III OSK 2938/24

III OSK 2938/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 356/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-11
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X.X. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 356/24 w sprawie ze skargi X.X. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 0463 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 września 2024 r., II SA/Wa 356/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi X.X. (dalej: "skarżący") na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 30 stycznia 2024 r., nr 0463 w przedmiocie zwolnienia ze służby, oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
18 października 2023 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wpłynęła notatka służbowa sporządzona przez funkcjonariuszy Wydziału Kontroli KWP w [...]. Z notatki wynika, że 17 października 2023 r., około godziny 7:30, skarżący stawił się do służby w Wydziale [...], zgodnie z ustalonym grafikiem służby obowiązującym tego dnia. Skarżący przybył na miejsce pełnienia służby prywatnym samochodem marki [...].
Na polecenie naczelnika Wydziału [...], około godziny 7:35, zarówno skarżący, jak i funkcjonariusz kończący służbę, zostali poddani badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, przy użyciu urządzenia Promiler iBLOW nr TPL 2N0164. Pierwszy pomiar alkoholu w wydychanym powietrzu funkcjonariusza kończącego służbę wyniósł 0,00 mg/l, natomiast wynik badania skarżącego o 7:35 wyniósł 0,31 mg/l. W związku z tym kierownik Wydziału [...] o 7:50 przeprowadził drugie badanie skarżącego, które wykazało wynik 0,26 mg/l. W konsekwencji skarżący 17 października 2023 r. nie został dopuszczony do służby, a także zatrzymano skarżącemu (elektronicznie) prawo jazdy.
Pismem datowanym na 24 października 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji", "KWP") zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171, z późn zm., dalej: "ustawa o Policji"), ze względu na popełnienie czynu o znamionach przestępstwa.
KWP rozkazem personalnym z 24 listopada 2023 r. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od 27 listopada 2023 r. do 8 stycznia 2024 r. na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji.
W piśmie z 20 listopada 2023 r. poinformowano skarżącego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, a także o możliwości złożenia wyjaśnień co do przeprowadzonych dowodów w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma.
Do akt sprawy dołączono: notatkę służbową z 18 października 2023 r. z ustaleń w sprawie stawienia się funkcjonariusza Wydziału [...] 17 października 2023 r. do służby w stanie nietrzeźwości, telegram nr [...] o zdarzeniu z udziałem policjanta, świadectwa kalibracji urządzenia Promiler iBIow nr TPL2N0164, notatki służbowe i urzędowe funkcjonariuszy Policji dotyczące zdarzenia z udziałem skarżącego 17 października 2023 r., protokół badania stanu trzeźwości skarżącego urządzeniem Promiler iBIow z 17 października 2023 r., w którym skarżący oświadczył, że w ciągu ostatnich 24 godzin nie spożywał alkoholu, protokół badania stanu trzeźwości skarżącego urządzeniem Alco-sensor IV CM z 17 października 2023 r., w którym skarżący oświadczył, że w ciągu ostatnich 24 godzin spożywał alkohol w postaci wódki w ilości 250 ml, świadectwo wzorcowania urządzenia Alco-sensor IV CM nr fabr. 068342.
Do akt dołączono także płytę DVD z zapisem z kamer zdarzenia z 17 października 2023 r. Na podstawie monitoringu zewnętrznego budynku Techniki [...] ustalono, że pojazd należący do skarżącego wjechał na teren obiektu o 7:32, następnie został zaparkowany. Organ dokonał również sprawdzenia zapisów z kamer monitoringu miejskiego, ujawniając, że pojazd kierowany przez skarżącego o 7:28 przemieszczał się ulicami [...].
KWP rozkazem personalnym z 8 grudnia 2023 r., nr 1891/2023, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z 21 grudnia 2023 r. Rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji (dalej: "KGP", "organ drugiej instancji") rozkazem personalnym z 30 stycznia 2024 r., nr 0463, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny KWP z 8 grudnia 2023 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby.
Jak wyjaśnił KGP, przedmiotem postępowania było zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Celem zastosowanego w rozpoznawanej sprawie tego przepisu prawa jest podjęcie przez przełożonego policjanta decyzji o jego zwolnieniu z uwagi na zaistnienie okoliczności oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Chodzi zatem o usunięcie z szeregów Policji osób, których zachowanie wskazuje na oczywiste popełnienie czynów z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. Wskazując na brzmienie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, organ odwoławczy wywiódł, że przepis ten jest regulacją wyjątkową. Jego wprowadzenie podyktowane było troską o autorytet Policji, jako zorganizowanej formacji służącej społeczeństwu, powołanej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Według organu drugiej instancji, oczywistość przestępstwa, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zachodzi nie tylko wówczas, gdy sprawca został złapany "na gorącym uczynku" lub przyznał się do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, ale także w sytuacji, gdy stan faktyczny danej sprawy pozwala na stwierdzenie, kto dopuścił się takiego czynu. Jak podał KGP, w sprawie bezspornym jest, że skarżący popełnił czyn polegający na prowadzeniu 17 października 2023 r., w ruchu lądowym, pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Czyn ten wypełnia znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. W ocenie organu odwoławczego, popełnienie tego czynu uniemożliwia dalsze pozostanie skarżącego w służbie. KGP wyjaśnił, że jest to taki delikt, którego zwalczaniem - z uwagi na jego nagminność i społeczną szkodliwość - Policja zajmuje się permanentnie, a w zakresie działalności prewencyjnej często korzysta z pomocy środków masowego przekazu. Organ drugiej instancji stwierdził, że pozostawienie skarżącego w służbie stanowiłoby aprobatę do tego rodzaju zachowań i mogłoby wpłynąć na obniżenie dyscypliny wśród innych policjantów.
KGP podniósł, że postanowieniem z 30 października 2023 r., 4021-0 Ds. 2796.2023, asesor Prokuratury [...] przedstawił skarżącemu zarzut o to, że: 17 października 2023 r., w [...] na drodze publicznej w ruchu lądowym prowadził pojazd mechaniczny - samochód osobowy marki [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości ze stężeniem alkoholu w wydychanym powietrzu, co potwierdzono badaniem na urządzeniu "Promiler iBLOW", I badanie godz. 7:35 - wynik 0,31 mg/1, II badanie godz. 7:50 - wynik 0,26 mg/1, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Z informacji uzyskanych od asesora Prokuratury Rejonowej [...], 24 stycznia 2024 r. (zatem po złożeniu przez skarżącego odwołania od rozkazu personalnego KWP w [...] z 8 grudnia 2023 r., nr 1891/2023) wynika, że postępowanie karne, prowadzone przeciwko skarżącemu podejrzanemu o czyn z art. 178a § 1 k.k, zostało zakończone pod koniec grudnia 2023 r., skierowaniem do sądu aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu.
Organ odwoławczy zauważył, że skarżący nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią co oznacza, że nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. KGP stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji trafnie ocenił, iż czyn jakiego dopuścił się skarżący, biorąc pod uwagę wszystkie jego aspekty, uniemożliwia pozostanie skarżącego w służbie. W świetle powyższego, KRP stwierdził, że zwolnienie skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji było słuszne.
Skarżący wywiódł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), oddalił ją.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że możliwość zastosowania fakultatywnego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w tym wykazania, że popełnienie przez funkcjonariusza czynu noszącego znamiona przestępstwa albo przestępstwa skarbowego jest oczywiste. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie zależy od subiektywnego przekonania organu Policji. Ocena taka jest możliwa, jeżeli okoliczności zaistniałego zdarzenia nie nasuwają żadnych wątpliwości, że określony czyn został popełniony oraz że sprawcą takiego czynu jest konkretny funkcjonariusz policji.
WSA w Warszawie w pełni zaaprobował zarówno ustalenia faktyczne, jak i stanowisko prawne wyrażone przez organu obu instancji. Podał, za KGP, że skarżący popełnił czyn polegający na prowadzeniu 17 października 2023 r., w ruchu lądowym, pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Czyn ten wypełnia znamiona i przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. Podkreślił przy tym, że przestępstwo stypizowane w art. 178a § 1 k.k. jest przestępstwem umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Sąd pierwszej instancji podniósł, że organ Policji mając zamiar zwolnić funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie jest zobowiązany do oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej, ani też na upływ 12 miesięcznego okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych.
Sąd Wojewódzki uznał, że w świetle prawidłowo zgromadzonego i należycie ocenionego materiału dowodowego, organ Policji miał pełne podstawy do przyjęcia, że skarżący dopuścił się przypisywanego mu czynu o znamionach przestępstwa (art. 178a § 1 k.k.) oraz do uznania, że popełnienie przez skarżącego tego czynu było oczywiste jak również, że zachowanie skarżącego wyczerpujące znamiona tego przestępstwa uniemożliwia skarżącemu pełnienie dalszej służby w Policji.
Sąd pierwszej instancji ocenił, że organ drugiej instancji trafnie podniósł, że waga czynu popełnionego przez skarżącego w znaczeniu, w jakim jest on określony w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jest znaczna. Według WSA w Warszawie, brak właściwej reakcji ze strony organów Policji na tego rodzaju zachowanie, którego sprawcą jest funkcjonariusz Policji, czyniłoby Policję formacją niewiarygodną w oczach opinii publicznej.
Skarżący w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, poprzez oczywiście błędne zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zwłaszcza przez bezpodstawne uznanie, iż organ administracji publicznej spełnił wszelkie przesłanki wskazane w tym przepisie oraz poprzez wnioskowanie, że takie zwolnienie jest w istocie nieodwracalne, także w aspekcie późniejszych wyroków sądowych odnoszących się wprost do przesłanek zwolnienia wskazanych w tym przepisie.
Skarżący kasacyjnie wnioskował o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Kasator oświadczył, iż zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionego zarzutu.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1, poz. 1).
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić, wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, korygowania skargi kasacyjnej, a tym samym zastępowania w tej roli fachowego pełnomocnika strony postępowania.
Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Skarga kasacyjna nie może stwarzać wątpliwości interpretacyjnej i może być rozpoznana merytorycznie tylko w zakresie, który w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wyraża wolę jej autor.
Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), który nie mógł wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Istota zarzutu kasacyjnego sformułowanego w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, stanowiący materialnoprawną podstawę zwolnienia skarżącego ze służby.
Decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m.in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu z policjantem stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy zastosowaniu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też mogła być wykluczona z tego grona.
Decydując się na skorzystanie z przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, organ prawidłowo przyjął, że zostały w nim określone przesłanki, które muszą zaistnieć łącznie, aby możliwe było zwolnienie policjanta w oparciu o tę podstawę prawną, tj. popełnienie czynu o znamionach przestępstwa musi być oczywiste, czyli nie budzić żadnych wątpliwości, a charakter czynu zabronionego musi być tego rodzaju, że uniemożliwia pozostanie w służbie.
Należy zaakcentować, że w powołanym przepisie nie ma mowy o popełnieniu przestępstwa, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. Wobec czego celowym jest sięgnięcie do Kodeksu karnego, którego przepis art. 1 § 1-3 określa warunki odpowiedzialności karnej, dające podstawę do sformułowania ogólnej definicji przestępstwa, którym jest czyn zabroniony pod groźbą kary przez obowiązującą ustawę, zawiniony i szkodliwy społecznie w stopniu większym aniżeli znikomy. Uzupełnieniem powyższej definicji jest art. 115 § 1 k.k. stanowiący, że znamiona czynu zabronionego musi określać ustawa. Odnosząc powyższe uwagi do brzmienia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie sposób nie dostrzec, że nie ma w nim mowy o popełnieniu przestępstwa w rozumieniu podanej wyżej legalnej definicji z kodeksu karnego, a jedynie o popełnieniu czynu o znamionach przestępstwa. A zatem czynu, w odniesieniu do którego wstępna kwalifikacja prawno-karna wskazuje na to, że wypełnia on cechy charakterystyczne (elementy wyróżniające) dla przestępstwa. To rozróżnienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby można było mówić o przestępstwie, muszą wystąpić wszystkie przesłanki określające odpowiedzialność karną, obejmowane pojęciem formalnym definicji przestępstwa, tj. czyn zabroniony przez obowiązującą ustawę karną określającą jego znamiona, w tym czyn popełniony w warunkach wyłączających bezprawność albo winę jego sprawcy. Natomiast popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie musi obejmować tych wszystkich elementów, o których mowa wyżej.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca celowo posługuje się w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zwrotem "czyn o znamionach przestępstwa", a nie pojęciem "przestępstwa". Popełnienie przestępstwa badane jest bowiem w ramach postępowania karnego. Natomiast do zainicjowania procedury zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest konieczne uzyskanie wyroku karnego skazującego, o ile naturalnie spełnione są pozostałe przesłanki, o jakich mowa w wymienionym przepisie. Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy sformułowania czyn noszący znamiona przestępstwa, a nie pojęcia przestępstwa sprawia, iż poza zakresem zainteresowania organu pozostają okoliczności różnicujące czyn noszący znamiona przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości (który w przypadku przestępstwa musi być wyższy niż znikomy – art. 1 § 2 k.k.), czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę (art. 1 § 3 k.k.).
Wobec tego, skoro z treści powołanego przepisu nie wynika, aby przesłanką zwolnienia policjanta było popełnienie przez niego przestępstwa, organ Policji ani nie musi ustalać czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo (do czego zresztą nie jest uprawniony), ani czekać na rozstrzygniecie w tej sprawie właściwego sądu. Wystarczającym jest jedynie aby organ ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, że funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa określone w przepisach części szczególnej Kodeksu karnego, czy też innych ustaw przewidujących odpowiedzialność karną oraz czy popełnienie takowego czynu uniemożliwia pozostawanie przez funkcjonariusza w służbie.
Celem regulacji z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest skazanie funkcjonariusza, tak więc nie można w tym zakresie powoływać się na karnoprocesową zasadę domniemania niewinności. Norma ta może mieć zastosowanie wyłącznie przed prawomocnym skazaniem policjanta. Jeśli bowiem nastąpi prawomocne skazanie, organ będzie zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Ustawodawca przewidział także sytuację, w której organ zastosowałby dyspozycję z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, zaś następnie zwolniony policjant zostałby w procesie karnym uniewinniony. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 1 i 6 ustawy o Policji, organ zobowiązany jest w takim przypadku przywrócić zwolnionego do służby funkcjonariusza na stanowisko równorzędne.
Brak jest ustawowej definicji "oczywistości", o której stanowi art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, gdyż powinno się ją oceniać w okolicznościach indywidualnej sprawy i nie może wynikać tylko z przekonania organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa to popełnienie niebudzące wątpliwości co do rzeczywistego wypełnienia jego znamion. O oczywistości popełnienia czynu można mówić wówczas, gdy stan faktyczny danej sprawy pozwala na stwierdzenie, kto dopuścił się danego czynu, zaś popełniony czyn musi stanowić czyn o znamionach przestępstwa. Oceny zaistnienia tych przesłanek muszą dokonać samodzielnie organy Policji. Wskazać należy, iż określenie "oczywistość" to coś pewnego i niebudzącego wątpliwości. W judykaturze przyjmuje się, że oczywistość popełnienia czynu ustala się na podstawie analizy okoliczności konkretnego przypadku. Ocena taka jest możliwa nie tylko wówczas, gdy sprawca został złapany na gorącym uczynku lub przyznał się do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, ale także w sytuacji, gdy stan faktyczny danej sprawy pozwala na stwierdzenie, kto dopuścił się takiego czynu. Każdorazowo "oczywistość" musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych i można mówić o niej jedynie wówczas, gdy wynika z ustalonych okoliczności w sposób ewidentny, "na pierwszy rzut oka", co nie wyklucza prowadzenia nawet obszernego postępowania dowodowego w tym zakresie (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., I OSK 735/12). Należy jeszcze raz zaznaczyć, iż oczywistość musi być przekonująca dla organu, nie jest jednak konieczne wykazanie winy w rozumieniu prawa karnego. Postępowanie w tej materii nie jest bowiem postępowaniem karnym.
Zważywszy na zebrany w sprawie materiał dowodowy organy Policji miały pełne podstawy do przejęcia, że skarżący dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa oraz że popełnienie przez niego takiego czynu było oczywiste. Zauważyć przy tym należy, że określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Celem każdego postępowania wyjaśniającego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Żaden organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie środków dowodowych na wskazane przez stronę okoliczności, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające – w ocenie organu procesowego a nie strony postępowania – znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tryb zbierania i oceny dowodów w sprawie zwolnienia policjanta ze służby regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa zostało ustalone ponad wszelką wątpliwość. Skarżący 17 października 2023 r. przybył na miejsce służby samochodem, będąc w stanie nietrzeźwości. Na polecenie naczelnika Wydziału [...] wykonano badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu które wykazało, że skarżący znajduje się w stanie nietrzeźwości.
Powyższe prowadzi do wniosku o niezasadności zarzutu naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu należało uznać za wystarczający do przyjęcia zaistnienia przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Przyjąć należało, że ustalonego przez organ stanu faktycznego skarżący kasacyjnie w istocie nie kwestionuje. Kasator nie podważył bowiem ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, bowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 22 października 2004 r., GSK 811/04).
Wymaga również wyjaśnienia, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia na datę wydania go przez organ odwoławczy. Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny na dzień wydania kontrolowanego aktu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu. Także Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżony wyrok ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu na datę jego wydania przez organ odwoławczy. To oznacza, że ocena przesłanek zawartych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji została przez Sąd oceniona wedle stanu faktycznego i prawnego z daty decyzji. W związku z tym ewentualne zmiany stanu faktycznego lub prawnego nie mają wpływu na jej prawidłowość. Świadczy to zatem o bezzasadności argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, dotyczącej ustaleń sądu karnego w zakresie popełnionego przez skarżącego czynu.
Późniejsze wyroki Sądów karnych mogą mieć natomiast znaczenie w kwestii powrotu do służby. W przypadku zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, możliwe jest domaganie się przywrócenia do służby na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 2 ustawy o Policji. Zgodnie z treścią ust. 7 omawianego artykułu przepisy dotyczące: przywrócenia zwolnionego policjanta do służby, uzyskania przez niego prawa do uposażenia z dniem podjęcia służby oraz prawa do rekompensacyjnego świadczenia pieniężnego, jak również wliczenia okresu, za który przysługuje to świadczenie do okresów, od których zależy nabycie przez policjanta innych praw (ust. 1–6), stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby w przypadku: wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy), popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie (art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy) lub upływu 12 miesięcy od jego zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia (art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy) – ale pod warunkiem, że w odniesieniu do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji zaistniały okoliczności, o których mowa w pkt 1, a w odniesieniu do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9 ustawy o Policji – okoliczności, o których mowa w pkt 2 omawianego ustępu (por. A. Choromańska, P. Łabuz, I. Malinowska, Ustawa o Policji. Komentarz, Warszawa 2022, art. 42).
Wobec zaprezentowanej wyżej argumentacji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu stosownie do art. 184 p.p.s.a. Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.