II SA/Wa 3013/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r., która odmawiała wyłączenia stosowania wobec skarżącego, M. B., przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (art. 15c, 22a, 24a u.z.e.f.). Sąd uznał, że Minister naruszył art. 153 P.p.s.a., nie stosując się do wskazań zawartych w dwóch poprzednich prawomocnych wyrokach WSA (II SA/Wa 246/19 i II SA/Wa 224/20). Kluczowym problemem była ocena, czy służba skarżącego w okresie PRL, w tym w Milicji Obywatelskiej i Służbie Bezpieczeństwa, stanowiła "służbę na rzecz totalitarnego państwa" w rozumieniu art. 13b u.z.e.f., a także czy istniał "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na wyłączenie stosowania restrykcyjnych przepisów emerytalnych. Minister w zaskarżonej decyzji stwierdził, że okres służby w Milicji Obywatelskiej (rok, 2 miesiące i 16 dni) był krótkotrwały (4% całości służby) i że skarżący rzetelnie wykonywał obowiązki po 12 września 1989 r. Jednakże, mimo tych ustaleń, odmówił wyłączenia stosowania przepisów, opierając się m.in. na członkostwie skarżącego w ZSMP i PZPR, ukończeniu szkół resortowych oraz służbie w ZOMO i Służbie Bezpieczeństwa. Sąd uznał, że Minister nie wykonał wskazań poprzednich wyroków, które nakazywały szczegółową analizę awansów i odznaczeń skarżącego (np. Brązowego Krzyża Zasługi, Brązowej Odznaki "W Służbie Narodu") jako dowodu na zasługi dla państwa lub obywateli, przekraczające zwykłe obowiązki. Sąd podkreślił, że samo formalne kryterium przynależności do struktur PRL nie jest wystarczające do automatycznego pozbawienia świadczeń, a ocena powinna uwzględniać indywidualne czyny i zaangażowanie w realizację zadań typowych dla państwa totalitarnego. Sąd wskazał, że Minister nie ustosunkował się do konkretnych okoliczności służby skarżącego, nie ocenił przyznanych mu odznaczeń i awansów w sposób zindywidualizowany, a jego argumentacja oparta na przynależności do partii i organizacji młodzieżowych oraz ukończeniu szkół resortowych była zbyt ogólna i nie wykazała bezpośredniego zaangażowania w realizację zadań państwa totalitarnego. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję Ministra, zobowiązując go do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wiążących wskazań sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność zasady związania sądem administracyjnym oceną prawną i wskazaniami sądu (art. 153 P.p.s.a.) przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ administracji. Interpretacja przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, wymagająca indywidualnej oceny zasług i odznaczeń, a nie opierania się wyłącznie na formalnych kryteriach przynależności do struktur PRL. Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji uznaniowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza i jego służby w okresie PRL, a jego zastosowanie wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uznając służbę w okresie PRL za zaangażowanie w system totalitarny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Minister nieprawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów, ponieważ nie zastosował się do wskazań sądu zawartych w poprzednich wyrokach, które nakazywały szczegółową analizę zasług i odznaczeń funkcjonariusza.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Minister naruszył art. 153 P.p.s.a., ignorując wcześniejsze wyroki nakazujące analizę awansów i odznaczeń jako dowodu na "szczególnie uzasadniony przypadek". Samo członkostwo w organizacjach PRL czy ukończenie szkół resortowych nie jest wystarczające do odmowy wyłączenia stosowania przepisów, jeśli nie wykazano bezpośredniego zaangażowania w realizację zadań państwa totalitarnego.
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję uznaniową, musi wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko i rozważyć wszystkie istotne okoliczności sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadnienie decyzji uznaniowej musi zawierać wszechstronną analizę materiału dowodowego i wyczerpująco argumentować stanowisko organu, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzje uznaniowe podlegają szczególnym ograniczeniom ze względu na konstytucyjną ochronę praw jednostki. Organ musi wykazać kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, a argumentacja nie może być dowolna ani sprowadzać się do stwierdzenia "może, to nie musi".
Przepisy (9)
Główne
u.z.e.f. art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis ten stanowi instrument prawny pozwalający ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na wyłączenie stosowania niektórych przepisów ustawy w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", po wszechstronnym zbadaniu sprawy funkcjonariusza.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny, w tym naruszenie prawa materialnego lub postępowania.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakłada na organ administracji obowiązek związania się oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu sądu administracyjnego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego, który rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
u.z.e.f. art. 13b
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa, które okresy służby uznaje się za służbę na rzecz totalitarnego państwa.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.
Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach art. 16 § 1
Definicja Krzyża Zasługi jako nagrody za zasługi dla Państwa lub obywateli.
Uchwała Rady Ministrów z 12 kwietnia 1974 r. Nr 90 w sprawie ustanowienia odznaki "W Służbie Narodu" art. 2 § 1
Określa kryteria nadawania odznaki "W Służbie Narodu" funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Minister naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań zawartych w poprzednich wyrokach sądu. • Organ nie dokonał wystarczającej analizy zasług i odznaczeń skarżącego w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". • Uzasadnienie decyzji Ministra było nienależyte i miało charakter polityczny, wykraczając poza ramy art. 8a u.z.e.f.
Odrzucone argumenty
Argumenty Ministra dotyczące członkostwa w ZSMP i PZPR, ukończenia szkół resortowych oraz służby w ZOMO i SB jako wystarczające podstawy do odmowy wyłączenia stosowania przepisów emerytalnych.
Godne uwagi sformułowania
Minister w zaskarżonej decyzji nie zastosował się bowiem w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych zarówno w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2019r. sygn. akt II SA/Wa 246/19 (...), jak również w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 listopada 2020r. sygn. akt II SA/Wa 224/20, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. • Sąd podniósł również, że Minister stwierdził, że Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989r, ale zaznaczył, że brak jest bezpośrednich dowodów potwierdzających, że służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Z powyższego organ wyprowadził wniosek, że nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. Sąd wskazał też, że nie podważając ustalenia organu, że służba Skarżącego nie była pełniona z narażeniem zdrowia i życia (...), to organ błędnie stwierdził, że przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. nie została spełniona. • Minister, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, naprawi ww. wadliwości i zgodnie z art. 153 i art. 170 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., dopełni obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przy zachowaniu zasad: zaufania do organów administracyjnych, przekonywania i swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów.
Skład orzekający
Ewa Radziszewska-Krupa
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Kołodziej
sędzia
Łukasz Krzycki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność zasady związania sądem administracyjnym oceną prawną i wskazaniami sądu (art. 153 P.p.s.a.) przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ administracji. Interpretacja przesłanki \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, wymagająca indywidualnej oceny zasług i odznaczeń, a nie opierania się wyłącznie na formalnych kryteriach przynależności do struktur PRL. Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji uznaniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza i jego służby w okresie PRL, a jego zastosowanie wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów emerytalnych dla byłych funkcjonariuszy PRL, a także pokazuje, jak sądy egzekwują przestrzeganie swoich wcześniejszych orzeczeń przez organy administracji. Jest to przykład walki o sprawiedliwość i prawidłową interpretację prawa.
“Sąd przypomina Ministrowi: nie ignoruj wyroków! Emerytura funkcjonariusza PRL w centrum sporu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.