II SA/Wa 2834/21

II SA/Wa 2834/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kube /sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz /przewodniczący/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 1580/22 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 155 w zw. z art. 153 i art. 170
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Obrony Narodowej (dalej: "Minister", "organ") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną
z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany punktu
2 decyzji ostatecznej MON z dnia [...] października 2012 r. nr [...].
Powyższa skarga została złożona w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. J. S. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku
z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w działaniach poza granicami państwa.
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej przyznał ww. status weterana poszkodowanego i stwierdził, że w wyniku ustalonego uszczerbku na zdrowiu, doznanego wskutek wypadku pozostającego
w związku z działaniami poza granicami państwa, z tytułu którego przyznano świadczenie odszkodowawcze w wysokości 30% - wysokość dodatku weterana poszkodowanego wynosi 20% podstawy wymiaru.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., J. S. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej
o zmianę decyzji z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w zakresie wysokości procentowego uszczerbku na zdrowiu i przysługującego z tego tytułu dodatku weterana poszkodowanego na skutek pogorszenia stanu zdrowia w związku
z wypadkami z dnia: [...] marca 2011 r. oraz [...] września 2011 r.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 3 w związku z art.
4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1596 z późn. zm.), odmówił zmiany punktu 2 decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2012 r. nr [...], stwierdzając w uzasadnieniu, że wypadki z dnia: [...] marca 2011 r. oraz [...] września 2011 r. nie spełniają kryteriów określonych w art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1569
z późn. zm.), dalej: "ustawa o weteranach".
Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. J. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że wypadki, którym uległ w dniach:
[...] marca 2011 r. oraz [...] września 2011 r. spełniają kryteria wypadku pozostającego
w związku z działaniami poza granicami państwa, o którym mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach. Oba wypadki miały miejsce podczas misji wojskowych
w [...] (w trakcie VIII zmiany PKW - [...] marca 2011 r. i IX zmiany PKW -
[...] września 2011 r.) podczas patroli bojowych, na które został wysłany rozkazem dowódcy w celu realizacji zadań bojowych w strefie działań wojennych. W wyniku ww. zdarzeń - mających charakter nagły, wywołanych przyczynami zewnętrznymi - doznał uszczerbku na zdrowiu w wysokości odpowiednio 6% i 8%.
Wnioskodawca podkreślił, że wypadek z dnia [...] marca 2011 r. miał miejsce podczas bojowego patrolu pieszego całego pierwszego plutonu, realizowanego
w celu zabezpieczenia zdrowia i życia [...] ludności cywilnej w miejscowości [...], która została zaatakowana przez [...]. Przemieszczając się skrytym podejściem do przeciwnika w kompletnym oporządzeniu, ważącym około 90 kg,
w ciężkich górskich warunkach terenowych, poślizgnął się i upadł we wgłębienie terenowe.
Z kolei wypadek z dnia [...] września 2011 r. miał miejsce podczas patrolu bojowego wozem bojowym [...], w którym wnioskodawca był dowódcą - ratownikiem i znajdował się we włazie pojazdu w celu prowadzenia obserwacji dookrężnej. Podczas pokonywania nierówności terenowych wóz bojowy wjechał w niewidoczną dziurę po minie pułapce ([...]). Pojazdem bardzo mocno wstrząsnęło, przez co wnioskodawca zsunął się uderzając prawym barkiem
o krawędź włazu i dodatkowo plecami o wyposażenie pojazdu. Patrol był realizowany w związku z koniecznością wsparcia wojsk koalicji, która wpadła w zasadzkę [...] w okolicach [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o weteranach, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skargę na powyższą decyzję MON z dnia [...] stycznia 2020 r.
Sąd wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 920/20 uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie zwrócił uwagę, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 155 k.p.a., jednak z uzasadnienia tejże decyzji nie wynika, aby organ poddał analizie przesłanki w tym przepisie wymienione
i w oparciu o jej wyniki wydał rozstrzygnięcie w sprawie. Zaznaczył, że dla zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. łącznie muszą być spełnione następujące przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej; za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji; brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Ponadto, zastosowanie ww. przepisu może dotyczyć takich decyzji, które mają charakter uznaniowy. Podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 155 k.p.a. nie stosuje się prawa materialnego. Celem tego postępowania, w odróżnieniu do postępowania głównego (rozpoznawczego), nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych. Brak spełnienia którejkolwiek z nich wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji (por. wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA 819/99, publ. LEX nr 55302; z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 833/18, publ. CBOSA).
Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie skarżący, w podaniu skierowanym do organu w dniu [...] lutego 2019 r., wskazał wprawdzie przepis art. 155 k.p.a., jednocześnie jednak powołał okoliczność "zwiększenia procentowego uszczerbku na zdrowiu" w wyniku postępowania orzeczniczego przed RWKL w [...]. Również
w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. skarżący powołał się na dwa "dodatkowe" wypadki i stwierdzenie wyższego niż dotychczas uszczerbku na zdrowiu. Wśród dokumentów załączonych do podania skarżący złożył kopie orzeczeń RWKL
w [...] z dnia: [...] marca 2016 r. i [...] marca 2016 r. określające uszczerbek na zdrowiu odpowiednio w wysokości: 6% z powodu wypadku w dniu [...] marca 2011 r.
i 8% z powodu wypadku w dniu [...] września 2011 r. Powołał się zatem na nowe okoliczności i przedstawił dokumenty, które nie były przedmiotem analizy
w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną MON z dnia [...] października
2012 r. [...] w przedmiocie przyznania statusu weterana poszkodowanego oraz określenia uszczerbku na zdrowiu i wysokości dodatku weterana poszkodowanego.
Pomimo tego organ uznał, że w sprawie ma zastosowanie tryb określony w art. 155 k.p.a., jednak stanowiska swego w tym względzie nie wyjaśnił, nie dokonał też analizy przesłanek wymienionych w ww. przepisie.
Sąd zwrócił uwagę, że z tytułu wypadku w dniu [...] września 2011 r. skarżącemu przyznano jednorazowe odszkodowanie na mocy decyzji Szefa WSzW w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. Organ nie wyjaśnił jednak w sposób przekonujący, stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a., z jakich względów uznał, że wypadek ten nie wypełnia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy
o weteranach, a więc nie jest zdarzeniem nagłym, wywołanym przyczyną zewnętrzną, które zaistniało podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza (...).
Sąd zauważył, że ww. wypadek miał miejsce podczas patrolu bojowego
w pojeździe bojowym [...]. Jak podnosił skarżący, patrol był realizowany
w związku z koniecznością wsparcia wojsk koalicji, która wpadła w zasadzkę [...] w okolicach [...]. Skarżący pełnił funkcję dowódcy - ratownika i znajdował się we włazie pojazdu w celu prowadzenia obserwacji. Podczas jazdy pojazdem wystąpiła utrata synchronizacji radiostacji podkładowej. Skarżący zmuszony był do wykonania czynności obsługowych radiostacji (wymagało to schylenia się z włazu dowódcy do wnętrza pojazdu) i nie był w stanie zauważyć, że pojazd wjeżdża w nierówność terenową. Pojazdem bardzo mocno wstrząsnęło, przez co skarżący zsunął się uderzając prawym barkiem o krawędź włazu i dodatkowo plecami o wyposażenie pojazdu. Doznał przy tym urazu tuczonego barku i kręgosłupa. Powyższe wynika
z kopii meldunku Dowódcy [...] do Dowódcy Polskich Sił Zadaniowych PKW [...] z dnia [...] września 2011 r. (k. 25 akt admin.).
W ocenie Sądu, organ nie dość wnikliwie przeanalizował charakter ww. wypadku w kontekście związku z zadaniami i celami misji. W konsekwencji nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że ww. wypadek i doznany uszczerbek na zdrowiu pozostają bez wpływu na ustalenia poczynione w decyzji MON z dnia [...] października 2012 r. nr [...].
Konkludując Sąd stwierdził, że wobec naruszenia art. 155 k.p.a., a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.
Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić dokonaną ocenę prawną i poddać wnikliwej analizie okoliczności wypadku jakiemu uległ skarżący w dniu [...] września 2011 r. w kontekście art. 4 pkt 15 ustawy
o weteranach oraz rozważyć kwestię określenia na nowo wysokości uszczerbku na zdrowiu oraz dodatku weterana poszkodowanego względem decyzji z dnia [...] października 2012 r. nr [...].
Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2021 r., na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r.
o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 2055), art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., utrzymał
w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., w przedmiocie odmowy zmiany pkt 2 decyzji ostatecznej Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. stwierdzającego, że w wyniku ustalonego uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku pozostającego
w związku z działaniami poza granicami państwa, z tytułu którego przyznano świadczenie odszkodowawcze w wysokości 30% - wysokość dodatku weterana poszkodowanego wynosi 20% podstawy wymiaru.
Minister wskazał, że J. S. ubiega się o stwierdzenie
w przedmiotowej decyzji, poprzez zmianę jej pkt 2, zwiększonego ustalonego uszczerbku na zdrowiu oraz w związku z tym zwiększonej wysokości dodatku weterana poszkodowanego.
W przedmiotowej sprawie strona złożyła wniosek o zmianę decyzji ostatecznej, powołując się jednoznacznie na art. 155 k.p.a., w którym zawarta jest instytucja zgody na zmianę decyzji, co należy bez wątpienia poczytywać jako akceptację i wolę zmiany jej treści.
Minister wskazał, że brak jest przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej przyznającej status weterana poszkodowanego i stwierdzającej, że w wyniku ustalonego uszczerbku na zdrowiu, doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, z tytułu którego przyznano świadczenie odszkodowawcze w wysokości 30% - wysokość dodatku weterana poszkodowanego wynosi 20% podstawy wymiaru.
Zdaniem Ministra, w zakresie zaś przesłanki słusznego interesu strony (J. S.) jego istnienie w przedmiotowej sprawie także przemawia za zmianą decyzji ostatecznej, bowiem po stronie wnioskodawcy - weterana poszkodowanego - istnieje słuszny interes rozumiany jako interes w merytorycznym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej wypadków jakich doznał podczas udziału w działaniach poza granicami państwa, która wiąże się dla strony
z możliwością uzyskania wyższego dodatku weterana poszkodowanego.
Podniósł, że ocena czy wypadki, którym uległ polski żołnierz (obecnie posiadający status weterana poszkodowanego) w czasie udziału w działaniach poza granicami państwa, uprawniają go do uzyskania wyższego dodatku weterana poszkodowanego, tj. świadczenia finansowanego z budżetu państwa, będącego swoistą formą rekompensaty za doznany uszczerbek na zdrowiu, również leży
w słusznym interesie społecznym.
Minister rozważając stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy,
w kontekście zastosowania art. 155 k.p.a., wskazał, iż tożsamość przedmiotowej sprawy administracyjnej, na każdym z jej etapów, polega na ocenie okoliczności wypadków, którym uległ J. S. – czy spełniają one dyspozycję normy prawnej wyrażonej w art. 4 pkt 15 lit. a-c w związku z art. 3 ustawy o weteranach
i czy wypadki te stanowią podstawę do przyznania ww. statusu weterana poszkodowanego, a co za tym idzie ustalenia wysokości przysługującego z tego tytułu dodatku weterana poszkodowanego.
Każdy etap sprawy administracyjnej jest rozpoznawany w tożsamym stanie prawnym. Na dzień wydania decyzji ostatecznej zaistniały wypadki z dnia [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r., jednakże nie były one znane organowi. Niezależnie jednak od powyższego, a także wszelkich późniejszych wydanych w sprawie tych wypadków orzeczeń i decyzji innych organów administracji publicznej, okoliczności rzeczonych wypadków z dnia [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r. nie pozwoliłyby organowi na wydanie decyzji innej niż decyzja ostateczna nr [...] z dnia [...] października 2012 r., jak również na zmianę tej decyzji.
Minister, biorąc pod uwagę wydaną przez organ późniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., stwierdził, że w przedmiotowej kategorii spraw zastosowanie art. 155 k.p.a. jest celowym i nie mającym alternatywy środkiem prawnym.
Ponadto stwierdził, że postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] października 2012 r. nie mogło zostać wznowione, a w związku z tym sprawa nie mogłaby być rozpatrzona również w tym trybie. Za powyższym przemawia m.in. fakt, że już w dniu, w którym strona wystąpiła o wzruszenie decyzji ostatecznej (tj. [...] lutego 2019 r.), w odniesieniu do tej decyzji występowała niedopuszczalność jej uchylenia, o której mowa w art. 146 k.p.a. Zgodnie z ww. przepisem § 1 art. 146 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 przesłanki wznowienia postępowania § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 przesłanki wznowienia postępowania §1 pkt 3-8 oraz art. 145a skarga o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego - 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Zgodnie z § 2 art. 146 k.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Minister, upatrując ewentualnej przesłanki wznowienia postępowania
w niniejszej sprawie w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, stwierdził, że J. S. nie złożył wniosku o wznowienie postępowania, jak również takie postępowanie nie zostało wszczęte z urzędu. W związku z powyższym, organ nie rozpoznawał i obecnie nie rozpoznaje sprawy w tym zakresie.
Jednocześnie stwierdził, że w przypadku, gdyby J. S. złożył wniosek o wznowienie postępowania, ze względu na upływ ww. terminów organ musiałby odmówić wznowienia postępowania.
Niezależnie od powyższego, Minister zauważył, że podawane przez stronę nowe okoliczności faktyczne (wypadki z dnia [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r.), na których opiera wniosek o zmianę decyzji ostatecznej, istniały już w dniu jej wydania (tj. [...] października 2012 r.). Okoliczności te w dniu wydania decyzji nie były znane organowi. Jednakże, w ocenie organu, gdyby okoliczności te były brane pod uwagę już przy wydawaniu decyzji ostatecznej w dniu [...] października 2012 r., lub też po wznowieniu postępowania, w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Podobnie, gdyby organ rozpatrywał sprawę przyznania statusu weterana poszkodowanego J. S. wyłącznie w oparciu o wypadki z dnia [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r., status taki w ogóle nie mógłby zostać mu przyznany, gdyż wypadki te nie są wypadkami w rozumieniu ustawy o weteranach.
Zatem na każdym etapie postępowania prowadzonego z wniosku J. S., organ prowadzi je w tożsamej sprawie administracyjnej, odpowiadającej w swej istocie na wniosek czy na podstawie zaistniałych wypadków wnioskodawcy przysługuje status weterana poszkodowanego i z tego tytułu prawo do dodatku weterana poszkodowanego w określonej wysokości. Przy czym, kwestia ustalenia wysokości dodatku weterana poszkodowanego jest sprawą drugorzędną
w odniesieniu do samego przyznania statusu weterana poszkodowanego. Zatem nadużyciem byłoby stwierdzić, że sama zmiana decyzji w zakresie wyłącznie wysokości przysługującego już dodatku weterana poszkodowanego (przy założeniu, że zachodziłyby ku temu przesłanki) powoduje jakoby postępowanie zakończone zmianą decyzji w tym zakresie prowadzone było w innej, nietożsamej merytorycznie sprawie. To samo odnosi się do odmowy zmiany decyzji w omawianym zakresie
(w przypadku, gdy nie występują przesłanki pozwalające na przyznanie dodatku weterana poszkodowanego w podwyższonej wysokości).
Zdaniem Ministra, ze względu na powyższe, tym bardziej zasadnym jest wydanie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., co czyni zadość nie tylko wnioskowi strony (J. S. złożył wniosek o zmianę decyzji ostatecznej), ale przede wszystkim zasadzie wyrażonej w art. 12 k.p.a., która to zasada stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Gdyby w niniejszej sprawie dostępne były inne niż art. 155 k.p.a. środki prawne, a w przekonaniu organu ich nie było, to stan faktyczny i prawny dotyczący wypadków z dnia [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r. nie pozwoliłby na uznanie ich za wypadki w rozumieniu ustawy o weteranach, a tym samym przyznanie J. S. dodatku weterana poszkodowanego w zwiększonej wysokości.
Zatem organ, działając w granicach jedynego dostępnego w tej sprawie środka prawnego, przy zachowaniu zasad praworządności, wnikliwości oraz szybkości
i prostoty postępowania, wydał utrzymane niniejszą decyzją rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.
Minister, odnośnie zaś okoliczności wypadków wskazał, że podstawę do zmiany decyzji ostatecznej Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października
2012 r., w zakresie wysokości przysługującego dodatku weterana poszkodowanego, mogą stanowić jedynie uszczerbki na zdrowiu doznane wskutek wypadków pozostających w związku z działaniami poza granicami państwa, z tytułu których przyznano świadczenia odszkodowawcze. Zatem w niniejszej sprawie warunkiem wydania decyzji o treści zgodnej z żądaniem wnioskodawcy, było dokonanie przez organ oceny, że wypadki którym uległ na misji są wypadkami pozostającymi
w związku z działaniami poza granicami państwa, z tytułu których zostały przyznane świadczenia odszkodowawcze.
Wnioskodawcy odmówiono przyznania prawa do odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku w dniu [...] marca 2011 r. (co potwierdza decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]), zatem okoliczności tego wypadku, jak
i ustalenia RWKL w [...], wynikające z orzeczenia z dnia [...] marca 2016 r., nie mogły mieć wpływu na wysokość dodatku weterana poszkodowanego określoną
w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. Nr [...].
Natomiast, z tytułu wypadku w dniu [...] września 2011 r. skarżącemu przyznano jednorazowe odszkodowanie na mocy decyzji Szefa WSzW w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...].
Organ analizując okoliczności ww. wypadku w kontekście art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach oraz związku z zadaniami i celami misji, wskazał iż istotą sporu jest rozstrzygnięcie kwestii w zakresie interpretacji obowiązujących przepisów - czy osobie, która podczas wykonywania regularnych obowiązków służbowych uległa nieszczęśliwemu wypadkowi, w wyniku którego doznała uszczerbku na zdrowiu, przyznać tożsame prawa, jakie otrzyma osoba, która dozna uszczerbku na zdrowiu
w warunkach alarmu bojowego, uderzenia lub odparcia ataku, zamachu lub innego bezprawnego działania wymierzonego przeciwko tej osobie.
Minister przyjął, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym protokołu powypadkowego, nie wynika, aby w momencie wypadku w dniu 7 września 2011 r. miały miejsce jakiekolwiek okoliczności, o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. a
i b ustawy o weteranach, jak również dokumentacja ta nie wskazuje na prawdopodobieństwo wystąpienia rzeczonego wypadku w związku z sytuacjami,
o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. c tej ustawy.
Reasumując organ przyjął, że wypadki, którym uległ J. S.
w dniu [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r. nie spełniają przesłanek z art. 4 pkt 15 lit. a-c, w związku z art. 3 ustawy o weteranach i brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zmiany decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...]
z dnia [...] października 2012 r. w zakresie pkt 2 przedmiotowej decyzji.
Pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], wnosząc o zmianę decyzji ostatecznej Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. poprzez zaliczenie dodatkowo uszczerbków na zdrowiu doznanych w wypadkach z dnia:
[...] marca 2011 r. (6%) oraz [...] września 2011 r. (8%), zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, zobowiązanie organu do złożenia całej posiadanej dokumentacji dotyczącej niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przedstawił przebieg wypadków
z dnia [...] marca 2011 r. oraz z dnia [...] września 2011 r. Wskazał, że pierwszy z nich miał miejsce podczas patrolu bojowego realizowanego w prowincji [...].
W związku z koniecznością wsparcia wojsk koalicji, która wpadła w zasadzkę [...]. Jego zdaniem, oczywistym zatem jest to, że wypadek ten miał związek
z celem Misji w związku z realizacją działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń. Również wypadek skarżącego z dnia
[...] marca 2011 r. spełnia wszelkie przesłanki, aby być zaliczonym do dodatku weterana poszkodowanego. Odnośnie wypadku z dnia [...] marca 2011 r. skarżący podkreślił, że było to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną - podczas bojowego patrolu pieszego całego pierwszego plutonu - realizowanego w celu zabezpieczenia zdrowia i życia [...] ludności cywilnej miejscowości [...], która została zaatakowana przez [...] - przemieszczając się skrytym podejściem do przeciwnika w kompletnym oporządzeniu, wymaganym zgodnie z procedurami na patrolu bojowym, ważącym ok. 90 kg (kompletna kamizelka kuloodporna wraz
z płytami, 15 szt. załadowanych magazynków do karabinu, karabin maszynowy, pistolet dowódcy, 6 szt. załadowanych magazynków do pistoletu, 6 granatów F1,
2 granaty RG42, pistolet sygnałowy z 2 kompletami naboi sygnałowych, lornetka, hełm, 1,5 I wody, 4 racje żywnościowe, osobista apteczka IZAS) w ciężkich górskich warunkach terenowych, skarżący poślizgnął się (warunki zimowe) i upadł we wgłębienie terenowe, poczuł ból w okolicach kostki lewej nogi i ścięgna Achillesa.
Z uwagi na obciążenie ekwipunkiem upadek był bardzo bolesny i spowodował ciężki uraz nogi. Skarżącemu została udzielona pierwsza pomoc medyczna przez medyka plutonu, a po powrocie do bazy został zaopatrzony medycznie przez lekarza
w ambulatorium. Patrol ten wypełniał znamiona opisane w art. 4 pkt 15 lit. a ustawy, gdyż był realizowany w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń.
Skarżący podniósł, że spełnił wszelkie przesłanki ustawowe do zaliczenia obu wypadków - z [...] marca 2011 r. i [...] września 2011 r. - do wypadków kwalifikujących się do zwiększenia dodatku weterana poszkodowanego.
W odpowiedzi na skargę MON wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 920/20, którym uchylono decyzję Ministra z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w oparciu
o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uznając, że została wydana z naruszeniem art. 155 k.p.a., a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach.
W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji
w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego
i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych
i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego
2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA
z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 920/20.
W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie
z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 920/20 i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych, co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenie art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a.
Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 920/20 wyraźnie zaznaczył, że dla zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. łącznie muszą być spełnione następujące przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej; za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji; brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Ponadto, zastosowanie ww. przepisu może dotyczyć takich decyzji, które mają charakter uznaniowy.
Minister nadal wbrew wyraźnym ww. wskazaniom Sądu, co do warunków zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a. przyjął, że tryb ten ma zastosowanie
w sprawie.
Sąd zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący w podaniu skierowanym do organu w dniu [...] lutego 2019 r. wskazał wprawdzie przepis art. 155 k.p.a., jednocześnie jednak powołał okoliczność "zwiększenia procentowego uszczerbku na zdrowiu" w wyniku postępowania orzeczniczego przed RWKL w [...]. Również
w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. skarżący powołał się na dwa "dodatkowe" wypadki i stwierdzenie wyższego niż dotychczas uszczerbku na zdrowiu. Wśród dokumentów załączonych do podania skarżący złożył kopie orzeczeń RWKL
w [...] z dnia: [...] marca 2016 r. i [...] marca 2016 r., określające uszczerbek na zdrowiu odpowiednio w wysokości: 6% z powodu wypadku w dniu [...] marca 2011 r.
i 8% z powodu wypadku w dniu [...] września 2011 r. Powołał się zatem na nowe okoliczności i przedstawił dokumenty, które nie były przedmiotem analizy
w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną MON z dnia [...] października
2012 r. [...] w przedmiocie przyznania statusu weterana poszkodowanego oraz określenia uszczerbku na zdrowiu i wysokości dodatku weterana poszkodowanego. Pomimo tego organ przyjął, że w sprawie ma zastosowanie tryb określony w art. 155 k.p.a.
Sąd w sprawie II SA/Wa 920/20 wskazał także, że organ nie dość wnikliwie przeanalizował charakter wypadku z dnia [...] września 2011 r. w kontekście związku
z zadaniami i celami misji. W konsekwencji nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że ww. wypadek i doznany uszczerbek na zdrowiu pozostają bez wpływu na ustalenia poczynione w decyzji MON z dnia [...] października 2012 r. nr [...].
Zdaniem Sądu rozpoznającego obecnie przedmiotową sprawę, organ wydając zaskarżoną decyzję nadal nie wyjaśnił w sposób przekonujący i racjonalny, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., z jakich względów przyjął, że wypadek ten nie wypełnia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach, a więc nie jest zdarzeniem nagłym, wywołanym przyczyną zewnętrzną, które zaistniało podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku
z wykonywaniem zadań przez żołnierza (...). Skarżący wskazywał bowiem (czego organ nie kwestionował), że wypadek miał miejsce podczas patrolu bojowego, który był realizowany w związku z koniecznością wsparcia wojsk koalicji. Skarżący
w czasie zdarzenia pełnił funkcję dowódcy - ratownika i znajdował się we włazie pojazdu bojowego [...] w celu prowadzenia obserwacji.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszeniem art. 155 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy
o weteranach, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu Sądu.
Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.