II SA/Wa 335/22

II SA/Wa 335/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Joanna Kruszewska-Grońska
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Sygn. powiązane
III OSK 2099/22 - Wyrok NSA z 2025-03-19
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. M. M., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- Wnioskodawca - pismem z [...] stycznia 2019 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku wskazał, że w okresie zaliczonym jako służba na rzecz totalitarnego państwa, początkowo był słuchaczem w Centrum Szkolenia Wojskowej Służby Wewnętrznej, a następnie wykonywał obowiązki służbowe w jednostce Wojskowej Służby Wewnętrznej (dalej jako "WSW") w [...]; podkreślił, że w danym okresie nie realizował żadnych zadań służbowych dotyczących pracy operacyjnej; od września 1990 roku zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie - zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi; służył wyłącznie Ojczyźnie, nikogo nie prześladował, nie dopuścił się jakiegokolwiek sprzeniewierzenia swoich powinności, jako funkcjonariusz służb specjalnych i obywatel Rzeczypospolitej Polskiej; od sierpnia 1989 roku do kwietnia 2000 roku - będąc [...] Marynarki Wojennej RP - otrzymał około stu wyróżnień, nagród i awansów; pełnił funkcję [...]; poprzez własne działanie operacyjno-rozpoznawcze doprowadził do ujawnienia i likwidacji zorganizowanych grup przestępczych, których członków skazano prawomocnymi wyrokami sądowymi; w latach 2002-2018 pełnił służbę w Urzędzie Ochrony Państwa (dalej "UOP"), a następnie w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej "ABW"), zadania i obowiązki wykonywał tam rzetelnie i sumiennie; zwolniono go ze służby w związku z osiągnięciem pełnej wysługi emerytalnej ([...] sierpnia 2018 r.),
- dwukrotnie - decyzjami z [...] czerwca 2019 r. i [...] grudnia 2020 r. - odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej; w następstwie zaskarżenia tych rozstrzygnięć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - prawomocnymi wyrokiem z 15 stycznia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1740/19) oraz 8 czerwca 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 478/21) - uchylono kwestionowane orzeczenia,
- Wnioskodawcę zwolniono ze służby w ABW [...] sierpnia 2018 r.; nabył prawo do emerytury, którego wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej,
- zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "IPN" - stanowiącym informację o przebiegu służby - Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od [...] października 1988 r. do [...] lipca 1990 r. - przez 1 rok i 10 miesięcy; całkowity okres jego służby to 33 lata, 2 miesiące i 17 dni (od [...] lipca 1983 r. do [...] sierpnia 2018 r.),
- z kopii akt osobowych - przekazanych przez IPN przy piśmie z [...] lipca 2020 r. - nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.,
- Kierownik [...] Archiwum Wojskowego Biura [...] - w piśmie z [...] lutego 2019 r. - przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Wnioskodawcy; z opinii specjalnej żołnierza zawodowego wynika, że w trakcie realizacji czynności służbowych odznaczał się sumiennością i terminowością; z obowiązków służbowych wywiązywał się w stopniu bardzo dobrym; odznaczono go Brązowym Medalem "Sił Zbrojnych w Służbie Ojczyzny" i Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju",
- informację dotyczącą przebiegu służby Wnioskodawcy przekazał też Szef ABW - w piśmie z [...] marca 2019 r.; w aktach osobowych Wnioskodawcy znajduje się zaświadczenie stwierdzające, że podejmował on czynności służbowe w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, uzasadniające podwyższenie emerytury funkcjonariusza; w 2003 roku prowadzono wobec Wnioskodawcy postępowanie karne o przestępstwo z art. 270 § 1 w zbiegu z art. 286 § 1 ustawy – Kodeks karny, popełnione przed podjęciem służby w UOP; postępowanie to umorzono (postanowieniem z [...] grudnia 2003 r.); w związku z prowadzonym postępowaniem karnym było prowadzone również postępowanie dyscyplinarne (umorzone w 2004 roku); jednocześnie - w związku z toczącym się postępowaniem karnym - Wnioskodawcę zawieszono w czynnościach służbowych; nie ma danych, dotyczących wszczynania i prowadzenia innych postępowań karnych oraz postępowań karno-skarbowych wobec Wnioskodawcy; co do sposobu wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków służbowych w okresie służby w UOP i ABW, z opisanego przebiegu służby ustalonego na podstawie akt osobowych, nie wynika, aby uchylał się on od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź wykonywał je niewłaściwie,
- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można - w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach - wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;
wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie,
- przy rozstrzyganiu spraw, wobec art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, fundamentalne znaczenie ma zamieszczenie tam w istocie dwu przesłanek, których spełnienie otwiera możliwość jego zastosowania do konkretnej osoby; przepis ten nakłada na organ również obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek; tylko w takiej sytuacji dopuszczono możliwość wyłączenia stosowania przepisów ogólnych (art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej),
- przesłanki zastosowania danej regulacji są nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,
- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek"; odnosząc się do tego ostatniego wskazano, że zachodzi on wówczas, gdy funkcjonariusz - poza spełnieniem dwóch innych wymaganych przesłanek - miał wybitne osiągnięcia w służbie, szczególnie wyróżniające go na tle pozostałych; wobec tego uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami; tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek",
- przechodząc do analizy danej sprawy odnotowano: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 478/21 - stwierdził, że dokonana przez organ ocena przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest dalece niewystarczająca; jak m.in. wskazał, w uzasadnieniu decyzji zabrakło ustalenia, czy służba Funkcjonariusza na rzecz państwa totalitarnego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru - była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych, działań podejmowanych w służbie publicznej - na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznego podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych,
- w tym świetle zbyteczna byłaby powtórna analiza kwestii krótkotrwałości pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przezeń zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.; stanowisko Sądu jest w tej sprawie dla organu wiążące; dlatego zgromadzony materiał dowodowego oceniono jedynie pod kątem występowania przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku",
- odnotowane przez Wnioskodawcę pozytywne opinie służbowe, podwyższanie mu dodatków służbowych do uposażenia, mianowanie na kolejne, wyższe stopnie i stanowiska służbowe, nadany mu Srebrny Medal za Długoletnią Służbę, odznaczenie Brązowym Medalem "Sił Zbrojnych w Służbie Ojczyzny", czy też odznaczenie Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju" zasługują niewątpliwie na aprobatę; nie są one jednakże wystarczające do stwierdzenia, że jego służba charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy służb mundurowych; rzetelność wykonywania zadań i obowiązków - w kontekście roty złożonego ślubowania - należy do standardowych powinności funkcjonariuszy; stąd też nie można uznać za wyjątkowy przypadek, gdy Wnioskodawca otrzymywał - w czasie pełnienia służby - nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu; nie pozostaje to bez znaczenia w aspekcie oceny, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,
- kluczowe - w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" - jest ustalenie, czy Wnioskodawca angażował się w bezpośrednio w realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji,
- badając charakter wykonywanych przez Wnioskodawcę zadań dla ustroju totalitarnego, należało przede wszystkim wgłębić się w zakres wykonywanych zadań przez jednostkę organizacyjną, w której pełnił on na rzecz tegoż służbę,
- dalej wskazano jakie zadania wykonywała WSW, a następnie wskazano: uwzględniając to, nie sposób zakwestionować faktu, że realizowanie zadań dla WSW było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego; prowadzonemu przez WSW indoktrynacyjnemu charakterowi działań nie sposób przypisać standardów demokracji; z perspektywy zatem demokratycznego państwa prawa, czynności tego typu ocenić należy jednoznacznie negatywnie,
- zakończenie okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało również z woli Wnioskodawcy, lecz było rezultatem likwidacji i transformacji struktur organów bezpieczeństwa, wynikających ze zmian ustrojowych w Polsce,
- Wnioskodawca - w trakcie służby zaliczonej do pełnionej na rzecz państwa totalitarnego - ukończył kurs przekwalifikowania [...] KW w korpusie osobowym [...] w grupie [...]; świadomie dążył więc do uzyskania konkretnego stanowiska; jak wynika z akt sprawy po ukończeniu kursu rozpoczął bowiem służbę w WSW,
- Wnioskodawca wykazywał się również własną inicjatywą w celu umacniania reżimu, prezentując przy tym wzorową - z punktu widzenia ówczesnej władzy - postawę ideowo-polityczną; organ wskazał na jego polityczną aktywność zawodową, która przejawiała się m.in. w przynależności do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (dalej "PZPR"), gdzie wstąpił jeszcze przed okresem rozpoczynającym jego służbę na rzecz państwa totalitarnego, w przynależności do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (dalej "ZSMP") oraz w przynależności do Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (dalej "TPPR"), powołano cytaty z podań i opinii: "(...) Jestem członkiem ZSMP oraz od 1984 r. członkiem PZPR (...)", "(...) w postępowaniu swoim kieruje się ideologią marksistowsko-leninowską. Jest członkiem PZPR oraz koła ZSMP (...)", "(...) w okresie pobytu na kursie prezentował zgodną z programem Partii i Rządu postawę ideowo - polityczną. Wysoka wiedza społeczno - polityczna pozwala mu na właściwą ocenę zjawisk i procesów zachodzących w kraju i na świecie (...)", "(...) prezentuje właściwą postawę ideowo-socjalistyczną. Jest aktywnym w pracy społeczno-politycznej, należy do PZPR i ZSMP. Właściwie interpretuje klasowe i ideowe więzi z krajami socjalistycznymi oraz potrzebę krzewienia i umacniania braterstwa broni. Posiada światopogląd materialistyczny, który wyraża się w całokształcie postępowania we wszystkich okolicznościach życiowych. Aktywnie i umiejętnie oddziaływuje ideowo na otoczenie. (...)",
- dalej wskazano, czym była i jaki charakter w strukturach totalitarnego państwa miały: PZPR, ZSMP, i TPPR,
- uwzględniając wyżej przedstawione zaangażowanie Wnioskodawcy - wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych - w jego przypadku, pełnionej przezeń służby na rzecz totalitarnego państwa nie można z pewnością zakwalifikować jedynie jako służby, pełnionej tylko w czasie i miejscu wedle wskazanej w ustawowo definicji; cechowało ją bowiem podejmowanie konkretnej działalności, ukierunkowanej na rzecz wskazanego ustroju; pełna świadomość aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku,
- odnosząc się do argumentu Wnioskodawcy, dotyczącego pozytywnego zweryfikowania w prowadzonym w 1990 roku postępowaniu kwalifikacyjnym, wskazano: okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy; postępowanie przed komisją weryfikacyjną lub opinię tej komisji należy bowiem traktować wyłącznie w kategoriach poświadczenia przydatności do służby w organach III RP i spełnienia wymagań obowiązujących wówczas przepisów; stąd treść opinii mogła mieć obecnie znaczenie w postępowaniu, prowadzonym w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,
- konkludując - mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego – stwierdzono: Wnioskodawca spełnia przesłanki wskazane art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; biorąc jednakże pod uwagę świadome wykonywanie przezeń czynności, ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień, wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, co skutkowałoby wyłączeniem stosowania względem Wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ponieważ Wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki do zastosowania wobec niego danej regulacji,
- art. 7, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", wobec art. 8a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnego, rzetelnego i wnikliwego postępowania, poprzedzającego wydanie decyzji; w konsekwencji niewłaściwie oceniono zgromadzony materiał dowodowy, jak również błędnie interpretowano przepis prawa materialnego - art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; w następstwie obu uchybień bezzasadnie przyjęto, że Wnioskodawca nie spełnił przesłanek do zastosowania wobec niego wyłączenia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej; dopuszczono się też istotnego naruszenia zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP; naruszenie przepisów polega w szczególności na błędnej ocenie spełnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdy w przedmiotowej sprawie bezspornie występuje "krótkotrwała służba..." i "rzetelne wykonywania zadań i obowiązków..." w szczególności z narażeniem zdrowia i życia Wnioskodawcy; spełnienie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby Wnioskodawcy,
- art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokonanie wystarczających ustaleń faktycznych, dotyczących "szczególnie uzasadnionego przypadku"; nie przeprowadzono wnikliwej analizy dowodowej z dokumentów oraz osobowych źródeł dowodowych; w tych okolicznościach ma to kolosalny wpływ na wynik sprawy,
- zasady, równości - wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - w związku z zasadą praworządności, wynikającą z art. 7 ustawy zasadniczej.
W szerokim uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Wskazywano, że część z powołanych przez organ dokumentów, dotyczyła okresu innego niż czas służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, jakoby – wobec ustalonego stanu faktycznego - nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzutu skargi.
Na wstępie trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym organ administracji, jak i rozpoznający niniejszą sprawę Sąd, byli związani ocenami prawnymi, wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sygn. akt II SA/Wa 478/21. Wskazano tam m.in.: "Sąd orzekający w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1740/19 wskazał, że strona skarżąca pełniła krótkotrwale służbę, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. [...]", zaś dalej: " W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło bowiem ustalenia, czy służba funkcjonariusza na rzecz tzw. państwa totalitarnego, była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych. Zdaniem Sądu sama przynależność do ZSMP i PZPR aczkolwiek nie oceniana przez Sąd pozytywnie, nie świadczy, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, czy też były to działania nie mające takiego charakteru. Same fragmenty ankiet personalnych nie świadczą bowiem jeszcze o działaniach zmierzających do budowy państwa totalitarnego. Również fakt ukończenia kursu przekwalifikowania oficerów KW w ocenie Sądu nie przesądza o czynnym działaniu skarżącego na rzecz państwa totalitarnego." a w końcu: "organ pomija milczeniem liczne wyróżnienia, awanse i nagrody jakie skarżący otrzymał, a o których pisał zarówno we wniosku jak i w skardze. Skarżący został wyróżniony między innymi Brązowym Medalem "Sił Zbrojnych w Służbie Ojczyzny" i Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju", a także Srebrnym Medalem "Za Długoletnia Służbę".".
W świetle powyższych ocen, organ winien był ponownie przeanalizować sprawę w kontekście spełnienia przez Wnioskodawcę przesłanek zastosowania wyjątku, zakreślonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Jak ocenił uprzednio Sąd, Wnioskodawca spełnia warunki określone art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2, zaś rolą organu było wyłącznie rozważanie czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w myśl zdania wstępnego danego przepisu – w kontekście ocen, sformułowanych uprzednio przez Sąd. Organ temu wymaganiu nie uczynił zadość.
Bezzasadne i chybione są jego wywody - w uzasadnieniu zaskarżonego aktu - jakoby sama przynależność do określonych organizacji bądź ogólna pozytywna ocena Wnioskodawca przez jego przełożonych - w tym w kontekście postawy ideologicznej – czy chęć rozwoju zawodowego mogły uzasadniać samodzielnie konstatację, co do rodzaju czy charakteru wykonywanych przezeń czynności wobec wymaganej analizy, czy były one moralnie naganne. Istotnego znaczenia nie może mieć także kwestia, czym zajmowała się jednostka mundurowa, gdzie służył Wnioskodawca (tu WSW). Właśnie bowiem wobec realizowanych przez daną formację ogólnych zadań, ustawodawca zakwalifikował realizowaną na jej rzecz służbę, jako pełnioną na rzecz totalitarnego państwa. W świetle wytycznych Sądu rolą organu było zaś ustalenie, czy konkretne czynności samego Wnioskodawcy można kwalifikować jako moralnie negatywnie – w kontekście zwykłej służby mundurowej. Tego rodzaju nagannych działań Wnioskodawcy organ nie ustalił a następnie nie przywołał. Nie wykazał więc negatywnych przesłanek zastosowania wyjątku, przewidzianego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w świetle wiążących wytycznych Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 478/21.
Istotnego znaczenia nie ma też sama dobrowolność służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa - organ zauważa, że opuścił ją dopiero wobec likwidacji formacji. Dla osób, które nie pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa dobrowolnie, reguły obniżenia uposażeń nie znajdują w ogóle zastosowania - tak art. 13b pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Wyjątek z art. 8a ust.1 danego aktu znajdzie zastosowanie tylko dla osób pełniących służbę dobrowolnie. Bez znaczenia jest w końcu opisywany tylko przez organ incydent, prowadzenia wobec Wnioskodawcy postępowań karnych czy dyscyplinarnych, co nie zakończyło się jego skazaniem. Organ wskazywał nawet by wydarzenie to mogło pozostawać w związku z rozstrzygnięciem – np. w kontekście oceny rzetelności służby Wnioskodawcy.
Nie nadano jednocześnie w danej sprawie stosownego znaczenia istotnym - przywoływanym w uzasadnieniu o sygn. akt II SA/Wa 478/21 – okolicznościom, jak pozytywna ocena pracy Wnioskodawcy na rzecz państwa demokratycznego oraz uzyskiwanie przezeń wyróżnień i odznaczeń. Chybione jest stanowisko organu, jakoby tego rodzaju sytuacja musiała scharakteryzować samo rzetelne wykonywanie zadań. Różnego rodzaju wyróżnienia i odznaczenia pozostają wszak w związku z konkretnymi postawami funkcjonariuszy, wykraczającymi poza zwykłe pełnienie zadań.
Organ pominął też całkowicie, że - w świetle dokumentacji - Wnioskodawca podejmował czynności służbowe w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. Co sam zauważa organ, pełnienie służby z narażeniem życia lub zdrowia w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine ustawy zaopatrzeniowej nie jest niezbędnym warunkiem zastosowania wyjątku. Jednakże bezsprzeczne w danej sprawie wystąpienie takiego przypadku musi być uznane jako okoliczność szczególna. Nie sposób bowiem przyjąć, aby taka sytuacji nie stanowiła właśnie - z woli prawodawcy - szczególnego przypadku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że do uprawnień rodzin osób, które w utraciły życie w związku ze służbą na rzecz państwa demokratycznego, w ogóle nie stosuje się reguł obniżenia uposażeń wobec wcześniejszej służby na rzecz państwa totalitarnego (tak art. 24a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Szczególnym przypadkiem musi być więc samo narażanie życia w służbie na rzecz państwa demokratycznego.
Organ - oceniając okres pełnienia przez Wnioskodawcę służby przed 31 lipca 1990 r. – pominął też w sprawie wręcz szczególną krótkotrwałość służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa. Była ona realizowana niespełna 2 lata - przy ponad 33 latach służby. Wobec takich realiów zasadne było skonstatowanie, że służba Wnioskodawcy była wyjątkowo krótka, mając na uwadze, że nawet znacznie dłuższe okresy służby np. od ponad 5 do 8 lat, kwalifikowane są w judykaturze jako krótkotrwałe (tak prawomocne orzeczenia o sygn. akt II SA/Wa 38/20, 2833/19 i 2789/19 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W tym kontekście uprawnione jest stwierdzenie, że już sama wyjątkowa krótkotrwałość służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa, przy uwzględnieniu pełnienia później służby z narażeniem życia i zdrowia oraz uzyskanie stosownych odznaczeń, potwierdzających ponadprzeciętne zaangażowanie, uzasadniają stwierdzenie wystąpienia w sprawie Wnioskodawcy szczególnie uzasadnionego przypadku.
W takiej sytuacji należy skonstatować, że organ – faktycznie nie kwestionując faktów potwierdzających wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku zastosowania wyjątku, wskazanego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w postaci zasług na etapie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego z narażeniem życia i zdrowia oraz niezmiernie (w ujęciu proporcjonalnym i bezwzględnym) krótkiej służby na rzecz państwa totalitarnego - odmówił zastosowania względem Wnioskodawcy wyłączenia reguł ogólnych, dotyczących obniżenia uposażenia. Prowadziło to do naruszenia danej reguły prawa materialnego.
Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowanie wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w ustalonych realiach wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 in fine K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).
W rozpoznawanej sprawie nie przywołano przesłanek, które mogły przemawiać za nie stosowaniem wyłączenia z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, o czym szerzej uprzednio.
Wobec powyższych uwarunkowań, – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie orzeczenia pozytywnego dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 K.p.a. in fine. Orzeczenie w tej sprawie nie może być rozumiane jako dowolne. W sprawie wystąpiły zaś opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, a nie ujawniono okoliczności, które by mogły przeciw temu przemawiać. W szczególności nie może być nią zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r. Mogłoby być natomiast taką przesłanką wykazanie jego zaangażowania w konkretne działania, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza pełnienie wyłącznie służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek, przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Chybione są natomiast zarzuty skargi, w tym zakresie gdzie wywodzi się jakoby wystarczającą przesłanką zastosowania wyjątku przewidzianego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej mogło być spełnienie przez Wnioskodawcę warunków określonych pkt 1 i 2 danego przepisu. Co wynika z oceny prawnej, sformułowanej w poprzednim orzeczeniu Sądu, niezbędne jest wykazanie także wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, w myśl zdania wstępnego regulacji. Nie są także zasadne zarzuty, jakoby sprawy właściwie nie wyjaśniono w istotnych aspektach – w żadnej istotnej kwestii stan faktyczny nie jest sporny. Organ ocenił natomiast zgromadzony materiał dowodowy, wyciągając zeń jednak nieprawidłowe wnioski, co do możliwości zastosowania wyłączenia reguł ogólnych. Stanowisko swoje przy tym wyczerpująco uzasadnił, jednak sformułowana przezeń konstatacja nie jest trafna - ze wcześniej wskazanych powodów. Nie naruszono też powołanych skarga norm konstytucyjnych, uchybiono zaś przepisom prawa materialnego zawartym w ustawie zaopatrzeniowej.
Bezzasadność zarzutów skargi w powyższym zakresie nie ma jednak znaczenia dla wyniku sprawy.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sforułowaną w niniejszym uzasadnieniu.