II SA/WA 3460/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-03-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
ustawa emerytalnafunkcjonariuszePolicjaSłużba BezpieczeństwaIPNpaństwo totalitarneprawomocność orzeczeniaart. 153 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu.

Skarżący G. S. domagał się wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że przypadek skarżącego nie jest "szczególnie uzasadniony". Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku sądu, który uznał, że skarżący spełnił przesłanki do wyłączenia stosowania przepisów.

Sprawa dotyczyła wniosku G. S. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy emerytalnej dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego, choć krótkotrwała, nie była "szczególnie uzasadniona" ze względu na jego aktywność w strukturach SB i PZPR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił poprzednią decyzję Ministra, stwierdzając, że skarżący spełnił obie przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej. Następnie Minister wydał kolejną decyzję odmawiającą, powołując się na inną interpretację przepisów i orzecznictwo NSA. Skarżący ponownie zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a. i związania prawomocnym wyrokiem sądu. WSA w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając, że Minister nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku, który jednoznacznie wskazał, że skarżący spełnił przesłanki do wyłączenia stosowania przepisów. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zobowiązując organ do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wiążącej wykładni prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu na mocy art. 153 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że uchybienie obowiązkowi przyjęcia oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku i niezastosowanie się do wynikających z niej wskazań stanowi naruszenie prawa procesowego, skutkujące koniecznością uchylenia aktu wydanego w kolejnym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

ustawa emerytalna art. 8a § ust. 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Przepis ten zawiera dwie przesłanki (krótkotrwała służba na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.), które muszą być spełnione łącznie, aby uznać przypadek za "szczególnie uzasadniony" i wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 15c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa emerytalna art. 22a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa emerytalna art. 24a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 80

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku WSA z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2170/19.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... Uchybienie obowiązkowi przyjęcia oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku i niezastosowanie się do wynikających z niej wskazań stanowi naruszenie prawa...

Skład orzekający

Agnieszka Góra-Błaszczykowska

przewodniczący

Karolina Kisielewicz

sprawozdawca

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych dla organów administracji w kolejnych postępowaniach (art. 153 p.p.s.a.) oraz interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej wobec byłych funkcjonariuszy służb PRL."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej byłych funkcjonariuszy służb PRL i zastosowania art. 8a ustawy emerytalnej, a także ogólnej zasady związania organów oceną prawną sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących służby w PRL i jej konsekwencji emerytalnych, a także ważnej zasady proceduralnej związania organów oceną prawną sądu.

Sąd administracyjny przypomina: organy muszą przestrzegać wyroków sądowych!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 3460/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1372/22 - Postanowienie NSA z 2022-10-11
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 288
art. 8a ust. 1, art. 15c, art. 22a, art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Protokolant starszy referent Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
G. S. w piśmie z 19 maja 2017 r. wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, dalej "ustawa emerytalna" (Dz. U. z 2020 r. poz. 723).
W uzasadnieniu wniosku skarżący szczegółowo opisał przebieg swojej służby w WUSW w [...] oraz w Policji. G. S. podał, że w dniu 16 października 1988 r. został przyjęty na stanowisko inspektora wydziału III SB WUSW w [...], niemniej do czasu podjęcia nauki w Akademii Spraw Wewnętrznych w [...] (1 października 1989 r.) pełnił służbę w biurze paszportowym w RUSW w [...]. Po pozytywnej weryfikacji, w maju 1990 r. kontynuował studia w Wyższej Szkole Policji w [...] i do [...] listopada 2016 r., przez ponad 26 lat pełnił służbę w Policji.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]), utrzymaną w mocy decyzją z [...] lipca 2019 r. (nr [...]) odmówił wyłączenia stosowania wobec G. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emerytalnej, na podstawie art. 8a ust. 1 tej ustawy.
Organ administracji podał, że zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 25 kwietnia 2017 r., stanowiącym informację o przebiegu służby skarżącego, G. S. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy emerytalnej, od [...] października 1988 r. do [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 1 roku i 9 miesięcy i 16 dni, podczas gdy całkowity okres służby wyniósł 28 lat, 1 miesiąc i 14 dni (od [...] października 1988 r. do [...] listopada 2016 r.) Minister wyjaśnił, że z informacji o przebiegu służby skarżącego, udzielonej przez Komendanta Głównego Policji w piśmie z 16 marca 2018 r. wynika, że G. S. po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, był; awansowany w stopniu służbowym, wyróżniany i nagradzany (brązową odznaką "Zasłużony Policjant", srebrną odznaką "Zasłużony Policjant", "Medalem Brązowym za Długoletnią Służbę", "Medalem Srebrnym za Długoletnią Służbę").
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonując wykładni przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji podał, że zawiera on dwie przesłanki formalne, których spełnienie, pozwala organowi na dokonanie oceny, czy przypadek byłego funkcjonariusza jest "szczególnie uzasadniony". "Szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy emerytalnej, zachodzi wówczas, gdy strona poza spełnieniem przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnieciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle funkcjonariuszy.
Organ administracji odmawiając G. S. wyłączenia stosowania art. 8a ust. 1 ustawy podał, że niespełna dwuletnia służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie była krótkotrwała (tymczasowa, doraźna, epizodyczna) i "z całą pewnością" przez ten okres skarżący dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem, a ponadto po 12 września 1989 r. pełnił służbę rzetelnie, niemniej jednak w jego aktach osobowych nie ma dowodów wskazujących, aby służba ta pełniona była z narażeniem życia i zdrowia. W konkluzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania przepisów ustawy emerytalnej, o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi G. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]), prawomocnym wyrokiem z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2170/19, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] stycznia 2019 r. Sąd dokonując wykładni art. 8a ustawy emerytalnej podał, że przesłanki wymienione w art. 8a pkt 1 i pkt 2 powinny być spełnione łącznie (użycie spójnika "oraz"). Zawarte w tych przepisach dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający organowi administracji na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów art.15c, 22a i 24a ustawy emerytalnej.
W ocenie Sądu, organ dokonał błędnej oceny przesłanki "krótkotrwałości", ponieważ służba G. S. na rzecz totalitarnego państwa była krótkotrwała. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że nie jest również prawidłowe zapatrywanie organu, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Nieuprawnionym jest wywodzenie przez organ, że o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy funkcjonariusz pełnił służbę z narażeniem zdrowia lub życia. Komendant Główny Policji w toku postępowania w tej sprawie nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte, m.in. w opiniach służbowych oraz we wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe, pozytywne opinie służbowe, przyznane nagrody i odznaczenia.
W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że G. S. spełnił obydwie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy emerytalnej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2021 r. (nr [...]), odmówił wyłączenia stosowania wobec G. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emerytalnej.
W jej uzasadnieniu przytoczył przepis prawa będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zawarte w nim pojęcia: "krótkotrwałość" (służby) i "rzetelność" (wykonywania zadań i obowiązków) są pojęciami nieostrymi. Minister przywołał leksykalne synonimy tych pojęć, podał, że krótkotrwałość służby należy oceniać w ujęciu bezwzględnym, a dodatkowo proporcjonalnie tj. w stosunku do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Funkcjonariusz rzetelnie wykonujący zadania i obowiązki to funkcjonariusz, który realizuje je na najwyższym poziomie, wykazuje inicjatywę w służbie oraz gotowość do realizacji zadań dodatkowych. Zdaniem organu, "narażenie zdrowia i życia", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, należy traktować jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, przy czym chodzi tu o zagrożenie inne niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia, a więc zagrożenie rzeczywiste i wyjątkowe.
Podsumowując powyższe, organ administracji skonstatował, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustawowe przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Jak zaznaczył, "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że "krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego" i "rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r.", nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczają do oceny, czy ma zastosowanie art. 8a ustawy emerytalnej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przywołał następnie fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, powtarzając za nimi, że "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę szczególnie uzasadnionych przypadków, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia [...]", oraz że "(...) unormowanie zawarte w art 8a ust 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego [...]" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19).
Odnosząc wywiedzione w powyższy sposób rozumienie art. 8a ustawy emerytalnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy, organ stwierdził, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była krótkotrwała. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwołał się do informacji Komendanta Głównego Policji o przebiegu służby skarżącego i stwierdził, że G. S. spełnił przesłankę o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej.
Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że przypadek G. S. jest "szczególnie uzasadniony", a w konsekwencji do uwzględnienia jego wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy. Lektura akt osobowych IPN dotyczących skarżącego, "pozwala na domniemanie", że utożsamiał się on z ustrojem totalitarnym.
Uzasadniając przywołaną konstatację, organ stwierdził, że G. S. pełnił służbę w Grupie [...] SB, która zajmowała się zwalczaniem opozycji oraz infiltracją środowisk politycznych, ekonomicznych i naukowych. Z tego wynika, zdaniem Ministra, że G. S. wykonywał zadania związane z istotą Służby Bezpieczeństwa i tym samym należy "domniemywać", że był bardzo zaangażowany w realizację powierzonych obowiązków, nie traktował ich jako konieczności, lecz identyfikował się z ówczesnym systemem.
Zdaniem Ministra, o tym że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym świadczą dokumenty przekazane przez Instytut Pamięci Narodowej, znajdujące się w aktach sprawy. Z powołanych dokumentów wynika, że G. S. był pozytywnie oceniany przez przełożonych. Z opinii służbowej z 20 stycznia 1989 r., za okres od 16 października 1988 r. do 10 stycznia 1989 r. wynika, że funkcjonariusz mimo braku doświadczenia i przygotowania zawodowego, z obowiązków służbowych wywiązuje się bardzo dobrze. Wymiernych wyników w pracy zawodowej jeszcze nie osiągnął, niemniej "rokuje pozytywne efekty (...)". Organ dodał, że w dokumentach przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej znajduje się raport skarżącego, w którym zwrócił się z prośbą o wyrażenie zgody na podjęcie studiów stacjonarnych w Wyższej Szkole Oficerskiej, motywując to chęcią lepszego wykonywania obowiązków służbowych. Organ administracji podniósł również, G. S. podjął służbę w SB z własnej inicjatywy, a następnie rozwijał swoją karierę w tej strukturze, co świadczy o jego "pełnej świadomości" aktywnego uczestnictwa w strukturach SB.
Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie można pominąć, że G. S. był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP) - masowej, ideowo-wychowawczej organizacji młodzieży, której głównym zadaniem była indoktrynacja młodzieży i przygotowanie jej do przyszłej kariery w PZPR, i która działała do 1990 r. pod ideowym kierownictwem PZPR. Od 1987 r. skarżący był natomiast aktywnym członkiem PZPR (opinia służbowa z 20 stycznia 1988 r.). Świadczy to również o jego "pełnej identyfikacji" z ustrojem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.
Na zakończenie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że osiągniecia skarżącego w służbie po 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie, niemniej jednak z uwagi na operacyjny charakter jego wcześniej służby, ukierunkowanej na wypełnianie zadań i funkcji państwa totalitarnego oraz aktywne uczestnictwo w PZPR, nie ma podstaw do uznania, że jego przypadek jest "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej. W konkluzji Minister stwierdził, że nie jest dopuszczalne skorzystanie przez organ z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy emerytalnej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
G. S. zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2021 r. (nr [...]) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 8a ustawy emerytalnej, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i wniósł o jej uchylenie oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści, na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że WSA w Warszawie w wyroku z 13 sierpnia 2020 r. wydanym w jego sprawie stwierdził, że art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej zawiera dwie przesłanki, które definiują "szczególnie uzasadniony przypadek". Sąd przesądził ponadto, że spełnił obie przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania przepisów ustawy, o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2. Organ administracji ponownie rozpatrując sprawę, był tym wskazaniem Sądu związany.
Skarżący zarzucił, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszył zasadę związania prawomocnym orzeczeniem sądu i przyjął, że jednym z kryteriów wymaganych przez ustawodawcę do wyłączenia stosowania przepisów ustawy jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji, zdaniem skarżącego, organ administracji naruszył art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej przez błędną jego wykładnię.
W uzasadnieniu postawionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez organ administracji przepisów prawa procesowego, G. S. podał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego w jego sprawie. Skarżący podkreślił, że jego służba nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. W opinii służbowej RUSW [...] z 20 stycznia 1988 r., za okres od 16 października 1988 r. do 20 stycznia 1989 r. wynika, że nie odbył przeszkolenia zawodowego do pracy operacyjnej, nie miał szczególnych osiągnięć w służbie oraz że "aktualnie nie pełni funkcji partyjnych z wyboru".
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zaskarżona przez G. S. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2170/19. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych Administracji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej, a w konsekwencji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, dotyczących ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy. Sąd dokonując wykładni art. 8a ustawy emerytalnej podał, że przesłanki wymienione w art. 8a w pkt. 1 i 2 powinny być spełnione łącznie oraz że zawarte w tych przepisach dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający organowi administracji na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów art.15c, 22a i 24a ustawy emerytalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził ponadto, że G. S. spełnił obydwie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy emerytalnej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji.
Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ administracji ani Sąd ponownie rozpatrujący sprawę, nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu. Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4086/21). Uchybienie obowiązkowi przyjęcia oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku i niezastosowanie się do wynikających z niej wskazań stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym lub orzeczenia wydanego w kolejnym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jest to naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 153 p.p.s.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 460/21, LEX nr 3302266 ).
Z tego co już powiedziano, wynika, że Sąd kontrolujący decyzję wydaną w postępowaniu prowadzonym po wyroku sądu administracyjnego, jest obowiązany ocenić, czy organ administracji zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wytycznych zawartych w tym wyroku.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ nie wywiązał się z tego obowiązku w sposób należyty i dlatego postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest uzasadniony.
Należy przypomnieć, że w ponownym postępowaniu organ administracji stwierdził, powołując się na wyrok z 13 sierpnia 2020 r., że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie uwzględnił jednak oceny prawnej Sądu, dotyczącej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej. Odwołując się do orzecznictwa, w tym m. in. do uzasadnienia wyroku z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, w którym NSA stwierdził, że art. 8a ust. 1 powołanej ustawy w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W konsekwencji przyjął, że przypadek skarżącego (który przed 31 lipca 1990 r. pełnił służbę krótkotrwale, a po 12 września 1989 r. rzetelnie) nie jest "szczególnie uzasadniony", ponieważ G. S. podejmował czynności bezpośrednio ukierunkowane na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.
W świetle tego co już powiedziano, organ nie miał podstaw prawnych i faktycznych do powołania się w zaskarżonej decyzji na obecnie dominującą linię orzeczniczą w sprawach takich jako rozpatrywana.
Niejako na marginesie, z uwagi na związanie poprzednim wyrokiem, Sąd stwierdza, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ogólne spostrzeżenia dotyczące zakresu zadań Grupy III SB nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, że skarżący wykonywał zadania właściwe dla państwa totalitarnego. Twierdzenia zawarte w powołanej w uzasadnieniu decyzji opinii służbowej nie dowodzą natomiast tego, że G. S. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym (organ poprzestaje zresztą na domniemaniu w tej kwestii). W szczególności nie świadczy o tym stwierdzenie, że funkcjonariusz "reprezentuje wysoki poziom polityczny i ideowy, ma ukształtowany światopogląd materialistyczny, na bieżąco orientuje się w aktualnych wydarzeniach społeczno-politycznych (...)". W ocenie Sądu także "uczciwość, rzetelność, prawdomówność, umiejętność współżycia w kolektywie", brak doświadczenia i przygotowania zawodowego oraz "wymiernych wyników w pracy zawodowej" (opinia służbowa za okres od 16 października 1988 r. do 20 stycznia 1989 r.) nie świadczą o tym, że działalność skarżącego nie sprowadzała się do zwykłych, standardowych czynności, jakie były podejmowane w ramach służby publicznej, ale była ukierunkowana na zadania i funkcje państwa totalitarnego.
Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie uwzględnił przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oceny prawnej, zawartej w prawomocnym wyroku sądu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi nieuprawnioną polemikę z oceną sądu wyrażoną w powołanym orzeczeniu, która dowodzi naruszenia przez organ art. 153 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Organ administracji w ponownym postępowaniu w niniejszej sprawie zobowiązany będzie zastosować się do oceny prawnej zawartej w wyroku z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2170/19.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI