II SA/Wa 130/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-06-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
ustawa zaopatrzeniowafunkcjonariuszePolicjaSłużba Bezpieczeństwaprzesłankikrótkotrwała służbawykładnia prawauznanie administracyjnekontrola sądowa

WSA w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza Policji na decyzję Ministra SWiA odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, uznając, że okres służby w SB nie był "krótkotrwały" i obie przesłanki z art. 8a ustawy muszą być spełnione łącznie.

Skarżący, funkcjonariusz Policji z długim stażem, domagał się wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, powołując się na krótki okres służby w SB przed 1990 r. oraz rzetelną służbę po tej dacie. Minister odmówił, uznając okres służby w SB za zbyt długi i podkreślając, że obie przesłanki z art. 8a ustawy muszą być spełnione łącznie. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra co do interpretacji pojęcia "krótkotrwałości" oraz konieczności łącznego spełnienia przesłanek.

Przedmiotem kontroli WSA w Warszawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiająca M. P. wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, 22a, 24a). Skarżący, funkcjonariusz Policji, rozpoczął służbę w 1990 r., a wcześniej, w latach 1984-1990, pełnił służbę w Służbie Bezpieczeństwa (SB). Wniosek o wyłączenie stosowania przepisów opierał na art. 8a ustawy, który przewiduje taką możliwość w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 12 września 1989 r., zwłaszcza z narażeniem życia lub zdrowia. Minister odmówił, uznając, że okres służby w SB (6 lat, 1 miesiąc i 15 dni) nie jest "krótkotrwały", mimo że nie kwestionował rzetelności służby po 1989 r. Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 8a, twierdząc, że wystarczy spełnienie jednej przesłanki, a okres służby w SB należy uznać za krótkotrwały. WSA w Warszawie oddalił skargę. Sąd potwierdził, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, a okres 6 lat służby w SB nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu językowym i celowościowym przepisu. Sąd analizował prace legislacyjne nad przepisem, wskazując, że wolą ustawodawcy było literalne rozumienie pojęć i uznaniowe stosowanie przepisu w wyjątkowych przypadkach. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, okres ten nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu językowym i celowościowym przepisu, który wymaga służby "niedługiej" lub "epizodycznej".

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do wykładni językowej i celowościowej przepisu, analizując prace legislacyjne. Uznał, że "krótkotrwałość" oznacza służbę trwającą krótki czas, a 6 lat nie spełnia tego kryterium. Analiza prac legislacyjnych potwierdziła wolę ustawodawcy literalnego rozumienia pojęć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Przepis ten wprowadza dwie przesłanki (krótkotrwała służba przed 31.07.1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań po 12.09.1989 r.), które muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a, 24a w szczególnie uzasadnionych przypadkach. "Krótkotrwałość" służby należy rozumieć jako służbę "niedługą" lub "epizodyczną".

Pomocnicze

ustawa zaopatrzeniowa art. 13b

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Określa służbę na rzecz totalitarnego państwa, do której stosuje się art. 8a.

ustawa zaopatrzeniowa art. 15c

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.

ustawa zaopatrzeniowa art. 22a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.

ustawa zaopatrzeniowa art. 24a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Przepis, którego stosowanie może być wyłączone na mocy art. 8a.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutek oddalenia skargi.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań niezbędnych do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Konstytucja RP art. 10

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada trójpodziału władzy.

Konstytucja RP art. 95 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rola Sejmu i Senatu w procesie legislacyjnym.

Konstytucja RP art. 188 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres służby w SB trwający 6 lat, 1 miesiąc i 15 dni nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej (krótkotrwała służba przed 31.07.1990 r. ORAZ rzetelna służba po 12.09.1989 r.) muszą być spełnione łącznie. Wykładnia językowa i celowościowa przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej potwierdza konieczność łącznego spełnienia przesłanek.

Odrzucone argumenty

Okres służby w SB trwający 6 lat, 1 miesiąc i 15 dni jest "krótkotrwały", zwłaszcza w porównaniu do okresu służby po 1989 r. Wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej do wyłączenia stosowania przepisów.

Godne uwagi sformułowania

"krótkotrwałość" należy rozumieć jako synonim takich pojęć, jak: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". "Wolą ustawodawcy było literalne rozumienie zawartych w nim pojęć nieostrych, a nadto uznaniowe stosowanie przepisu w wyjątkowych przypadkach nakierowanych na funkcjonariuszy, którzy z uwagi na służbę pełnioną po dniu 12 września 1989 r., wykazali się łącznym spełnieniem obu przesłanek wskazanych w tym przepisie." "nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem".

