II SA/Wa 310/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-08-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
najem lokaluzasób mieszkaniowybezdomnośćosoba niepełnosprawnauchwałaprawo administracyjnesądy administracyjnemieszkanie komunalnezadłużenie czynszowe

WSA w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy odmawiającej zakwalifikowania osoby bezdomnej i niepełnosprawnej na listę oczekujących na najem lokalu, uznając, że organ nie przeprowadził wystarczającej analizy sytuacji wnioskodawczyni i błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zadłużenia czynszowego.

Skarżąca, osoba bezdomna i niepełnosprawna, została odmówiona zakwalifikowania na listę oczekujących na najem lokalu przez Zarząd Dzielnicy. Organ powołał się na brak aktualnego miejsca zamieszkania, zadłużenie czynszowe oraz brak dokumentów. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że organ nie przeprowadził wnikliwej analizy sytuacji skarżącej, błędnie zinterpretował przepisy dotyczące bezdomności i zadłużenia, a także nie uwzględnił znaczącej przerwy czasowej od momentu powstania zadłużenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę G. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy odmawiającą jej zakwalifikowania na listę osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Skarżąca, osoba bezdomna, niepełnosprawna i samotna, wskazywała na swoją trudną sytuację mieszkaniową i zdrowotną. Zarząd Dzielnicy odmówił uwzględnienia wniosku, argumentując brakiem aktualnego miejsca zamieszkania, współodpowiedzialnością za znaczne zadłużenie czynszowe w poprzednim lokalu oraz nieprzedstawieniem wymaganych dokumentów. Sąd uznał jednak, że organ nie przeprowadził wystarczająco wnikliwej analizy stanu faktycznego, co narusza zasady praworządności i słusznego interesu obywateli. Sąd podkreślił, że dla osoby bezdomnej podanie stałego miejsca zamieszkania jest niemożliwe, a zadłużenie czynszowe sprzed wielu lat nie powinno stanowić przeszkody w uzyskaniu pomocy mieszkaniowej, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnego obowiązku przeciwdziałania bezdomności. Ponadto, sąd uznał, że organ mógł uzyskać wystarczające informacje o sytuacji dochodowej skarżącej z ośrodka pomocy społecznej, co czyniło brak zaświadczenia z ZUS mniej istotnym. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo odmówił zakwalifikowania skarżącej. Brak stałego miejsca zamieszkania jest cechą osoby bezdomnej, a historyczne zadłużenie czynszowe, które miało miejsce wiele lat przed złożeniem wniosku, nie powinno stanowić przeszkody w uzyskaniu pomocy mieszkaniowej, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnego obowiązku przeciwdziałania bezdomności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie przeprowadził wnikliwej analizy sytuacji skarżącej, błędnie zinterpretował przepisy dotyczące bezdomności i zadłużenia, a także nie uwzględnił znaczącej przerwy czasowej od momentu powstania zadłużenia. Brak stałego miejsca zamieszkania jest cechą osoby bezdomnej, a historyczne zadłużenie nie powinno dyskwalifikować wnioskodawcy na stałe, co byłoby sprzeczne z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (19)

Główne

P.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

u.o.p.l. art. 21 § 3

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Określa działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej - organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

u.o.p.s. art. 6 § 8

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definicja osoby bezdomnej.

Konstytucja RP art. 75 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek władz publicznych prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, przeciwdziałania bezdomności.

u.u.m.st. W-wy art. 11 § 2

Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy

Podstawa prawna uchwały Zarządu Dzielnicy.

Uchwała Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 6 § 8

Przekazanie dzielnicom zadań.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 24 § 1

Podstawa prawna uchwały Zarządu Dzielnicy.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 12

Warunki zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 4 § 1

Definicja trudnych warunków mieszkaniowych.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 5 § 2

Wyjątki od stosowania § 4 pkt 1.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 1

Tryb składania wniosków o najem lokalu.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 2

Obowiązek wnikliwej analizy okoliczności.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 3

Możliwość zwrócenia się o opinię do ośrodka pomocy społecznej.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 4

Przedstawienie wniosków do zaopiniowania Komisji.

Uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy art. 22 § 5

Podstawa odmowy zakwalifikowania wniosku.

k.c. art. 6881

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność za zadłużenie czynszowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca jest osobą bezdomną, co uniemożliwia podanie stałego miejsca zamieszkania. Historyczne zadłużenie czynszowe sprzed wielu lat nie powinno stanowić przeszkody w uzyskaniu pomocy mieszkaniowej. Organ nie przeprowadził wystarczającej analizy sytuacji skarżącej. Organ nie wykazał, że skarżąca podała nieprawdziwe informacje.

Odrzucone argumenty

Brak aktualnego miejsca zamieszkania. Współodpowiedzialność za zadłużenie czynszowe. Nieprzedstawienie zaświadczenia z ZUS o wysokości emerytury.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" to, że skarżąca stara się uniknąć bezdomności, czy też "pomieszkiwania u znajomych" i próbuje samodzielnie znaleźć jakiekolwiek lokum aby w ten sposób - choćby na krótki okres - zabezpieczyć swe potrzeby mieszkaniowe, nie oznacza, że ma faktycznie "miejsce zamieszkania" nie budzi wątpliwości, iż skarżąca mieszkała w przedmiotowym lokalu oraz jest współodpowiedzialna za powstałe zadłużenie czynszowe nie uwzględnił, iż niewywiązywanie się przez skarżącą z obowiązków najemcy (zaległości czynszowych i opłat) miało miejsce 8 lat przed złożeniem ostatniego wniosku o najem lokalu socjalnego Wyeliminowanie osób, które nie realizowały obowiązków najemcy w "odległej przeszłości" z grona obywateli, którym przysługuje pomoc mieszkaniowa, powodowałoby skazywanie ich na bezdomność, co pozostaje w sprzeczności z art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skład orzekający

Sławomir Antoniuk

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Danuta Kania

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do lokalu socjalnego dla osób bezdomnych i niepełnosprawnych, znaczenie historii zadłużenia czynszowego w kontekście prawa do lokalu, obowiązek wnikliwej analizy przez organ administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu, ale zasady ogólne dotyczące analizy sytuacji wnioskodawcy i przeciwdziałania bezdomności mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie sytuacji życiowej wnioskodawcy przez organy administracji i jak prawo może chronić osoby w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli popełniły błędy w przeszłości.

Czy dług z przeszłości może odebrać szansę na dach nad głową? Sąd administracyjny stanął w obronie osoby bezdomnej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 310/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-08-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Radziszewska-Krupa
Sławomir Antoniuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 2134/21 - Wyrok NSA z 2023-05-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
ART. 147 PAR. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania, , Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu m [...] stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r., wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 24 ust. 1 w związku z § 12,
§ 22 ust. 2 oraz § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 3937, z późn. zm.- dalej jako uchwała z dnia 9 lipca 2009 r.), nie zakwalifikował i nie umieścił G. W. na liście osób oczekujących na najem lokalu jako gospodarstwa 1-osobowego. Stwierdził, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
W uzasadnieniu uchwały wskazał, że G. W. w dniu [...] grudnia 2017 r. złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Organ, na podstawie § 22 w związku z § 4 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. poddał przedmiotowy wniosek analizie, podczas której ustalono, że G. W. jest osobą zamężną, ma orzeczoną separację, nie utrzymuje kontaktu z mężem, nie zna jego adresu, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni posiada czworo dorosłych dzieci, od których nie uzyskuje żadnej pomocy, natomiast sama płaci alimenty na rzecz najmłodszych dzieci: syna (lat 28) oraz córki (lat 25). Wnioskodawczyni zadeklarowała, że nie utrzymuje kontaktu z dziećmi, nie zna ich adresów, jedynie sporadycznie spotyka się z córką M.. G. W. jest osoba niezdolną do pracy z powodu wieku emerytalnego oraz orzeczonej do [...] czerwca 2020 r. niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Na dochód wnioskodawczyni składa się emerytura, której wysokość od [...] marca 2018 r. wynosi 995,59 zł netto oraz zasiłek stały w wysokości 593,77 zł. Emerytura wypłacna jest w wysokości 514,90 zł, tj. po odliczeniu alimentów na syna. Z otrzymywanej emerytury G. W. przekazuje alimenty córce nie pozostawiając nic do swojej dyspozycji, sama utrzymuje się z zasiłku stałego. Ustalono, że G. W. mieszkała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z informacji udzielonej przez [...] wynika, że na koncie tego lokalu wg. stanu na [...] września 2016 r. figuruje zaległość w kwocie 82.330,57 zł (bez kosztów ubocznych). Wnioskodawczyni jest współodpowiedzialna za zaistniałe zadłużenie. Brak jest jakichkolwiek wpłat wnoszonych przez wnioskodawczynię. G. W. podała, że jest osobą bezdomną, a jako miejsce swoich noclegów wskazała m.in. piwnice w budynku przy ul. [...]w [...]. Zarządca tejże nieruchomości udzielił informacji, że nie posiada wiedzy, by w korytarzu piwnicznym na klatce II zamieszkiwała kobieta. Ponadto wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia weryfikacji złożonego wniosku, tj. nie podała aktualnego miejsca zamieszkania oraz zaświadczenia z ZUS o wysokości uzyskanej emerytury w wymaganym okresie. Biorąc powyższe pod uwagę Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała sprawę negatywnie wskazując, że wnioskodawczyni nie spełniła kryteriów obowiązującej uchwały.
Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...]poinformował G. W., że jej wniosek o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] nie zyskał akceptacji Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy [...], a następnie Zarząd Dzielny [...] na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2018 r. podjął uchwałę nr [...] o nie zakwalifikowaniu i nieumieszczeniu G. W. na liście osób oczekujących na najem lokalu.
W dniu [...] grudnia 2018 r. G. W. złożyła pismo do Zastępcy Burmistrza,
w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem uchwały nr [...]i wniosła o jej zmianę, podając, że jest osobą niepełnosprawną oraz bezdomną.
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., wydaną na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 24 ust. 1 w związku z § 12, § 22 ust. 2 oraz § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 3937, z późn. zm.), podtrzymał rozstrzygnięcie zawarte w uchwale nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie wniosku G. W. o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] oraz stwierdził, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
G.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie.
Skarżąca wskazała, że jest osobą niepełnosprawną, samotną, schorowaną oraz bezdomną. Wyjaśniła, że nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu mieszkalnego. W związku z tym nocuje w różnych miejscach takich jak, np. klatki schodowe, piwnice. Skarżąca podniosła, że została bezpodstawnie zobowiązana do zapłaty długu z tytułu zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie oświadczenia najemcy, które zostało sporządzone bez jej zgody. Ponadto w jej ocenie zadłużenie lokalowe uległo przedawnieniu.
Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w jej uzasadnieniu. Ponadto zaznaczył, że nie potwierdzono, aby skarżąca przebywała we wskazywanych przez nią miejscach pobytu. Organ wyjaśnił, że skarżąca jest odpowiedzialna za zadłużenie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie art. 6881 k.c. jako, że była osobą stale zamieszkującą przedmiotowy lokal wraz z najemcą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Regulacja zawarta w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150, z późn. zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 K.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] listopada 2018 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie wyraził zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie skarżącej na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. W podstawie prawnej powołanej uchwały organ powołał § 24 ust. 1 w zw. z § 12, § 22 ust. 2 oraz § 22 ust. 5, uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.
Na podstawie § 12 powołanej uchwały, umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku.
Przepis § 4 pkt 1 tej uchwały stanowi, iż lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Postanowień § 4 pkt 1 uchwały nie stosuje się m.in. do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej m.in. istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela (§ 5 ust. 2 pkt 3 lit. c).
Natomiast zgodnie z § 22 ust. 1 powołanej uchwały, który określa tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu (...) wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy.
Przy rozpatrywaniu wniosków w myśl § 22 ust. 2 należy poddać wnikliwej analizie: 1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy, 2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, 3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu, niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1, 4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo, 5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31: a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy oraz osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkiwania wnioskodawcy w tych lokalach.
Zgodnie z treścią § 22 ust. 3 uchwały, burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania. Wnioski, o których mowa w ust. 1, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza dzielnicy pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji do zaopiniowania (ust. 4). Odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku (ust. 5).
Wynikający z § 22 ust. 2 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisu prawa.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, podstawą odmowy zakwalifikowania G. W. na liście były okoliczności tego rodzaju, że skarżąca nie podała aktualnego miejsca zamieszkania, nie przedstawiła zaświadczenia z ZUS dotyczącego wysokości emerytury w wymaganym okresie oraz jest współodpowiedzialna za zadłużenie czynszowe powstałe w lokalu przy ul. [...].
Odnosząc się do wyżej przywołanych okoliczności stanowiących podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżącej na liście, Sąd zauważa, iż organ błędnie przyjął, że skarżąca nie podała aktualnego miejsca zamieszkania. W ocenie Sądu stanowisko organu, iż skarżąca nie przedstawiła organowi warunków mieszkaniowych w poprzednich miejscach zamieszkania, a tym samym należało odmówić zakwalifikowania wniosku
w myśl § 22 ust. 5 uchwały, jest nieprawidłowe, ponieważ skarżąca jako osoba bezdomna przebywa w różnych miejscach m.in. na klatkach schodowych oraz w piwnicach różnorakich budynków. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] uznawał skarżącą za osobę bezdomną oraz przyznawał skarżącej z tego powodu różnego typu pomoc. Ponadto z wydruku
z Systemu Ewidencji Ludności znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej wynika, iż skarżąca aktualnie nie jest zameldowana na pobyt stały w żadnym miejscu.
W judykaturze zauważa się, iż "to, że skarżąca stara się uniknąć bezdomności, czy też "pomieszkiwania u znajomych" i próbuje samodzielnie znaleźć jakiekolwiek lokum aby w ten sposób - choćby na krótki okres - zabezpieczyć swe potrzeby mieszkaniowe, nie oznacza, że ma faktycznie "miejsce zamieszkania", z którego - jak wskazał organ - "ubiega się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]" (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 683/17). Natomiast w myśl art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.) określenie "osoba bezdomna" oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów
o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W związku z tym podanie aktualnego adresu zamieszkania przez skarżącą jest w tej sytuacji niemożliwe, bowiem jak w wynika z akt sprawy skarżąca nie posiada stałego miejsca pobytu. Tak też przyjął NSA w wyroku z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 358/18.
Zasadnie organ stwierdził, iż skarżąca jako osoba zamieszkująca
wraz z najemcą w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] stała się odpowiedzialna za powstałe w tym czasie zadłużenie czynszowe w wysokości 82.330,57 zł, albowiem Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] w dniu [...] listopada
2016 r. oddalił powództwo G. W. o ustalenie, iż nie jest dłużnikiem [...] z tytułu zaległego czynszu najmu oraz innych opłat związanych z korzystaniem przez skarżącą z ww. lokalu. W świetle tych okoliczności, nie budzi wątpliwości,
iż skarżąca mieszkała w przedmiotowym lokalu oraz jest współodpowiedzialna za powstałe zadłużenie czynszowe. Jednakże Zarząd Dzielnicy [...] nie uwzględnił, iż niewywiązywanie się przez skarżącą z obowiązków najemcy (zaległości czynszowych i opłat) miało miejsce 8 lat przed złożeniem ostatniego wniosku o najem lokalu socjalnego. Jak wynika bowiem z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 165/17, nakaz zapłaty wraz z klauzulą wykonalności z dnia [...] lipca 2009 r. Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] wydał wobec skarżącej w dniu [...] marca 2009 r. Nadto wobec skarżącej został wydany wyrok eksmisyjny z ww. lokalu w dniu [...] grudnia 2009 r. Organ nie wziął pod uwagę znacznej cezury czasowej pomiędzy uchybieniem przez skarżącą obowiązkom najemcy a jej sytuacją w czasie rozpatrywania wniosku. Już w samej powołanej uchwale z dnia 9 lipca 2009 r. prawodawca wprowadził ograniczenia czasowe w ocenie sytuacji mieszkaniowej wnioskodawcy, albowiem w § 22 ust. 2 pkt 4 nakazał badać rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu. Z tego też powodu trudno zaakceptować pogląd, iż racjonalny prawodawca wprowadził ograniczenia czasowe do badania sposobu rozporządzania przez wnioskodawcę prawem do lokalu, a nie wprowadził tego ograniczenia do innych aspektów oceny korzystania z lokalu mieszkalnego, w tym dotyczących realizacji obowiązków najemcy. Przyjęcie przeciwnego twierdzenia, jak to ma miejsce w przypadku skarżącej, prowadziłoby do pozbawienia wnioskodawcy na wiele lat prawa do lokalu socjalnego. Wyeliminowanie osób, które nie realizowały obowiązków najemcy w "odległej przeszłości" z grona obywateli, którym przysługuje pomoc mieszkaniowa, powodowałoby skazywanie ich na bezdomność, co pozostaje w sprzeczności z art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl tego przepisu władze publiczne zobligowane są do prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, a w szczególności zobowiązane są do przeciwdziałania bezdomności, wspierania rozwoju budownictwa socjalnego oraz popierania działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania.
W ocenie Sądu nie stanowi też podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej okoliczność, iż skarżąca nie dostarczyła zaświadczenia z ZUS o wysokości uzyskiwanego świadczenia emerytalnego w sytuacji, gdy organ uzyskał z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...], na podstawie § 22 ust. 3 powołanej uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., wyczerpującą informację o sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni. Podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku może stanowić odmowa złożenia dokumentów uniemożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w § 22 ust. 2. Tymczasem w badanym przypadku takową analizę można było przeprowadzić na podstawie informacji uzyskanych z OPS.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż Zarząd Dzielnicy [...] w niniejszej sprawie nie wykazał ziszczenia przesłanek z § 22 ust. 5 powołanej uchwały, uzasadniających fakultatywną odmowę zakwalifikowania wniosku. Z analizy akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, iż organ poddaje w wątpliwość twierdzenia skarżącej o zamieszkiwaniu w miejscach przez nią wskazanych. W świetle § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. potwierdzenie nieprawdy w oświadczeniach wnioskodawcy może stanowić podstawę do odmowy zakwalifikowania wniosku. Jednakże przekonywujących dowodów podważających oświadczenia skarżącej w kwestii jej sytuacji mieszkaniowej organ nie przedstawił.
Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa, a także z naruszeniem zasad dobrej praktyki administracyjnej. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całości materiału dowodowego. Organ błędnie przyjął, iż w ustalonym stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do fakultatywnej odmowy uwzględnienia wniosku na podstawie § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej uchwały.
Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobu [...].
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI