II SA/WA 35/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejjawność obradsesja zdalnasamorząd gminnyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiCOVID-19prawo do uczestnictwatransmisja obradczat

WSA w Warszawie oddalił skargę mieszkańca na odmowę wstępu na zdalną sesję rady miasta, uznając, że transmisja i możliwość zabrania głosu przez telefon wystarczająco zapewniają jawność.

Skarżący domagał się dostępu do aplikacji wideokonferencyjnej używanej podczas zdalnej sesji rady miasta, twierdząc, że odmowa narusza jego prawo do jawności obrad. Sąd uznał, że transmisja obrad i możliwość zabrania głosu przez telefon są wystarczające, a skarżący nie ma takich samych praw jak radni czy zaproszeni goście, którzy uczestniczą w obradach w celu merytorycznego udziału. Skarga została oddalona.

Przedmiotem sprawy była skarga mieszkańca na czynność Przewodniczącego Rady Miasta polegającą na odmowie wstępu na zdalną sesję rady miasta. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej i samorządzie gminnym, twierdząc, że odmowa dostępu do aplikacji wideokonferencyjnej, z której korzystali radni, narusza jego prawo do jawności obrad. Argumentował, że uczestnictwo przez aplikację pozwala na obserwowanie wszystkich uczestników i korzystanie z czatu, czego nie zapewnia transmisja. Sąd oddalił skargę, uznając, że jawność sesji zdalnej jest zapewniona poprzez transmisję na żywo oraz możliwość zabrania głosu przez telefon. Sąd podkreślił, że skarżący, jako mieszkaniec, nie ma takich samych praw jak radni, których obowiązki i sposób uczestnictwa w pracach rady determinują potrzebne środki techniczne. Dostęp do aplikacji dla zaproszonych gości (np. urzędników) był uzasadniony koniecznością merytorycznego udziału w obradach. Sąd uznał, że środki techniczne zapewnione mieszkańcom były adekwatne i wystarczające do realizacji ich uprawnień, a zarzuty naruszenia Konstytucji RP nie były zasadne. Sąd odniósł się również do kwestii proceduralnych związanych z przekazaniem skargi do sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa zapewnienia dostępu do aplikacji wideokonferencyjnej nie narusza prawa do jawności obrad, jeśli zapewniono transmisję obrad na żywo i możliwość zabrania głosu przez telefon. Środki techniczne muszą być adekwatne do statusu i uprawnień uczestnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że jawność sesji zdalnej jest wystarczająco zapewniona przez transmisję i możliwość zabrania głosu przez telefon. Mieszkaniec nie ma takich samych praw jak radni czy zaproszeni goście, których udział ma charakter merytoryczny. Różne środki techniczne są dopuszczalne, o ile są adekwatne do uprawnień każdej osoby.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 11b § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Działalność organów gminy jest jawna, co obejmuje prawo obywateli do wstępu na sesje rady gminy.

u.s.g. art. 18 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne; ograniczenia jawności nie mogą prowadzić do nieuzasadnionego zapewnienia dostępu tylko wybranym podmiotom.

u.d.i.p. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Zasada jawności i otwartości posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej wybranych w powszechnych wyborach.

ustawa COVID-19 art. 15zzx § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa prawna do zwoływania i odbywania sesji organów samorządu terytorialnego w trybie zdalnym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Prezydent miasta ma prawo przedstawiać projekty uchwał.

u.s.g. art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Radny ma prawo i obowiązek brać udział w pracach rady miasta.

u.s.g. art. 14

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Radny ma prawo brać udział w pracach rady miasta.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień wynikających z przepisów prawa podlegają kognicji sądów administracyjnych.

Konstytucja RP art. 61 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji publicznej.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jawność sesji zdalnej zapewniona przez transmisję i możliwość zabrania głosu przez telefon jest wystarczająca. Mieszkaniec nie ma takich samych praw jak radni czy zaproszeni goście, a środki techniczne powinny być adekwatne do ich statusu. Czat w aplikacji wideokonferencyjnej nie stanowi części obrad sesji rady. Dostęp do aplikacji dla zaproszonych gości (urzędników) był uzasadniony koniecznością merytorycznego udziału w obradach.

Odrzucone argumenty

Odmowa dostępu do aplikacji wideokonferencyjnej narusza prawo do jawności obrad. Odmowa dostępu do aplikacji narusza zasadę równego traktowania i prowadzi do dyskryminacji. Brak uchwały Rady Miasta o przekazaniu skargi do sądu powinien skutkować odrzuceniem skargi lub wymierzeniem grzywny.