Skład orzekający

Piotr Borowiecki

przewodniczący

Iwona Maciejuk

członek

Konrad Łukaszewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"krótkotrwałej służby\" w kontekście przepisów dotyczących funkcjonariuszy służb PRL oraz zasada łącznego spełniania przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę zarówno w SB, jak i w Policji po 1989 r. Interpretacja pojęcia "krótkotrwałości" może być przedmiotem dalszych sporów w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy "deubekizacji" i interpretacji przepisów dotyczących byłych funkcjonariuszy SB, co jest tematem budzącym społeczne emocje i zainteresowanie. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów prawnych.

Czy 6 lat służby w SB to "krótkotrwałość"? Sąd Administracyjny rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 130/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-06-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Konrad Łukaszewicz /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1737/21 - Wyrok NSA z 2022-12-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c; art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów - oddala skargę -
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] listopada 2018 r. o numerze [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
M. P. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił do Ministra z wnioskiem o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą zaopatrzeniową").
W uzasadnieniu wniosku przedstawił przebieg swojej służby w Policji, którą rozpoczął w czerwcu 1990 r. Wskazał przy tym, iż był wielokrotnie nagradzany, nigdy nie karano go dyscyplinarnie ani sądownie, zaś za rzetelną służbę został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Srebrną Odznaką Zasłużonego Policjanta. Skarżący podkreślił, że podczas swojej krótkiej służby w Służbie Bezpieczeństwa nie pełnił żadnych kierowniczych funkcji, nie działał również na szkodę wolności Narodu Polskiego, bądź na rzecz obcego państwa. W jego ocenie, z uwagi na krótkotrwałą służbę w organach SB, a także rzetelne pełnienie służby w Policji, w tym z poświęceniem swojego życia i zdrowia, jego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż całkowity okres służby Skarżącego wynosi 22 lata i 5 miesięcy. Jak wynika natomiast z informacji IPN z dnia [...] maja 2017 r. Skarżący – w okresie od dnia [...] maja 1984 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. – pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi 6 lat, 1 miesiąc i 15 dni.
Organ wskazał następnie, iż warunkiem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku polegającego na łącznym spełnienie dwóch warunków, tj. krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Minister podniósł przy tym, iż jego obowiązkiem była weryfikacja tych przesłanek w sposób indywidualny w odniesieniu do wniosku Skarżącego. W tym celu organ dokonał w pierwszej kolejności wykładni pojęć "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań", "szczególnie z narażeniem życia" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Zdaniem Ministra, w odniesieniu do Skarżącego nie została spełniona przesłanka "krótkotrwałości" pełnionej służby, bowiem okres 6 lat, 1 miesiąca i 15 dni (czyli 27% całkowitego okresu służby), zarówno w ujęciu bezwzględnym (tj. jeżeli chodzi o jego długość), jak i w ujęciu proporcjonalnym – w stosunku do całego okresu służby – nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Jednocześnie Minister podniósł, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w tym z narażeniem zdrowia i życia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2018 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że obie przesłanki wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie:
2) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.").
Rozwijając zarzuty w obszernym uzasadnieniu, Skarżący wyraził pogląd, iż do wydania pozytywnej decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Wskazuje na to użycie przez ustawodawcę spójnika "oraz", a nie spójnika "i", który występuje w tekstach prawnych nie tylko w znaczeniu koniunkcyjnym, ale i enumeracyjnym. Zdaniem Skarżącego, nadawanie spójnikowi "oraz" znaczenia koniunkcyjnego prowadzi do wypowiedzi zbudowanej wbrew powszechnie przyjętym regułom składni języka polskiego. Ponadto Skarżący podniósł, iż za przyjęciem krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. przemawia również to, że okres służby po tej dacie jest okresem dłuższym, w tym również w ujęciu procentowym w stosunku do całego okresu służby. W jego ocenie, pojęcie "krótkotrwałości" zostało ocenione w sposób subiektywny przez osobę rozpatrującą wniosek i nie wyjaśniono przy tym, dlaczego organ przyjął takie kryterium oceny krótkotrwałości
