II SA/Wa 335/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-01-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc mieszkaniowawłaściwość miejscowasamorząd gminnyuchwała zarządu dzielnicyosoby osadzonezakład karnyprawo administracyjnekontrola sądu administracyjnegonaruszenie prawa

WSA w Warszawie uchylił uchwałę Zarządu Dzielnicy stwierdzającą brak właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową, uznając, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące miejsca zamieszkania osób osadzonych w zakładach karnych.

Skarżący J.K. i S.K. złożyli wniosek o pomoc mieszkaniową, jednak Zarząd Dzielnicy stwierdził brak właściwości miejscowej do jego rozpatrzenia, opierając się na braku udokumentowanego miejsca zamieszkania w dzielnicy przed osadzeniem. Skarżący zarzucili naruszenie praw człowieka i dyskryminację. Sąd administracyjny uznał, że organ nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy uchwały Rady m.st. Warszawy, w szczególności § 31 ust. 3 pkt 9, który precyzuje, że w przypadku osób osadzonych, wnioski należy składać w dzielnicy ostatniego udokumentowanego miejsca zamieszkania przed osadzeniem. Sąd stwierdził naruszenie prawa i nakazał ponowne rozpatrzenie wniosku.

Przedmiotem skargi było uchylenie uchwały Zarządu Dzielnicy stwierdzającej brak właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową złożonego przez J.K. i S.K. Skarżący, przebywający w zakładach karnych, wskazali Dzielnicę [...] jako miejsce, z którym wiążą swoją przyszłość po opuszczeniu zakładów. Organ uznał, że Skarżący nie udokumentowali miejsca zamieszkania w Dzielnicy [...] przed osadzeniem, powołując się na § 31 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy. Skarżący zarzucili dyskryminację i naruszenie praw człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że uchwała Zarządu Dzielnicy w sprawie pomocy mieszkaniowej jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było prawidłowe zastosowanie § 31 ust. 3 pkt 9 uchwały Rady m.st. Warszawy, który stanowi, że w przypadku osób osadzonych, wniosek powinien być złożony w dzielnicy ostatniego udokumentowanego miejsca zamieszkania przed osadzeniem. Sąd ustalił, że Skarżąca S.K. była osadzana wielokrotnie od 2001 r., a jej ostatnie udokumentowane miejsce zamieszkania przed pierwszym osadzeniem było w Dzielnicy [...]. Organ pominął ten przepis, błędnie oceniając brak właściwości miejscowej. Sąd stwierdził naruszenie prawa przez organ, wskazując na naruszenie art. 7 k.p.a. i § 32 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy, który nakazuje szczegółową analizę wniosków. W związku z tym, Sąd orzekł o naruszeniu prawa przez zaskarżoną uchwałę i nakazał organowi ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem prawidłowej interpretacji przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała Zarządu Dzielnicy w sprawie pomocy mieszkaniowej jest aktem z zakresu administracji publicznej, a nie rozstrzygnięciem o charakterze cywilnoprawnym, i podlega kontroli sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na uchwałę NSA I OPS 4/08 oraz własne orzecznictwo, wskazując, że tego typu uchwały rozstrzygają indywidualnie o uprawnieniach wnioskodawców i mają charakter administracyjnoprawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

u.o.p.l. art. 21 § 1

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Rada gminy ustala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.

u.o.p.l. art. 21 § 3

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Zasady wynajmowania lokali powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.

Uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019 art. 31 § 3

W przypadku wnioskodawców przebywających w aresztach śledczych lub zakładach karnych - wniosek powinien być złożony w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał udokumentowane miejsce zamieszkania przed osadzeniem.

Pomocnicze

u.s.g. art. 94 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

u.s.g. art. 94 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019 art. 32 § 1

Nakazuje szczegółową analizę wniosków osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową.

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.

u.s.g. art. 40 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p.l. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy.

u.o.p.l. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy uchwały Rady m.st. Warszawy dotyczące właściwości miejscowej dla osób osadzonych w zakładach karnych. Organ nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących miejsca zamieszkania skarżącej przed osadzeniem. Zaskarżona uchwała narusza zasady praworządności i prawidłowego postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.).

Odrzucone argumenty

Organ podtrzymał argumentację o braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową. Organ argumentował, że uchwała Zarządu Dzielnicy nie jest uchwałą w sprawach z zakresu administracji publicznej, co zostało odrzucone przez sąd.

Godne uwagi sformułowania

uchwała została wydana z naruszeniem prawa nie jest to rozstrzygnięcie sprawy o cywilnym charakterze podjęta została w oparciu o wyjęte z kontekstu daty nie posiadała udokumentowanego miejsca zamieszkania przed osadzeniem organ powinien zatem rozważyć, czy ostatnim "udokumentowanym miejscem zamieszkania" Skarżącej przed osadzeniem... jest lokal nr [...] przy ul. [...]. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.

Skład orzekający

Danuta Kania

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Antoniuk

sędzia

Arkadiusz Koziarski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości miejscowej przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc mieszkaniową przez osoby osadzone w zakładach karnych oraz obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób osadzonych i zasad obowiązujących w m.st. Warszawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach administracyjnych, a także jak sądy administracyjne kontrolują działania organów samorządowych w sprawach dotyczących podstawowych potrzeb obywateli.

Czy pobyt w więzieniu pozbawia prawa do ubiegania się o mieszkanie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 335/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust 1, art. 94 ust. 1 i ust. 2 art. 90 ust. 1,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J.K. i S. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. K. i S. K. (dalej: "Skarżący") jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ") z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] stwierdzająca brak właściwości miejscowej organu do rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej.
Z akt sprawy wynika, że S. K. oraz jej małżonek J. K. w dniu [...] marca 2023 r. złożyli do Urzędu Dzielnicy [...] wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu [...].
W punkcie 1.4 wniosku "Adres zamieszkania wnioskodawcy" wskazali "nie posiadam". W uzasadnieniu wniosku podali natomiast, że związek małżeński zawarli w dniu [...] września 2021 r. Obecnie przebywają w zakładach karnych, jednak planują prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Swoją przyszłość wiążą z Dzielnicą [...] (jak zaznaczyła Skarżąca: "mąż chce się "odciąć" od [...]"). Skarżąca posiadała adres zameldowania w [...] przy ul. [...]. Ostatnie miejsce zameldowania Skarżącego to [...]. Skarżący jest uprawniony do otrzymania lokalu socjalnego.
Powołaną na wstępie uchwałą Zarząd Dzielnicy stwierdził brak właściwości do rozpatrzenia wniosku Skarżących (§ 1). Wykonanie uchwały organ powierzył Burmistrzowi Dzielnicy [...] (§ 2). Określił, że uchwała podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej [...] oraz, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3).
Podstawę prawną uchwały stanowił § 6 pkt 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008 w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), dalej: "uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008", oraz § 31 ust. 3 Uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 ze zm.), dalej: "uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019".
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że S. S. (obecnie [...]) do dnia [...] października 2015 r. zameldowana była w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Tytułem prawnym do lokalu legitymuje się matka Skarżącej – M. S., która obecnie w lokalu tym mieszka z mężem. Lokal obejmuje 1 pokój i kuchnię o powierzchni użytkowej 27,90 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 17,50 m2.
Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że Skarżąca od 2000 r. przychodziła do matki do ww. lokalu sporadycznie, ostatni raz była tam w grudniu 2014 r. Jak podała Skarżąca, po opuszczeniu przedmiotowego lokalu pomieszkiwała grzecznościowo u różnych znajomych np. w [...] lub [...]. W dniu [...] maja 2018 r. została osadzona i aktualnie przebywa w Areszcie Śledczym [...]. Zakończenie odbywania kary pozbawienia wolności przypada na [...] października 2026r. W dniu [...] września 2021 r. w areszcie śledczym Skarżąca zawarła związek małżeński z J. K., który do dnia [...] grudnia 2018 r. zameldowany był w lokalu [...] przy ul. [...]. Zgodnie z wyrokiem sądu z dnia 9 grudnia 2015 r. orzekającym eksmisję z ww. lokalu Skarżący otrzymał uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Skarżący nadal przebywa w zakładzie karnym, a termin jego opuszczenia określono na [...] grudnia 2031 r.
Organ wskazał, że Skarżący nie osiągają dochodu. Podał nadto, że zgodnie z § 31 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, wniosek o pomoc mieszkaniową powinien być złożony w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania. Uwzględniając powyższe Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek Skarżących w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Organ zaznaczył, że Skarżąca od 2000 r. nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] i nie wykazała oraz nie potwierdziła innego miejsca zamieszkania w Dzielnicy [...]. Wskazała jedynie miejsca zamieszkania poza [...]. W związku z tym organ rozstrzygnął o braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku o uzyskanie pomocy mieszkaniowej.
Pismem z dnia 6 lutego 2024 r. S. K. i J. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę wnosząc o jej uchylenie i przekazanie organowi do ponownego rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, ewentualnie o zmianę zaskarżonej uchwały i przyznanie prawa do otrzymania pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem podstawowych praw człowieka i nosi cechy dyskryminacji osób pozbawionych wolności. Nadto podjęta została w oparciu o wyjęte z kontekstu daty dotyczące niezamieszkiwania przez S. K. w lokalu nr [...] przy ul. [...].
Podano również, że w złożonym do Dzielnicy [...] wniosku Skarżący jasno określili, że po opuszczeniu zakładów karnych swoją przyszłość wiążą z Dzielnicą [...], z którą to Skarżąca jest związana od urodzenia. Wskazano, że S. K. w przedmiotowym lokalu była zameldowana od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 2015 r. Nieprawdą jest jednak, że nie zamieszkiwała w tym lokalu, czy że ostatni raz była w tym lokalu w 2014 r.
Dalej wskazano, że w 2015 r. Skarżąca zgodziła się na wymeldowanie z mieszkania, gdyż w tamtym czasie od około trzech lat mieszkała w [...] i wszelkie swoje plany wiązała z pobytem w tym kraju. W związku z pobytem za granicą Skarżąca odwiedzała mamę raz na miesiąc lub raz na kilka miesięcy. Skarżąca nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] od marca 2001 r. do dnia [...] grudnia 2001 r., od dnia [...] marca 2003 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2006 r. do dnia [...] września 2010 r. gdyż w powyższych okresach przebywała w aresztach śledczych i zakładach karnych. Jednakże w okresach między pobytami w tych placówkach oraz po wyjściu z zakładu karnego, zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu.
Podkreślono, że sytuacje życiowe takie jak pobyt w zakładzie karnym oraz emigracja nie mogą mieć wpływu na decyzję o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zaznaczono również, że wydając zaskarżoną uchwałę organ nie wskazał gdzie Skarżący powinni złożyć wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Motywując wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.), dalej: "u.s.g.", na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z kolei zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 3 u.s.g., na podstawie tej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy. Uchwały Rady [...], zarządzenia Prezydenta [...], czy uchwały zarządów dzielnic w zakresie gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Miasta, są działaniami organów podejmowanymi w imieniu osoby prawnej jaką jest Miasto i odnoszą się do sfery właściciela w rozumieniu prawa cywilnego. Stąd zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nie jest uchwałą w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Motywując wniosek o oddalenie skargi jako merytorycznie nieuzasadnionej organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale.
Za pismem z dnia 18 lipca 2024 r. Skarżący złożył do akt sprawy:
- "Zaświadczenie" wystawione w dniu [...] lipca 2024 r. przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...], z którego wynika, że J. K. przebywa w jednostce penitencjarnej jako skazany. Jako początek kary wskazano [...] października 2013 r., a przewidywany termin zakończenia kary - [...] czerwca 1933 r.,
- "Zaświadczenie" wystawione w dniu [...] lutego 2024 r. przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...], w którym wskazano, że S. K. odbywa w tutejszej jednostce karę pozbawienia wolności. W jednostkach penitencjarnych przebywała w okresach: [...] marca 2001 r. - [...] grudnia 2001 r., [...] marca 2003 r. - [...] czerwca 2003r., [...] października 2003 r. - [...] listopada 2006 r., [...] grudnia 2007 r. - [...] kwietnia 2008r., [...] lipca 2008 r. - [...] września 2010 r., [...] grudnia 2015 r. - [...] grudnia 2015 r., [...] września 2017 r. - [...] października 2017 r., [...] maja 2018 r. - [...] października 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z ww. przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Wskazać należy jednocześnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (CBOSA) stwierdził, iż uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Jakkolwiek powyższy pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to jednak zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy.
Podkreślenia wymaga, że podjęta w niniejszej sprawie przez Zarząd Dzielnicy uchwała o stwierdzeniu braku właściwości do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej również stanowi akt z zakresu administracji publicznej, nie jest to bowiem rozstrzygnięcie sprawy o cywilnym charakterze. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej w tego rodzaju sprawie nie ma charakteru cywilnoprawnego, ma charakter administracyjnoprawny i podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2011/22, CBOSA). W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw do odrzucenia skargi z przyczyn określonych w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stosownie natomiast do treści art. 94 ust. 1 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem (ust. 2 zd. pierwsze).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej stanowiła uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.
Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z przepisów art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a.
Stanowisko to należy odnieść do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązującej regulacji prawnej, tj. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o braku właściwości do rozpatrzenia wniosku Skarżących organ wskazał § 31 ust. 3 ww. uchwały. Jednocześnie podał, że zgodnie z treścią tego przepisu "wniosek o pomoc mieszkaniową powinien być złożony w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania". Oznacza to, że organ podejmując rozstrzygnięcie pominął rzeczywiste brzmienie § 31 ust. 3 ww. uchwały, co legło u podstaw uwzględnienia skargi.
Podkreślić należy, że powołaną przez organ zasadę ogólną wyrażoną w § 31 ust. 3 ww. uchwały precyzuje punkt 9 określając, że w przypadku wnioskodawców przebywających w aresztach śledczych lub zakładach karnych (a z taką sytuacją bezspornie mamy do czynienia w niniejszej sprawie) - wniosek powinien być złożony w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał udokumentowane miejsce zamieszkania przed osadzeniem.
Nie stosując ww. przepisu w powołanym brzmieniu organ nie ocenił w sposób prawidłowy okoliczności faktycznych sprawy, a zatem co najmniej przedwcześnie rozstrzygnął o braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku.
Jako podstawę faktyczną zaskarżonej uchwały organ wskazał okoliczność niezamieszkiwania Skarżącej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (Dzielnica [...]) od 2000 r. Jednocześnie zaznaczył, że Skarżąca nie potwierdziła innego miejsca zamieszkania wskazując jedynie miejsca pobytu pod [...] ([...], [...]). Stwierdził, że Skarżąca została osadzona w placówce penitencjarnej w dniu [...] maja 2018 r., a zatem przed osadzeniem nie posiadała miejsca zamieszkania w ww. Dzielnicy.
Powyższe ustalenia zostały dokonane z naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz § 32 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, który to przepis nakazuje wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową poddać szczegółowej analizie.
Za akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] orzekł eksmisję S. S. (obecnie K.) z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Natomiast decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015r. nr [...] orzeczono o wymeldowaniu S. S. z pobytu stałego z ww. lokalu. W uzasadnieniu wskazano, że najemcą lokalu jest M. S. (matka Skarżącej), która wyjaśniła, że córka wyprowadziła się z ww. lokalu niedługo po wydaniu ww. wyroku Sądu o eksmisji. Po wyprowadzce przychodziła do mieszkania sporadycznie, ostatni raz była w grudniu 2014 r. Zaznaczono również, że w toku postępowania nie zdołano ustalić aktualnego miejsca pobytu S. S.
Skarżąca, wezwana przez organ do uzupełnienia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez "udokumentowanie gdzie zamieszkiwała (...) po tej dacie", tj. po roku 2000, w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. wskazała, że nie posiada żadnej dodatkowej dokumentacji, podała natomiast adresy, pod którymi przebywała (a nie zamieszkiwała) podkreślając, że "są to (...) krótkoterminowe pobyty u znajomych dalszych lub bliższych, którzy oferowali mi swoją pomoc, abym miała dach nad głową". Adresy te znajdują się w miejscowości [...] i [...].
Skarżąca zaznaczyła również: "od 2018 r. następny raz przebywam w zakładzie karnym", co oznacza, że nie jest to pierwszy pobyt Skarżącej w takiej placówce. Organ nie zweryfikował jednak tej informacji i nie wezwał Skarżącej o wyjaśnienie tej kwestii błędnie poprzestając na "Zaświadczeniu" z dnia [...] października 2022 r. wystawionym przez Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w [...], który wskazuje jedynie na aktualny pobyt Skarżącej w tej jednostce (początek kary: [...] maja 2018 r., orzeczony koniec kary: [...] października 2026 r.), nie wymieniając ewentualnych, poprzednich miejsc i terminów osadzenia.
Tymczasem z "Zaświadczenia" wystawionego w dniu [...] lutego 2024 r. przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (załącznik do skargi) wynika, że S. K. przebywała w jednostkach penitencjarnych w okresach: [...] marca 2001 r. - [...] grudnia 2001 r., [...] marca 2003 r. - [...] czerwca 2003 r., [...] października 2003 r. - [...] listopada 2006 r., [...] grudnia 2007 r. - [...] kwietnia 2008 r., [...] lipca 2008r. - [...] września 2010 r., [...] grudnia 2015 r. - [...] grudnia 2015 r., [...] września 2017 r. - [...] października 2017 r. oraz obecnie w okresie: [...] maja 2018 r. - [...] października 2026 r. W istocie zatem Skarżąca pierwszy raz została osadzona w placówce penitencjarnej w dniu [...] marca 2001 r., a więc niedługo po tym jak wyprowadziła się z lokalu mieszkalnego przy nr [...] przy ul. [...] (co - jak ustalono - miało miejsce po wydaniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...]).
Uwzględniając powyższe organ powinien zatem rozważyć, czy ostatnim "udokumentowanym miejscem zamieszkania" Skarżącej przed osadzeniem, o którym mowa w § 31 ust. 3 pkt 9 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, jest lokal nr [...] przy ul. [...]. Powinien również wziąć pod uwagę, że Skarżąca po raz pierwszy została osadzona w jednostce penitencjarnej w 2001 r., a po tej dacie - jak sam wskazała - jedynie krótkotrwale przebywała pod adresami poza [...] (w [...] i [...]). Okoliczności pobytu Skarżącej w tych miejscowościach nie zostały przy tym potwierdzone jakakolwiek dokumentacją.
Wszystkie powyższe okoliczności organ powinien uwzględnić ponownie rozpatrując wniosek u udzielenie pomocy mieszkaniowej. W razie potrzeby organ powinien dokonać dodatkowych ustaleń. Przede wszystkim jednak na organie spoczywa obowiązek rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej na podstawie pełnego, prawidłowego brzmienia przepisów uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, w tym § 31 ust. 3 pkt 9, który na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia miał zastosowanie w sprawie.
Podkreślić należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności (art. 6 k.p.a.), z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.
Z tych względów, biorąc pod uwagę datę wydania zaskarżonej uchwały, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 i art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI