II SA/Wa 339/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-10-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
Straż Granicznafunkcjonariuszdelegowanieświadczeniamiejsce służbyrozkaz personalnyprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające funkcjonariuszowi Straży Granicznej wypłaty świadczeń z tytułu delegowania, uznając, że faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, nawet bez formalnego rozkazu personalnego, uprawnia do świadczeń.

Funkcjonariusz Straży Granicznej domagał się wypłaty świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, argumentując, że faktycznie wykonywał obowiązki poza swoim stałym miejscem służby przez długi okres. Organy SG odmówiły, wskazując na brak formalnego rozkazu personalnego delegującego. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie obowiązków w innym miejscu, a nie tylko formalna procedura, co daje funkcjonariuszowi prawo do świadczeń.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby funkcjonariuszowi Straży Granicznej, D. B. Funkcjonariusz przez okres od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r. wykonywał obowiązki służbowe w innej miejscowości niż wskazana w akcie mianowania, z powodu modernizacji obiektu. Organy Straży Granicznej odmówiły wypłaty świadczeń, argumentując, że nie wydano formalnego rozkazu personalnego delegującego, a funkcjonariusz otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że kluczowe znaczenie ma faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, a nie tylko formalna procedura. Nawet jeśli nie wydano rozkazu personalnego, a sytuacja miała charakter przejściowy i faktycznie obowiązki były pełnione w innym miejscu, funkcjonariuszowi przysługują świadczenia z tytułu delegowania. Sąd podkreślił, że odmienna interpretacja prowadziłaby do braku ochrony ustawowych praw funkcjonariuszy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, o ile nie jest działaniem samowolnym, musi być kwalifikowana jako przeniesienie lub delegowanie, a następstwem tego jest powstanie po stronie funkcjonariusza uprawnień do świadczeń, niezależnie od formalnego wydania rozkazu personalnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest rzeczywiste wykonywanie obowiązków w innym miejscu, a nie tylko formalna procedura. Odmienna interpretacja, uzależniająca prawo do świadczeń od rygorów formalnych, nie zapewnia ochrony ustawowych praw funkcjonariuszy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.s.g. art. 40 § 1 i 3

Ustawa o Straży Granicznej

Funkcjonariusz może być przeniesiony lub delegowany do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej SG lub innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę.

u.s.g. art. 117 § 2

Ustawa o Straży Granicznej

W razie przeniesienia do pełnienia służby do innej miejscowości albo delegowania do czasowego pełnienia służby, funkcjonariuszowi przysługują należności z tytułu przeniesienia lub delegowania.

Pomocnicze

u.s.g. art. 36 § 1

Ustawa o Straży Granicznej

Właściwość organów do mianowania, przenoszenia i zwalniania ze stanowiska służbowego.

u.s.g. art. 40 § 4

Ustawa o Straży Granicznej

Zakres terytorialny delegowania przez komendanta oddziału.

u.s.g. art. 40 § 3

Ustawa o Straży Granicznej

Okres delegowania i zgoda funkcjonariusza na dłuższe delegowanie.

u.s.g. art. 96 § 1

Ustawa o Straży Granicznej

Prawo funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przekonywania stron.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na wniosek strony.

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji organu administracji.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga również o innych kwestiach wynikających z zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 20

Należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia lub delegowania.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 21

Należności funkcjonariusza delegowanego do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 4 § 2

Katalog spraw osobowych, w tym delegowanie funkcjonariusza.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 5 § 1

Wymóg wydania rozkazu personalnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § 1

Opłaty za czynności adwokackie.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 28 czerwca 2002 r.

Szczegółowe zasady wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, nawet bez formalnego rozkazu personalnego, stanowi delegowanie uprawniające do świadczeń. Wypłata równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie wyklucza przyznania świadczeń z tytułu delegowania. Odmowa przyznania świadczeń z powodu braku formalnego rozkazu personalnego narusza prawa funkcjonariuszy.

Odrzucone argumenty

Wyznaczenie nowego miejsca pełnienia służby rozkazem dziennym nie stanowi delegowania, gdyż nie wydano rozkazu personalnego. Wypłata równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest podstawą do odmowy wypłaty świadczeń z tytułu delegowania.

Godne uwagi sformułowania

jeżeli nastąpi faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, wobec miejscowości jej realizowania np. wskazanej w akcie mianowania, powinność systematycznego wykonywania obowiązków gdzie indziej – skoro nie jest działaniem samowolnym – musi być kwalifikowane jako przeniesienie albo delegowanie. Odmienna koncepcja – oparta na założeniu, że funkcjonariusz może stale pełnić obowiązki poza miejscem wskazanym w akcie mianowania zaś uzyskanie Świadczeń jest warunkowane zachowaniem odpowiedniej formy delegowania (wydanie rozkazu personalnego) – jest nie do zaakceptowania. Nie zapewnia bowiem gwarancji ochrony przyznanych ustawowo funkcjonariuszom danej służby mundurowej uprawnień. powstanie uprawnienia do świadczeń nie może być uzależnione od okoliczności zachowania przez organy rygorów delegowania, wynikających z aktu niższego rzędu – rozporządzenia o stosunkach służbowych (wydanie rozkazu personalnego)... dla powstania uprawnień związanych z wykonywaniem obowiązków w określonym miejscu (np. uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego) ma kluczowe znaczenie stan faktyczny, nie zaś samo wydanie właściwych rozkazów personalnych w stosownej formie.

Skład orzekający

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

sędzia

Arkadiusz Koziarski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby funkcjonariusza, nawet bez formalnego rozkazu personalnego, może być podstawą do przyznania świadczeń związanych z delegowaniem lub przeniesieniem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Straży Granicznej i ich świadczeń, ale może być analogicznie stosowane w innych służbach mundurowych, gdzie występuje podobna problematyka formalnych i faktycznych aspektów pełnienia służby.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd administracyjny może stanąć w obronie praw funkcjonariusza, gdy organy administracji nadmiernie skupiają się na formalnościach, ignorując faktyczny stan rzeczy. Jest to przykład walki o sprawiedliwość w kontekście służby mundurowej.

Czy formalności ważniejsze od prawdy? Sąd administracyjny staje w obronie funkcjonariusza SG.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 339/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Arkadiusz Koziarski
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1061
art. art. 40 ust. 1 i 3, 117 ust. 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Służby Granicznej z dnia [...] października 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz D. B. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komendant Główny Straży Granicznej, zwany dalej "Komendantem Głównym", "organem", decyzją z [...] grudnia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 5 oraz art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1080 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o SG", § 20 i § 21 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia
2006 r. w sprawie należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia lub delegowania (Dz.U. z 2021 r. poz. 1508) i art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), po rozpatrzeniu odwołania ppor. SG D.B., zwanego dalej "funkcjonariuszem", "skarżącym", od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, zwanego dalej "Komendantem" z [...] października 2023 r. w przedmiocie odmowy wypłaty świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby, utrzymał w mocy decyzję Komendanta.
Do wydania powyższej decyzji organu doszło w następującym stanie sprawy.
Funkcjonariusz pełnił służbę w [...] Oddziale Straży Granicznej
na stanowisku Kierownika Zespołu [...] Placówki Straży Granicznej w [...]. Rozkazem personalnym Komendanta nr [...] z [...] lipca 2023 r. zwolniono funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska z dniem [...] lipca 2023 r.
Przed zwolnieniem ze służby funkcjonariuszowi, zgodnie z rozkazem dziennym nr [...] z [...] września 2020 r., od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r. wyznaczono miejsce służby w oparciu o obiekty Drogowego Przejścia Granicznego w [...] z przyczyn modernizacyjnych, a zaistniała sytuacja miała charakter przejściowy.
Z akt sprawy wynika, że funkcjonariusz w okresie pełnienia służby w związku ze złożonym oświadczeniem mieszkaniowym otrzymywał równoważnik pieniężny
za brak lokalu mieszkalnego od 24 października 2007 r. do 15 lipca 2023 r.
(tj. do końca służby) oraz nie pobierał zwrotu kosztów dojazdu. Funkcjonariusz zamieszkiwał w miejscowości [...], która to miejscowość nie jest pobliska zarówno do m. [...] jak i m. [...] .
Wnioskiem z 5 września 2023 r. skierowanym do Komendanta, zwrócono się
o wypłatę świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby za okres
od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r. Jako podstawą wskazano rozkaz dzienny nr [...] z [...] września 2020 r., którym wyznaczono nowe miejsce pełnienia służby w oparciu o obiekt Straży Granicznej w [...] , w miejsce dotychczasowego miejsca - Placówki SG w [...]. Funkcjonariusz służbę w [...] pełnił w okresie od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r. Jak wskazano "W związku ze zmianą miejsca, w którym mój mocodawca wykonywał swoje obowiązki służbowe utracił on prawo do zwrotu kosztów dojazdu, gdyż zmianie uległa odległość między faktycznym miejscem pełnienia służby, a miejscem zamieszkania, które w myśl przepisów usg nie było już miejscowością pobliską.".
Komendant decyzją z [...] października 2023 r. odmówił funkcjonariuszowi wypłaty wnioskowanych świadczeń twierdząc, że wyznaczenie nowego miejsca pełnienia służby nie stanowiło delegowania do czasowego miejsca pełnienia służby, gdyż wraz z wyznaczeniem nowego miejsca nie doszło do zmiany podległości służbowej lub zmiany obowiązków służbowych funkcjonariusza, a nadto w tym czasie wypłacany był mu równoważnik za brak lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Komendant Główny wskazał, że stosownie
do art. 36 ust. 1 ustawy o SG, do mianowania na stanowisko służbowe, przenoszenia na inne stanowisko oraz zwalniania z tego stanowiska właściwi są Komendant Główny Straży Granicznej, Rektor-Komendant WSSG, Komendant BSWSG, komendanci oddziałów Straży Granicznej, komendanci ośrodków szkolenia Straży Granicznej oraz komendanci ośrodków szkolenia. W świetle art. 40 ust. 1 danego aktu, prawodawca stworzył również możliwość przeniesienia lub delegowania funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej do innej miejscowości, z urzędu jak również na prośbę funkcjonariusza.
Prerogatywa w powyższym zakresie przysługuje m.in. komendantowi oddziału Straży Granicznej, w ramach terytorialnego zasięgu działania w ramach podległej mu jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, a także w określonym zakresie na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej (art. 40 ust. 4 pkt 2 ustawy o SG).
Delegowanie funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości następuje na podstawie rozkazu personalnego, wydawanego w trybie i na zasadach określonych
w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r. poz. 137), zwanym dalej "rozporządzeniem". Stosownie bowiem do brzmienia § 4 ust. 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia, delegowanie funkcjonariusza do pełnienia służby w innej miejscowości należy do katalogu spraw osobowych, a tym samym wymaga wydania rozkazu personalnego, o którym mowa w § 5 ust. 1 danego rozporządzenia.
Jak podał organ, w wyniku analizy dokumentacji personalnej ustalono, że ostatnio zajmowanym przez funkcjonariusza stanowiskiem służbowym było stanowisko Kierownika Zespołu [...] Placówki Straży Granicznej w [...]. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby stałej w Straży Granicznej nastąpiło z dniem [...] lipca 2023 r. na podstawie rozkazu personalnego Komendanta z [...] lipca 2023 r.
W okresie pomiędzy mianowaniem funkcjonariusza na ww. stanowisko służbowe,
a zwolnieniem ze służby, cały czas pełnił on służbę i działał w ramach
i na rzecz Placówki Straży Granicznej w [...], jak również nie został delegowany do pełnienia służby w innej miejscowości lub jednostce organizacyjnej.
Wobec powyższego wykluczono możliwość uznania, że funkcjonariusza delegowano do pełnienia służby w miejscowości [...], w trybie art. 40 ust. 1 ustawy o SG.
Komendant Główny wyjaśnił, że delegowanie funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, w świetle § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, podobnie jak przeniesienie do innej miejscowości jest sprawą osobową,
a w konsekwencji wymaga wydania rozkazu personalnego (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Delegowanie funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej lub innej miejscowości, jeśli następuje z urzędu, nie może przekraczać łącznie 6 miesięcy w okresie 2 lat, chyba że funkcjonariusz wyraża zgodę na dłuższe delegowanie w tym okresie. W przeciwnym wypadku delegowanie staje się bezskuteczne.
W teczce akt osobowych nie znajduje się w odniesieniu do powołanego
na wstępie okresu, jakakolwiek dokumentacja, świadcząca o delegowaniu funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej lub innej miejscowości albo zgoda na delegowanie przekraczające okres 6 miesięcy,
w rozumieniu art. 40 ustawy o SG. Poza tym, w okresie od 18 września 2020 r.
do 14 marca 2022 r. funkcjonariusz nie przebywał w podróży służbowej.
Biorąc powyższe pod uwagę, funkcjonariusz w okresie od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r., zgodnie z dokumentacją służbową znajdującą się w teczce akt osobowych, pozostawał funkcjonariuszem Placówki Straży Granicznej w [...], który tymczasowo realizował zadania służbowe w pomieszczeniach służbowych Placówki Straży Granicznej w [...], z uwagi na modernizację obiektu
w [...].
Wyznaczenie miejsca pełnienia służby nastąpiło w oparciu o rozkaz dzienny Komendanta, który jest aktem wewnętrznym o charakterze władczym, służącym prawidłowemu zabezpieczeniu realizowanych czynności. Rozkaz dzienny jest aktem władczym właściwego przełożonego spełniającym rolę pisemnego polecenia określonego zachowania, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia.
Zdaniem organu zastosowana przez Komendanta forma skierowania funkcjonariusza do pełnienia służby, nie wywołuje skutków przewidzianych dla delegowania lub przeniesienia funkcjonariusza do innej miejscowości.
W rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia lub delegowania stanowiącemu, w § 21, iż funkcjonariuszowi delegowanemu (...) do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości z urzędu przysługują należności, o których mowa w § 3 ust. 1 i § 14, według kryteriów określonych w § 4, § 8 ust. 2 i § 9 ust. 4 pkt 1. Skoro zatem funkcjonariusz nie został delegowany z urzędu do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości (brak stosownego rozkazu personalnego wydanego na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy
o SG), to brak jest przesłanek prawnych do przyznania wnioskowanych przez funkcjonariusza należności z tytułu delegowania służbowego. W konsekwencji, odmowa wypłaty świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby
w innej jednostce, jest zasadna.
Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powołaną na wstępie decyzję organu. Zarzucił wydanie jej z naruszeniem art. 117 ust. 2 ustawy o SG, poprzez zaakceptowanie błędnego poglądu Komendanta, który przyjął, że wyznaczenie skarżącemu rozkazem dziennym nr [...] z [...] września 2020 r. nowego miejsca pełnienia służby w [...], nie stanowiło delegowania do czasowego pełnienia służby, o którym mowa w tym przepisie, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji odmownej w przedmiocie wniosku o wypłatę świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby.
W oparciu o powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podano między innymi, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o SG funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Szczegółowe zasady wypłaty tego równoważnika określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego utrzymania. Wspomniane przepisy w żadnym miejscu nie wskazują, że dodatek ten nie może być wypłacany w przypadku delegowania do czasowego pełnienia służby. Brak jest także przepisów wiążących ten równoważnik ze stałym miejscem pełnienia służby (wskazując a contrario, że jego wypłata jest równoznaczna z brakiem delegowania do czasowego pełnienia służby czy z brakiem zmiany miejsca pełnienia służby). Prawodawca w § 21 ust. 3 danego rozporządzenia zawarł przypadki, kiedy nie należą się funkcjonariuszowi delegowanemu świadczenia z uwagi na wypłatę innych świadczeń. Przepis ten wymienia jedynie w tym miejscu wypłatę zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby. W wyłączeniu nie ma natomiast mowy o wypłacie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Tym samym wypłata tego równoważnika nie może być podstawą odmowy wypłaty wnioskowanych świadczeń. Nie stanowi zatem również podstawy do przyjęcia, że w przypadku skarżącego nie doszło do delegowania go do czasowego pełnienia służby (ewentualnie zmiany miejsca pełnienia służby).
Jak wskazano, Sąd – w analogicznej sprawie jak niniejsza – wyrokiem o sygn.
II SA/Wa 879/23, uchylił zarówno odmowną decyzję co do wypłaty funkcjonariuszowi wnioskowanego świadczenia, wydaną przez właściwego komendanta,
jak i utrzymującą ją w mocy decyzję organu II instancji. Zgodnie z podanym wyrokiem: "Jeżeli więc nastąpi faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, wobec miejscowości jej realizowania np. wskazanej w akcie mianowania, powinność systematycznego wykonywania obowiązków gdzie indziej – skoro nie jest działaniem samowolnym – musi być kwalifikowane jako przeniesienie albo delegowanie. Zwłaszcza skoro następstwem takiego zdarzenia może być – w razie delegowania – powstanie po stronie funkcjonariusza SG określonych uprawnień – np. do Świadczeń. Odmienna koncepcja – oparta na założeniu, że funkcjonariusz może stale pełnić obowiązki poza miejscem wskazanym w akcie mianowania zaś uzyskanie Świadczeń jest warunkowane zachowaniem odpowiedniej formy delegowania (wydanie rozkazu personalnego) – jest nie do zaakceptowania. Nie zapewnia bowiem gwarancji ochrony przyznanych ustawowo funkcjonariuszom danej służby mundurowej uprawnień. Inaczej mówiąc, powstanie uprawnienia do świadczeń nie może być uzależnione od okoliczności zachowania przez organy rygorów delegowania, wynikających z aktu niższego rzędu – rozporządzenia o stosunkach służbowych (wydanie rozkazu personalnego), czy uzyskania zgody funkcjonariusza na delegowanie dłużej niż 6 miesięcy – w myśl art. 40 ust. 3 ustawy pragmatycznej.".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zw. dalej "p.p.s.a.". Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, iż w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu, organy SG obu instancji błędnie zinterpretowały art. 117 ust. 2 ustawy o SG. Zgodnie z tym przepisem, w razie przeniesienia do pełnienia służby do innej miejscowości albo delegowania do czasowego pełnienia służby, funkcjonariuszowi przysługują należności z tytułu przeniesienia lub delegowania.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy delegowanie funkcjonariusza SG, które implikuje uprawnienie do należności ujętych w cytowanym wyżej przepisie, musi nastąpić zgodnie z przepisami pragmatyki służbowej (jak twierdzą organy SG), czy też kluczowe znaczenie ma stan faktyczny - wystąpienie zmiany co do warunków pełnienia służby opisanej w art. 40 ust. 1 ustawy o SG (jak podnosi skarżący).
W myśl art. 40 ust. 1 ustawy o SG funkcjonariusz może być przeniesiony do pełnienia służby albo delegowany do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej SG lub innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę.
Według Sądu, trzeba zgodzić się ze skarżącym, że jeżeli nastąpi faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, tj. miejscowości systematycznego realizowania obowiązków służbowych, względem tej podanej w akcie mianowania, to - o ile nie jest to działanie samowolne - musi być kwalifikowane jako przeniesienie albo delegowanie. Zwłaszcza, iż następstwem takiego delegowania jest powstanie po stronie funkcjonariusza SG określonych uprawnień - do świadczeń. Odmienna koncepcja - oparta na założeniu, że funkcjonariusz może stale pełnić obowiązki poza miejscem wskazanym w akcie mianowania, zaś uzyskanie świadczeń jest warunkowane zachowaniem odpowiedniej formy delegowania (wydanie rozkazu personalnego) - jest nie do zaakceptowania. Nie zapewnia bowiem gwarancji ochrony przyznanych ustawowo funkcjonariuszom danej służby mundurowej uprawnień. Innymi słowy, powstanie uprawnienia do świadczeń nie może być uzależnione od okoliczności zachowania przez organ rygorów delegowania, wynikających z aktu niższego rzędu - rozporządzenia o stosunkach służbowych (wydanie rozkazu personalnego), czy uzyskania zgody funkcjonariusza na delegowanie dłuższe niż 6 miesięcy - w myśl art. 40 ust. 3 ustawy o SG. Stanowisko takie jest zasadne także z tego względu, iż - jak trafnie wskazano w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 2620/13 - rozstrzygnięcia organów SG dotyczące powinności pełnienia obowiązków inne niż rozkaz personalny, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. W takiej sytuacji - w razie niezachowania stosownej formy delegowania funkcjonariusza - nie byłby on nawet uprawniony do tego kwestionowania. Równocześnie zobligowany byłby, wobec podległości służbowej, pełnić długotrwale obowiązki np. w miejscowości innej niż wskazana w akcie mianowania. Taki sposób rozumienia przepisów nie gwarantowałby ochrony ustawowych praw funkcjonariuszy, w tym prawa do sądu. Analogiczne stanowisko zaprezentowano już w orzecznictwie NSA (m.in. w wyroku o sygn. akt I OSK 760/18), gdzie odnotowano, że dla powstania uprawnień związanych z wykonywaniem obowiązków w określonym miejscu (np. uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego) ma kluczowe znaczenie stan faktyczny, nie zaś samo wydanie właściwych rozkazów personalnych w stosownej formie.
W realiach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest długotrwałe pełnienie przez skarżącego obowiązków poza miejscem wskazanym w akcie mianowania - [...]. Z akt sprawy wynika, że funkcjonariuszowi, zgodnie z rozkazem dziennym nr [...] z [...] września 2020 r. od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r. wyznaczono miejsce służby w oparciu o obiekty Drogowego Przejścia Granicznego w [...] z przyczyn modernizacyjnych, a zaistniała sytuacja miała charakter przejściowy. Skarżącemu przyznano uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak kwatery w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Jednocześnie - co niesporne, pierwotnym miejscem pełnienia służby była placówka w [...] - tam skarżący uprzednio realizował swoje zadania. W świetle treści rozkazu z dnia [...] września 2020 r. nie sposób bowiem wątpić, aby swoje obowiązki pełnił tam wobec polecenia przełożonych.
Równocześnie - jak twierdzi sam organ - wskazanie ww. rozkazem nowego miejsca pełnienia służby miało charakter przejściowy - tak określenie samego organu "sytuacja miała charakter przejściowy". Skoro zatem w sprawie nie wydano rozkazu personalnego w przedmiocie przeniesienia skarżącego do pełnienia służby w innej miejscowości - przedwczesne byłoby przyjęcie, że określony stan faktyczny - gdy zdarzenie miało charakter czasowy - nie stanowiło delegowania w rozumieniu art. 117 ust. 2 ustawy o SG. Dla ustalenia stanu faktycznego nie może być wystarczająca konstatacja organu, iż nie zwracano się do skarżącego o wyrażenie zgody w trybie art. 40 ust. 3 ustawy o SG. Ewentualne uchybienie przez organ tej powinności nie może bowiem samodzielnie determinować kwalifikacji przy ustalaniu przyczyn zmiany miejsca pełnienia obowiązków przez skarżącego - w następstwie wydania rozkazu z [...] września 2020 r.
Orzekające w sprawie organy nieprawidłowo przyjęły jakoby podstawą powstania uprawnienia było uprzednie wydanie stosownego rozkazu personalnego, nie zaś wystąpienie określonego stanu faktycznego, spełniającego kryteria rzeczywistego delegowania. Skutkowało to nie tylko naruszeniem art. 117 ust. 2 ustawy o SG (co trafnie podnosi skarżący), ale też naruszeniem przepisów prawa procesowego w kontekście powinności właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy (art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.), które musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wobec wymogów art. 107 § 3 w związku z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a.
Powyższych uchybień dopuściły się organy SG obu instancji, a uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w toku postępowania administracyjnego organy nie kwestionowały faktu realizacji przez skarżącego zadań poza miejscem poprzedniego wykonywania obowiązków - wskazanego w akcie mianowania.
Ponownie rozpatrując sprawę, Komendant uwzględni ocenę prawną sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI