II SA/Wa 288/23

II SA/Wa 288/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Iwona Maciejuk
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1061
art. 117 d ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Protokolant referent stażysta Natalia Grzelak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustania prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2022 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej jako "organ I instancji" lub "Komendant [...]OSG") działając na podstawie art. 117d ust. 6 pkt 2, ust. 7 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1061 z późn. zm., dalej jako "ustawa
o Straży Granicznej") stwierdził wobec st. chor. SG R. O. (dalej jako "funkcjonariusz" lub "skarżący") ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że funkcjonariusz nabył prawo do świadczenia motywacyjnego z dniem [...] października 2021 r. w związku z wejściem
w życie ustawy z dnia 14 września 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Służby Więziennej (Dz. U. poz. 1610). Zgodnie z art. 117d ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, wprowadzonym ww. ustawą, funkcjonariuszowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu 28 lat i 6 miesięcy służby - w wysokości 2 500 złotych miesięcznie. Decyzją z [...] października 2021 r. Komendant [...]OSG przyznał skarżącemu świadczenie motywacyjne w wysokości 2500 zł miesięcznie z uwagi na fakt osiągnięcia przez funkcjonariusza w dniu 26 października 2021 r. stażu służby wynoszącego 28 lat i 6 miesięcy oraz posiadania pozytywnej opinii służbowej. Postanowieniem nr [...] z [...] września 2022 r. Komendant [...]OSG wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne w związku z uzasadnionym podejrzeniem
o to, że nie dopełnił obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania i pkt. I ppkt. 5 oraz pkt. III ppkt. 1 zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy Straży Granicznej wprowadzonych zarządzeniem nr 11 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 marca 2003 r. (Dz. Urz. KGSG poz. 7).
Komendant [...]OSG wyjaśnił, że w myśl art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej jeżeli po przyznaniu świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności,
o których mowa w ust. 6 niezwłocznie wydaje się decyzję stwierdzającą ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 117d ust. 6 pkt 2 ww. ustawy świadczenia motywacyjnego nie przyznaje się funkcjonariuszowi przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane
z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe lub postępowanie dyscyplinarne - do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania. Cytowane przepisy określają w jakich okolicznościach następuje ustanie prawa funkcjonariusza do wypłaty mu świadczenie motywacyjnego. Jedną z okoliczności określonych w art. 117d ust. 6 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej jest wszczęcie przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego. W takiej sytuacji brzmienie art. 117d ust. 7 cytowanej ustawy nie daje organowi luzu decyzyjnego lecz nakłada na niego obowiązek wydania decyzji stwierdzającej ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego.
W złożonym od ww. decyzji odwołaniu skarżący powołując się na art. 117d ust. 6 w zw. z art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej stwierdził, że nie można wstrzymać świadczenia motywacyjnego w przypadku oskarżenia funkcjonariusza o przestępstwo inne niż przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo umyślne skarbowe. W ocenie skarżącego pozbawienie funkcjonariusza prawa do ww. świadczenia w oparciu o postępowanie dyscyplinarne, którego podstawą wszczęcia jest uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego ściganego z oskarżenia prywatnego jest niedopuszczalne. W związku z powyższym wniósł o:
1) uchylenie postanowienia nr [...] Komendanta [...]OSG z [...] września 2022 r.
o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i wyeliminowanie go z obiegu prawnego jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa;
2) zobowiązanie organu I instancji do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia osoby lub osób bezpośrednio odpowiedzialnych za wprowadzenie Komendanta [...]OSG w błąd w przedmiocie zasadności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, konsekwencją czego było wydanie wadliwego postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, a także narażenie Skarbu Państwa na możliwe straty finansowe, narażanie skarżącego na straty finansowe oraz naruszenie jego dóbr osobistych;
3) zobowiązanie Komendanta [...]OSG do poinformowania skarżącego o wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w pkt 2 oraz wyciągnięcia konsekwencji służbowych w stosunku do osoby lub grupy osób, które naruszyły dyscyplinę służbową.
Komendant Główny Straży Granicznej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Komendant Główny SG") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm., dalej jako "Kpa") po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił zapatrywanie organu I instancji co do tego, że zaistniała ustawowa przesłanka wydania decyzji o stwierdzeniu ustania prawa do świadczenia motywacyjnego w postaci wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego, po przyznaniu świadczenia motywacyjnego. Wskazał, że bezsprzecznym jest, iż organ I instancji postanowieniem nr [...] z [...] września 2022 r. wszczął wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne. Na podstawie zaś art. 117d ust. 7 w zw. z art. 117d ust. 6 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, któremu przyznano świadczenie motywacyjne, organ zobowiązany jest do wydania decyzji o ustaniu prawa do wypłaty tego świadczenia.
W ocenie organu w odwoławczego w kontekście powyższego argumentacja skarżącego dotycząca wykładni art. 117d ustawy o Straży Granicznej nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji sprawy, ponieważ podstawą wydania decyzji Komendanta [...]OSG nie było wniesienie przeciwko funkcjonariuszowi aktu oskarżenia
o przestępstwo ściągane z oskarżenia prywatnego, a wszczęcie przez organ I instancji postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego, organ odwoławczy nie dysponuje umocowaniem do oceny zasadności wszczęcia
i prowadzenie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. Kwestia odpowiedzialności dyscyplinarnej nie stanowi bowiem przedmiotu niniejszej decyzji. Pozostałe zaś kwestie podniesione przez skarżącego nie podlegają ocenie w toku przedmiotowego postępowania. W związku z powyższym, w świetle powyższych rozważań, zarzuty podnoszone przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.
W piśmie z 9 stycznia 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego z [...] listopada 2022 r. Wnosząc o uwzględnienie skargi
i uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- nie dokonano bowiem wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pominięto fakt, że brak było jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego;
- błędnie ustalono, że wszczęcie wobec skarżącego postępowania z oskarżenia prywatnego przez jego teściową, bez jakichkolwiek szczegółowych ustaleń wypełnia przesłankę istnienia uzasadnionego podejrzenia niedopełnienia obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz zasad etyki.
2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 117d ust. 6 i ust. 7 ustawy o Straży Granicznej poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że zawsze postępowanie dyscyplinarne, niezależnie od przyczyn jego wszczęcia, skutkuje pozbawieniem prawa do świadczenia motywacyjnego.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ błędnie interpretuje art 117d ust. 6 pkt 2 i ust. 7 ustawy o Straży Granicznej. Ustawodawca nie wymaga bowiem aby każde wszczęcie postępowania dyscyplinarnego skutkowało ustaniem prawa do świadczenia motywacyjnego. Organ I instancji wszczął postępowanie dyscyplinarne z powodu otrzymania informacji uzasadniających podejrzenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego polegającego na wielokrotnym znieważeniu byłej teściowej słowami powszechnie uznanymi za obelżywe. Istotną informacją jest to, że na chwilę obecną wyrokiem Sądu Rejonowego w K. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w [...] skarżący został uniewinniony. Tym niemniej jednak organ uznał, że funkcjonariusz naruszył zasady etyki. Ustaleń tych dokonał jedynie na podstawie informacji z sądu, że wszczęto takie postępowanie. W aktach sprawy nie zgromadzono zaś żadnego materiału dowodowego pozwalającego na zasadne sformułowanie tego rodzaju wniosku. Postępowanie to nie może być traktowane instrumentalnie i powodować, że każde pomówienie będzie skutkowało wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, a wraz z nim pozbawieniem funkcjonariusza prawa do świadczenia motywacyjnego. Nie taki jest bowiem sens przepisów ww. ustawy.
W ocenie skarżącego wadliwe wszczęcie przez organ postępowania dyscyplinarnego jest elementem stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organy winny ocenić zasadność wcześniejszego wszczęcia postępowania, czego nie zrobiły.
W rezultacie doszło do sytuacji kiedy z powodu nieuzasadnionego pomówienia powinowatej wszczęto wobec skarżącego postępowanie pozbawiając go świadczenia motywacyjnego. Organy miały do dyspozycji możliwość choćby przeprowadzenia czynności wyjaśniających, czego się jednak nie podjęły. Te wszystkie naruszenia proceduralne w konsekwencji doprowadziły do sytuacji, w której organy dokonały błędnej interpretacji art. 117 d ust. 6 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy o Straży Granicznej. Przepisy te nie mogą być interpretowane literalnie bowiem prowadzi to do nadużywania instytucji postępowania dyscyplinarnego i całkowicie nielogicznych wniosków. Każde pomówienie funkcjonariusza Straży Granicznej skutkować musiałoby bowiem pozbawieniem go prawa do dodatku. Nie można założyć, że taka była wola ustawodawcy.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny SG wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 27 maja 2023 r. skarżący podtrzymał co do zasady swoje stanowisko w sprawie. Nadto wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego
z dokumentu - wyroku uniewinniającego w sprawie [...] przez Sąd Rejonowy
w K. na okoliczność, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego było całkowicie bezpodstawne.
Sąd na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie oddalił ww. wniosek dowodowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej także: "P.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Komendanta Głównego SG
z [...] listopada 2022 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta [...]OSG z [...] października 2022 r. nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.
Sąd uznał, że organy Straży Granicznej obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno przepisów ustawy o Straży Granicznej, w tym w szczególności art. 117d ust. 6 i ust. 7 tej ustawy, jak i regulacji prawnych zawartych w przepisach postępowania administracyjnego, w tym
w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa.
W ocenie Sądu, organy Straży Granicznej obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, podejmując przy tym wszelkie możliwe i konieczne zarazem kroki, które niezbędne były do dokładnego
i właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W konsekwencji, Sąd stwierdził, że organy administracji publicznej wyjaśniły sposób należyty stan faktyczny i wszelkie istotne okoliczności dotyczące zasadności stwierdzenia ustania prawa do wypłaty skarżącemu świadczenia motywacyjnego.
W ocenie Sądu, na wstępie wszelkich rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego SG i spornej decyzji organu I instancji, należy wyraźnie zauważyć, że zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 5b ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie motywacyjne.
Na podstawie art. 117d ust. 1 cyt. ustawy, funkcjonariuszowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu 25 lat służby, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy - w wysokości 1500 zł miesięcznie, albo 28 lat i 6 miesięcy służby -
w wysokości 2500 zł miesięcznie.
Z kolei, zgodnie z art. 117d ust. 6 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, świadczenia motywacyjnego nie przyznaje się funkcjonariuszowi przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub dyscyplinarne - do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania.
Przepis art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej przewiduje, że jeżeli po przyznaniu świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 6, niezwłocznie wydaje się decyzję stwierdzającą ustanie prawa do wypłaty tego świadczenia.
Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższa decyzja ma charakter związany.
W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że w dniu [...] października 2022 r. Komendant [...]OSG, działając na podstawie art. 117d ust. 6 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, wydał decyzję nr [...], na mocy której stwierdził wobec skarżącego ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego. Ustanie prawa do świadczenia motywacyjnego związane było zaś z zaistnieniem ustawowej przesłanki - wszczęcia wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego.
Zgodnie z art. 117d ust. 6 ustawy o Straży Granicznej, świadczenia motywacyjnego nie przyznaje się funkcjonariuszowi:
1) który podczas ostatniego opiniowania służbowego otrzymał jedną z opinii służbowych, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 albo 3 albo art. 45 ust. 1 pkt 2 albo ust. 2 pkt 1 - przez okres jednego roku od dnia wydania ostatecznej opinii służbowej;
2) przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub dyscyplinarne - do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania;
3) ukaranemu karą dyscyplinarną - do czasu jej zatarcia;
4) skazanemu wyrokiem sądu lub w stosunku do którego postępowanie karne zostało warunkowo umorzone - przez okres jednego roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Art. 117d ust. 7 ustawy o Straży Granicznej przewiduje, że jeżeli po przyznaniu świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 6, niezwłocznie wydaje się decyzję stwierdzającą ustanie prawa do wypłaty tego świadczenia.
W związku z tym, wskazać należy, że w świetle powołanych wyżej przepisów cytowanej ustawy, w przypadku zaistnienia wskazanych tam okoliczności przełożony właściwy w sprawach osobowych funkcjonariusza jest zobowiązany do określonego działania wskazanego w ustawie.
W konsekwencji, dla przełożonego skarżącego funkcjonariusza Straży Granicznej decydujące znaczenie miał sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku art. 117d ust. 6 ustawy
o Straży Granicznej, przełożony zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną
o ustaniu prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego, a po utracie aktualności istnienia danej przesłanki, która stanowiła podstawę do ustania prawa do wypłaty świadczenia, przełożony funkcjonariusza powinien ponownie ustalić prawo do tego świadczenia poprzez wydanie decyzji w sprawie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia motywacyjnego.
Z powołanych już wyżej przepisów (art. 117 ust. 6 pkt 2 i ust. 7) ustawy o Straży Granicznej wynika, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest samoistną przesłanką wydania decyzji stwierdzającej ustalenie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego. To zaś oznacza, że organ nie prowadzi w tym postępowaniu żadnego postępowania wyjaśniającego, na okoliczność ustalenia zasadności postawionych obwinionemu zarzutów dyscyplinarnych. Wszczęcie przeciwko funkcjonariuszowi SG postępowania dyscyplinarnego obliguje organ do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego, a jeżeli postępowanie zostało wszczęte po przyznaniu świadczenia, do wydania decyzji o ustaniu prawa do świadczenia.
Tak więc, organy Straży Granicznej nie dokonują oceny zasadności wszczęcia
i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. Kwestia odpowiedzialności dyscyplinarnej nie stanowiła przedmiotu ich decyzji. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji nie było wniesienie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia o przestępstwo ściągane z oskarżenia prywatnego, a wszczęcie przez organ I instancji postępowania dyscyplinarnego. Wobec powyższego zarzuty skarżącego dotyczące braku oceny zasadności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, braku podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, w świetle powyższych okoliczności faktycznych oraz przytoczonych przepisów, nie mają żadnego znaczenia w kontekście wydania zaskarżonej decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Wyjaśnić jeszcze należy, że Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego zawarty w piśmie procesowym z 27 maja 2023 r. na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. bowiem przeprowadzenie ww. dowodu nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.