Godne uwagi sformułowania

prawo jednostki do wstępu na sesje organu władzy publicznej [...] nie obejmuje swoim zakresem prawa do wykorzystania takich samych środków porozumiewania się na odległość z jakich korzystają członkowie tego organu. Zakres praw i obowiązków poszczególnych osób determinuje środki techniczne obsługi radnych, zaproszonych gości, zainteresowanych mieszkańców, czy innych osób. Te środki techniczne nie są i nie mogą być jednakowe, ale powinny być adekwatne i wystarczające dla poszanowania uprawnień każdej osoby. Czat zawarty w aplikacji [...] nie stanowi części obrad sesji rady. Orzeczenia sądów administracyjnych powołanych w skardze dotyczą stanów faktycznych, w których sesje rady gminy organizowane były "stacjonarnie", na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Zatem poglądy wyrażone w tych orzeczeniach nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania w przedmiotowej sprawie, w której obrady Rady przeprowadzane są w trybie zdalnym w oparciu o art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19.

Skład orzekający

Danuta Kania

sprawozdawca

Łukasz Krzycki

przewodniczący

Tomasz Szmydt

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja prawa do jawności obrad w kontekście zdalnych sesji organów samorządu terytorialnego w okresie pandemii COVID-19 oraz relacji między prawami radnych a prawami mieszkańców."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z pandemią COVID-19 i może mieć ograniczoną wartość po ustaniu tych przepisów. Interpretacja może być odmienna w przypadku sesji stacjonarnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do informacji publicznej i jawności działań władz lokalnych, co jest istotne dla obywateli. Kwestia dostępu do zdalnych sesji w czasie pandemii była gorącym tematem.

Czy transmisja sesji rady miasta wystarczy, by spełnić prawo do jawności? Sąd rozstrzyga spór o dostęp do zdalnych obrad.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 35/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Tomasz Szmydt
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 986/22 - Wyrok NSA z 2024-01-10
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151 art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 713
art. 30 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A.G. na czynność Przewodniczącego Rady Miasta P. w przedmiocie odmowy wstępu na sesję rady miasta oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania jest skarga A. G. (dalej: "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na czynność Przewodniczącego Rady Miasta [...] (dalej: "organ") polegającą na odmowie wstępu na sesję Rady Miasta [...] w dniu [...] listopada 2020 r. prowadzonej z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 11b ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), dalej: "u.s.g." oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.), dalej: "u.d.i.p." w związku z art. 15zzx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842), dalej: "ustawa COVID-19", poprzez błędne przyjęcie, że prawo jednostki do wstępu na sesje organu władzy publicznej wybranego w wyborach powszechnych, przeprowadzane przy użyciu środków porozumiewania się na odległość, nie obejmuje swoim zakresem prawa do wykorzystania takich samych środków porozumiewania się na odległość z jakich korzystają członkowie tego organu.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o:
- stwierdzenie, na podstawie art. 146 § 1 ustawy 2 dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", bezskuteczności czynności,
- uznanie, na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a., uprawnienia wynikającego z przepisów prawa;
- zasądzenie, na podstawie art. 200 p.p.s.a., kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.
- rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] listopada 2020 r. zwrócił się do Rady Miasta [...] o umożliwienie mu dostępu (w postaci możliwości zalogowania się do aplikacji) do środka porozumiewania się na odległość, przy pomocy którego organ przeprowadzał sesję Rady Miasta.
W odpowiedzi na powyższe został poinformowany, że dostęp do aplikacji nie zostanie mu udzielony i może uczestniczyć w sesji Rady Miasta przy wykorzystaniu połączenia telefonicznego wykonanego pod dedykowany dla mieszkańców numer telefonu.
Skarżący podniósł, że swój interes prawny wywodzi z art. 11b ust. 2 u.s.g. w zakresie w jakim przepis ten przyznaje jednostce prawo do wstępu na sesje rady gminy oraz z art. 18 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten ustanawia zasady jawności i otwartości posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej wybranych w powszechnych wyborach. Interes prawny skarżącego wyraża się w roszczeniu do dopuszczenia go do obrad sesji Rady Miasta [...] na takich samych zasadach jak członków organu w zakresie technicznej obsługi obrad.
Skarżący zaznaczył, że spór w niniejszej sprawie dotyczy tego jak należy rozumieć "prawo wstępu na sesję rady gminy" oraz zasadę jawności i otwartości posiedzeń w odniesieniu do sesji przeprowadzanych w trybie art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość. Przepis ten stwarza podstawę do przeprowadzania w tzw. "trybie zdalnym" m.in. sesji rady miasta nie wprowadzając ograniczeń w zakresie praw jednostki wynikających z przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych ustaw.
Zdaniem skarżącego, Rada Miasta [...] powinna zapewnić osobom zainteresowanym w uczestnictwie w sesji takie same warunki techniczne (dostęp do aplikacji [...]), z jakich korzystają członkowie organu i zaproszeni na sesję goście (np. prezydent miasta, jego zastępcy, starosta powiatu, pracownicy samorządowi, itp.). Natomiast Rada Miasta wprowadziła praktykę, zgodnie z którą dostęp do ww. środka porozumiewania się na odległość zapewniany jest tylko radnym i zaproszonym gościom, zaś jednostka, która wyraża zainteresowanie w uczestnictwie w sesji może oglądać na żywo transmisję z jej obrad i w razie potrzeby skorzystać z dedykowanego numeru telefonu aby zabrać głos w dyskusji. Powyższa praktyka, w ocenie skarżącego, ma charakter dyskryminujący i stanowi naruszenie art. 7 i art. 61 ust. 2 w związku z art. 32 Konstytucji RP.
Skarżący zaznaczył, że prawo wstępu jednostki na posiedzenia powinno obejmować możliwość skorzystania z takich samych warunków organizacyjnych jakie są zapewniane radnym i zaproszonym na sesję gościom. Przemawia za tym wykładnia art. 18 ust. 4 u.d.i.p., zgodnie z którym ograniczenie dostępu do sesji rady miasta nie może prowadzić do nieuzasadnionego zapewnienia dostępu tylko wybranym podmiotom. Przepis ten należy wykładać jako nakaz zapewniania wszystkim zainteresowanym w uczestnictwie w sesji takich samych warunków technicznych. W odniesieniu do "sesji zdalnych" odpowiednią normę prawną w tym zakresie można zrekonstruować poprzez powiązanie art. 18 ust. 4 u.d.i.p. z art. 15zzx ustawy COVID-19.
Wynikający z przepisów prawa obowiązek transmitowania sesji rady miasta nie może być utożsamiany z prawem jednostki do wstępu na obrady. Skarżący pragnie zauważyć, że uczestniczenie w sesji przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość zapewnia inne możliwości niż oglądanie transmisji z obrad. Przede wszystkim możliwe jest obserwowanie wszystkich uczestników obrad i odczytywanie wiadomości umieszczanych na czacie zawartym w aplikacji używanej do przeprowadzania sesji. Tymczasem transmisja daje możliwość obserwowania tylko jednego mówcy i nie zapewnia możliwości odczytywania wiadomości zawartych na czacie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o oddalenie skargi oraz obciążenie skarżącego kosztami postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że przysługuje mu roszczenie o dopuszczenie go do obrad Rady Miasta na takich samych zasadach, jak członków organu stanowiącego, w zakresie technicznej obsługi obrad. Skarżący jest mieszkańcem miasta, nie sprawuje funkcji radnego. Prawa i obowiązki radnego i mieszkańca, który nie piastuje tej funkcji, istotnie się różnią. W szczególności, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 14 u.s.g., radny ma prawo i obowiązek brać udział w pracach rady miasta, w tym w głosowaniach nad uchwałami rady. Zakres praw i obowiązków poszczególnych osób determinuje środki techniczne obsługi radnych, zaproszonych gości, zainteresowanych mieszkańców, czy innych osób. Te środki techniczne nie są i nie mogą być jednakowe, ale powinny być adekwatne i wystarczające dla poszanowania uprawnień każdej osoby.
Skarżący zarzuca, że Rada Miasta [...] wprowadziła praktykę, zgodnie z którą podczas zdalnych sesji rady dostęp do aplikacji [...] zapewniany jest tylko radnym i zaproszonym gościom, natomiast jednostka, która wyraża zainteresowanie wstępem na sesję może oglądać na żywo transmisję z jej obrad i może skorzystać z dedykowanego dla mieszkańców numeru telefonu. Tymczasem praktyka przyjęta przez Radę w powyższym zakresie jest zgodna z przepisami prawa. Mianowicie, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii podstawę prawną zwoływania i odbywania sesji rady gminy z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania) stanowi art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19. W przypadku sesji przeprowadzanej w trybie zdalnym jawność sesji rady miasta jest zapewniana dzięki transmisji na żywo jej obrad za pośrednictwem kanału na portalu [...] i każdy ma możliwość obserwowania obrad sesji, a dzięki programowi e-sesja widoczny jest sposób oddawania głosów przez radnych. Link do transmisji jest dostępny na stronie internetowej miasta.
Organ wskazał również, że osoby zaproszone na sesję Rady Miasta, w szczególności prezydent miasta, jego zastępcy, naczelnicy wydziałów urzędu miasta, są dopuszczane do udziału w sesji na zasadach analogicznych jak w przypadku radnych, z wyłączeniem technicznych możliwości głosowania, z uwagi na konieczność zabrania przez nie głosu podczas obrad Rady - w ramach przedstawiania projektów uchwał (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.g.) i udzielania odpowiedzi na pytania radnych.
Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku sesji, na której odbywa się debata nad raportem o stanie gminy stosownie do art. 28aa u.s.g. Zgodnie z tym przepisem do udziału w debacie mogą zgłosić się mieszkańcy, którzy złożyli (najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, na który zwołana została sesja, podczas której ma być przedstawiany raport o stanie gminy) do przewodniczącego rady pisemne zgłoszenie, poparte podpisami co najmniej 20 mieszkańców (w gminie do 20.000 mieszkańców) lub 50 mieszkańców (w gminie powyżej 20.000 mieszkańców). Uprawnieni mieszkańcy są dopuszczani do udziału w debacie na zasadach analogicznych jak w przypadku radnych, z wyłączeniem konieczności zapewnienia mieszkańcom technicznych możliwości głosowania.
Odnośnie zarzutu skarżącego, iż oglądanie transmisji obrad nie daje zainteresowanej osobie możliwości obserwowania wszystkich uczestników obrad i odczytywania wiadomości umieszczanych na czacie zawartym w aplikacji używanej do przeprowadzania sesji organ wskazał, że obrady na sesji prowadzi przewodniczący rady zgodnie z przyjętym porządkiem obrad, otwierając i zamykając dyskusję nad każdym z punktów i udzielając głosu. Czat zawarty w aplikacji [...] nie może być i nie jest częścią obrad sesji rady. Ponadto transmisja sesji zapewnia obejrzenie i wysłuchanie każdej osoby, która zabiera głos podczas sesji rady, a dzięki programowi e-sesja widoczny jest sposób oddawania głosów przez radnych, co wypełnia cel regulacji dotyczącej wstępu na sesję rady.
W świetle powyższego, w ocenie Prezydenta, skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem podczas sesji Rady Miasta [...] w dniu [...] listopada 2020 r. nie doszło do naruszenia art. 11b ust. 2 u.s.g i art. 18 u.d.i.p. w związku z art. 15 zzx ustawy COVID-19.
Końcowo Prezydent zauważył, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym zdolność procesową (art. 26 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art. 32 p.p.s.a.) ma wójt (burmistrz, prezydent miasta), chyba że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłyby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności szczególne, o których mowa powyżej, a zatem Prezydent Miasta [...] jest umocowany do złożenia niniejszej odpowiedzi na skargę.
W piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2021 r. skarżący podniósł, że skarga w niniejszej sprawie została przekazana do Sądu bez uprzedniej uchwały rady gminy i powinna zostać odrzucona. Powyższa okoliczność uzasadnia wymierzenie organowi grzywny.
Skarżący wskazał również, że zaadresował swoją skargę do Rady Miasta [...], tymczasem organ ten nie wykonał w sprawie żadnej czynności. Czynności te uzurpował sobie Prezydent Miasta, czym ograniczył możliwość skorzystania przez Radę z jej ustawowych uprawnień (prawo do uwzględnienia skargi w trybie autokontroli) i naruszył przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Oceniając w pierwszej kolejności kwestię dopuszczalności skargi, Sąd uznał, iż mieści się ona w katalogu czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2517/14 (publ. CBOSA), zgodnie z którym czynność polegająca na odmowie wstępu na posiedzenie rady gminy (miasta), podjęta przez przewodniczącego rady miasta, jest objętą kognicją sądu administracyjnego. NSA wskazał, iż realizacja obywatelskiego uprawnienia do uczestnictwa w posiedzeniach rad gmin "następuje z mocy prawa na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Jednakże już odmowa realizacji tego uprawnienia kreuje sprawę administracyjną, w ramach której organ administracji publicznej (dysponent władztwa) dokonuje czynności z zakresu administracji publicznej. Czynność odmowy dotyczy zindywidualizowanego podmiotu, któremu odmawia się realizacji jego uprawnienia. Stwierdzić zatem należy, że odmowa udziału w sesji rady gminy jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnienia wynikającego z przepisów prawa i podlega kognicji sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.)".
Zauważyć należy, że skarżący zarówno w treści skargi jak i w późniejszym piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2021 r. kwestionował kompetencje Prezydenta Miasta [...] w zakresie przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, wskazując, że powinna to uczynić Rada Miasta [...]. Jednocześnie wniósł o wymierzenie grzywny Radzie Miasta [...] za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SO/Wa 10/21 oddalił wniosek A. G. o wymierzenie organowi grzywny, zaś na skutek jego zażalenia na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt III OZ 859/21 oddalił zażalenie.
W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że grzywna w tej sprawie nie mogła zostać wymierzona Radzie Miasta [...], lecz ewentualnie Miastu [...]. Powołał uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 3/12 wskazując, iż to właśnie Prezydent Miasta [...], jako organ reprezentujący gminę (miasto) na zewnątrz, powinien sporządzić odpowiedź na skargę w niniejszej sprawie i przesłać akta wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazał, iż przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarga została przekazana do Sądu I instancji (i zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 35/21), ale uczynił to Prezydent Miasta [...], a nie Rada Miasta [...]. Natomiast "kwestia ewentualnego braku uchwały o przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy może być co najwyżej przedmiotem stosownych czynności procesowych Sądu I instancji w sprawie II SA/Wa 35/21, natomiast nie stanowi podstawy do wymierzenia organowi grzywny w obecnie kontrolowanej sprawie".
Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd stwierdza, że obowiązek podjęcia uchwały przez właściwy organ wynika z art. 98 ust. 3 u.s.g. Zgodnie z jego treścią do złożenia skargi (na rozstrzygnięcie organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89) uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. W niniejszej sprawie sytuacja określona w art. 98 ust. 3 u.s.g. nie ma miejsca, nie można zatem uznać, iż brak uchwały o przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi. Zaznaczyć przy tym należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo Przewodniczącego Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2020r., w którym organ ten zwraca się do Prezydenta Miasta [...] o przygotowanie odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie i przekazanie jej wraz ze skargą do WSA w Warszawie, co stanowiło dla organu wykonawczego podstawę dla dokonania tych czynności.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi wskazać należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 11b ust. 1 u.s.g. działalność organów gminy jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy i komisji rady gminy (ust. 2).
W myśl art. 18 ust. 1 u.s.g. posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne. Ograniczenie dostępu do posiedzeń organów, o których mowa w ust. 1 i 2, z przyczyn lokalowych lub technicznych nie może prowadzić do nieuzasadnionego zapewnienia dostępu tylko wybranym podmiotom (ust. 4).
Stosownie natomiast do art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego oraz działające kolegialnie organy: wykonawcze w jednostkach samorządu terytorialnego, w związkach jednostek samorządu terytorialnego, w związku metropolitalnym, w regionalnych izbach obrachunkowych, samorządowych kolegiach odwoławczych oraz w organach pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego mogą zwoływać i odbywać obrady, sesje, posiedzenia, zgromadzenia lub inne formy działania właściwe dla tych organów, a także podejmować rozstrzygnięcia, w tym uchwały, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania). Obradowanie w zdalnym trybie zarządza osoba uprawniona do przewodniczenia danemu organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego oraz innemu organowi działającemu kolegialnie (ust. 2).
Powyższy przepis stanowi podstawę prawną zwoływania i odbywania sesji Rady Miasta [...] z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość (w trybie zdalnym).
Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.s.g. zdanie pierwsze, zadaniem przewodniczącego rady gminy jest organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. W oparciu o ww. przepis przewodniczący rady gminy, zarządzając obrady rady gminy w trybie zdalnym, wskazuje niezbędne środki techniczne do prowadzenia obrad..
Jak wynika z wyjaśnień organu w niniejszej sprawie, sesje Rady Miasta [...] odbywają się przy użyciu platformy do wideokonferencji [...]. Jawność sesji Rady Miasta odbywanej w trybie zdalnym jest zapewniana poprzez transmisję na żywo obrad sesji, a poprzez program e-sesja widoczny jest sposób oddawania głosów przez radnych. Link do transmisji obrad (za pośrednictwem portalu [...]) jest dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej miasta, na stronie internetowej miasta. Osoba zainteresowana wstępem na sesję Rady Miasta może oglądać na żywo transmisję z obrad sesji, może również zabrać głos korzystając z dedykowanego numeru telefonu.
Skarżący zarzucił w skardze, iż Przewodniczący Rady Miasta odmówił mu przyznania dostępu (możliwości zalogowania) do aplikacji [...] wykorzystywanej przez Radę Miasta [...] do porozumiewania się na odległość podczas sesji w dniu [...] listopada 2020 r. Podnosił, iż uczestnictwo w sesji przy wykorzystaniu aplikacji pozwala na obserwowanie wszystkich uczestników obrad i odczytywanie wiadomości umieszczanych na czacie zawartym w tej aplikacji. Transmitowanie sesji Rady Miasta nie daje takich możliwości, a więc nie realizuje prawa jednostki do wstępu na posiedzenie Rady Miasta w myśl art. 11b ust. 1 i art. 18 ust. 1 u.s.g.
W ocenie Sądu powyższe zarzuty nie są trafne. Skarżący w ramach realizacji ww. prawa domagał się w istocie uzyskania takich samych uprawnień (w zakresie korzystania w aplikacji [...]) jakie przysługują radnym. Skarżący nie sprawuje funkcji radnego, nie mają do niego zastosowania przepisy art. 24 ust. 1 i art. 14 u.s.g., które stanowią o obowiązku udziału radnego w pracach rady miasta, w tym w głosowaniach nad uchwałami rady.
Obrady na sesji prowadzi przewodniczący rady zgodnie z przyjętym porządkiem obrad, otwiera i zamyka dyskusję nad każdym z punktów, udziela również głosu. Transmisja obrad zapewnia obejrzenie i wysłuchanie każdej osoby, której udzielono głosu. Natomiast czat zawarty w aplikacji [...] nie stanowi części obrad sesji rady. Jak wynika z załączonej przez skarżącego "instrukcji korzystania z narzędzia do wideokonferencji [...]" czat ma charakter pomocniczy i służy np. sygnalizowaniu problemów technicznych odnośnie dźwięku i obrazu przez uczestników obrad (punkt 16).
Odnośnie zarzutu skarżącego, iż dostęp do aplikacji otrzymują osoby niebędące radnymi, wskazać należy za organem, że osoby zapraszane na sesje Rady Miasta (np. Prezydent Miasta, naczelnicy wydziałów Urzędu Miasta), są dopuszczane do obrad (z wyłączeniem możliwości głosowania) ze względu na konieczność zabrania głosu w kwestiach merytorycznych stanowiących przedmiot obrad, np. w ramach przedstawiania projektów uchwał (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.g.) i udzielania odpowiedzi na pytania radnych. Ich obecność na sesji służy zatem rozwiązywaniu zagadnień merytorycznych.
Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że poprzez zapewnienie dostępu do aplikacji ww. osobom (niebędącym radnymi) organ stosuje praktykę o charakterze dyskryminującym. Jak trafnie bowiem wskazano w odpowiedzi na skargę, zakres praw i obowiązków poszczególnych osób determinuje środki techniczne, z których podczas sesji w trybie zdalnym korzystają radni, zaproszeni goście (pracownicy merytoryczni, eksperci), zainteresowani mieszkańcy, czy inne osoby. Środki te nie mogą być jednakowe z racji na odmienny status (zakres praw i obowiązków) ww. osób, ale powinny być adekwatne i wystarczające dla realizacji uprawnień każdej osoby. W ocenie Sądu, środki techniczne stosowane względem mieszkańców w celu zapewnienia jawności działania Rady Miasta [...] (sesji prowadzonych z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość) spełniają powyższe przesłanki. Nie jest zatem trafny zarzut naruszenia art. 61 ust. 2 w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Końcowo zauważyć należy, że orzeczenia sądów administracyjnych powołanych w skardze dotyczą stanów faktycznych, w których sesje rady gminy organizowane były "stacjonarnie", na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Zatem poglądy wyrażone w tych orzeczeniach nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania w przedmiotowej sprawie, w której obrady Rady przeprowadzane są w trybie zdalnym w oparciu o art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI