II SA/Wa 2817/11

II SA/Wa 2817/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Andrzej Kołodziej /sprawozdawca/
Eugeniusz Wasilewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Skarżony organ
Szef Służby Celnej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 129 par. 2, art. 112, art. 134 par. 1, art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Andrzej Kołodziej (sprawozdawca), Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej [...] aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. mianował M. Z., na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej, z dniem 30 listopada 2009 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji (aktu mianowania) z dnia [...] lutego 2011 r. M. Z. zarzucił jej:
rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, polegające na przyjęciu, iż zajmowanie przez niego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych w okresie przed dniem wejścia w życie wskazanej ustawy, ale nie w dniu jej wejścia w życie, nie uzasadnia mianowania na stopień w korpusie [...] Służby Celnej, a przez to naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP,
rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., poprzez niezawarcie w akcie mianowania uzasadnienia faktycznego oraz pouczenia o możliwości i trybie wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wskazał, że od [...] r. do [...] r. zajmował stanowiska związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Ponadto, powołując się na orzecznictwo, stwierdził, iż użyty w przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2 zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinien być rozumiany jako każdy przedział czasowy poprzedzający datę wejścia w życie ustawy.
Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu.
W uzasadnieniu podał, że uchwałą z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10 Sąd Najwyższy orzekł, iż rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223, podlega kontroli sądowadministracyjnej, z tym, że w zakresie, w jakim mianowanie dotyczy określenia korpusu służbowego. Stanowisko to podzielił w swoich wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny.
Organ wskazał, że w przypadku odwołującego przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał określone w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Natomiast z akt sprawy wynika, że w tej dacie zainteresowany zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...], nie pełniąc przy tym obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Stąd też zasadnie Dyrektor Izby Celnej [...] mianował funkcjonariusza na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej, zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 1 i ust. 5 oraz ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Szef Służby Celnej nie zgodził się z argumentacją, że użyty w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinien być rozumiany jako dowolny okres poprzedzający jej wejście w życie. Zwrócił uwagę na jego umiejscowienie w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe", co świadczy, że reguluje on wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawić się na tle wprowadzenia w życie nowych uregulowań. Odwołał się również do charakteru przepisów przejściowych, określonych w "Zasadach techniki prawodawczej" oraz wykładni językowej przedmiotowego przepisu.
Jednocześnie organ podniósł, że przedmiotowy akt mianowania nie zawierał pouczenia co do przysługującego środka zaskarżenia. Zgodnie z treścią art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten będzie miał zastosowanie również w sytuacji braku pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem organu nie doszło więc do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w związku z czym brak jest podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. zarzucił jej naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, przez niewłaściwe zastosowania przejawiające się w przyjęciu, iż skarżący nie spełnił przesłanek do mianowania go na stopień w korpusie [...] Służby Celnej, gdy prawidłowe zastosowanie wskazanego przepisu winno prowadzić do wniosku, że skarżący jako funkcjonariusz celny, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował i pełnił stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych, winien zostać mianowany do tego korpusu.
W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo, podniósł przede wszystkim, że akt mianowania jest decyzją administracyjną, zaś wykładnia językowa zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do całego okresu poprzedzającego wejście w życie przedmiotowej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, niż podniesione w zarzutach skargi.
Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl przepisu art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie powyższego, ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu powoduje bezskuteczność odwołania, a w konsekwencji ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi
rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97, Lex nr 48735 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego. Lex Omega nr 35/2009).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że decyzja (akt mianowania) w stosunku do M. Z. został wydany przez Dyrektora Izby Celnej [...] w dniu [...] listopada 2009 r., a doręczony w nieokreślonym dniu w miesiącu grudniu 2009 r., jak wynika z pisma Izby Celnej [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Zatem od daty doręczenia aktu mianowania rozpoczął bieg czternastodniowy termin do wniesienia od niego odwołania do Szefa Służby Celnej. Brak odwołania spowodował natomiast, że stał się on ostateczny.
W sprawie nie jest również kwestionowana okoliczność, iż odwołanie od przedmiotowej decyzji funkcjonariusz wniósł w dniu [...] lutego 2011 r., a więc po upływie ponad roku od jego wydania i doręczenia, przy czym nie zwrócił się z prośbą o jego przywrócenie.
Szef Służby Celnej, pomimo wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, rozpatrzył je i wydał zaskarżoną decyzję. A zatem w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 129 § 2 k.p.a., gdyż organ rozpoznał środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a tym samym dokonał weryfikacji w postępowaniu zwykłym decyzji ostatecznej.
Bez znaczenia dla przyjęcia przez Sąd, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa pozostaje okoliczność braku pouczenia strony o sposobie i terminie zaskarżenia aktu mianowania. Okoliczność powyższa mogłaby mieć znaczenie jedynie przy badaniu przez organ przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Mylny jest przy tym pogląd Szefa Służby Celnej, iż w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Brak pouczenia strony o środkach zaskarżenia nie ma bowiem wpływu na uzyskanie przez decyzję przymiotu ostateczności.
Wskazać należy, że nie ma podstaw do utożsamiania błędnego pouczenia z jego całkowitym brakiem, jak w niniejszej sprawie. Błędne pouczenie, o którym mowa w art. 112 k.p.a., to pouczenie wadliwe o przysługującym środku odwoławczym, przejawiające się np. w tym, że organ poucza stronę o prawie do odwołania, kiedy przysługuje jej zażalenie, czy też poucza stronę, że odwołanie wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji, zamiast w terminie czternastu dni. Tylko tak rozumiane błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Oznacza to, że w sytuacji wadliwego wskazania przez organ terminu do wniesienia środka odwoławczego, strona może skutecznie wnieść ten środek w terminie określonym w pouczeniu bez potrzeby składania odrębnego wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dopiero po upływie błędnie wskazanego terminu, rozstrzygnięcie staje się w takim przypadku ostateczne.
Przyjęcie bowiem dopuszczalności stosowania art. 112 k.p.a. do sytuacji braku pouczenia o środkach odwoławczych, powodowałoby, w ocenie Sądu, że strona mogłaby w każdym dowolnym terminie skutecznie wnieść środek odwoławczy, a decyzja niezawierająca takiego pouczenia nie mogłaby uzyskać przymiotu ostateczności. To zaś powodowałoby brak pewności obrotu prawnego, a co za tym idzie stałoby w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w przepisie art. 16 § 1 k.p.a.
Wskazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność determinującą treść rozstrzygnięcia Sądu, który w tej sytuacji nie mógł jej poddać kontroli merytorycznej oraz ustosunkować się do zarzutów i wniosków skargi.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 pierwszej z powołanych ustaw.