadczenia była tożsama. Skarżący bowiem ponownie powołał się na stan zdrowia, trudną sytuację materialną, a także swoją aktywność społeczną i zawodową. Nie wskazał natomiast żadnych nowych okoliczności. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że powołana w skardze okoliczność wydania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] marca 2017 r. orzeczenia, w którym zaliczono skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności nie mogła być brana pod uwagę przez Sąd przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2017 r., gdyż orzeczenie to zostało wydane już po dacie wydania postanowienia przez Prezesa Rady Ministrów. Wskazać bowiem należy, że sąd administracyjny dokonuje oceny legalności zaskarżonego postanowienia, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jego wydania. Powyższa okoliczność może natomiast stanowić podstawę nowego wniosku skarżącego kasacyjnie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a została oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI