II SA/Wa 2748/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Ministra odmowną w sprawie wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy wobec byłego funkcjonariusza SB, uznając, że spełnił on przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Skarżący, A. K., były funkcjonariusz służb PRL, domagał się wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ograniczających jego emeryturę, powołując się na krótkotrwałość służby w państwie totalitarnym i rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r. Minister odmówił, uznając, że nie było "szczególnie uzasadnionego przypadku". WSA uchylił decyzję ministra, stwierdzając, że organ nieprawidłowo ocenił charakter służby skarżącego i nie uwzględnił indywidualnych okoliczności, co naruszało przepisy prawa.
Sprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmówiła wyłączenia stosowania wobec niego przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Przepisy te ograniczają wysokość emerytury i renty inwalidzkiej dla osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa. A. K. argumentował, że jego służba w SB trwała krótko (8 miesięcy) i była jedynie przygotowawcza, polegająca na przewożeniu dokumentów, a po 1989 r. rzetelnie wykonywał obowiązki w Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając decyzję ministra, uznał, że organ nie dokonał wystarczającej indywidualizacji oceny służby skarżącego i nieprawidłowo zinterpretował przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd podkreślił, że sama służba w aparacie państwa totalitarnego nie musi oznaczać bezpośredniego zaangażowania w realizację jego zbrodniczych celów, a rzetelna służba na rzecz wolnej Polski może stanowić podstawę do wyłączenia restrykcyjnych przepisów. WSA nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sama służba w aparacie państwa totalitarnego nie dyskwalifikuje automatycznie funkcjonariusza, jeśli spełnione są przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", takie jak krótkotrwałość służby w państwie totalitarnym i rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji błędnie zinterpretował przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie dokonując wystarczającej indywidualizacji oceny służby skarżącego i nie uwzględniając, że charakter służby nie musi być bezpośrednio związany z realizacją celów państwa totalitarnego, a rzetelna służba na rzecz wolnej Polski może stanowić podstawę do wyłączenia restrykcyjnych przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, ze względu na krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis ograniczający wysokość emerytury.
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis ograniczający wysokość renty inwalidzkiej.
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis dotyczący renty inwalidzkiej.
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definicja służby na rzecz totalitarnego państwa.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawa.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie dokonał wystarczającej indywidualizacji oceny służby skarżącego. Służba skarżącego w Wydziale [...] nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego. Skarżący wykazał rzetelne wykonywanie obowiązków po 12 września 1989 r. Okres służby w państwie totalitarnym był krótkotrwały (8 miesięcy) i miał charakter przygotowawczy. Rzetelna służba na rzecz wolnej Polski stanowi przesłankę pozytywną do wyłączenia restrykcyjnych przepisów.
Odrzucone argumenty
Minister uznał, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Minister uznał, że skarżący czerpał wymierne korzyści z pełnienia służby w SB. Minister stwierdził brak dowodów na zabieganie przez skarżącego o służbę w Milicji Obywatelskiej w pionie kryminalnym lub prewencji. Minister uznał, że nie zaszła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Godne uwagi sformułowania
nie dokonał oceny zarówno "krótkotrwałości" służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, jak też nie ocenił rzetelności wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. organ winien zwrócić uwagę na kontekst historyczny przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ przyjął już całkowicie nieuprawnione tezy, co prowadzi do błędnych konkluzji szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej [...] poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa" nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa rzetelna służba na rzecz wolnej Polski stanowi przesłankę pozytywną do wyłączenia restrykcyjnych przepisów
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
przewodniczący
Ewa Kwiecińska
członek
Tomasz Szmydt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, ocena służby w państwie totalitarnym i rzetelności służby po 1989 r., zasada indywidualizacji oceny w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej byłych funkcjonariuszy służb PRL i ich prawa do świadczeń emerytalnych. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy trudnego rozliczenia z przeszłością PRL i jego wpływu na obecne świadczenia emerytalne byłych funkcjonariuszy, co jest tematem budzącym emocje i zainteresowanie społeczne.
“Czy służba w SB przekreśla szansę na godną emeryturę? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 2748/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-12-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący/ Ewa Kwiecińska Tomasz Szmydt /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 729/22 - Postanowienie NSA z 2023-07-04 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 288 art. 8a Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie A. K. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, dalej "ustawa zaopatrzeniowa"), w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. A. K. wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.). W uzasadnieniu wniosku A. K. poinformował, że po zakończeniu służby wojskowej zdecydował się na podjęcie służby w Milicji Obywatelskiej. Wnioskodawca oznajmił, że z uwagi na brak etatów w: "Pionach Kryminalnym lub Prewencji", podjął pracę w Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. Zainteresowany oznajmił, że od dnia [...] kwietnia 1989 r. do dnia [...] listopada 1989 r., tj. przez 8 miesięcy pracował w ww. urzędzie na stanowisku [...]. Były funkcjonariusz dodał, że z uwagi na brak możliwości przeniesienia do służby w Milicji Obywatelskiej złożył raport o odejściu ze Służby Bezpieczeństwa. Jednocześnie poinformowała, że w dniu [...] maja 1994 r. rozpoczęła służbę w Policji, gdzie pracowała w Zespole [...], a następnie Grupie [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w K. oraz Referacie [...] Sekcji [...] Komendy Powiatowej Policji w M. Były funkcjonariusz wskazał, że za swoją służbę był wielokrotnie awansowany oraz wyróżniany nagrodami pieniężnymi. A. K. dodał, że z uwagi na pogarszający się stan jego zdrowia odszedł na emeryturę. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, m. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 13 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2063/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ rozpatrując sprawę A. K. w kontekście przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie dokonał oceny zarówno "krótkotrwałości" służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, jak też nie ocenił rzetelności wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że organ nie przeprowadził oceny ustalonych okoliczności pod kątem zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ winien zwrócić uwagę na kontekst historyczny przedmiotowej sprawy, bowiem w dniu 12 czerwca 1989 r. odbyły się pierwsze, częściowo wolne po II wojnie światowej wybory w Polsce. Natomiast w dniu 12 września 1989 r. ukonstytuował się rząd Tadeusza Mazowieckiego, co było momentem przełomowym dla procesu przemian politycznych w Polsce. Organ ustalił, iż A. K. został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w M. w dniu [...] lutego 2008 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Zgodnie z pismem z dnia [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącym Informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia 1 kwietnia 1989 r. do dnia [...] listopada 1989 r., tj. 8 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 16 lat, 3 miesiące i 27 dni, tj. od dnia [...] maja 1987 r. do dnia [...] listopada 1989 r. oraz od dnia [...] maja 1994 r. do dnia [...] lutego 2008 r. Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] oraz z dnia [...] października 2020r. znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby A. K. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. (L.dz. [...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Pana A. K. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ww. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby ww. miał podwyższone uposażenie, w tym dodatek służbowy, był awansowany na stanowisku służbowym oraz w stopniu służbowym. Odnotowano również pozytywne opinie służbowe. Ponadto w dokumentacji stwierdzono, że wnioskodawca nie został wyróżniony orderem, odznaczeniem państwowym, odznaką lub medalem. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych. Poinformowano jednocześnie o braku dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia funkcjonariusza. Organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez A. K. służby wynosi 16 lat, 3 miesiące i 27 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 8 miesięcy, co stanowi niespełna 4 % ogółu służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, powyższy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby można uznać za krótkotrwały. Organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, wyłączeniu podlega funkcjonariusz, który rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Odnosząc się do analizy tej przesłanki, należy wskazać, iż w związku z obowiązującą linią orzeczniczą organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez A. K. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Reasumując, organ uznał, że została spełniona w przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracja, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień ww. przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie organu analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwalała na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Wnioskodawca rozpoczął służbę w Zmotoryzowanym Odwodzie Milicji Obywatelskiej (ZOMO) (patrz: przebieg służby, strona 0011 akt IPN [...]). Rozpoczęcie przez A. K., służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego, co wynika z jego wniosku. W podaniu z dnia 28 lutego 1988 r. ww. poprosił o przyjęcie do po zakończeniu zastępczej służby wojskowej. W ww. raporcie wniósł o pracę w Wydziale [...] (patrz: raport z dnia [...] lutego 1988r., strona: 0004 akt IPN [...]. A. K. z dniem [...] kwietnia 1989 r. został pracownikiem Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, iż wnioskodawca pełniąc służbę na etacie Służby Bezpieczeństwa, czerpał określone, wymierne korzyści, m. in. podwyższono mu uposażenie zasadnicze oraz przyznano dodatek specjalny (zob. przebieg służby, strona 0012 akt IPN [...]). Odnosząc się do kwestii, iż wnioskodawca wielokrotnie pytał o możliwość przeniesienia z Wydziału [...] SB, na co otrzymywał odpowiedź, że nie ma wolnych etatów, organ wskazał, że jest to przyjęta przez stronę linia obrony. Organ stwierdził, że w aktach brak jest dowodów na potwierdzenie, jakoby ww., zabiegał o przyjęcie do służby w Milicji Obywatelskiej w pionie kryminalnym lub pionie prewencji. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji dlaczego ww. odszedł ze służby w SB. Natomiast z akt sprawy jednoznacznie wynika, że po służbie w ZOMO K. i w ZOMO K. wnioskodawca wniósł o rozpoczęcie służby w Wydziale [...] SB, nie zaś w Milicji Obywatelskiej. A. K. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie; 1) art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2020r. (sygn. akt: II SA/Wa 2063/19), wydanym w niniejszej sprawie; 2) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 8a ust. 1 oraz ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, iż: - pomimo stwierdzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że służba przed dniem 31 lipca 1990 r., "trwająca de facto 8 miesięcy, co stanowi niespełna 4% ogółu służby", co "można uznać za krótkotrwały" okres służby oraz "organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania obowiązków przez Pana A. K. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r." - Minister stwierdza, że ... "nie została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" podczas gdy służba skarżącego w Wydziale [...] nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a skarżący wykazał, iż legitymuje się osiągnięciami w służbie - o czym świadczą otrzymane awanse i nagrody, 3) prawa materialnego, tj. art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że skarżący pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, podczas gdy skarżący nie wykonywał zadań wywiadowczych i kontrwywiadowczych, 4) art. 77 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozpatrzenie w pełni zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie charakteru służby pełnionej przez skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r.; 5) art. 7 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organ, przed wydaniem decyzji, zgodnych z prawem kryteriów, według których będzie uznaniowo kwalifikował określone przypadki jako szczególnie uzasadnione oraz poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i w konsekwencji nieodpowiednie, nieproporcjonalne wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, w efekcie przyjęcie nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym; 6) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; 7) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest odebranie stronie uprawnienia, tj. odmowa wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym rozstrzygnięciu tych wątpliwości na korzyść strony nie sprzeciwiają się sporne interesy stron albo interesy osób trzech, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ; 8) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady praworządności oraz naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: 9) art. 190 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2020 r. (sygn. akt: II SA/Wa 2063/19; iż: - przypisanie służby na rzecz totalitarnego państwa wymaga indywidualnego przeanalizowania postawy skarżącego w perspektywie aksjologii "totalitarnego państwa" oraz ponad- standardowego działania danej jednostki w ramach aparatu takiego państwa, - pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku oznacza takiego typu okoliczności jak krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 roku oraz rzetelne wykonywanie służby po dniu 12 września 1989 roku, - szczególnie uzasadniony przypadek może wystąpić także w przypadku gdy pomimo, iż funkcjonariusz objęty zakresem normy z art. 13b ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku nie spełnia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej ale nie był bezpośrednio zaangażowany w wykonywaniu zadań i funkcji państwa totalitarnego czy też nie miała takiego charakteru: 10) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2020r., poz. 256, dalej zwanej "k.p.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie, t.j. dowolną ocenę dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego poprzez brak pogłębionej analizy indywidualnej sytuacji skarżącego i charakteru służby, - w konsekwencji organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, iż skarżący pełnił służbę na rzecz "totalitarnego państwa" w przypadku gdy w rzeczywistości zostały przełamane skutki domniemania z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, - w konsekwencji w zaskarżonej decyzji naruszono przepis prawa materialnego, a mianowicie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej zwana: "Konstytucją RP") poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzający się do naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa, tj; - zasady ochrony praw nabytych - poprzez odebranie skarżącemu praw słusznie nabytych pomimo pozytywnej weryfikacji zgodnie z § 8 uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 roku w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, zasady sprawiedliwości społecznej - poprzez: - obniżenie emerytury skarżącego poniżej limitu określonego w art. 15 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, - pozbawienie skarżącego możliwości powiększenia swojej emerytury o współczynnik opisany w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej w wysokości 2,6% niezależnie od lat przepracowanych powyżej 15 lat t.j. wprowadzenie limitu wysokości emerytury określonego w art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej, - obniżenie współczynnika naliczanych składek na ubezpieczenie społeczne do 0 % czyli poniżej poziomu gdyby skarżący w ogóle nie wykonywał żadnej pracy - w związku z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu nawet bezrobotnych zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych; zasady zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez niego prawa - poprzez: - stosowanie przez państwo odpowiedzialności zbiorowej, - stosowanie opresji względem indywidualnie oznaczonej grupy osób bez rozpatrzenia służby w sposób indywidualny. - stosowanie kolejnego ograniczenia świadczenia emerytalnego skarżącego - w 2009 roku ograniczono świadczenie emerytalne skarżącego ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku za pracę w służbach bezpieczeństwa w okresie 1944 roku do 1990 do poziomu 0,7 % podstawy wymiaru wzrostu emerytury za każdy rok w służbie, pozostawiając okres poza służbą od 1990 roku na poziomie 2,6 % podstawy wymiaru - rozwiązanie zostało ocenione w doktrynie jako proporcjonalne i ostateczne rozliczenie z przeszłością, dalsze ograniczenia ma wyłącznie charakter odwetu i represji. - zasady nie retroakcji prawa - poprzez stosowanie sankcji nieznanych ustawie karnej w postaci obniżania świadczeń emerytalnych, za przynależność w latach od dnia [...] kwietnia 1989 roku do dnia [...] listopada 1989 roku do Służby Bezpieczeństwa, która sama w sobie nie stanowi i nie stanowiła czynu zabronionego bez indywidualnego przypisania czynu zabronionego przez Sąd Powszechny; zgodnie z § 10 uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 roku w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, uzyskanie pozytywnej opinii gwarantowało możliwość przyjęcia do służby w organach i jednostkach podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych lub zatrudnienia w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych - skarżący został pozytywnie zweryfikowana a w konsekwencji ma słuszne roszczenie o uznanie służby za legalną i pełne naliczanie przysługujących składek na ubezpieczenie społeczne emerytalne i rentowe za cały jej okres; 11) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 76 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do niepodjęcia przez organ działań zmierzających do weryfikacji informacji IPN o przebiegu służby skarżącego, tj. w szczególności: braku uzyskania dokumentów źródłowych dotyczących przebiegu służby skarżącego, - w konsekwencji w zaskarżonej decyzji nie zweryfikowano prawidłowości informacji IPN na podstawie art. 13a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, tymczasem organ ograniczył de facto postępowanie dowodowe- wyłącznie do przedmiotowej informacji, co implikuje wadliwość zaskarżonej decyzji; opisane naruszenia spowodowały naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, iż przesłanka "krótkotrwałości służby" zezwala na dowolność organu bez stosowania obiektywnych przesłanek, tymczasem organ jest obowiązany każdorazowo indywidualnie przeanalizować sytuacje wnioskodawcy z zachowaniem obiektywnych przesłanek (dat, sytuacji osobistej wnioskodawcy, miejsca pracy i faktycznie wykonywanych obowiązków); - art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, iż przesłanka "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września. 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia." oznacza rzetelną służbę wyłącznie przy jednoczesnym narażeniu zdrowia i życia, w przypadku gdy jest to wyłącznie przykładowe wyliczenie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 roku, w konsekwencji w zaskarżonej decyzji dopuszczono się błędu w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie iż nie zachodzi w stosunku do skarżącego szczególnie uzasadniony przypadek. Wskazując na powyższe skarżący wnosił o zobowiązanie organu na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej lub ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Skarżący podnosił, iż organ po raz kolejny nie odniósł się do charakteru służby. O charakterze służby nie świadczy bowiem wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 1988 r. o przyjęcie do Wydziału [...] WUSW w K., do którego odwołuje się organ. Przywołany dokument ma bowiem charakter stricte kadrowy, związany z podjęciem służby. Co więcej rzeczonego dowodu nie sposób traktować jako dowodu służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego. Organ - zgodnie z oceną prawną i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - był zobowiązany ocenić charakter służby skarżącego, ale zaniechał tego, lakonicznie wskazując, że przebieg służby skarżącego świadczy o tym, że otrzymał wynagrodzenie za pracę, a tym samym otrzymywał z tego tytułu wymierne korzyści. Organ nie zadał sobie nawet trudu analizy zakresu obowiązków skarżącego, który był kluczowy dla oceny wystąpienia przesłanej z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z oceną prawną i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a w szczególności dla ustalenia czy czynności podejmowane przez skarżącego ograniczały się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego czy też na rzecz państwa totalitarnego. Skarżący podkreśla, iż w spornym okresie (tj. do dnia [...] lipca 1990 r.) nigdy nie wykonywała żadnych czynności operacyjnych czy też operacyjno-technicznych dla Służby Bezpieczeństwa. Biorąc pod uwagę zakres obowiązków strony w Wydziale [...], nie sposób przyjąć, iż pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego. Wskazuje, iż jedynie przewoził [...] i [...] pomiędzy Punktami [...] na terenie K. i miejscowości pobliskich a siedzibą Wydziału [...] w K. na ul. [...]. Co więcej, przez cały okres inkryminowanej służby ([...].04. - [...].09.1989 r.) pełnił jedynie służbę przygotowawczą, a tym samym jedynie "przyuczał się" do służby. Nie był mianowany w służbie stałej, gdyż na własną prośbę odszedł ze służby w listopadzie 1989 r. Zakres powierzonych obowiązków nie charakteryzował się jakimkolwiek elementem decyzyjności, zwłaszcza że jak wyżej wskazano - pełnił służbę przygotowawczą. Do zakresu obowiązków w tym okresie należało wyłącznie przewożenie dokumentów. Skarżący podkreśla, iż powyższa praca nie była zaangażowana w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o oddalanie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, (w oparciu o który to przepis została wydana skarżona decyzja) minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga przede wszystkim zbadania, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405). W sprawach uznania administracyjnego sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zawierający wymienione wyżej przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Dokonanie przez organ w uzasadnieniu decyzji interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy jest obligatoryjne. Przechodząc już do analizy podstawy prawnej skarżonego rozstrzygnięcia podkreślić należało, iż przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawiera dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" które to pojęcia definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", w którym Minister może wyłączyć stosowanie wobec funkcjonariusza przepisów art.15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez A. K. służby wynosi 16 lat, 3 miesiące i 27 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 8 miesięcy, co stanowi niespełna 4 % ogółu służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, powyższy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby można uznać za krótkotrwały. Organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, wyłączeniu podlega funkcjonariusz, który rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Odnosząc się do analizy tej przesłanki, organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez A. K. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Organ uznał, że została spełniona w przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przechodząc, kolejno do dalszej wykładni obowiązujących przepisów, w zestawieniu z ze stanem faktycznym sprawy, organ przyjmuje już całkowicie nieuprawnione tezy, co prowadzi do błędnych konkluzji. Zważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - a w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przyjąć należy, że nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ww. ustawy nieuwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy - poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 1935/19). Na tę kwestię zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19, wskazując, że w przypadku ustalenia przez organ, iż działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie zaopatrzeniowej. Według Sądu, unormowania zawarte w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach - wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. W tym miejscu należy zauważyć, że również Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, stwierdził wyraźnie, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. W ocenie Sądu, Minister błędnie wskazał, że postawa skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Przede wszystkim organ nie dokonał wystarczającej indywidualizacji oceny służby skarżącego, wbrew wyraźnym zaleceniom wynikającym z przywołanego wyżej orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast, analiza materiału dowodowego przedstawionego w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Skarżący podnosił, iż w spornym okresie (tj. do dnia 31 lipca 1990 r.) nigdy nie wykonywała żadnych czynności operacyjnych czy też operacyjno-technicznych dla Służby Bezpieczeństwa. Biorąc pod uwagę zakres obowiązków w Wydziale [...], nie sposób przyjąć, iż pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego. W tym okresie jedynie przewoził [...] i [...] pomiędzy Punktami [...] na terenie K. i miejscowości pobliskich a siedzibą Wydziału [...] w K. na ul. [...]. Co więcej, przez cały okres ww. służby ([...].04. - [...].09.1989 r.) skarżący pełnił jedynie służbę przygotowawczą, a tym samym jedynie "przyuczał się" do służby. Faktyczny charakter wykonywanych czynności w spornym okresie, w żaden sposób nie związanych z działaniami wywiadowczymi, kontrwywiadowczymi czy operacyjno-technicznymi. Istotnie w materiale dowodowym brak jest informacji, które stanowią okoliczności dyskredytujące funkcjonariusza, w okresie pozostawania w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Pozostały okres wskazuje natomiast na prawidłową postawę funkcjonariusza i wykonywanie obowiązków z pełnym oddaniem pełnionej służbie. W zakresie analizy spełnienia przesłanki rzetelności pełnionej służby, jeżeli służba pełniona była na zwykłym, standardowym poziomie, funkcjonariusz wykonywał swoje obowiązki prawidłowo, otrzymywał awanse, nagrody i odznaczenia, to zgodnie z art.8a ustawy zaopatrzeniowej należy przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Organ winien wziąć również pod uwagę jako przesłankę pozytywną okres służby jaki pełnił skarżący po 31 lipca 1990r. Przede wszystkim w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że w art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine prawodawca wskazał jedną z przykładowych okoliczności, które mają wpływ na uznanie, że służba była pełniona rzetelnie. Oznacza to, że nawet nieziszczenie się warunku pełnienia służby "z narażeniem życia lub zdrowia" nie wyklucza a priori zastosowania przewidzianego ustawą wyjątku. Wystarczającą przesłanką może być krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego, późniejsza nienaganna służba oraz wystarczająco długi okres służby na rzecz niepodległej Polski (tak jak w przedmiotowej sprawie). Wykładnia językowo-logiczna prowadzi bowiem do wniosku, że brak możliwości ustalenia narażenia życia lub zdrowia, nie wyklucza zastosowania wyjątku, gdy spełnione są inne warunki (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 1390/18; z dnia 17 września 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 670/19; z dnia 17 października 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 829/19). Należy wskazać, iż w zestawieniu z materiałem dowodowym odzwierciedlającym przebieg i charakter służby organ winien końcowo ocenić czy występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust.1). Przy czym szczególnie uzasadniony przypadek stanowi również rzetelna służba na rzecz wolnej Polski. Przedstawione rozważania faktyczne i prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Podda ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie, kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości, które - jak wynika z Konstytucji RP - obejmują m.in. prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie będąc związanym oceną prawną przedstawioną w powyższej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, iż skarżący spełnił przesłanki zawarte w cytowanych przepisach (o ile nie będą zachodzić okoliczności powodujące wyłączenie związania oceną sądu).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI