II SA/Wa 335/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił uchwałę Zarządu Dzielnicy stwierdzającą brak właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową, uznając, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące miejsca zamieszkania osób osadzonych w zakładach karnych.
Skarżący J.K. i S.K. złożyli wniosek o pomoc mieszkaniową, jednak Zarząd Dzielnicy stwierdził brak właściwości miejscowej do jego rozpatrzenia, opierając się na braku udokumentowanego miejsca zamieszkania w dzielnicy przed osadzeniem. Skarżący zarzucili naruszenie praw człowieka i dyskryminację. Sąd administracyjny uznał, że organ nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy uchwały Rady m.st. Warszawy, w szczególności § 31 ust. 3 pkt 9, który precyzuje, że w przypadku osób osadzonych, wnioski należy składać w dzielnicy ostatniego udokumentowanego miejsca zamieszkania przed osadzeniem. Sąd stwierdził naruszenie prawa i nakazał ponowne rozpatrzenie wniosku.
Przedmiotem skargi było uchylenie uchwały Zarządu Dzielnicy stwierdzającej brak właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową złożonego przez J.K. i S.K. Skarżący, przebywający w zakładach karnych, wskazali Dzielnicę [...] jako miejsce, z którym wiążą swoją przyszłość po opuszczeniu zakładów. Organ uznał, że Skarżący nie udokumentowali miejsca zamieszkania w Dzielnicy [...] przed osadzeniem, powołując się na § 31 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy. Skarżący zarzucili dyskryminację i naruszenie praw człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że uchwała Zarządu Dzielnicy w sprawie pomocy mieszkaniowej jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było prawidłowe zastosowanie § 31 ust. 3 pkt 9 uchwały Rady m.st. Warszawy, który stanowi, że w przypadku osób osadzonych, wniosek powinien być złożony w dzielnicy ostatniego udokumentowanego miejsca zamieszkania przed osadzeniem. Sąd ustalił, że Skarżąca S.K. była osadzana wielokrotnie od 2001 r., a jej ostatnie udokumentowane miejsce zamieszkania przed pierwszym osadzeniem było w Dzielnicy [...]. Organ pominął ten przepis, błędnie oceniając brak właściwości miejscowej. Sąd stwierdził naruszenie prawa przez organ, wskazując na naruszenie art. 7 k.p.a. i § 32 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy, który nakazuje szczegółową analizę wniosków. W związku z tym, Sąd orzekł o naruszeniu prawa przez zaskarżoną uchwałę i nakazał organowi ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem prawidłowej interpretacji przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała Zarządu Dzielnicy w sprawie pomocy mieszkaniowej jest aktem z zakresu administracji publicznej, a nie rozstrzygnięciem o charakterze cywilnoprawnym, i podlega kontroli sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę NSA I OPS 4/08 oraz własne orzecznictwo, wskazując, że tego typu uchwały rozstrzygają indywidualnie o uprawnieniach wnioskodawców i mają charakter administracyjnoprawny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
u.o.p.l. art. 21 § 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Rada gminy ustala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.
u.o.p.l. art. 21 § 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Zasady wynajmowania lokali powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019 art. 31 § 3
W przypadku wnioskodawców przebywających w aresztach śledczych lub zakładach karnych - wniosek powinien być złożony w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał udokumentowane miejsce zamieszkania przed osadzeniem.
Pomocnicze
u.s.g. art. 94 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
u.s.g. art. 94 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019 art. 32 § 1
Nakazuje szczegółową analizę wniosków osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową.
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.
u.s.g. art. 40 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § 2a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.p.l. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy.
u.o.p.l. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy uchwały Rady m.st. Warszawy dotyczące właściwości miejscowej dla osób osadzonych w zakładach karnych. Organ nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących miejsca zamieszkania skarżącej przed osadzeniem. Zaskarżona uchwała narusza zasady praworządności i prawidłowego postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.).
Odrzucone argumenty
Organ podtrzymał argumentację o braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową. Organ argumentował, że uchwała Zarządu Dzielnicy nie jest uchwałą w sprawach z zakresu administracji publicznej, co zostało odrzucone przez sąd.
Godne uwagi sformułowania
uchwała została wydana z naruszeniem prawa nie jest to rozstrzygnięcie sprawy o cywilnym charakterze podjęta została w oparciu o wyjęte z kontekstu daty nie posiadała udokumentowanego miejsca zamieszkania przed osadzeniem organ powinien zatem rozważyć, czy ostatnim "udokumentowanym miejscem zamieszkania" Skarżącej przed osadzeniem... jest lokal nr [...] przy ul. [...]. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.
Skład orzekający
Danuta Kania
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Antoniuk
sędzia
Arkadiusz Koziarski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości miejscowej przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc mieszkaniową przez osoby osadzone w zakładach karnych oraz obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób osadzonych i zasad obowiązujących w m.st. Warszawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach administracyjnych, a także jak sądy administracyjne kontrolują działania organów samorządowych w sprawach dotyczących podstawowych potrzeb obywateli.
“Czy pobyt w więzieniu pozbawia prawa do ubiegania się o mieszkanie? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 335/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-01-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Arkadiusz Koziarski. Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Antoniuk Symbol z opisem 6219 Inne o symbolu podstawowym 621 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Inne Treść wyniku Stwierdzono wydanie uchwały z naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 40 art. 101 ust 1, art. 94 ust. 1 i ust. 2 art. 90 ust. 1, Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J.K. i S. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. K. i S. K. (dalej: "Skarżący") jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ") z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] stwierdzająca brak właściwości miejscowej organu do rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Z akt sprawy wynika, że S. K. oraz jej małżonek J. K. w dniu [...] marca 2023 r. złożyli do Urzędu Dzielnicy [...] wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu [...]. W punkcie 1.4 wniosku "Adres zamieszkania wnioskodawcy" wskazali "nie posiadam". W uzasadnieniu wniosku podali natomiast, że związek małżeński zawarli w dniu [...] września 2021 r. Obecnie przebywają w zakładach karnych, jednak planują prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Swoją przyszłość wiążą z Dzielnicą [...] (jak zaznaczyła Skarżąca: "mąż chce się "odciąć" od [...]"). Skarżąca posiadała adres zameldowania w [...] przy ul. [...]. Ostatnie miejsce zameldowania Skarżącego to [...]. Skarżący jest uprawniony do otrzymania lokalu socjalnego. Powołaną na wstępie uchwałą Zarząd Dzielnicy stwierdził brak właściwości do rozpatrzenia wniosku Skarżących (§ 1). Wykonanie uchwały organ powierzył Burmistrzowi Dzielnicy [...] (§ 2). Określił, że uchwała podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej [...] oraz, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). Podstawę prawną uchwały stanowił § 6 pkt 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008 w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), dalej: "uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008", oraz § 31 ust. 3 Uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 ze zm.), dalej: "uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019". W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że S. S. (obecnie [...]) do dnia [...] października 2015 r. zameldowana była w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Tytułem prawnym do lokalu legitymuje się matka Skarżącej – M. S., która obecnie w lokalu tym mieszka z mężem. Lokal obejmuje 1 pokój i kuchnię o powierzchni użytkowej 27,90 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 17,50 m2. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że Skarżąca od 2000 r. przychodziła do matki do ww. lokalu sporadycznie, ostatni raz była tam w grudniu 2014 r. Jak podała Skarżąca, po opuszczeniu przedmiotowego lokalu pomieszkiwała grzecznościowo u różnych znajomych np. w [...] lub [...]. W dniu [...] maja 2018 r. została osadzona i aktualnie przebywa w Areszcie Śledczym [...]. Zakończenie odbywania kary pozbawienia wolności przypada na [...] października 2026r. W dniu [...] września 2021 r. w areszcie śledczym Skarżąca zawarła związek małżeński z J. K., który do dnia [...] grudnia 2018 r. zameldowany był w lokalu [...] przy ul. [...]. Zgodnie z wyrokiem sądu z dnia 9 grudnia 2015 r. orzekającym eksmisję z ww. lokalu Skarżący otrzymał uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Skarżący nadal przebywa w zakładzie karnym, a termin jego opuszczenia określono na [...] grudnia 2031 r. Organ wskazał, że Skarżący nie osiągają dochodu. Podał nadto, że zgodnie z § 31 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, wniosek o pomoc mieszkaniową powinien być złożony w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania. Uwzględniając powyższe Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek Skarżących w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organ zaznaczył, że Skarżąca od 2000 r. nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] i nie wykazała oraz nie potwierdziła innego miejsca zamieszkania w Dzielnicy [...]. Wskazała jedynie miejsca zamieszkania poza [...]. W związku z tym organ rozstrzygnął o braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku o uzyskanie pomocy mieszkaniowej. Pismem z dnia 6 lutego 2024 r. S. K. i J. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę wnosząc o jej uchylenie i przekazanie organowi do ponownego rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, ewentualnie o zmianę zaskarżonej uchwały i przyznanie prawa do otrzymania pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem podstawowych praw człowieka i nosi cechy dyskryminacji osób pozbawionych wolności. Nadto podjęta została w oparciu o wyjęte z kontekstu daty dotyczące niezamieszkiwania przez S. K. w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Podano również, że w złożonym do Dzielnicy [...] wniosku Skarżący jasno określili, że po opuszczeniu zakładów karnych swoją przyszłość wiążą z Dzielnicą [...], z którą to Skarżąca jest związana od urodzenia. Wskazano, że S. K. w przedmiotowym lokalu była zameldowana od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 2015 r. Nieprawdą jest jednak, że nie zamieszkiwała w tym lokalu, czy że ostatni raz była w tym lokalu w 2014 r. Dalej wskazano, że w 2015 r. Skarżąca zgodziła się na wymeldowanie z mieszkania, gdyż w tamtym czasie od około trzech lat mieszkała w [...] i wszelkie swoje plany wiązała z pobytem w tym kraju. W związku z pobytem za granicą Skarżąca odwiedzała mamę raz na miesiąc lub raz na kilka miesięcy. Skarżąca nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] od marca 2001 r. do dnia [...] grudnia 2001 r., od dnia [...] marca 2003 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2006 r. do dnia [...] września 2010 r. gdyż w powyższych okresach przebywała w aresztach śledczych i zakładach karnych. Jednakże w okresach między pobytami w tych placówkach oraz po wyjściu z zakładu karnego, zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Podkreślono, że sytuacje życiowe takie jak pobyt w zakładzie karnym oraz emigracja nie mogą mieć wpływu na decyzję o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zaznaczono również, że wydając zaskarżoną uchwałę organ nie wskazał gdzie Skarżący powinni złożyć wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Motywując wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.), dalej: "u.s.g.", na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z kolei zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 3 u.s.g., na podstawie tej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad zarządu mieniem gminy. Uchwały Rady [...], zarządzenia Prezydenta [...], czy uchwały zarządów dzielnic w zakresie gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Miasta, są działaniami organów podejmowanymi w imieniu osoby prawnej jaką jest Miasto i odnoszą się do sfery właściciela w rozumieniu prawa cywilnego. Stąd zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nie jest uchwałą w sprawach z zakresu administracji publicznej. Motywując wniosek o oddalenie skargi jako merytorycznie nieuzasadnionej organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Za pismem z dnia 18 lipca 2024 r. Skarżący złożył do akt sprawy: - "Zaświadczenie" wystawione w dniu [...] lipca 2024 r. przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...], z którego wynika, że J. K. przebywa w jednostce penitencjarnej jako skazany. Jako początek kary wskazano [...] października 2013 r., a przewidywany termin zakończenia kary - [...] czerwca 1933 r., - "Zaświadczenie" wystawione w dniu [...] lutego 2024 r. przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...], w którym wskazano, że S. K. odbywa w tutejszej jednostce karę pozbawienia wolności. W jednostkach penitencjarnych przebywała w okresach: [...] marca 2001 r. - [...] grudnia 2001 r., [...] marca 2003 r. - [...] czerwca 2003r., [...] października 2003 r. - [...] listopada 2006 r., [...] grudnia 2007 r. - [...] kwietnia 2008r., [...] lipca 2008 r. - [...] września 2010 r., [...] grudnia 2015 r. - [...] grudnia 2015 r., [...] września 2017 r. - [...] października 2017 r., [...] maja 2018 r. - [...] października 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z ww. przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Wskazać należy jednocześnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (CBOSA) stwierdził, iż uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Jakkolwiek powyższy pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to jednak zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga, że podjęta w niniejszej sprawie przez Zarząd Dzielnicy uchwała o stwierdzeniu braku właściwości do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej również stanowi akt z zakresu administracji publicznej, nie jest to bowiem rozstrzygnięcie sprawy o cywilnym charakterze. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej w tego rodzaju sprawie nie ma charakteru cywilnoprawnego, ma charakter administracyjnoprawny i podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2011/22, CBOSA). W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw do odrzucenia skargi z przyczyn określonych w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stosownie natomiast do treści art. 94 ust. 1 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem (ust. 2 zd. pierwsze). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej stanowiła uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia. Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z przepisów art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. Stanowisko to należy odnieść do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązującej regulacji prawnej, tj. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o braku właściwości do rozpatrzenia wniosku Skarżących organ wskazał § 31 ust. 3 ww. uchwały. Jednocześnie podał, że zgodnie z treścią tego przepisu "wniosek o pomoc mieszkaniową powinien być złożony w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania". Oznacza to, że organ podejmując rozstrzygnięcie pominął rzeczywiste brzmienie § 31 ust. 3 ww. uchwały, co legło u podstaw uwzględnienia skargi. Podkreślić należy, że powołaną przez organ zasadę ogólną wyrażoną w § 31 ust. 3 ww. uchwały precyzuje punkt 9 określając, że w przypadku wnioskodawców przebywających w aresztach śledczych lub zakładach karnych (a z taką sytuacją bezspornie mamy do czynienia w niniejszej sprawie) - wniosek powinien być złożony w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał udokumentowane miejsce zamieszkania przed osadzeniem. Nie stosując ww. przepisu w powołanym brzmieniu organ nie ocenił w sposób prawidłowy okoliczności faktycznych sprawy, a zatem co najmniej przedwcześnie rozstrzygnął o braku właściwości miejscowej Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku. Jako podstawę faktyczną zaskarżonej uchwały organ wskazał okoliczność niezamieszkiwania Skarżącej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (Dzielnica [...]) od 2000 r. Jednocześnie zaznaczył, że Skarżąca nie potwierdziła innego miejsca zamieszkania wskazując jedynie miejsca pobytu pod [...] ([...], [...]). Stwierdził, że Skarżąca została osadzona w placówce penitencjarnej w dniu [...] maja 2018 r., a zatem przed osadzeniem nie posiadała miejsca zamieszkania w ww. Dzielnicy. Powyższe ustalenia zostały dokonane z naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz § 32 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, który to przepis nakazuje wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową poddać szczegółowej analizie. Za akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] orzekł eksmisję S. S. (obecnie K.) z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Natomiast decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] października 2015r. nr [...] orzeczono o wymeldowaniu S. S. z pobytu stałego z ww. lokalu. W uzasadnieniu wskazano, że najemcą lokalu jest M. S. (matka Skarżącej), która wyjaśniła, że córka wyprowadziła się z ww. lokalu niedługo po wydaniu ww. wyroku Sądu o eksmisji. Po wyprowadzce przychodziła do mieszkania sporadycznie, ostatni raz była w grudniu 2014 r. Zaznaczono również, że w toku postępowania nie zdołano ustalić aktualnego miejsca pobytu S. S. Skarżąca, wezwana przez organ do uzupełnienia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez "udokumentowanie gdzie zamieszkiwała (...) po tej dacie", tj. po roku 2000, w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. wskazała, że nie posiada żadnej dodatkowej dokumentacji, podała natomiast adresy, pod którymi przebywała (a nie zamieszkiwała) podkreślając, że "są to (...) krótkoterminowe pobyty u znajomych dalszych lub bliższych, którzy oferowali mi swoją pomoc, abym miała dach nad głową". Adresy te znajdują się w miejscowości [...] i [...]. Skarżąca zaznaczyła również: "od 2018 r. następny raz przebywam w zakładzie karnym", co oznacza, że nie jest to pierwszy pobyt Skarżącej w takiej placówce. Organ nie zweryfikował jednak tej informacji i nie wezwał Skarżącej o wyjaśnienie tej kwestii błędnie poprzestając na "Zaświadczeniu" z dnia [...] października 2022 r. wystawionym przez Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w [...], który wskazuje jedynie na aktualny pobyt Skarżącej w tej jednostce (początek kary: [...] maja 2018 r., orzeczony koniec kary: [...] października 2026 r.), nie wymieniając ewentualnych, poprzednich miejsc i terminów osadzenia. Tymczasem z "Zaświadczenia" wystawionego w dniu [...] lutego 2024 r. przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (załącznik do skargi) wynika, że S. K. przebywała w jednostkach penitencjarnych w okresach: [...] marca 2001 r. - [...] grudnia 2001 r., [...] marca 2003 r. - [...] czerwca 2003 r., [...] października 2003 r. - [...] listopada 2006 r., [...] grudnia 2007 r. - [...] kwietnia 2008 r., [...] lipca 2008r. - [...] września 2010 r., [...] grudnia 2015 r. - [...] grudnia 2015 r., [...] września 2017 r. - [...] października 2017 r. oraz obecnie w okresie: [...] maja 2018 r. - [...] października 2026 r. W istocie zatem Skarżąca pierwszy raz została osadzona w placówce penitencjarnej w dniu [...] marca 2001 r., a więc niedługo po tym jak wyprowadziła się z lokalu mieszkalnego przy nr [...] przy ul. [...] (co - jak ustalono - miało miejsce po wydaniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...]). Uwzględniając powyższe organ powinien zatem rozważyć, czy ostatnim "udokumentowanym miejscem zamieszkania" Skarżącej przed osadzeniem, o którym mowa w § 31 ust. 3 pkt 9 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, jest lokal nr [...] przy ul. [...]. Powinien również wziąć pod uwagę, że Skarżąca po raz pierwszy została osadzona w jednostce penitencjarnej w 2001 r., a po tej dacie - jak sam wskazała - jedynie krótkotrwale przebywała pod adresami poza [...] (w [...] i [...]). Okoliczności pobytu Skarżącej w tych miejscowościach nie zostały przy tym potwierdzone jakakolwiek dokumentacją. Wszystkie powyższe okoliczności organ powinien uwzględnić ponownie rozpatrując wniosek u udzielenie pomocy mieszkaniowej. W razie potrzeby organ powinien dokonać dodatkowych ustaleń. Przede wszystkim jednak na organie spoczywa obowiązek rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej na podstawie pełnego, prawidłowego brzmienia przepisów uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXIII/669/2019, w tym § 31 ust. 3 pkt 9, który na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia miał zastosowanie w sprawie. Podkreślić należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności (art. 6 k.p.a.), z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano. Z tych względów, biorąc pod uwagę datę wydania zaskarżonej uchwały, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 i art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI