II SA/Wa 319/24

II SA/Wa 319/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. art. 53 par. 2a, 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 172
art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy mieszkaniowej 1) stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; 2) zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącego P. S. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Uchwałą z [...] czerwca 2023 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 9305) w zw. z § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady miasta stołecznego Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy
do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz.
z 2016 r. poz. 6725) oraz § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3, § 7 ust. 1,
§ 32 ust. 1 pkt. 6 w zw. z ust. 8, § 34 ust. 3, § 35 ust. 1 uchwały nr [...] Rady miasta stołecznego Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 r. poz. 3530 i 4666), odmówił Panu P. S. (dalej jako wnioskodawca, skarżący) udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu uchwały z [...] czerwca 2023 r. podano, że wnioskodawca złożył podanie o pomoc mieszkaniową zamieszkując w lokalu nr [...] przy ul. [...], którego właścicielem jest jego ojciec. Mieszka w tym lokalu wraz z rodzicami i bratem, z którym dzieli mały pokój. Ponadto, wnioskodawca w treści wniosku zawarł informację, że z uwagi na jego obecny stan zdrowia ma trudności z przemieszczaniem się.
Przedmiotową sprawę rozpatrzono w oparciu o § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2
pkt 2 i ust. 3, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 6 w zw. z ust. 8 uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...]. Przy czym pomoc mieszkaniowa może być udzielona osobom, które spełniają kryterium określone w § 5 (dochodowe) i § 7 (metrażowe).
Zgodnie z uchwałą średni dochód w 1-osobowym gospodarstwie domowym wnioskodawcy w badanym okresie 3 miesięcy przed złożeniem wniosku wyniósł 2.751,39 złotych, nie przekraczając tym samym wartości przewidzianej w § 5 ust. 1
w zw. z ust. 2 pkt 2 ww. uchwały kwalifikującej do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Ponadto, lokal nr [...] przy ul. [...], w którym zamieszkuje wnioskodawca składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 46,40 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 27,16 m2.
Z dokumentacji medycznej przedstawionej do wniosku wynika, że wnioskodawca posiada orzeczenie niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydane do dnia [...] czerwca 2024 r., a ponadto z zaświadczenia lekarskiego wynika że ma on m.in. zesztywnienie zapalenia stawów kręgosłupa, ograniczoną ruchowość stawów łokciowych oraz przykurcz zgięciowy obustronny, wpływając tym samym na trudność w poruszaniu się wnioskodawcy.
Jak wskazano, w niniejszej sprawie ma również zastosowanie § 32 ust. 1
pkt 6 w zw. z ust. 8, który wskazuje, że wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwości zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
Pismem z [...] lipca 2023 r. wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy. Swój wniosek uzasadnił odmową udzielania pomocy mieszkaniowej uchwałą z [...] czerwca 2023 r.
z powodu przekroczenia normy metrażowej o 1,16 m2. Ponadto za podstawę złożonego pisma uznał swój zły stan zdrowia oraz problemy rodzinne. W treści wniosku wskazał również, że w obecnych warunkach domowych nie ma miejsca na dokonywanie codziennie ćwiczeń rehabilitacyjnych. Swój wniosek motywował tym, że samodzielne mieszkanie pozwoliłoby mu na normalne funkcjonowanie i pokonywanie trudności związanych z nieuleczalną chorobą.
Następnie sprawa trafiła pod obrady Zarządu Dzielnicy, który w dniu [...] września 2023 r. po ponownym przeanalizowaniu sprawy postanowił aby Wydział Zasobów Lokalowych wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej celem rozparzenia sytuacji życiowej wnioskodawcy.
Ośrodek Pomocy Społecznej pismem z [...] listopada 2023 r.
po przeanalizowaniu sprawy wnioskodawcy poinformował o jego sytuacji mieszkaniowej oraz o stanie jego zdrowia, rodzaju schorzenia i wynikających z tego stanu rzeczy wymogach w zakresie leczenia i rehabilitacji. Dodał, że wnioskodawca uskarżał się na uzależnionego od alkoholu ojca, z którym zamieszkuje.
W dniu 6 grudnia 2023 r. sprawa znów wróciła pod obrady Zarządu Dzielnicy [...] i po zapoznaniu się z pismem Ośrodka Pomocy Społecznej ponownie przeanalizowano sprawę i podtrzymano stanowisko w sprawie braku możliwości udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] w piśmie z
[...] stycznia 2024 r., poinformował wnioskodawcę o podtrzymaniu przez Zarząd Dzielnicy [...] stanowiska o braku możliwości udzielenia pomocy mieszkaniowej, a ponadto poinformował o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcia, tj. uchwałę z [...] czerwca 2023 r.
Zarządu Dzielnicy [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący, domagając się stwierdzenia jej nieważności, a także odwołania i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia
Skarżący za podstawę ubiegania się o pomoc mieszkaniową podał złe warunki mieszkaniowe oraz trudną sytuację zdrowotną i rodzinną, zaznaczając, że jest osobą niepełnosprawną i chorą na sztywniejące zapalenie stawów (RZS), uznając tym samym, że potrzebuje godnych warunków do życia. Jego zdaniem istnieją przesłanki na rzecz przyznania mu pomocy mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt,
o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu
w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić jednak należy, że zaskarżone uchwały stanowią akt (akty), o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Przystępując do kontroli legalności zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności wskazać należy, że uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali z 5 grudnia 2019 r. została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172 ze zm.).
Wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej członkom wspólnoty samorządowej miasta [...] nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej także "Kpa.") dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA").
Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 oraz w art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP wynika bowiem obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie prawa i w jego granicach. Organy obowiązane są wyjaśnić sprawę obiektywnie, przy jednoczesnym wyważeniu interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki, zatem zastosować się do jednej z podstawowych zasad działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 2081/21 (dostępny w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "(...) zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta [...] z [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy znalazły zastosowanie w rozpoznawanej sprawie".
W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść́ również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Rady [...]
nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...].
Zgodnie z unormowaną w art. 7 Kpa. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 Kpa., który nakazuje organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej
w art. 7 Kpa. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego.
(B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie
w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ
na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie do ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, dostępny w CBOSA).
Jak wynika z § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, informacje pozyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę do udzielenia pomocy mieszkaniowe, przepis ten pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 Kpa. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym szczegółowa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Zgodnie z powołanym przepisem § 32 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy.
Zarówno z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak i z uzasadnienia skarżonego aktu nie wynika, aby organ uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącemu, w tym dokonania oceny jego stanu zdrowia, w kontekście zamieszkiwania przez skarżącego w mieszkaniu położonym na drugim piętrze bez windy.
Jak wynika z pisma MOPS z [...] listopada 2023 r. skarżący mieszka z rodzicami i bratem w lokalu dwupokojowym, którego właścicielem jest jego ojciec. Skarżący ma orzeczony do [...] czerwca 2024 r. umiarkowany stopnień niepełnosprawności. Choruje na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Procesem zapalnym objęte są też stawy łokciowe i kolanowe. Schorzenie to ma charakter przewlekły i postępujący a jego przebieg jest agresywny. Zainteresowany wymaga stałego leczenia, kontroli specjalistycznej i rehabilitacji w warunkach domowych oraz placówkach medycznych. W związku z niesprawnością ruchową, ma problem z docieraniem do zamieszkiwanego lokalu znajdującego się na drugim piętrze. Potrzebuje przestrzeni do wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych, w tym codziennych, rozruchowych, zmniejszających przykurcze na początku dnia. Mała powierzchnia pokoju, który zajmuje skarżący wraz z bratem oraz sprzęty się tam znajdujące znacznie tę przestrzeń ograniczają. Skarżący uskarża się ponadto na uciążliwość ojca, który jest osobą uzależnioną od alkoholu.
Z powyższego pisma MOPS wynika, że skarżący winien mieć zapewnioną możliwość rehabilitacji domowej, co w obecnych warunkach jest w znacznej mierze utrudnione, ponadto skarżący ma również trudności w dotarciu do obecnie zajmowanego lokalu z uwagi na swój stan zdrowia. Skarżący nie przekroczył również progu dochodowego, co uniemożliwiłoby mu otrzymanie lokalu.
Jak wynika z akt sprawy, również Komisja mieszkaniowa pozytywnie zaopiniowała wniosek skarżącego.
Reasumując w treści zaskarżonej uchwały organ nie wskazał, co skutkowało odmową przyznania pomocy mieszkaniowej, wskazując jedynie na treść § 32 ust. 1 pkt 6 w zw. z ust. 8 uchwały nr [...] Rady [...]
z [...] grudnia 2019 r. Przytoczenie samego przepisu bez poparcia go konkretnymi informacjami, które wpłynęły na wydanie uchwały o odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej, jest w ocenie Sądu co najmniej niewystarczające.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składa się kwota 300 złotych uiszczona na rzecz wpisu sądowego.