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę decyzji Ministra stanowił przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż przywołany przepis wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie daje organowi możliwość wydania decyzji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jednolicie przyjmuje się również, iż decyzja taka będzie miała charakter uznaniowy, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę określeniem "może wyłączyć".
Wskazać więc należy, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, czy nie nosi cech dowolności, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy.
Jak wynika z ustalonego przez Ministra stanu faktycznego niniejszej sprawy, Skarżący pełnił – przez 22 lata i 5 miesięcy – służbę w resorcie spraw wewnętrznych. Jednocześnie, na podstawie informacji IPN z dnia [...] maja 2017 r., Minister ustalił, iż w okresie od dnia [...] maja 1984 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi 6 lat, 1 miesiąc i 15 dni.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, iż Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, której nie można uznać za krótkotrwałą. Trzeba przy tym odnotować, iż Minister nie kwestionował, że Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., w tym z narażeniem zdrowia i życia. Niemniej jednak, obie przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą być spełnione łącznie.
Z kolei zdaniem Skarżącego, do wydania pozytywnej decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Niezależnie od tego, okres służby Skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. należy uznać za "krótkotrwały" z uwagi na to, że okres służby po tej dacie był okresem dłuższym.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało to, że Skarżący pełnił w okresie od dnia [...] maja 1984 r. do dnia [...] czerwca 1990 r. służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Niezależnie od tego, iż okoliczność ta nie była kwestionowana w skardze, Sąd stwierdza, iż w świetle tego przepisu wystarczające jest wykazanie, że wnioskodawca pełnił służbę w jednej z enumeratywnie wymienionych w nim instytucji czy formacji, która to służba musi być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa i organ nie posiada w tym zakresie żadnej swobody. Godzi się zatem przyjąć, iż wystarczający jest sam fakt pełnienia służby w tych instytucjach i formacjach, natomiast rzeczywisty charakter zadań i obowiązków funkcjonariusza jest obojętny w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. W konsekwencji stwierdzić należało, iż Minister w sposób prawidłowy uznał, że służba Skarżącego w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] stanowiła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, bowiem była służbą w terenowej jednostce organizacyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wypełniającej zadania Służby Bezpieczeństwa (art. 13b ust. 1 pkt 5 lit. c) tiret szóste – Departament [...]).
Sąd nie podziela generalnego stanowiska wywiedzionego w skardze, zgodnie z którym, przesłanki wymienione w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej mają charakter enumeratywny, co powoduje, że wystarczające jest spełnienie jednej z nich. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela jednolite stanowisko prezentowane przez inne składy orzekające tutejszego Sądu, iż przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie daje organowi możliwość wydania decyzji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Regulacja art. 8a ust. 1 jest bowiem jednoznaczna. Jej znaczenie, przy zachowaniu prostych reguł wykładni językowej nie budzi wątpliwości. Nie powstają one także przy zastosowaniu wykładni bardziej złożonych w kontekście jej celowości czy spójności w ramach systemu prawnego. W konsekwencji, użycie na końcu pkt 1 w art. 8a ust. 1, oznaczającego koniunkcję spójnika "oraz" przesądza, że – wobec jednoznacznie wyrażonej woli ustawodawcy – wyjątek przewidziany tym przepisem może dotyczyć wyłącznie osób, które spełniają oba wskazane tam warunki łącznie, zatem wobec osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa krótkotrwale i jednocześnie pełniły służbę po dniu 12 września 1989 r. w sposób rzetelny.
Przechodząc natomiast do rozstrzygnięcia tego, czy służbę Skarżącego w wymiarze 6 lat, 1 miesiąca i 15 dni można uznać za służbę "krótkotrwałą", w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż ustawa zaopatrzeniowa nie definiuje tego nieostrego pojęcia, wprowadzając jedynie przesłankę "krótkotrwałości" w odniesieniu do służby przed dniem 31 lipca 1990 r.
W ocenie Sądu, poszukując właściwego rozumienia dla tego określenia sięgnąć należało w pierwszej kolejności do jego wykładni językowej, co Minister uczynił. Jak wynika bowiem z uzasadnienia do zaskarżonej decyzji, organ przedstawił rezultat przeprowadzonej wykładni, a następnie przyporządkował go do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Zaaprobować przy tym należy wykładnię językową dokonaną w oparciu o słownik wyrazów bliskoznacznych, skoro słownik języka polskiego definiuje omawiany termin wyłącznie jako "trwający krótki czas".
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Ministra, iż pojęcie "krótkotrwałość" należy rozumieć jako synonim takich pojęć, jak: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". W konsekwencji, okres trwający przez 6 lat, 1 miesiąc i 15 dni nie może być uznany za krótkotrwały w ujęciu semantycznym tego pojęcia.
Zdaniem Sądu, niezależnie od prawidłowo dokonanej przez Ministra wykładni językowej, koniecznym jest również odwołanie się do wykładni celowościowej, bowiem bez odniesienia się do woli samego ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jak również powodów (celu) jego wprowadzenia do ustawy nowelizującej, sama tylko wykładnia językowa może nie być w pełni przekonywująca.
Jak wynika z analizy prac komisji sejmowych, propozycja wprowadzenia art. 8a została przedstawiona na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2016 r. i była niejako odpowiedzią na zastrzeżenia podnoszone podczas posiedzenia z dnia [...] grudnia 2016 r., związane z koniecznością wprowadzenia pewnych wyjątków dla funkcjonariuszy, którzy po transformacji ustrojowej nie odeszli ze służby, lecz nadal wykonywali swoje obowiązki, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Wskazać należy na stanowisko Sekretarza stanu w MSWiA J. Z., zawarte na stronie 8 pełnego zapisu przebiegu posiedzenia: Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr 76) oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr [...]) z dnia [...] grudnia 2016 r. – opublikowanego w Biuletynie nr [...] – zgodnie z którym: "poprawka [...] jest odpowiedzią na jeden z wątków dyskusji, która toczyła się w ostatnim czasie w związku z projektem ustawy. Mianowicie usłyszeliśmy cały szereg takich głosów, że ci funkcjonariusze, którzy zostali dopuszczeni do pracy w wolnej Polsce w różnych służbach i którzy w sposób rzetelny pełnili swoje obowiązki, którzy mają swoje zasługi po roku 1990, byli nawet odznaczani, nagradzani, ofiarnie, że tak powiem, wykonywali swoje obowiązki niezależnie od tego, że wcześniej pełnili służbę w organach bezpieczeństwa totalitarnego państwa, powinni być potraktowani inaczej niż reszta". Zaznaczył on przy tym wyraźnie, iż proponowany przepis ma szczególnie wyjątkowy charakter i stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w dotychczasowym art. 8 ustawy zaopatrzeniowej (str. 11 i 15).
Dostrzec również należało, iż już na etapie prac komisji sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest "krótkotrwałość" może napotkać na problemy interpretacyjne (m. in.: poseł [...]– str. 10; poseł [...] – str. 12; posłanka [...] – str. 12-13; posłanka [...] – str. 14). W odpowiedzi na zgłaszane wątpliwości w tym zakresie, sekretarz stanu w MSWIA [...] wskazał, iż: "nie jesteśmy w stanie tych sytuacji w sposób enumeratywny precyzyjnie wymienić, bo gdybyśmy byli w stanie to zrobić, to zrobilibyśmy to. Nikt nie jest w stanie tego zrobić, ale właśnie dla tych osób, które rzeczywiście zasłużyły się potem dobrze, ale jednak miały okres służby niedługi, może epizodyczny – może tak to należałoby określić – w tamtych organach, trzeba przewidzieć właśnie ten wyjątkowy tryb. [...] To musi być na tyle ogólne, ale ukierunkowane, tak jak to jest w przypadku tych dwóch przesłanek, które trzeba spełnić łącznie, żeby zmieściły się wszystkie przypadki godne takiego potraktowania" (str. 16).
Nie bez znaczenia dla ujawnienia rzeczywistej woli projektodawcy, która znalazła tożsamy wyraz w obowiązującym obecnie brzmieniu art. 8a, była zgłoszona przez posła [...] propozycja, by przepis ten zyskał następujące brzmienie: "wyłącza się stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na służbę przed dniem 31 lipca 1990 r., która stanowiła nie więcej niż 20% pełnego okresu służby". Jego zdaniem: "Ta poprawka, po pierwsze, kasuje tę uznaniowość, która jest w poprawce zgłoszonej przez MSWiA i doprecyzowuje, o które osoby chodzi" (str. 19). Przedmiotowa poprawka nie zyskała jednak akceptacji komisji i przepis art. 8a został ostatecznie uchwalony w brzmieniu zawierającym określenie "krótkotrwała służba".
Reasumując powyższe, godzi się zdaniem Sądu przyjąć, iż wolą ustawodawcy, która znalazła swój ostateczny wyraz w uchwalonym brzmieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, było literalne rozumienie zawartych w nim pojęć nieostrych, a nadto uznaniowe stosowanie przepisu w wyjątkowych przypadkach nakierowanych na funkcjonariuszy, którzy z uwagi na służbę pełnioną po dniu 12 września 1989 r., wykazali się łącznym spełnieniem obu przesłanek wskazanych w tym przepisie. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy, iż za "krótkotrwałą" służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. uznać można jedynie służbę "niedługą" czy "epizodyczną" w rozumieniu projektodawcy i ostatecznie prawodawcy (wykładnia autentyczna).
Sąd nie podziela przy tym stanowiska Skarżącego, iż o krótkotrwałości winna decydować przewaga okresu służby pełnionej po 31 lipca 1990 r., gdyż wykładnia taka nie byłaby wykładnią literalną, lecz nieuprawnioną wykładnią rozszerzającą. Nie sposób jest przy tym przyjąć zapatrywania, by każda służba trwająca krócej przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do okresu służby po tej dacie była służbą "krótkotrwałą". Taka interpretacja mogłaby doprowadzić do wykładni ad absurdum, gdzie wystarczyłby jeden dzień przewagi, by uznawać, że spełniona jest przesłanka służby "krótkotrwałej". Z kolei ustalanie tego, jaka przewaga jednego okresu nad drugim mogłaby być przyjmowana za wystarczającą, prowadziłoby do dalszych sporów interpretacyjnych.
W konsekwencji, skoro w stosunku do Skarżącego nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny.
Dodać należy, iż okoliczność spełnienia przez Skarżącego przesłanki wprowadzonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej – rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. – niekwestionowana przez organ, nie mogła ostatecznie doprowadzić do wydania decyzji pozytywnej dla Skarżącego.
Sąd nie stwierdził również by w sprawie naruszono przepisy postępowaniu w stopniu dającym podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jakkolwiek w aktach administracyjnych brak jest informacji, by przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ umożliwił Skarżącemu zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformował go o możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 k.p.a., niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej wpływu istotnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarżący nie został natomiast pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu, o czym świadczą składane przez niego pisma. Zdaniem Sądu organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób kompletny, zaś zaskarżona decyzja nie narusza art. 107 § 3 k.p.a.
Końcowo zasadnym staje się podkreślenie, iż rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola kwestionowanego orzeczenia w świetne regulacji normatywnych. Natomiast ocena zasadności ich przyjęcia przez ustawodawcę wykracza poza kompetencje sądu administracyjnego, który jest obowiązany stosować prawo (wobec zasady trójpodziału podziału władz – art. 10 Konstytucji RP). Jego stanowienie, z uwzględnieniem ram konstytucyjnych, pozostaje w kompetencjach ustawodawcy wyposażonego w demokratyczny mandat od wyborców (art. 10 oraz 95 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji, ocena tego, czy zastosowane rozwiązania są uzasadnione, należy w istocie do prawodawcy, wedle aksjologii większości – wyłonionych w demokratycznych wyborach – parlamentarzystów, o ile mieszczą się one w ramach zakreślonych generalnymi ramami Konstytucji RP. W tym kontekście warto odwołać się raz jeszcze do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej, w którym wskazano, iż: "zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka uznały, iż wprowadzone w ustawie dezubekizacyjnej z 2009 r. rozwiązania są zgodne odpowiednio z Konstytucją RP, jak i z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Rozwiązania wprowadzane obecnie projektowaną ustawą, są co prawda dalej idące, niż te wprowadzone ustawą z 2009 r., jednakże nie naruszają istoty prawa do zabezpieczenia społecznego, natomiast są niezbędne, ażeby wyeliminować dalej istniejące uprzywilejowanie byłych funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa oraz pozostałych po nich osób uprawnionych do rent rodzinnych w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych". Dodać tylko trzeba, iż ocena regulacji w zakresie zgodności z normami konstytucyjnymi należy do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Sąd w tym składzie, nie powziął jednak uzasadnionych wątpliwości, aby skierować doń pytanie, w myśl art. 193 Konstytucji RP.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI