II SA/Wa 301/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-06-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
służba wojskowadobrowolna zasadnicza służba wojskowapowołanie do wojskaMinister Obrony Narodowejprawo administracyjnepostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej odmawiającą powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, wskazując na błędy proceduralne i nieuwzględnienie przez organ II instancji zmiany stanu faktycznego.

Skarżący A. G. zaskarżył decyzję Ministra Obrony Narodowej odmawiającą powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ II instancji nie zbadał wszystkich przesłanek z art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny i pominął fakt, że skarżący został już powołany do służby na podstawie późniejszego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej, która utrzymywała w mocy rozkaz personalny odmawiający A. G. powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia. Sąd uznał, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, koncentrując się jedynie na maksymalnym czasie trwania służby, zamiast zbadać przesłanki wniosku, takie jak termin złożenia, ukończenie szkolenia podstawowego czy przeniesienie do rezerwy. Dodatkowo, sąd podkreślił, że organ II instancji pominął istotną okoliczność faktyczną – wydanie przez organ I instancji późniejszego rozkazu personalnego powołującego skarżącego do tej samej służby na podstawie art. 146 ust. 4 ustawy. Sąd wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz przepisów proceduralnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie zbadał wszystkich przesłanek z art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, takich jak termin złożenia wniosku, ukończenie szkolenia podstawowego, przeniesienie do rezerwy oraz potrzeby Sił Zbrojnych.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Minister Obrony Narodowej skoncentrował się na maksymalnym czasie trwania służby, pomijając kluczowe przesłanki określone w art. 146 ust. 4 ustawy, co stanowiło naruszenie prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania.

u.o.o. art. 143 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Określa maksymalny czas trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (do 12 miesięcy).

u.o.o. art. 143 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Określa rodzaje szkolenia w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (podstawowe i specjalistyczne).

u.o.o. art. 144 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Możliwość wydłużenia czasu trwania służby w trakcie kształcenia.

u.o.o. art. 146 § 4

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Podstawa do złożenia wniosku o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania po przeniesieniu do rezerwy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania w interesie społecznym i słusznym interesie strony.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada oceny dowodów według własnego przekonania.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

u.o.o. art. 2 § 22

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Definicja potrzeb Sił Zbrojnych.

u.o.o. art. 95 § 4

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Kształcenie w uczelni wojskowej.

u.o.o. art. 130 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Rodzaje czynnej służby wojskowej.

u.o.o. art. 130 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Rodzaje zasadniczej służby wojskowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie zbadał wszystkich przesłanek z art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Organ odwoławczy pominął fakt wydania przez organ I instancji późniejszego rozkazu personalnego powołującego skarżącego do służby. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Organ zupełnie pominął wskazane wyżej przesłanki i nie dokonał w istocie żadnej oceny sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem przepisów postępowania (...), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tę okoliczność MON wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...] grudnia 2024 r. zupełnie pominął gdy tymczasem był zobowiązany uwzględnić z urzędu zmianę stanu faktycznego i rozważyć czy prowadzone postępowanie na tej samej podstawie prawnej w stosunku do skarżącego nie stało się bezprzedmiotowe skoro został on już powołany do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia ostatecznym rozkazem personalnym.

Skład orzekający

Ewa Marcinkowska

przewodniczący

Andrzej Góraj

sędzia

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powoływania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania, obowiązki organu odwoławczego w zakresie badania przesłanek i uwzględniania zmiany stanu faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o obronie Ojczyzny i dobrowolną zasadniczą służbą wojskową.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury powoływania do służby wojskowej, co może być interesujące dla osób związanych z wojskiem lub prawem administracyjnym, ale nie ma szerszego znaczenia społecznego.

Sąd uchyla decyzję MON: kluczowe błędy w procedurze powołania do służby wojskowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 301/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 248
art. 146 ust. 4, art. 143 ust. 1 i 2, art. 95, art. 144 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego A. G. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. G. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej (dalej, jako: organ lub MON) z dnia [...] grudnia 2024 r. utrzymującą w mocy rozkaz personalny Nr [...] (pkt 1) Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej (dalej, jako: organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2024 r. wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z wnioskiem o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia.
Organ I instancji ww. rozkazem personalnym odmówił powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia.
Od tego rozstrzygnięcia skarżący odwołał się.
Pismem z dnia [...] października 2024 r. pełnomocnikowi skarżącego została przesłana informacja o możliwości dokonania zapoznania z aktami prowadzonego postępowania dnia [...] października 2024 r. po wcześniejszym kontakcie telefonicznym. Pełnomocnik skarżącego dnia [...] października 2024 r. skontaktował się w celu ustalenia kolejnego terminu zapoznania z aktami postępowania. Wobec powyższego uzyskał taką możliwość dnia [...] października 2024 r., z której nie skorzystał.
W ocenie MON ustalono i przeanalizowano sytuację skarżącego, a tym samym nie przekroczono granic prawa, a wydany w sprawie rozkaz personalny, jak i jego uzasadnienie, spełniają wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Organ przytoczył treść art. art. 143 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm.) i wskazał, że jeżeli okres kształcenia jest dłuższy niż 11 miesięcy, zgodnie z art. 144 ust. 2 ustawy, to czas pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia może zostać wyjątkowo wydłużony, nie bardziej jednak niż do dnia, w którym rozpoczyna się kolejny rok tego kształcenia. Powyższe rozwiązanie ma związek z umożliwieniem, zgodnie z przysługującym prawem, do przystąpienia słuchaczom I roku studiów na uczelni wojskowej do poprawy egzaminów z zasadniczej sesji egzaminacyjnej do dnia rozpoczęcia kolejnego roku akademickiego.
Organ wskazał również na rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2024 r. w sprawie kształcenia kandydatów do zawodowej służby wojskowej w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich, centrach szkolenia lub ośrodkach szkolenia, które weszło w życie z dniem 18 kwietnia 2024 r. i określa m.in. warunki i tryb powoływania do służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia. W myśl § 60 ust. 2 tego rozporządzenia, w przypadku ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia na studiach stacjonarnych w uczelni wojskowej lub uczelni innej niż uczelnia wojskowa łączny czas tej służby wojskowej nie może być dłuższy niż 12 miesięcy z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 144 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Zatem za jednym wyjątkiem, przewidzianym ww. przepisie ustawy, maksymalny łączny czas trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia nie może być dłuższy niż 12 miesięcy.
Organ uznał, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa wykładni językowej w procesie wykładni prawa należy w pierwszej kolejności zastosować dyrektywy wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wykładni językowej, sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną. Zatem skoro literalne brzmienie powyższych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, to każda inna jego wykładnia jest nie do zaakceptowania.
Mając na uwadze powyższe, organ wskazał, że ponowne powołanie skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia byłoby równoznaczne z koniecznością odbycia 12-miesięcznego szkolenia w ramcych dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, a tym samym zostałby przekroczony maksymalny możliwy 12 - miesięczny okres pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, o którym mowa w art. 143 ust. 1 ustawy.
Reasumując, organ podniósł, że mając na uwadze powyższe uwarunkowania prawne oraz fakt, że skarżący pełnił dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w trakcie kształcenia w okresie [...] września 2022 r. - [...] lutego 2023 r., czyli przez okres ponad 5 miesięcy, oraz zrezygnował z niej na własny wniosek - organ I instancji korzystając ze swych ustawowych uprawnień oraz stosując odpowiednie przepisy prawa podjął właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, a zaskarżony rozkaz personalny jest prawidłowy.
MON zauważył, że zgodnie z art 146 ust 4 ustawy o obronie Ojczyzny, osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe i została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do tej rezerwy złożyć wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2. Wniosek uwzględnia się, mając na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych. Zatem skarżący może skorzystać z powyższego uprawnienia w terminie prawem przewidzianym.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozkazu personalnego organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 143 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 95 ust. 4 i art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmówienie powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w czasie kształcenia, czyli poprzez odmówienie powołania do rodzaju czynnej służby wojskowej nieznanego ustawie o obronie Ojczyzny;
2. art. 146 ust. 4 w zw. z art. 144 ust. 2 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czas trwania szkolenia specjalistycznego dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia na uczelni wojskowej nie może być przedłużony na okres dłuższy niż 11 miesięcy w przypadku ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia;
3. art. 146 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 22 lit. a ustawy o obronie Ojczyzny poprzez wydanie decyzji administracyjnej w ramach uznania administracyjnego bez uwzględnienia granic zakreślonych przepisem art. 7 K.p.a. - tj. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, tj. poprzez ustalenie właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznego interesu strony;
4. art. 15 K.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy w całości w następstwie zaniechania rozpoznania zarzutów odwoławczych związanych z naruszeniem przez organ I instancji przepisu art. 146 ust. 4 w zw. z art. 144 ust. 2 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny;
5. art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. albowiem w wydaniu zaskarżonej decyzji brali udział żołnierze (pracownicy) Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej - czyli organu I instancji - służbowo podlegli Dyrektorowi tego Departamentu, którzy tym samym brali uprzednio udział w wydaniu zaskarżonego odwołaniem strony rozkazu personalnego Nr [...] (pkt 1) Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2024 r.;
6. art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez organ uchybień organu I instancji, który nie podjął niezbędnych czynności potrzebnych do wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do rozpoznania sprawy w sposób niewszechstronny i niewyczerpujący, bez rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i prawny w sprawie;
7. art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w żadnym stadium postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem orzeczenia, co skutkowało niemożnością powołania przez skarżącego dowodów wskazujących na słuszny interes strony w powołaniu jej do czynnej służby wojskowej, co z kolei przełożyło się na treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o odmowie powołania strony do czynnej służby wojskowej bez rozważenia w ramach uznania administracyjnego jej słusznego interesu w tym powołaniu.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację na poparcie stawianych zarzutów. Skarżący m. in. dokonał analizy przepisów ustawy o obronie Ojczyzny i wywiódł, że orzekanie o powołaniu do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia jawi się jako nie mające podstaw materialnoprawnych w przepisach ustawy o obronie Ojczyzny. O ile przepis art. 143 ustawy o obronie Ojczyzny pozwala na funkcjonalne wyróżnienie w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej takiej służby odbywanej w ramach szkolenia specjalistycznego w czasie kształcenia w uczelni wojskowej, to żaden przepis tejże ustawy nie daje jakichkolwiek podstaw, aby przyjmować, że funkcjonuje w obowiązującym porządku prawnym rodzaj czynnej służby wojskowej w postaci dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w czasie kształcenia. Powyższe przesądza o tym, że treść sentencji zawartej w rozkazie personalnym utrzymaną w mocy zaskarżoną obecnie decyzją organu odwoławczego powoduje jego nieważność z mocy prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., co samo przez się skutkuje koniecznością uchylenia obu tych decyzji administracyjnych z obrotu prawnego.
Skarżący podniósł również, że treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje, iż utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji o odmowie powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia nastąpiła w oparciu o bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa materialnego, które obligowały organ I instancji (a w konsekwencji również organ odwoławczy) do odmowy powołania strony do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej po raz kolejny. W ocenie skarżącego taką treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji w logicznej sprzeczności pozostaje jednak podstawa prawna wydania przez organ I instancji rozkazu personalnego (art. 146 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 22 lit. a ustawy o obronie Ojczyzny). Z tych też powodów nie sposób ocenić czy w opinii organu był on zobligowany do wydania rozstrzygnięcia o odmowie powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w oparciu o bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa materialnego, czy też dokonał on rozważenia zasadności jego powołania z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych.
Skarżący podniósł także, że analiza przepisów normujących zasady powoływania i pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, w tym pełnionej w czasie kształcenia wskazuje, że nie przewidują one ograniczenia w zakresie kilkukrotnego powoływania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej.
Skarżący opisał końcowo na czym polegać mają zarzucane organowi naruszenia przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ustawy o obronie Ojczyzny, służba wojskowa dzieli się na:
1) czynną służbę wojskową;
2) służbę w rezerwie.
W myśl art. 130 ust. 1 powołanej ustawy, czynna służba wojskowa polega na pełnieniu:
1) zasadniczej służby wojskowej;
2) terytorialnej służby wojskowej;
3) służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy;
4) zawodowej służby wojskowej;
5) służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Z kolei, zasadnicza służba wojskowa polega na pełnieniu:
1) dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej;
2) obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej (art. 130 ust. 2).
Stosownie do z art. 143 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny, dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest pełniona przez okres do 12 miesięcy. W czasie pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej realizuje się:
1) szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej;
2) szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym albo w trakcie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4, w wymiarze do 11 miesięcy.
W myśl art. 144 ust. 2 powołanej ustawy, czas trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, o którym mowa w art. 143 ust. 1 lub 2 pkt 2, może zostać wydłużony w trakcie kształcenia żołnierza, o którym mowa w art. 95 ust. 4, w uczelni wojskowej przez jej rektora-komendanta i za zgodą kierownika komórki organizacyjnej właściwej do spraw kadr, jeżeli okres tego kształcenia jest dłuższy niż 11 miesięcy, nie bardziej jednak niż do dnia, w którym rozpoczyna się kolejny rok tego kształcenia.
Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie:
1) z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych;
2) na wniosek osoby odbywającej służbę.
Osobę, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, przenosi się na jej wniosek do aktywnej rezerwy albo terytorialnej służby wojskowej, a w przypadku braku takiego wniosku przenosi się ją do pasywnej rezerwy (ust. 2). Osobę, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia albo programu studiów, o których mowa w art. 95, poza wyjątkami określonymi w regulaminie studiów, albo nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 95 ust. 5, zwalnia się z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przenosi do pasywnej rezerwy (ust. 3).
Stosownie do art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe i została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do tej rezerwy złożyć wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2. Wniosek uwzględnia się, mając na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych.
Powołany przepis stanowił materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Przepis ten zawiera określone przesłanki, które organ winien był zbadać przed wydaniem decyzji. Otóż wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny może złożyć osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, wniosek taki może zostać złożony w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do aktywnej lub pasywnej rezerwy, a nadto należy uwzględnić potrzeby Sił Zbrojnych, o których mowa w art. 2 pkt 22 lit. a ustawy o obronie Ojczyzny.
W rozpoznawanej sprawie, MON skoncentrował uzasadnienie zaskarżonej decyzji na wykazaniu, iż maksymalny łączny czas trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia nie może być dłuższy niż 12 miesięcy. Organ zupełnie pominął wskazane wyżej przesłanki i nie dokonał w istocie żadnej oceny sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. MON nie zbadał czy wniosek z dnia [...] kwietnia 2024 r. złożony został w terminie, czy skarżący spełnia wymóg ukończenia szkolenia podstawowego, czy został przeniesiony do rezerwy pasywnej czy aktywnej i czy powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny, uwzględnia aktualne potrzeby Sił Zbrojnych.
W ocenie Sądu, powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 146 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 22 lit. a ustawy o obronie Ojczyny, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Argumentacja organu zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiada jedynie na kwestię związaną z możliwością kontynuowania przez skarżącego dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia, od momentu jej przerwania tj. w trakcie szkolenia specjalistycznego. Argumentacja ta nie odnosi się jednak do istoty sprawy i przesłanek określonych w art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny.
Ponadto zauważyć należy, iż skarżący w dniu [...] września 2024 r. wystąpił do organu właściwego tj. Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z drugim wnioskiem o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia powołując się na art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny.
Z akt sprawy wynika, iż rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] września 2024 r. Nr [...] skarżący został powołany do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia na podstawie art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Tę okoliczność MON wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...] grudnia 2024 r. zupełnie pominął gdy tymczasem był zobowiązany uwzględnić z urzędu zmianę stanu faktycznego i rozważyć czy prowadzone postępowanie na tej samej podstawie prawnej w stosunku do skarżącego nie stało się bezprzedmiotowe skoro został on już powołany do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia ostatecznym rozkazem personalnym.
W ocenie Sądu, zasada dwuinstancyjności postępowania prowadzonego przez MON oraz Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, określona w art. 15 K.p.a., nie została prawidłowo zrealizowana. W piśmiennictwie przyjmuje się, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (zob. G. Łaszczyca Komentarz LEX do art. 138 K.p.a. oraz przywołane tam orzecznictwo). Organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy, zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Tego jednak zabrakło w tej sprawie. Zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a w pierwszej kolejności oceni czy nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI