II SA/Wa 296/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa NBP odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci umów, uznając, że organ nie wykazał w sposób należyty, iż informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.
Skarżący M.D. domagał się udostępnienia skanu umowy dotyczącej wydawania "Obserwatora Finansowego". Prezes NBP odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający przesłanek formalnych i materialnych tajemnicy przedsiębiorcy, nie identyfikując precyzyjnie umów ani nie uzasadniając szczegółowo odmowy. Sąd podkreślił obowiązek organu do obiektywnej weryfikacji zastrzeżeń o tajemnicy przedsiębiorcy.
Sprawa dotyczyła skargi M.D. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego (NBP) odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci skanu umowy dotyczącej wydawania "Obserwatora Finansowego". Po wcześniejszych postępowaniach i stwierdzeniu braków formalnych, organ ponownie odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy kontrahentów NBP, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że treść umów jest objęta tajemnicą przedsiębiorstwa, a jej ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na pozycję konkurencyjną kontrahentów. Skarżący zarzucił wadliwość decyzji, w tym brak precyzyjnego wskazania, do jakich konkretnie umów się odnosi, oraz niewystarczające uzasadnienie odmowy. Podkreślił, że sama wola stron nie wystarcza do utajnienia informacji, a organ musi wykazać materialną wartość gospodarczą informacji i podjęte działania w celu zachowania poufności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej, zagwarantowane w Konstytucji, może być ograniczane tylko w ściśle określonych przypadkach. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że organ nie wykazał w sposób obiektywny i wystarczający spełnienia przesłanek formalnej (podjęte działania w celu zachowania poufności) i materialnej (wartość gospodarcza informacji) tajemnicy przedsiębiorcy. Sąd zwrócił uwagę na brak precyzyjnego wskazania w decyzji, do jakich konkretnie umów się odnosi, oraz na ogólnikowe uzasadnienie, które nie pozwalało na zweryfikowanie, czy informacje te rzeczywiście stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd uznał, że kontrola sądowa dokumentów źródłowych byłaby przedwczesna, gdyż organ nie wykonał swojego podstawowego obowiązku należytego uzasadnienia decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie wykazał w sposób należyty, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, co uzasadniałoby odmowę udostępnienia.
Uzasadnienie
Organ nie zidentyfikował precyzyjnie umów, których dotyczył wniosek, ani nie uzasadnił szczegółowo, dlaczego ich treść stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, nie wykazując spełnienia przesłanek formalnych i materialnych tej tajemnicy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § 1 i 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § 1 i 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów proceduralnych lub materialnych.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 119 § pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Konstytucja RP art. 61 § ust. 1, 3 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej i jego ograniczenia.
Pomocnicze
u.z.n.k. art. 11 § 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa, z której wyprowadza się pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy w kontekście u.d.i.p.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał w sposób należyty przesłanek formalnych i materialnych tajemnicy przedsiębiorcy. Decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej musi precyzyjnie identyfikować dokumenty, których dotyczy odmowa. Uzasadnienie decyzji musi być szczegółowe i zawierać analizę przesłanek odmowy, a nie być ogólnikowe. Sama wola stron lub zastrzeżenie poufności przez przedsiębiorcę nie jest wystarczające do utajnienia informacji publicznej.
Godne uwagi sformułowania
Tajemnica przedsiębiorcy nie została zdefiniowana w ustawie o dostępie do informacji publicznej, toteż wyprowadza się ją z definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Uznanie określonej informacji za objętą tajemnicą przedsiębiorstwa zależy od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek – formalnej i materialnej. Przesłanka formalna dotyczy podjętych przez przedsiębiorcę konkretnych działań w celu zachowania poufności informacji. Przesłanka materialna odnosi się natomiast do treści informacji (danych technicznych, technologicznych, organizacyjnych lub innych posiadających dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą), których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. Oba te elementy - przesłanki uznania określonej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa - mają charakter obiektywny. Nie można przyjmować bezkrytycznie zastrzeżenia informacji dokonywanych przez stronę, gdyż mogło to by doprowadzić to do utajnienia niemal wszystkich informacji zawartych w umowach. W przypadku kolizji prawa do tajemnicy przedsiębiorcy z prawem do informacji publicznej nie można przyjąć a limine, że prawo przedsiębiorcy do zachowania tajemnicy ma zawsze pierwszeństwo przed prawem do informacji publicznej.
Skład orzekający
Dorota Kozub-Marciniak
sprawozdawca
Ewa Radziszewska-Krupa
przewodniczący
Iwona Maciejuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadniania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy, obowiązek organu do obiektywnej weryfikacji przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy."
Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z dostępem do informacji publicznej i tajemnicą przedsiębiorcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – i pokazuje, jak sądy kontrolują organy władzy w zakresie stosowania przepisów o tajemnicy przedsiębiorcy. Jest to istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych transparentnością działań instytucji publicznych.
“Czy NBP może ukrywać umowy pod płaszczykiem tajemnicy przedsiębiorcy? Sąd mówi: nie bez dowodów!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 296/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Iwona Maciejuk
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i 2 , art. 4 ust. 1, art. 6, art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1233
art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t. j)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 119 pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Banku Polskiego na rzecz M.D. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. D. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego (dalej, jako: Prezes NBP lub organ) z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu [...] grudnia 2022 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o "udostępnienie skanu umowy (umów), na podstawie której odbywa się wydawanie/prowadzenie/dystrybucja "Obserwatora Finansowego". Jeżeli odbywa się to w ramach umowy lub umów kompleksowych (w tym dotyczącej łącznego świadczenia usług dla NBP), proszę o udostępnienie skanu takich umów kompleksowych" (pkt 1 wniosku).
Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r., organ poinformował skarżącego, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.), że jego wniosek zostanie rozpatrzony w terminie do dnia [...] lutego 2023 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2023 r. organ poinformował skarżącego, że pozostają aktualne informacje przekazane w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. stanowiącym odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia[...] grudnia 2022 r., w którym organ poinformował, że "Obserwator Finansowy" nie jest przedmiotem odrębnej umowy na jego wydawanie lub dystrybucję.
W dniu [...] lutego 2023 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność Prezesa NBP w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Przed przekazaniem skargi do sądu administracyjnego organ - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) - dokonał autokontroli, w wyniku której ujawniono, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym udzielenie odpowiedzi skarżącemu została zawarta umowa, której przedmiot mieści się w zakresie pojęciowym "wydawanie/prowadzenie/dystrybucja "Obserwatora Finansowego". Mając na uwadze powyższe, organ zweryfikował swoje wcześniejsze stanowisko co do braku umów wskazanych we wniosku skarżącego.
Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Prezesa NBP odmówił skarżącemu żądanej informacji publicznej, wskazując jako podstawę odmowy tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Na tą decyzję skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 539/23 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z powodu braku podpisu skarżącego pod wnioskiem z dnia [...] grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Organ w wykonaniu ww. wyroku wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez jego podpisanie, co skarżący uczynił w dniu [...] lutego 2024 r.
Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Prezes NBP ponownie odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej, wskazując jako podstawę odmowy tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odniósł się do art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5 ust. 2 u.d.i.p., art. 266 § 1 Kodeksu karnego i pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy". Wyjaśnił jak rozumie ten termin i wskazał, że umowy zawarte przez organ w okresie do dnia wydania decyzji, których przedmiot jest adekwatny do treści wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa kontrahentów organu. W postanowieniach tych umów wyraźnie wskazano, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią wszelkie informacje związane z ich zawarciem i wykonywaniem, w tym cała ich treść.
W przypadku organu treść ww. umów znana jest jedynie określonej grupie osób (tj. pracownikom NBP), które mają do nich dostęp z uwagi na zakres i przedmiot wykonywanych zadań służbowych. Również kontrahenci organu podejmują niezbędne działania w celu utrzymania treści tych umów w poufności. Każde ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa wiązałby się z negatywnymi konsekwencjami dla przedsiębiorcy, poprzez podanie do publicznej wiadomości, informacji o sposobie prowadzonej działalności oraz jej cechach szczególnych. Po upublicznieniu tych informacji z pewnością pogorszyłaby się zdolność konkurencyjna przedsiębiorcy, a pozyskane przez konkurencje dane zaburzałby mechanizmy rynkowe.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 11 w związku z art. 107 § 3 K.p.a.
Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest wadliwie skonstruowana. Decyzja administracyjna, jako akt o charakterze konkretnym i indywidualnym, odmawiająca informacji publicznej, powinna w sentencji wskazywać do jakich konkretnie dokumentów (oznaczonych numerami czy datą) lub ich części - się odnosi. Obowiązkiem organu było ustalenie jakich konkretnie umów dotyczył wniosek z dnia [...] grudnia 2022 r., ich analizy pod kątem możliwości udostępnienia, a dopiero na wypadek ziszczenia się przesłanek odmowy - wydania decyzji administracyjnej odnoszącej się do tych konkretnych dokumentów (umów). Tymczasem zaskarżona decyzja nie identyfikuje w żaden sposób (w sentencji czy uzasadnieniu) umów do których się odnosi, w tym nie identyfikuje nawet podmiotów ze względu na interes których jest wydawana.
Skarżący wskazał, że wadliwość zaskarżonej decyzji polega również na braku uzasadnienia w kontekście odmowy udostępniania zawartych umów w całości. Umowa, jako dokument, jest nośnikiem różnych informacji publicznych takich jak kto, kiedy oraz w jakim trybie podpisał ją za organ władzy publicznej, jej przedmiot, zakres obciążeń finansowych, przyjęte przez strony rozwiązania techniczne czy organizacyjne, sposób zabezpieczenia interesów organu władzy publicznej na wypadek niewywiązania się drugiej strony ze zobowiązań itd. Z tego powodu decyzja odmawiającą udostępnienia umowy w trybie u.d.i.p. powinna wyraźnie wskazywać jakich informacji (tj. których fragmentów umowy i czego dotyczących) odmowa ta dotyczy i uzasadnić odmowę udostępnienia tychże informacji.
Skarżący dodał, że kontrahenci zawieranych przez organy władzy publicznej umów muszą liczyć się z tym, że korzystanie ze środków publicznych w ramach tychże umów (w jakikolwiek sposób lub w jakiejkolwiek formie) podlegać może także społecznej kontroli, wykonywanej w trybie u.d.i.p. i że dane tych kontrahentów nie będą korzystać z ochrony.
Nadto sama wola stron w tym zakresie (tajemnicy przedsiębiorcy) nie ma decydującego znaczenia i nie mogła stanowić podstawy do wydania decyzji. Zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorcy stanowi wyjątek od zasady jawności informacji publicznej i z tego względu podmiot zobowiązany do jej udostępnienia nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o jej istnieniu. Organ ma obowiązek wskazać związek przyczynowy pomiędzy treścią informacji (której odmawia udostępnienia), a obecną i przyszłą sytuacją gospodarczą Spółki, ze względu na interes której wydawana jest decyzja administracyjna, a zatem wykazać, że wystąpił czynnik materialny pozwalający uznać informację za tajemnicę przedsiębiorcy. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ogóle pomija element materialny dotyczący tajemnicy przedsiębiorcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja została poprawnie sformułowana. Organ ustalił jakich konkretnie umów dotyczył wniosek o udostępnienie informacji publicznej i dokonał analizy tych umów pod kątem możliwości ich udostępnienia, a wobec ziszczenia się przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci tajemnicy przedsiębiorcy - wydał zaskarżoną decyzję. W ocenie organu, w sytuacji gdy cała treść umów będących przedmiotem wniosku skarżącego jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy, to dane przedsiębiorców, ze względu na dobra których odmówiono dostępu do informacji publicznej, nie mogły zostać ujawnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co uzasadniało ogólne wskazanie takich podmiotów ("spółki prawa handlowego"), bez określania cech pozwalających na ich indywidualizację lub identyfikację.
Zdaniem organu, w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano, że tajemnica przedsiębiorcy dotyczy wszystkich informacji będących przedmiotem wnioskowanych umów i uzasadniono odmowę tajemnicą przedsiębiorstwa kontrahentów organu, utożsamianą z tajemnicą przedsiębiorcy, o które mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w postanowieniach żądanych umów wyraźnie wskazano, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią wszelkie informacje związane z ich zawarciem i wykonywaniem, w tym cała ich treść. W przypadku organu treść ww. umów znana jest jedynie określonej grupie osób (tj. pracownikom NBP), które mają do nich dostęp z uwagi na zakres i przedmiot wykonywanych zadań służbowych. Również kontrahenci organu podejmują niezbędne działania w celu utrzymania treści tych umów w poufności.
Tym samym, w zaskarżonej decyzji wykazano spełnienie warunków: materialnego i formalnego tajemnicy przedsiębiorstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że zagwarantowane w art. 61 Konstytucji RP prawo do informacji obejmuje dostęp do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust 1 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule, określają ustawy.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie; przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Otwarty katalog desygnatów odnośnego pojęcia zawiera art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W ocenie Sądu, wynikające z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r., poz. 2025) rola i zadania pełnione przez Narodowy Bank Polski oraz Prezesa NBP pozwalają bez wątpliwości stwierdzić, że Prezes Narodowego Banku Polskiego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Okoliczność ta nie jest zresztą kwestionowana przez strony. Bezsporne jest również to, że żądane przez stronę skarżącą informacje stanowią informację publiczną.
Istota sporu sprowadza się do tego, czy żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i zachodzą podstawy do odmowy ich udostępnienia na podstawie tego przepisu.
Tajemnica przedsiębiorcy nie została zdefiniowana w ustawie o dostępie do informacji publicznej, toteż wyprowadza się ją z definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233, dalej, jako: u.z.n.k.). Zgodnie z tym przepisem przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
Uznanie określonej informacji za objętą tajemnicą przedsiębiorstwa zależy od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek – formalnej i materialnej.
Przesłanka formalna dotyczy podjętych przez przedsiębiorcę konkretnych działań w celu zachowania poufności informacji. Rację ma skarżący wskazując, że nie jest zatem wystarczające przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że dane te mają charakter poufny, ale konieczne jest wykazanie faktu zastrzeżenia przez przedsiębiorcę poufności danych.
Przesłanka materialna odnosi się natomiast do treści informacji (danych technicznych, technologicznych, organizacyjnych lub innych posiadających dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą), których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (zob. np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 30 grudnia 2019 r., II SA/Rz 1266/19).
Oba te elementy - przesłanki uznania określonej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa - mają charakter obiektywny. Stwierdzenie ich istnienia nie może opierać się wyłącznie na przekonaniu samego przedsiębiorcy, wymaga odwołania się do konkretnych okoliczności faktycznych. Uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zatem zawierać argumentację polegającą na przytoczeniu okoliczności wskazujących, że informacja zasługująca na ochronę ma dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą i że przedsiębiorca podjął odpowiednie kroki zapewniające zachowanie jej w poufności. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej musi ponadto wykazać, że zachowanie tej tajemnicy w korelacji do konstytucyjnej zasady jawności ma większą doniosłość, niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji.
Oparcie decyzji na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. z powołaniem na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga wykazania, że istnienie tej tajemnicy jest rzeczywiste i niewątpliwe. Tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. Nie wystarczy, by żądana informacja dotyczyła przedsiębiorcy, tj. by odnosiła się do prowadzonej działalności gospodarczej i była wolą przedsiębiorcy objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifikowanych. Niewątpliwie w przypadku kolizji prawa do tajemnicy przedsiębiorcy z prawem do informacji publicznej nie można przyjąć a limine, że prawo przedsiębiorcy do zachowania tajemnicy ma zawsze pierwszeństwo przed prawem do informacji publicznej. Tajemnica przedsiębiorcy z uwagi na ochronę innych zasad i wartości konstytucyjnych może być przedmiotem ingerencji. Wkraczanie w tę sferę musi być jednak dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych (wybrane problemy), ZNSA 1/2014, s. 23).
Zdaniem Sądu, każdorazowo zastrzeżenie informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy winno zostać zweryfikowane przez organ. Nie można bowiem przyjmować bezkrytycznie zastrzeżenia informacji dokonywanych przez stronę, gdyż mogło to by doprowadzić to do utajnienia niemal wszystkich informacji zawartych w umowach. Należy podkreślić, iż zastrzeżenie może dotyczyć tylko informacji rzeczywiście stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy, co winno być zweryfikowane przez organ.
W orzecznictwie wskazuje się, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, że "Organ powinien wskazać charakter, rodzaj informacji oraz czego one dotyczą i w jakich pismach czy też dokumentach te informacje są zawarte i dlaczego należało je zakwalifikować jako tajemnicę przedsiębiorstwa, [...]. Poza tym organ powinien określić, czy te informacje posiadają dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą, jak również wyjaśnić, w jakim zakresie powinny być one objęte tajemnicą przedsiębiorstwa." (tak NSA w wyroku z dnia 8 listopada 2018 r. sygn. II GSK 3904/16).
"Umowa jako dokument jest nośnikiem zawartych w niej informacji i o ile w ocenie organu, w części zawiera ona informacje wyłączone z udostępnienia ze względu na to, że stanowią tajemnice przedsiębiorcy, to organ winien jednoznacznie wskazać w sentencji swojego rozstrzygnięcia, udostępnienia jakich fragmentów umowy odmawia, zaś w uzasadnieniu decyzji każdy z tych fragmentów umowy, których udostępnienia organ odmawia winien być odrębnie omówiony i oceniony pod kątem tego, czy zawiera tajemnicę przedsiębiorcy, która uzasadnia odmowę udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej, z wyraźnym wskazaniem jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji." (tak: WSA w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. II SA/Sz 1173/18).
"Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia jej ochroną w kontekście prawa do informacji publicznej" (tak: WSA w Krakowie w wyroku z dnia17 maja 2019 r. sygn. II SA/Kr 217/19).
W rozpoznawanej sprawie, przede wszystkim zabrakło w osnowie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2024 r., do jakich konkretnie dokumentów (umowy/umów) odnosi się organ, tj. do jakiej informacji publicznej odmawia dostępu. Kwestii tej nie wyjaśnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym organ raz podaje, że została "zawarta umowa" (str. 1), a innym razem posługuje się liczbą mnogą tj. podaje, że "umowy zawarte przez Organ" (str. 3). Nie jest weryfikowalne rozstrzygnięcie organu w tym zakresie albowiem ani skarżący, ani Sąd nie jest w stanie zidentyfikować przedmiotu oceny organu. W konsekwencji nie jest racjonalne stanowisko organu, iż dokonał w zaskarżonej decyzji właściwej oceny czy żądana informacja publiczna objęta jest tajemnicą przedsiębiorcy. Skoro organ nawet nie wskazał z jakim dokumentem, umową/umowach mamy do czynienia to trudno uznać, iż dokonał jej analizy pod wskazanym kątem. Z treści zaskarżonej decyzji wiemy jedynie, że jakaś umowa lub umowy zostały zawarte, że dotyczą "wydawania/prowadzenia/dystrybucji "obserwatora Finansowego", i że w jej/ich treści wskazano, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią wszelkie informacje związane z ich zawarciem i wykonaniem, w tym cała ich treść. Zdaniem Sądu, przy tak skąpym i lakonicznym uzasadnieniu decyzji zupełnie niecelowe byłoby analizowanie przez Sąd zapisów umowy/umów, o których mowa w decyzji albowiem w pierwszej kolejności właściwej oceny powinien dokonać podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Co do zasady kontrola sądowa podejmowanych działań w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa, musi być pełna, a zatem musi być prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. Jednakże w tej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest na tyle wadliwie, że ocena dokumentów źródłowych przez Sąd byłaby przedwczesna i sprowadzała się do zastąpienia organu w tym obowiązku. Byłoby to jednak konieczne gdyby istota sporu sprowadza się do odmowy udostępnienia skarżącemu konkretnych dokumentów (w ramach żądania udostępnienia informacji publicznej).
Jak wynika z treści art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a., a zatem powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zawierać konkretną, przekonującą argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie obu przesłanek - formalnej i materialnej. Brak, ogólność lub pozorność takiej argumentacji świadczy o naruszeniu art. 107 § 1 i 3 K.p.a., skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem w zaskarżonej decyzji, we wskazanym wyżej zakresie, brak jest adekwatnego rozważenia, czy żądana informacja publiczna jest informacją objętą tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 w aspekcie formalnym, a także w aspekcie materialnym tej tajemnicy.
Dodać trzeba, że wyjaśnienie skarżącemu zarówno podstawy prawnej wydanej decyzji odmownej, jak również szczegółowe, a nie ogólnikowe, uzasadnienie stanowiska zajętego przez organ w kwestii odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej, z podaniem konkretnych i istotnych w sprawie informacji, wynikających ze znajdujących się w aktach dokumentów jest ważne i niezbędne, zarówno w świetle ww. przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a.) oraz norm prawa materialnego (art. 5 u.d.i.p. w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Sąd administracyjny nie jest bowiem ani uprawniony ani zobowiązany do zastępowania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej w kwestii podania właściwej podstawy prawnej, jak i argumentacji ją popierającej. To na organie spoczywa obowiązek rozpoznania wniosku, a w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej - należyte jej uzasadnienie, odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., które umożliwi adresatowi decyzji, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu, poznanie przesłanek podjętego rozstrzygnięcia.
Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a., a w konsekwencji z naruszeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p., co skutkowało jej uchyleniem.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. Koszty te obejmują wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2022 r. organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI