II SA/Wa 310/11
Podsumowanie
WSA uchylił decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego osobie porażonej piorunem, uznając, że organ nie rozpatrzył należycie nadzwyczajnego zdarzenia losowego.
Skarżący, J.W., porażony piorunem podczas studiów, doznał całkowitej niezdolności do pracy i znacznego stopnia niepełnosprawności. Zwrócił się o przyznanie świadczenia specjalnego, argumentując nadzwyczajnym zdarzeniem losowym, a nie zasługami. Prezes Rady Ministrów odmówił, skupiając się na braku zasług i dobrej sytuacji materialnej rodziny. WSA uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nie rozpatrzył należycie kluczowej okoliczności nadzwyczajnego zdarzenia losowego.
Sprawa dotyczyła skargi J.W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego. J.W. został porażony piorunem podczas studiów, co spowodowało całkowitą niezdolność do pracy i znaczny stopień niepełnosprawności. Wnioskodawca nie posiadał okresów składkowych ani nie spełniał warunków do renty socjalnej, a jego obecny stan zdrowia uniemożliwiał podjęcie pracy. Wniosek o świadczenie specjalne opierał na nadzwyczajnym zdarzeniu losowym. Prezes Rady Ministrów odmówił, argumentując brakiem wybitnych zasług dla kraju oraz wystarczającą sytuacją materialną rodziny, jednocześnie nie odnosząc się bezpośrednio do kwestii zdarzenia losowego jako podstawy do przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Sąd podkreślił, że przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, choć uznaniowe, nie może być dowolne. Organ powinien indywidualnie ocenić przypadek skarżącego pod kątem nadzwyczajnego zdarzenia losowego, a nie skupiać się wyłącznie na braku zasług czy sytuacji materialnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na pominięcie przez organ kluczowej okoliczności zdarzenia losowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, nadzwyczajne zdarzenie losowe może być podstawą do przyznania świadczenia specjalnego, a organ powinien indywidualnie ocenić ten przypadek, zamiast skupiać się wyłącznie na braku zasług czy sytuacji materialnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie rozpatrzył należycie kluczowej okoliczności nadzwyczajnego zdarzenia losowego, które było podstawą wniosku skarżącego. Przyznanie świadczenia specjalnego, choć uznaniowe, wymaga indywidualnej oceny i nie może być dowolne. Organ powinien ocenić, czy przypadek skarżącego kwalifikuje się jako 'szczególnie uzasadniony' ze względu na zdarzenie losowe, a nie pomijać tę kwestię na rzecz analizy zasług czy sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.e.r. FUS art. 82 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenie specjalne może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Może być przyznane osobom legitymującym się wybitnymi zasługami lub w przypadku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Sytuacja bytowa jest brana pod uwagę, ale nie jest jedynym kryterium.
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 83
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej decyzji, wyjaśnienie stanu faktycznego oraz prawnego, a także powody, dla których organ odmówił uwzględnienia dowodów wnioskowanych przez stronę.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest załatwić sprawę, niezwłocznie i w sposób uporządkowany, przy użyciu środków niezbędnych do jej załatwienia.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć dowody.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa.
Konstytucja RP art. 33 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawna dziecka.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie rozpatrzył należycie nadzwyczajnego zdarzenia losowego jako podstawy wniosku. Organ naruszył przepisy k.p.a. poprzez uniemożliwienie czynnego udziału strony i powierzchowną analizę sprawy.
Odrzucone argumenty
Brak wybitnych zasług dla kraju. Dobra sytuacja materialna rodziny wnioskodawcy. Świadczenia specjalne nie są świadczeniami socjalnymi ani odszkodowawczymi.
Godne uwagi sformułowania
szczególnie uzasadniony przypadek nadzwyczajne, wyjątkowe zdarzenie losowe wybitne i niepowtarzalne zasługi uznaniowość nie oznacza dowolności indywidualizując zasługi konkretnego człowieka, czy też oceniając zdarzenia losowe, jakich tenże człowiek doświadczył, należy odnosić je do kontekstu jego osobistej sytuacji, nie można natomiast czynić tego w wymiarze globalnym (powszechnym).
Skład orzekający
Ewa Marcinkowska
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Pisula-Dąbrowska
członek
Olga Żurawska-Matusiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadniony przypadek' w kontekście świadczeń specjalnych, znaczenie indywidualnej oceny zdarzeń losowych, obowiązki organu w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji art. 82 ust. 1 ustawy o FUS. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście organów administracji do nadzwyczajnych zdarzeń losowych i jak sądowa kontrola może korygować błędy proceduralne, nawet w sprawach uznaniowych.
“Porażenie piorunem nie wystarczyło do świadczenia specjalnego? Sąd administracyjny przywrócił sprawiedliwość.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Wa 310/11 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2011-05-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-02-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Pisula-Dąbrowska Olga Żurawska-Matusiak Symbol z opisem 650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I OSK 1319/11 - Wyrok NSA z 2011-11-30 Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227 art. 82 ust. 1 Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 124 art. 7 art. 77 par. 1 art. 80 art. 107 par. 3 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Uzasadnienie Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] o odmowie przyznania J.W. świadczenia specjalnego. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: J.W. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2010 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2002 r. wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. Doznał uszkodzenia mózgu, szczególnie w obrębie płatów czołowych. Przeszedł śmierć kliniczną oraz blisko trzyletni brak kontaktu ze światem zewnętrznym. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2009 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2013 r. Posiada też orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] grudnia 2007 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, ważne do dnia [...] grudnia 2012 r. Zgodnie z jego treścią, jest niezdolny do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest pod stałą opieką psychologiczną od dnia [...] października 2009 r., uczestniczy też w rehabilitacji neuropsychologicznej. Wnioskodawca poinformował, że wcześniej ubiegał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej, renty w drodze wyjątku. Wszystkie decyzje okazały się dla niego niekorzystne, gdyż wcześniej nie był zatrudniony ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi, ponadto nie spełniał warunku braku niezbędnych środków utrzymania, która to przesłanka brana jest pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o FUS. W ocenie wnioskodawcy decyzje powyższe były dla niego krzywdzące, gdyż nigdy nie miał przerw w nauce, nie zmieniał kierunku studiów i nie powtarzał roku. Podczas studiów nie pracował zawodowo, a jedynie czasami dorywczo na podstawie umowy zlecenia oraz umowy o dzieło, osiągając nieznaczne dochody. W chwili obecnej źródłem jego dochodu jest zasiłek stały z pomocy społecznej w L. w wysokości 324,00 zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł netto. Zasiłek stały został przyznany do dnia [...] grudnia 2012 r. tj. do dnia ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W oparciu o informacje uzyskane w toku postępowania z Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego w L. ustalono, że J.W. zamieszkuje wspólnie z rodzicami i dwójką rodzeństwa, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina zajmuje 4 – pokojowe mieszkanie w bloku. Wnioskodawca nie ponosi kosztów związanych z opłatami mieszkaniowymi, otrzymuje także od rodziców pomoc rzeczową w formie posiłków i leków. Rodzice nie zadeklarowali jednak pomocy finansowej na rzecz syna. W ocenie matki wnioskodawcy, pomimo złego stanu zdrowia, jest on zdolny do samoobsługi, samodzielnie korzysta z komunikacji miejskiej. Pozostaje pod stałą opieką lekarza psychiatry. Obecnie uczęszcza na terapię neuropsychologiczną, której koszty pokrywa we własnym zakresie. Koszt terapii wynosi ok. 280,00 zł miesięcznie, natomiast koszty związane z zakupem leków to miesięcznie ok. 50,00 zł. Wnioskodawca objęty jest pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. od 2003 r. Poza przysługującym zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym w 2010 r. otrzymał wsparcie doraźne w postaci zasiłków celowych: w kwietniu w kwocie 150,00 zł na dofinansowanie do kosztów leczenia oraz w czerwcu również w kwocie 150,00 zł na zakup posiłku lub żywności. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił J.W. przyznania świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść art. 82 ust. 1 ww. ustawy organ wyjaśnił, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np.: zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Wskazał ponadto, że brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. W ocenie organu okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania J.W. świadczenia specjalnego. Od powyższej decyzji J.W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa. Podkreślił, że podstawą jego wniosku było nadzwyczajne zdarzenie losowe, które go dotknęło tj. porażenie piorunem, a nie jego zasługi dla kraju. We wniosku podniósł, iż własne nawet minimalne dochody stanowiłyby rodzaj środka terapeutycznego pozwalającego uwierzyć mu, iż mimo znacznego stopnia niepełnosprawności jest traktowany jako pełnoprawny obywatel Państwa Polskiego. Prezes Rady Ministrów, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Zgodnie zaś z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby bowiem świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu powyższego przepisu. W ocenie organu, zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania J.W. renty specjalnej. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są bowiem przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno – bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak nie występuje. Organ podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub gdy wysokość świadczeń nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Nie stanowią również żadnego odszkodowania, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, czy cierpienia. Prezes Rady Ministrów nie ustala uprawnień obywateli do określonych świadczeń społecznych oraz wysokości tych świadczeń, nie jest również arbitrem sporów w tej dziedzinie. Świadczenia specjalne przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Uznanie argumentów wnioskodawcy sprawiłoby zaś, że każda osoba, która ma trudną sytuację zdrowotną, ma bezsporne prawo do otrzymania takiego świadczenia specjalnego. Przywilej takiego wsparcia ze strony państwa jest natomiast przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione w kraju, a taka okoliczność w przedmiotowej sprawie nie występuje. Organ podkreślił też, iż na postawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że wnioskodawca posiada dochód, na który składa się zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wspiera wnioskodawcę, przyznając mu zasiłki celowe. Zaznaczył też, że rodzina wnioskodawcy znajduje się w bardzo dobrej sytuacji finansowej. Dostrzegając zatem szczególny charakter wydarzenia losowego, trudno stwierdzić, by podstawowe potrzeby socjalno – bytowe wnioskodawcy nie były zaspokojone, co jednoznacznie potwierdziło przeprowadzone postępowanie. Faktyczny dochód przypadający na osobę w rodzinie wnioskodawcy wielokrotnie przekracza bowiem kwotę kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o pomocy społecznej, uprawniającego do udzielenia pomocy. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.W. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – poprzez rażąco nieprawidłową interpretację tego przepisu, a także przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 8, 11, 12 oraz 75 kpa – poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi urzędnicy państwowi kierowali się przy rozpatrywaniu sprawy oraz poprzez opieszałą, a przede wszystkim powierzchowną działalność, ograniczającą zaufanie obywatela do organów Państwa. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że zwrócił się do Premiera z prośbą o przyznanie świadczenia specjalnego tylko dlatego, że zawiodły go wcześniejsze, wieloletnie, kolejne starania o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, rentę socjalną oraz o rentę w trybie szczególnym, przyznawaną przez Prezesa ZUS. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez organ w uzasadnieniu decyzji, skarżący postawił pytanie retoryczne, jakie zasługi dla kraju, a przy tym zasługi wybitne i niepowtarzalne, mógł mieć jako dwudziestokilkuletni student. Wskazał na lukę legislacyjną w polskim prawodawstwie, która polega na braku uregulowania prawnego i zabezpieczenia społecznego osób, które mają wydłużony okres nieskładkowy z powodu wydłużonego czasu nauki, przy równoczesnym braku okresów składkowych – w sytuacji zaistnienia niezdolności do pracy, co stanowi rażącą sprzeczność z postanowieniami art. 32 w zw. z art. 33 ust. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślił, że w jego konkretnej sprawie, wnikliwego rozpatrzenia wymagał "przypadek zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych". Tymczasem, ten właśnie, najbardziej istotny wątek, został w uzasadnieniu odmownej decyzji całkowicie pominięty. Tak, jak gdyby bezpośrednie uderzenie pioruna w głowę (przy bezchmurnym niebie) było zjawiskiem zbyt mało nadzwyczajnym i wyjątkowym oraz zbyt powszechnym. Ten aspekt sprawy stanowił zaś podstawę jego odwołania od niekorzystnej decyzji, która w wyniku ponownego rozpatrzenia została podtrzymana przez organ. W uzasadnieniu decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, jakkolwiek obszernym, nadal pominięta została kwestia zaistnienia w jego przypadku nadzwyczajnego zdarzenia losowego, natomiast organ skupił się na kwestii nieposiadania przez niego wybitnych zasług dla kraju, a także silnie uwydatniono fakt uzyskiwania przez jego rodziców stosunkowo wysokich dochodów. Poza kręgiem zainteresowania organu pozostały natomiast kwestie takie jak: wiek rodziców, stan ich zdrowia, wydatki ponoszone na leczenie i leki, zobowiązania wobec innych członków rodziny (m. in. całkowite pokrywanie kosztów opieki nad prawie 89 – letnią babcią), obciążenia kredytowe itp. Tymczasem, te właśnie elementy decydują o faktycznym standardzie życia i możliwościach finansowych jego rodziny. Skarżący podkreślił, że w jego przypadku nie chodzi o trudną sytuację zdrowotną jako taką, ale o to z jakiej przyczyny w tej sytuacji się znalazł. Przyczyną tą było zaś nadzwyczajne i wyjątkowe zdarzenie losowe. Ponownie podniósł, że nie jest jego głównym celem obciążanie "odrębnego budżetu państwa", ale uzyskanie własnego, bodaj minimalnego dochodu, który chociaż w części zrekompensuje mu krzywdy przyniesione przez los, a także przez ludzi, którzy znajdując oparcie w poważnych brakach legislacyjnych, odmawiają mu prawa do zagwarantowanego konstytucyjnie zabezpieczenia społecznego. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie stwierdził, że w niniejszej sprawie okoliczności sprawy nie wskazują, że mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Świadczenia przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie są świadczeniami o charakterze socjalnym, przyznawanymi jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej skarżącego. Świadczenia te nie są też świadczeniami zastępczymi, w przypadku, gdy inne organy nie uwzględniają wniosków skarżącego. Świadczenia te dotyczą szczególnie uzasadnionych przypadków. Uznanie częściowej niepełnosprawności, za szczególnie uzasadniony przypadek prowadziłoby zaś do konieczności oparcia tego świadczenia na zasadzie powszechności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Jak podkreślił organ w uzasadnieniu decyzji, przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie zaś z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Należy zgodzić się z organem, że świadczenie, o którym mowa w przepisie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ma charakter wyjątkowy, a jego przyznanie pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość ta nie oznacza jednak dowolności. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w powołanej wyżej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z jej art. 124 – przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia zatem organu od oceny stanu faktycznego sprawy przy zastosowaniu dopuszczalnych reguł wykładni prawa. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy przepis prawa posługuje się pojęciem niedookreślonym, nieostrym, nieposiadającym jednoznacznej definicji. Takim pojęciem jest zaś niewątpliwie "szczególnie uzasadniony przypadek". Świadczenie specjalne może być przyznane, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznawania tego rodzaju świadczeń. Przepis art. 82 ust. 1 ww. ustawy nie określa jakiego rodzaju mają być to przypadki. Okoliczności, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, muszą być zatem oceniane indywidualnie, w skali danej sprawy i tylko w takim wymiarze winny być rozpoznawane. Zatem indywidualizując zasługi konkretnego człowieka, czy też oceniając zdarzenia losowe, jakich tenże człowiek doświadczył, należy odnosić je do kontekstu jego osobistej sytuacji, nie można natomiast czynić tego w wymiarze globalnym (powszechnym). Dotychczasowa praktyka organu w sprawach świadczeń specjalnych potwierdza, że przyznawane są one nie tylko osobom legitymującym się wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, ale także osobom będącym ofiarami nadzwyczajnych zdarzeń losowych, jak np. rodzinom ofiar wypadku górniczego w Kopalni Halemba, dzieciom ofiar zawalenia się hali targowej na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich, czy też poszkodowanym w wypadku polskiego autokaru pod Grenoble we Francji. Skarżący swojego wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego, co wyraźnie podkreślił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie uzasadniał swoimi zasługami, czy też osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, lecz wskazał w nim na nadzwyczajne zdarzenie losowe, któremu uległ w dniu [...] sierpnia 2002 r. W tym dniu skarżący, wracając ze spotkania konsultacyjnego dotyczącego pracy magisterskiej, przy bezchmurnym niebie i upalnej pogodzie został porażony piorunem. W wyniku tego zdarzenia, mając 26 lat i będąc na ostatnim roku studiów, stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy, o znacznym stopniu niepełnosprawności. W czasie studiów skarżący nie pracował zawodowo ani nie podejmował innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, dlatego też nie spełnia warunków ustawowych do otrzymania jakiegokolwiek świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie spełnia też warunków do otrzymania renty socjalnej, gdyż w dacie zdarzenia miał ukończone 25 lat. Obecny stan zdrowia nie pozwala mu z kolei na podjęcie zatrudnienia, a tym samym "wypracowanie" na przyszłość prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie wiadomo też, czy kiedykolwiek w przyszłości będzie w stanie podjąć pracę zawodową. Dlatego też organ, mając na względzie powyższe okoliczności, powinien rozważyć przypadek skarżącego, czy można go zakwalifikować w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego. Organ tego jednak nie uczynił skupiając się w decyzji na kwestiach, które nie były podstawą wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego, pomijając natomiast okoliczności zdarzenia losowego, któremu uległ skarżący oraz wpływu tego zdarzenia na jego dalsze życie oraz obecną sytuację. Tym samym organ w żaden sposób nie ustosunkował się do podnoszonego przez skarżącego, od momentu wszczęcia postępowania, faktu wystąpienia w jego przypadku szczególnego zdarzenia losowego, a w dalszej konsekwencji, odstąpił od oceny tej okoliczności jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. Tego rodzaju rozważania organ zastąpił natomiast rozważaniami na temat braku po stronie skarżącego szczególnych zasług dla kraju oraz analizą sytuacji materialnej jego rodziny, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji nie odnosi się do indywidualnych okoliczności niniejszej sprawy, a motywy przytoczone przez organ administracji nie uzasadniają w dostateczny sposób podjętego rozstrzygnięcia, co daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności działania w ramach uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę