II SA/Wa 343/25

II SA/Wa 343/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Ewa Radziszewska-Krupa
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] stycznia 2025 r. nr [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 8 ust. 2, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 3, art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 4 oraz art. 75 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.; dalej: "u.p.z."), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 2004 r. ze zm.; dalej: "rozp. 883/2004"), a także § 2 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1189; dalej: "rozp. MPiPS") w związku z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 2009 r. ze zm.; dalej: "rozp. 987/2009"), utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej: "Marszałek", "organ pierwszej instancji") z [...] października 2024 r. nr [...] o przyznaniu A. L. (dalej: "skarżący") prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] września 2024 r. do [...] września 2024 r., skróconego o 90 dni nieprzysługiwania zasiłku, w wysokości 120%.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach.
W dniu 2 lipca 2024 r. skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. (dalej: "PUP"), a 5 lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (dalej: "WUP") wpłynął, przekazany przez PUP, wniosek skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w Niemczech do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych Polsce, na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej. Do ww. wniosku zostały załączone dokumenty od niemieckiego pracodawcy skarżącego, mające potwierdzać jego pracę w tym państwie, a także oświadczenie, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, dotyczące sytuacji życiowej skarżącego podczas pobytu za granicą.
W toku postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem, WUP 8 lipca 2024 r. wystąpił do właściwej niemieckiej instytucji o wydanie dokumentu potwierdzającego zatrudnienie skarżącego u pracodawcy zagranicznego (SED U002). Następnie 16 lipca 2024 r. WUP wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. We wrześniu 2024 r. WUP otrzymał niemiecką dokumentację, m.in. 26 września 2024 r. do WUP wpłynął niemiecki dokument SED U002 potwierdzający okresy ubezpieczenia skarżącego z tytułu zatrudnienia w latach 2013-2024. W pkt 6.1 ww. dokumentu, instytucja niemiecka podała, że umowa o pracę z niemieckim pracodawcą zakończyła się w związku z "rezygnacją przez pracownika".
Pismem z 30 września 2024 r. WUP poinformował skarżącego o treści ww. dokumentu SED U002, jak również, stosownie do art. 10 § 1 i art. 79a k.p.a., zawiadomił go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz o możliwości wydania decyzji niezgodnej z jego żądaniem, a to wobec niewykazania, iż w trakcie zatrudnienia w Niemczech skarżący miał miejsce zamieszkania w Polsce. Skarżący 15 października 2024 r. przekazał do WUP dodatkowe wyjaśnienia.
Ponadto, wedle danych z centralnego rejestru osób bezrobotnych i poszukujących pracy (rejestru centralnego), w dniu 1 października 2024 r. skarżący został wyłączony z ewidencji osób bezrobotnych z powodu podjęcia zatrudnienia.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją nr [...], wydaną [...] października 2024 r. w oparciu o art. 61 i art. 65 ust. 2 i ust. 5 rozp. 883/2004, art. 11 rozp. 987/2009, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c, art. 8a, art. 72 ust. 3 i ust. 8, art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 4, art. 75 ust. 2 pkt 2 u.p.z., jak również § 2 ust. 1 i ust. 4 rozp. MPiPS oraz art. 104 k.p.a., Marszałek przyznał skarżącemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% zasiłku podstawowego od 30 września 2024 r. do 30 września 2024 r., jednocześnie wskazując, że okres pobierania zasiłku ulega skróceniu o okres karencji 90 dni.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż 26 września 2024 r. do WUP wpłynął dokument SED U002, wydany przez instytucję właściwą w Niemczech, potwierdzający następujące okresy ubezpieczenia skarżącego związane z płatnym zatrudnieniem:
- od 1 sierpnia 2013 r. do 24 listopada 2015 r.,
- od 2 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r.,
- od 1 sierpnia 2016 r. do 30 kwietnia 2020 r.,
- od 11 sierpnia 2021 r. do 31 stycznia 2022 r.,
- od 1 lutego 2022 r. do 30 czerwca 2024 r.
W ww. dokumencie poinformowano, że rozwiązanie umowy o pracę z niemieckim pracodawcą nastąpiło przez wypowiedzenie ze strony pracownika.
Marszałek ustalił też, iż miejscem zamieszkania skarżącego w czasie pracy za granicą była Polska.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ pierwszej instancji uznał, że w drodze, wynikającego z art. 65 rozp. 883/2004, wyjątku od zasady ubiegania się o świadczenia dla osób bezrobotnych w państwie, na terytorium którego spełniony został ostatni okres ubezpieczenia, skarżącemu może zostać przyznane prawo do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. Jednakże wobec faktu rozwiązania przez skarżącego za wypowiedzeniem stosunku pracy z niemieckim pracodawcą w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w PUP, tj. przed dniem 2 lipca 2024 r., zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 2 oraz art. 73 ust. 4 u.p.z., zasiłek przysługuje bezrobotnemu po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania i ulega skróceniu o wymieniony okres. Tak więc zasiłek przysługiwałby skarżącemu w wysokości 120% zasiłku podstawowego od 30 września 2024 r. na okres nie dłuższy niż 365 dni, ale z uwagi na utratę statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 października 2024 r., zasiłek przyznano od dnia 30 września 2024 r. do dnia 30 września 2024 r.
W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji skarżący zakwestionował zastosowanie wobec niego karencji. Podkreślił, iż w niemieckim sądzie pracy toczy się postępowanie przeciwko jego pracodawcy.
Po rozpatrzeniu odwołania, organ drugiej instancji powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ odwoławczy podtrzymał argumentację Marszałka. Minister stwierdził, iż do odwołania skarżący nie załączył żadnego dokumentu, który potwierdziłby rozwiązanie stosunku pracy w Niemczech w inny sposób niż ten wskazany w dokumencie SED. Organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności ww. niemieckiego dokumentu urzędowego i informacji uzyskanych z niemieckiej instytucji właściwej.
Odnosząc się do informacji o toczącym się w sądzie niemieckim postępowaniu przeciwko pracodawcy skarżącego, organ odwoławczy zaznaczył, że w przypadku ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pracy i otrzymania skorygowanego niemieckiego dokumentu urzędowego, który będzie potwierdzał inny sposób zakończenia stosunku pracy, skarżący będzie mógł złożyć do Ministra wniosek o wznowienie postępowania w jego sprawie.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi skarżącego do tutejszego Sądu, w której zarzucił naruszenie:
przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności nieustalenie rzeczywistej przyczyny rozwiązania stosunku pracy oraz niewyczerpujące zebranie i w konsekwencji błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. uznanie, że skarżący w dniu [...] czerwca 2024 r. rozwiązał stosunek pracy poprzez wypowiedzenie ze strony pracownika, podczas gdy należało uznać, iż stosunek pracy skarżącego został rozwiązany z przyczyn leżących po stronie pracodawcy;
przepisów prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 75 ust. 2 pkt 2 u.p.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że wobec skarżącego należy zastosować okres karencji, podczas gdy okres karencji nie dotyczy sytuacji, w których to pracownik rozwiązuje umowę o pracę z powodu dopuszczenia się przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika.
W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o:
( uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka z [...] października 2024 r.,
( zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 30 czerwca 2024 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 120% podstawowej kwoty zasiłku,
( zasądzenie od organu administracji na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Ponadto skarżący zażądał dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentów w postaci:
świadectwa pracy (w tłumaczeniu poświadczonym z języka niemieckiego),
protokołu z posiedzenia Sądu Pracy w L. (w tłumaczeniu poświadczonym z języka niemieckiego)
- na okoliczność rozwiązania przez skarżącego stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, iż w niemieckich dokumentach, które przedłożył do sprawy, widnieje zapis, że umowa o pracę zakończyła się w związku z "rezygnacją przez pracownika". Jednakże tak naprawdę stosunek pracy został rozwiązany z powodu naruszania jego praw jako pracownika przez pracodawcę, dlatego wszczął spór przed niemieckim sądem pracy. Niemiecki pracodawca w sposób rażący naruszał podstawowe obowiązki wobec pracownika. Przede wszystkim, mimo sprzeciwu, skarżący był "zmuszany" do pracy w porze nocnej. Świadcząc pracę w porze nocnej przez okres 8 miesięcy, nie otrzymał przewidzianego tak w prawie niemieckim, jak i w umowie, dodatku w wysokości 25%. Ponadto nie wypłacono mu wynagrodzenia za 53 nadgodziny, a po zakończeniu stosunku pracy skarżący nie dostał rocznego rozliczenia, przez co nie mógł wystąpić o zwrot podatku, jak również nie otrzymał prawidłowo sporządzonego świadectwa pracy.
Dalej skarżący podał, iż spór sądowy zakończył się ugodą, na mocy której pracodawca zobowiązał się m.in. do wypłaty zadośćuczynienia w kwocie 1.619,66 euro tytułem zadośćuczynienia za roszczenia o zapłatę dodatków za pracę w porze nocnej. Tym samym pracodawca przyznał się do naruszenia praw pracownika.
Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa, skarżący wywiódł, że w sytuacji ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika, dokonane przez niego wypowiedzenie stosunku pracy powinno być traktowane jako wypowiedzenie w trybie art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.; dalej: "k.p."), a w konsekwencji nie znajduje zastosowania przewidziany w art. 75 ust. 2 pkt 2 u.p.z. okres karencji wynoszący 90 dni. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie niesłuszne byłoby literalne wykładanie ww. przepisu i uznawanie za wypowiedzenie z winy pracodawcy wyłącznie takich wypowiedzeń, które wprost w świadectwie pracy jako przyczynę rozwiązania stosunku pracy wskazywałyby art. 55 § 11 k.p. Trudno też oczekiwać, aby taka podstawa była podana w świadectwie pracy pochodzącym od niemieckiego pracodawcy, który nie zna polskich przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji zaakcentował, iż analiza okoliczności faktycznych w momencie orzekania (tj. [...] stycznia 2025 r.) dokonana była prawidłowo, zaś rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Co więcej, skarżący nie wykazał żadnych okoliczności, które mogłyby dać podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją.
Na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. Sąd, na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uwzględnił zawarty w skardze wniosek dowodowy obejmujący świadectwo pracy skarżącego i protokół z posiedzenia Sądu Pracy w L. (Niemcy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Marszałka nie naruszają prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W związku z ostatnim zatrudnieniem skarżącego w Niemczech, prawidłowo orzekające w sprawie organy powołały się na stosowne unormowania zawarte w rozp. 883/2004 i rozp. 987/2009.
W myśl przepisów rozp. 883/2004:
( bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE (art. 61 ust. 1);
( bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony (art. 65 ust. 2 i ust. 5).
Natomiast rozp. 987/2009:
( określa kryteria ustalenia miejsca zamieszkania (art. 11);
( przewiduje, że do celów zastosowania art. 61 rozp. 883/2004, instytucje właściwe mają obowiązek skontaktowania się z instytucjami innych państw, których ustawodawstwu bezrobotny w przeszłości podlegał, w celu ustalenia wszystkich okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnionych w tych państwach (art 12 ust. 1 w związku z art. 54 ust. 1).
Nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wymaga spełnienia warunków ustalonych w polskim ustawodawstwie.
W dacie wydania tak zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu pierwszej instancji obowiązywała u.p.z. (uchylona z dniem [...] czerwca 2025 r.). Stosownie do unormowań u.p.z.:
( prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania w PUP był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie przez co najmniej 365 dni (art. 71 ust. 1);
( bezrobotnemu, który w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w PUP rozwiązał stosunek pracy za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron, prawo do zasiłku przysługuje po okresie 90 dni od dnia rejestracji (art. 75 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 75 ust. 2 pkt 2).
W przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie jest sporny między stronami postępowania. Spór sprowadza się do oceny prawnej okoliczności faktycznych.
Skarżący zarejestrował się w PUP 2 lipca 2024 r., zatem okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień jego rejestracji przypadał od 1 stycznia 2023 r. do 1 lipca 2024 r. Według znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy niemieckiego dokumentu SED U002, skarżący był ubezpieczony z tytułu zatrudnienia w Niemczech od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r., czyli 547 dni. W konsekwencji skarżący nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Jednakże, jak wynika z niemieckiego dokumentu SED U002, u podstaw rozwiązania stosunku pracy legło wypowiedzenie dokonane przez skarżącego (pracownika), które nastąpiło [...] czerwca 2024 r., tj. w okresie 6 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji jako osoby bezrobotnej (między 1 stycznia 2024 r. a 1 lipca 2024 r.). Fakt ten implikuje obowiązek zastosowania względem skarżącego 90-karencji. Natomiast podjęcie przez skarżącego zatrudnienia od 1 października 2024 r., skutkuje przyznaniem zasiłku za okres jednodniowy (30 września 2024 r.).
Tutejszy Sąd przeprowadził w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowód z załączonych do skargi dokumentów w postaci świadectwa pracy skarżącego i protokołu z posiedzenia Sądu Pracy w L. (Niemcy). Analiza ww. dokumentów, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Skarżący powołuje się w skardze na art. 55 § 11 k.p. Przepis ten stanowi, że pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia. Z kolei zgodnie z art. 55 § 2 k.p., oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Przepis art. 52 § 2 stosuje się odpowiednio.
Ani świadectwo pracy skarżącego ani protokół z posiedzenia Sądu Pracy w L. (Niemcy) nie wskazują na ujęte w cytowanym wyżej przepisie art. 55 § 11 k.p. ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika. W świadectwie pracy wskazano wyłącznie, iż "stosunek pracy został zakończony [...].06.2024 r.". Nie podano w nim przyczyn bądź okoliczności jego rozwiązania. Z kolei treść protokołu z posiedzenia sądowego świadczy o sporze pomiędzy skarżącym a jego niemieckim pracodawcą w zakresie roszczeń wynikających ze stosunku pracy, który został zakończony ugodą. Na rozprawie pełnomocnik pozwanego pracodawcy oświadczył, że godziny nadliczbowe zostały już rozliczone, a powód - skarżący nie przedłożył zaświadczenia o niezdolności do pracy. Ten ostatni zaś stwierdził, iż posiada takie zaświadczenie na cały czerwiec 2024 r. Pozwany, na mocy ugody, zobowiązał się do wypłaty skarżącemu wyrównania za pracę w nocy, wystawienia "przychylnego i merytorycznego świadectwa pracy" oraz wydania zaświadczenia o zatrudnieniu i karty podatkowej.
Wobec treści dopuszczonych jako dowody dokumentów, nie można przyjąć (jak chciałby tego skarżący), że zakończenie stosunku pracy nastąpiło w okolicznościach wypełniających dyspozycję art. 55 § 11 zdanie pierwsze k.p. Skarżący nie wykazał też spełnienia wymogu określonego w art. 55 § 2 k.p.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.