II SA/Wa 3574/21

II SA/Wa 3574/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Michał Sułkowski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1829/22 - Postanowienie NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 288
art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151 w zw. z  art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. D. S. (dalej: "wnioskodawczyni" "skarżąca") wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270).
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni przedstawiła przebieg swojej służby. Podała, że od dnia [...] września 1972 r. do dnia [...] października 1975 r. pracowała na stanowisku [...] Zarządu [...] KW MO
w [...]. Służbę w KW MO w [...] rozpoczęła w dniu [...] października 1975 r.
w Wydziale [...] na stanowisku [...]. Z dniem [...] grudnia 1978 r. została służbowo przeniesiona na stanowisko [...] w [...] Sekcji "[...]",
a następnie w 1988 r. na stanowisko [...][...] Sekcji "[...]" SB KW MO [...].[...] Sekcja "[...]" pomimo, że znajdowała się w strukturach SB, wykonywała czynności wspomagające działalność Milicji
w zakresie telegrafii telekopii. Wskazała, że została pozytywnie zweryfikowana po 1990 r. i przyjęta do służby w Policji. Podkreśliła, że wykonywała służbę w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] (i jego prawnych następcach) w warunkach szczególnego zagrożenia zdrowia i życia. Pokreśliła, że na emeryturę odeszła z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i zawsze posiadała wszystkie wymagane kwalifikacje konieczne do pełnienia służby w sposób rzetelny, sumienny
i nienaganny. Podała, że nigdy nie była karana dyscyplinarnie. Co więcej za realizację zadań służbowych była nagradzana między innymi nagrodami pieniężnymi oraz awansami w stopniach.
Wcześniej Minister decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1070/19 oddalił skargę na decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Następnie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 813/20, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do powtórnego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2332/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Wyrok stał się prawomocny od dnia 16 marca 2021 r. i akta administracyjne wraz z orzeczeniem wpłynęły do organu w dniu 14 czerwca 2021 r.
Następnie Minister decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723) (dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), odmówił wyłączenia stosowania wobec D. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Minister ustalił, że wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w dniu
[...] października 2005 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy
zaopatrzeniowej, z tym, że wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.
Z pisma z [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącego Informację o przebiegu służby Nr [...] - wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] grudnia 1978 r. do [...] lipca 1990 r., tj. 11 lat, 7 miesięcy i 17 dni. W sprawie ustalono, że całkowity okres jej służby wynosi 29 lat, 11 miesięcy i 22 dni (od [...] października 1975 r. do [...] października 2005 r.).
Minister stwierdził, że w sytuacji, w której służba zainteresowanej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 11 lat, 7 miesięcy i 17 dni, czyli przez około 39% całego okresu służby, to nie można mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak
i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad jedenastoipółletni czas wykonywania zadań i obowiązków nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.
Minister w związku z tym uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, zwracając uwagę, że potwierdził to także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku wydanym w przedmiotowej sprawie.
Minister stwierdził natomiast, że w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Wskazał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismami z dnia [...] listopada 2017 r. oraz z dnia [...] marca 2021 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby D. S. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki
w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia.
Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych
w sprawie dokumentów wynika, że D. S. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wynika, że w trakcie służby w Policji ww. zajmowała kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miała podwyższane uposażenie zasadnicze i dodatek służbowy, była awansowana w stopniu, a także pozytywnie ją opiniowano. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec niej karach dyscyplinarnych.
Ponadto zwrócił uwagę, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział D. S. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.
Minister zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane D. S. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734,
z późn. zm.).
Minister w kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnego przypadku stwierdził, iż D. S. na skutek wniosku
z [...] grudnia 1978 r. (karty: [...]-[...] sygn. akt [...]) została przeniesiona służbowo na stanowisko [...][...] Sekcji "[...]": Służby Bezpieczeństwa. Z uzasadnienia wniosku można domniemywać, że powyższe było wyrazem docenienia zaangażowania strony w realizację powierzonych jej zadań: "Wymieniona mimo, że pracuje stosunkowo krótko w organach Milicji Obywatelskiej dała poznać się jako funkcjonariusz wysoce zdyscyplinowany, sumiennie wykonujący powierzone jej zadania służbowe."
Podkreślił również, że w dniu [...] czerwca 1988 r. przełożeni wnioskowali o odwołanie ww. z zajmowanego stanowiska i mianowanie na stanowisko [...] (karty: [...]-[...] sygn. akt [...]). We wniosku wskazano, że: "[...] D. S. - zajmuje dotychczas etat [...] - wykonuje pracę [...] i w tym kierunku osiągnęła odpowiednie kwalifikacje. Jest pracownikiem zdyscyplinowanym, uczynnym i lubianym wśród kolektywu. Biorąc pod uwagę jej nienaganny staż pracy w zupełności zasługuje na awans służbowy."
Zdaniem Ministra, z materiału dowodowego wynika, że w trakcie służby
w Służbie Bezpieczeństwa przełożeni inwestowali w karierę zawodową D. S., a ona sama czerpała z tej organizacji pełne przywileje, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Co więcej, pełna świadomość związana z przynależnością do organów Służby Bezpieczeństwa świadczy o zaangażowaniu strony w realizację zadań i chęć utrwalania porządku przypisanego do funkcjonowania państwa totalitarnego.
W trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa ww. przeszła szereg szkoleń doskonalących (karty: [...]-[...] sygn. akt [...]) oraz szkolenia specjalistyczne z obsługi urządzeń szyfrujących "[...]", kodujących "[...]" i szyfru ręcznego (karta: [...] sygn. akt [...]).
Zdaniem Ministra, w kontekście wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, nie bez znaczenia jest skierowanie D. S. w trakcie jej służby na rzecz totalitarnego państwa na przeszkolenie podoficerskie, w wyniku którego została mianowana na stopień [...] (karty: [...]-[...] sygn. akt [...]).
Minister wskazał również, że przed awansem na stopień [...] ww. była jeszcze czterokrotnie awansowana w okresie zaliczanym jej jako służba na rzecz totalitarnego państwa, tj. na stanowisko: [...],[...],[...]
i [...] (karta: [...] sygn. akt [...]). Co więcej,
w uzasadnieniu ww. wniosku o mianowanie na stopień [...] podkreślono, że funkcjonariusz była: "Wielokrotnie nagradzana i wyróżniana" (karty: [...]-[...] sygn. akt [...]).
Zwrócił uwagę także, iż w tracie służby na rzecz totalitarnego państwa wnioskodawczyni zwiększono z dniem [...] lipca 1986 r., dodatek "od zajmowanego stanowiska" (karty: [...] sygn. akt [...]). W uzasadnieniu dotyczącym przyznania ww. składnika uposażenia wskazano, że ww.: "(...) jest pracownikiem zdyscyplinowanym i z obowiązków służbowych wywiązuje się bardzo dobrze. Zajmuje stanowisko [...] a pracę zawodową wykonuje jako [...]. W związku z tym zachodzi oczywiste uzasadnienie zwiększenia jej dodatku od zajmowanego stanowiska."
W ocenie Ministra, powyższe świadczy, że ww. nie miała być szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nią konkretne plany i inwestowano w nią środki finansowe. Z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości strony, co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych faktycznie oraz potencjalnie przez byłego funkcjonariusza z tego tytułu.
Minister podniósł również, iż zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia przez D. S. służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli strony, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
Ponadto, z dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że ww. była członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (karta: [...] sygn. akt [...]).
Minister odnośnie wystąpienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, zwrócił uwagę, że w toku pełnionej przez wnioskodawczynię służby po 1990 r. nie zostały jej nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe lub inne wyróżnienia, jak również nie została ona skierowana na przeszkolenie oficerskie.
Powyższe - w ocenie organu - wskazuje, iż służba pełniona przez wnioskodawczynię nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy.
Minister, powołując się na analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdził, że całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., przyjęta przez zainteresowaną określona postawa wobec ówczesnego systemu państwowego
i zaangażowanie w służbę na rzecz Służby Bezpieczeństwa, oraz niespełnienie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie daje podstaw do skorzystania z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Organ zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty, dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby
w Policji, a także wskazanie na uzyskane awanse, nie mają znaczenia
w przedmiotowej sprawie w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku.
D. S. pismem z dnia 27 sierpnia 2020 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra
z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie.
Skarżąca zarzuciła Ministrowi:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 8a, art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez ich błędną interpretację,
2. - naruszenia prawa procesowego, tj. przepisów art. 7, art. 12, art. 77 § 1, art. 80
i art. 107 § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy,
3. naruszenie art. 170 p.p.s.a., poprzez jego naruszenie w stopniu mającym wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie.
Skarżąca argumentując podniosła, że organ niezgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zinterpretował art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W szczególności, sformułowane w zaskarżonej decyzji wnioski są całkowicie oderwane od zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i są jego dowolną interpretacją, daleką od zasad logiki i doświadczenia życiowego.
Zdaniem skarżącej, Minister nie miał podstaw uznać za bezpośrednie zaangażowanie w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego samego faktu przynależności do formacji i rutynowego wykonywania obowiązków służbowych.
Zwróciła uwagę, że w trakcie służby przeszła szereg szkoleń doskonalących oraz szkoleń specjalistycznych z obsługi urządzeń szyfrujących "[...]", kodujących "[...]" i szyfru ręcznego. Wszystkie te szkolenia były szkoleniami zawodowymi, niezbędnymi na zajmowanym stanowisko i były wymagane do obsługi poszczególnych urządzeń. Nie były one żadną formą nagrody czy wyróżnienia, nie były to też szkolenia ideologiczne czy operacyjne. Obowiązkiem każdego pracownika jest doskonalenie zawodowe w zakresie obsługi urządzeń, z którymi pracuje,
a wiedzę zdobytą w trakcie tych szkoleń wykorzystywała później do efektywnej pracy na analogicznym stanowisku w Policji po 1990 r. Z tych względów twierdzenie, że odbywanie takich szkoleń dowodzi zaangażowania w utrwalanie funkcjonowania państwa totalitarnego jest nie tylko daleko idącym nadużyciem, ale oczywistą nieprawdą.
Skarżąca podniosła, że Minister przypisuje niezrozumiałą wagę do skierowania jej na przeszkolenie podoficerskie i dalszych rutynowych awansów.
Z nieznanych jej przyczyn nie zauważa, że stanowisko, na którym pracowała wymagało posiadania stopnia [...] (niskiego przecież stopnia w hierarchii organizacji) i wyłącznie dlatego została skierowana na taki kurs do ośrodka szkoleniowego w [...]. Nie była to żadna forma nagrody, ale konieczność dla dalszego wykonywania analogicznych zadań.
Podkreśliła, że wszystkie awanse otrzymywała zgodnie z tabelą awansów, po przepracowaniu wymaganego okresu czasu. Co więcej, dodatki służbowe, które otrzymywała, były przypisane do zajmowanego stanowiska i stopnia służbowego. Nigdy nie była wyróżniona dodatkowymi nagrodami, czy awansami nieprzypisanymi do zajmowanego stanowiska.
Podała, że w trakcie pracy w Policji nie była skierowana na szkołę oficerską
z powodu braku takich stanowisk w Sekcji.
Zwróciła uwagę, że Minister nie zauważa, że do PZPR wstąpiła pod przymusem przełożonego, który otrzymał polecenie służbowe uzyskania 100% upartyjnienia
w sekcji. Wskazała, że w aktach znajdują się opinie służbowe, z których wyraźnie wynika, że nie przejawiała zaangażowania w działalność PZPR i była przez cały czas jej szeregowym członkiem, a w owym czasie do PZPR należało około 10% Polaków.
Stwierdziła, że w jej sprawie Minister ograniczył się jedynie do analizy teczki osobowej, nie odnosząc się do jakichkolwiek innych dokumentów, czy też obiektywnej analizy realiów i sytuacji w owym czasie. Nie dostrzegł, że za pracę w Policji w warunkach szkodliwych dla zdrowia otrzymywała rocznie 5 dni urlopu dodatkowego oraz kilkukrotne skierowanie na turnusy rehabilitacyjne do sanatorium w Kołobrzegu. Prawdopodobnie takie skierowania i dodatkowe urlopy umieszczane były na listach zbiorczych, które mogą znajdować się w archiwum Wydziału Kadr, czego Minister nie sprawdził, czym zaniechał wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Podkreśliła, że służyła Polsce 30 lat, przy czym ponad 18 lat po roku 1990,
a więc zdecydowana większość jej służby przypada na okres po 1990 r., co dodatkowo uwypukla jej wkład w budowę kraju i dowodzi tego, że służba przed
1990 r. była krótkotrwała w kontekście całej służby.
Stwierdziła, że budzi jej poczucie niesprawiedliwości, kiedy tylko przez to, że część jej służby przypadła na okres przed 1989 r., jest traktowana jako osoba, która wykazywała się gorliwością i dyspozycyjnością wobec reżimu, co nijak nie zostało
w jej przypadku wykazane i wykazane być nie mogło, bo nie miało miejsca.
Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja jest rażącym przykładem lekceważenia wytycznych sądu i wskazanego przez niego sposobu interpretacji przepisów prawa oraz obraża zasady logiki i doświadczenia życiowego.
Podkreśliła, że przez cały czas pracy wykonywała dokładnie te same czynności, które przez kilkanaście lat wykonywała dla niepodległego państwa polskiego, a w jej opiniach wyraźnie podkreślano brak jej zaangażowania ideologicznego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329); zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania
i wykładni norm prawa materialnego.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec D. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2332/20. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Ministra
z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji
w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów
i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2332/20.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ uwzględnił ocenę prawną zawartą w ww. wyroku i zrealizował sformułowane w nim wytyczne, co do dalszego postępowania. Nie można zatem skutecznie zarzucić organowi naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Sąd w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2332/20 wskazał, że nie można zaakceptować stanowiska organu, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia
z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punkcie 1 oraz punkcie 2) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy.
Wskazał przy tym, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można zakwestionować stanowiska organu, że okres służby skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. nie jest krótkotrwały. Przeczy temu okres tej służby zarówno w ujęciu bezwzględnym - 11 lat, 7 miesięcy i 17 dni, jak i w ujęciu proporcjonalnym - 39% całego okresu służby pełnionej łącznie przez 29 lat, 11 miesięcy i 22 dni. Niemniej jednak samo przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi być bowiem oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji zabrakło.
Sąd ocenił jako błędne stanowisko organu odnośnie niespełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania przez skarżącą zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. w związku z brakiem dowodów, aby służba ta pełniona była
z narażeniem zdrowia i życia. Organ powinien w tym zakresie uwzględnić wykładnię ww. zwrotu przedstawioną przez NSA w wyroku z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 813/20. W wyroku tym wskazano, że "(...) brak jest powodów, aby kryterium rzetelności rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie", to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Zwrot
"w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września
1989 r.", stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji,
w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami
i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.
W ocenie Sądu, w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2332/20, z powyższego wynika, że dla spełnienia kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie jest konieczne stwierdzenie, że funkcjonariusz pełnił służbę z narażeniem zdrowia lub życia. Narażanie zdrowia i życia nie stanowi bowiem warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako dodatkowy element oceny tego kryterium.
Sąd konkludując stwierdził, że zastosowana przez organ wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie jest prawidłowa. Organ nie dokonał bowiem oceny niniejszej sprawy z punktu widzenia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Błędnie przy tym przyjął, że skoro brak jest dowodów, że służba skarżącej była pełniona z narażeniem zdrowia i życia, to nie została spełniona przesłanka rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września
1989 r., co w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie wyłączenia art. 15c, art. 22a
i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Sąd nakazał organowi przy rozpatrywaniu ponownie sprawy uwzględnić przedstawioną ocenę prawną. Dokonać wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r." Powinien również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście czasu trwania służby przed 31 lipca 1990 r., biorąc pod uwagę charakter zadań wykonywanych przez skarżącą w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej blisko 30-letniej służby skarżącej winna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić jej wniosek z [...] kwietnia 2017 r.
Zdaniem Sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi z dnia 27 września 2021 r., z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał oceny, czy
w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", uwzględniając powyższe wskazania Sądu.
Organ stwierdził ponownie, że służba skarżącej nie jest krótkotrwała w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, czego Sąd w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2332/20 nie zakwestionował. Jednocześnie uznał, że skarżąca rzetelnie realizowała zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., a więc że kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zostało spełnione. Wskazał przy tym na znajdujące potwierdzenie
w zgromadzonym materiale dowodowym, opinie służbowe uzyskane przez skarżącą w czasie pełnienia służby.
Następnie, w ślad za wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu z dnia 20 stycznia
2021 r., organ stwierdził, że dla dokonania ostatecznej oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", warunkujący wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, istotne znaczenie ma charakter służby skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. Odwołując się do dokumentacji przekazanej przez IPN, organ dokonał wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek"
w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ przywołał fakty dotyczące służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odniósł powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r." Przedmiotowej oceny dokonał również
w kontekście czasu trwania służby przed 31 lipca 1990 r., biorąc pod uwagę charakter zadań wykonywanych przez skarżącą w tym okresie służby. Ocena przebiegu całej blisko 30-letniej służby skarżącej była punktem wyjścia do rozważań, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", stanowiący podstawę do pozytywnego załatwienia jej wniosku z [...] kwietnia 2017 r.
Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa od [...] grudnia 1978 r. do [...] lipca 1990 r. Najpierw została skierowana do [...] Sekcji "[...]" Służby Bezpieczeństwa na stanowisko [...]. Do 1986 r. zajmowała etat [...],
a pracę zawodową wykonywała jako [...] - [...], a od 1986 r. skierowana została na stanowisko [...]. W trakcie służby przeszła wiele szkoleń doskonalących w tej dziedzinie.
Strona zatem nie była szeregowym pracownikiem. Do realizowanych przez nią obowiązków w strukturach organów bezpieczeństwa nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, lecz wykonywała pracę stricte o charakterze operacyjnym. Nie można zatem podważyć stanowiska Ministra, że skarżąca była funkcjonariuszem wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa, co z samej istoty rzeczy świadczy o zaangażowaniu w realizację powierzonych obowiązków w okresie służby w Służbie Bezpieczeństwa i w takiej sytuacji nie można mówić o braku świadomości ww. co do charakteru struktur, do których przynależała.
Charakter służby skarżącej przed 31 lipca 1990 r. oraz pozostawanie w tej służbie przez ponad 11 i pół roku, świadczy o pełnej świadomości aktywnego uczestnictwa strukturach Służby Bezpieczeństwa. Przedstawione w zaskarżonej decyzji okoliczności wskazują, iż skarżąca angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, i której prawa emerytalne – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie, z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawa.
Zdaniem Sądu, stanowiska organu - w świetle wytycznych zawartych
w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2332/20 oraz w świetle poczynionych przez organ ustaleń - nie można zakwestionować. Zaskarżona decyzja nie przekracza bowiem granic uznania administracyjnego i tym samym nie nosi cech dowolności. Realizując obowiązki wynikające z art. 7, art. 77
§ 1 i art. 80 k.p.a., organ rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy dotyczące charakteru służby i postawy skarżącej zarówno przed 31 lipca 1990 r., jak i po 12 września 1989 r. W wyniku tego doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stanowisko swe organ wystarczająco uzasadnił, przedstawiając argumentację odnoszącą się do indywidualnej sytuacji skarżącej - a więc zgodnie
z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Powyższej oceny, zdaniem Sądu, nie podważają zarzuty podniesione
w skardze. Organ bowiem, uwzględniając ograniczenia wynikające z zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.), mógł ponownie wydać rozstrzygnięcie negatywne dla skarżącej, w sytuacji gdy analiza i ocena materiału dowodowego przemawiały za takim sposobem rozstrzygnięcia sprawy.
Ponadto, wbrew stanowisku skarżącej, organ wziął pod uwagę przebieg jej służby po 12 września 1989 r. nie kwestionując, że zadania i obowiązki skarżąca wypełniała rzetelnie. Pomimo tego, biorąc pod uwagę charakter służby skarżącej przed 31 lipca 1990 r. a także długość jej trwania, organ stwierdził brak przesłanek do zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stanowisko to jest uprawnione w świetle ww. prawomocnego wyroku Sądu z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2332/20.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.