II SA/WA 2693/19

II SA/Wa 2693/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski /przewodniczący/
Łukasz Krzycki
Tomasz Szmydt /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 3221/21 - Wyrok NSA z 2024-02-20
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 28, art. 31 art 157 par.  2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] (dalej: "skarżący"), wniosło skargę na Postanowienie Ministra Edukacji Narodowej (dalej: "organ") z dnia [...] listopada 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 22a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, z późn. zm.). Minister Edukacji Narodowej dopuścił do użytku szkolnego podręcznik "[...] dla uczniów klasy [...] szkoły podstawowej", red. T.K., przeznaczony do kształcenia ogólnego [...] na [...] etapie edukacyjnym (szkoła podstawowa). Podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego po uzyskaniu pozytywnych opinii rzeczoznawców wyznaczonych przez Ministra Edukacji Narodowej. Decyzja została doręczona stronie, tj. K. K., Wydawnictwo i Hurtownia "[....]", za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] września 2017 r. i jest prawomocna. Pismem z dnia [...] października 2017 r. [...] złożyło do Ministra Edukacji Narodowej wniosek o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz o wstrzymanie wykonania tej decyzji ze względu na znaczne prawdopodobieństwo uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło, że decyzja ta została wydana przed uprawomocnieniem się postanowienia Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak sprawy: [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w tym postępowaniu, co stanowi rażące naruszenia prawa. Zdaniem Stowarzyszenia, taka sytuacja - wydanie decyzji w sprawie, mimo nierozpatrzenia złożonego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu - jest nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą praworządności, jak też określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Stowarzyszenie podniosło również, że wydanie kwestionowanej decyzji przed uprawomocnieniem się postanowienia stanowi nie tylko oczywiste, ale też rażące naruszenie prawa.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 roku znak: [...], po rozpatrzeniu wskazanego wyżej wniosku z dnia [...] października 2017 roku. Minister Edukacji Narodowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz wstrzymania wykonania tej decyzji. Organ zaznaczył, że Stowarzyszenie [...] nie było stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. dopuszczającą do użytku szkolnego podręcznik "[...]dla uczniów klasy [...] szkoły podstawowej", red. T.K., przeznaczony do zajęć [...] na [...] etapie edukacyjnym (szkoła podstawowa).
Stowarzyszenie wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. żądało dopuszczenia go do udziału w tym postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., jednakże Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 126 k.p.a., odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w tym postępowaniu.
Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie, za pośrednictwem Ministra Edukacji Narodowej.
Organ rozpatrując wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w przedmiotowej sprawie wskazał, że tylko kumulatywne spełnienie przesłanek zawartych w art. 31 § 1 k.p.a. uprawnia do żądania przez organizację społeczną wszczęcia postępowania, bądź dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Rozpatrując kwestię spełniania przez Stowarzyszenie Kampania [...] przesłanek wymaganych w myśl art. 31 k.p.a., należy uznać, że Stowarzyszenie jest organizacją społeczną w rozumieniu tego przepisu oraz występuje z żądaniem w sprawie dotyczącej innej osoby, to jest wydawnictwa KK [...]. Również cele statutowe Stowarzyszenia [...] w szczególności cele określone w art. 11 lit. b, e-h, m, o, statutu Stowarzyszenia [...], którego tekst został dołączony do wniosku, uzasadniają wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem.
Natomiast rozważając spełnienie przesłanki istnienia interesu społecznego uzasadniającego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ wskazał, że poza zarzutami prawnymi, nieważności decyzji, nie wskazuje interesu społecznego. Skarżący wprawdzie powołał się na cele statutowe, jednakże nie zawarł wyjaśnień odnośnie interesu społecznego, który przemawiałby za wszczęciem z urzędu postępowania, uznając za wystarczające cele statutowe.
Postępowanie w sprawie dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika "[...] dla uczniów klasy [...] szkoły podstawowej", pod red. T.K. zostało wszczęte na wniosek strony z dnia [...] maja 2017 r., na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 marca 2017 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników, wskazał rzeczoznawców do sporządzenia opinii o podręczniku.
Rzeczoznawca sporządza opinię dotyczącą podręcznika w terminie 30 dni od dnia, w którym otrzymał egzemplarz podręcznika oraz wskazuje wszystkie uchybienia podręcznika i konieczne do wprowadzenia poprawki. W dniu [...] lipca
2017 r. do Ministerstwa Edukacji Narodowej wpłynęła pierwsza pozytywna opinia końcowa merytoryczna-dydaktyczna, a w dniu [...] lipca 2017 r. - druga pozytywna opinia merytoryczna-dydaktyczna, [...] lipca 2017 r.pozytywna opinia końcowa językowa. Wniosek [...] z dnia [...] lipca 2017 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony wpłynął do Ministerstwa Edukacji Narodowej [...] lipca 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Minister Edukacji Narodowej odmówił Stowarzyszeniu [...] dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
W ocenie organu, wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dopuszczającej podręcznik do użytku szkolnego oraz wstrzymanie wykonania tej decyzji zdezorganizowałoby proces dydaktyczny w szkołach korzystających z podręcznika, pozbawiłoby uczniów istotnej pomocy dydaktycznej, a także spowodowałoby szkodę dla strony, tj. wydawcy podręcznika, który w oparciu o prawomocną decyzję wydał podręcznik i wprowadził go do obrotu.
W postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...]
sierpnia 2017 r., ustalono, że podręcznik pt. "[...]". [...] dla uczniów klasy [...] szkoły podstawowej (pod redakcją T.K.) spełnia warunki określone odpowiednio w art. 22a ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz § 2-4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 marca 2017 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. poz. 481). Organ podkreślił, że przepisy prawa oświatowego nie przewidują możliwości dokonywania w toku postępowania w sprawie dopuszczenia podręcznika do użytku szkolnego oceny spełniania przez podręcznik warunków koniecznych dopuszczenia do użytku szkolnego przez inne osoby (podmioty) niż rzeczoznawcy wpisani na listę rzeczoznawców prowadzoną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Zatem prawnymi przesłankami podjęcia decyzji o dopuszczeniu podręcznika do użytku szkolnego są wyłącznie: spełnianie przez podręcznik warunków formalnych, określonych w wymienionych powyżej przepisach prawa, oraz wyrażenie pozytywnych opinii o podręczniku przez rzeczoznawców.
Minister Edukacji Narodowej wskazał zatem, że interes społeczny nie uzasadnia wniosku Stowarzyszenia [...] o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r.
Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na Postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r.
Postanowieniu [...] z dnia [...] listopada 2017 r. zarzucało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to: art. 31 §§ 1 i 2 k.p.a. i art. 28 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek o stwierdzenie nieważności Decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2017 r. pochodzi od organizacji społecznej, a nie od strony, a w rezultacie oddalenie tego wniosku.
Skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2017 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa wart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz wnosił o zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania wniosku. Ewentualnie o uchylenie postanowienia Ministra Edukacji Narodowe] z dnia [...] listopada 2017 r. w całości.
Skarżący wskazywał, iż posiada interes prawny w złożeniu przedmiotowego wniosku. Interes ten wyraża się w tym, iż skarżący poprzez przedwczesne wydanie decyzji (to jest przed rozpoznaniem jego wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu na prawach strony) został pozbawiony możliwości brania udziału w postępowaniu prowadzącym do jej wydania. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, skarżący wskazał, iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem oparto je na treści art. 31 k.p.a., zamiast art. 28 k.p.a.
Minister Edukacji Narodowej wnosił o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).
Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Oceniając przedmiotowe postępowanie zgodnie z podanymi wyżej zasadami należało przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stowarzyszenie [...] wnioskiem z dnia [...] lipca 2017r. żądało dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 § 2 k.p.a.
Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w tym postępowaniu. Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie, za pośrednictwem Ministra Edukacji Narodowej.
Na gruncie tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego należy wskazać, iż samo złożenie przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie wywołuje skutku w postaci uzyskania przez tę organizację statusu uczestnika postępowania na prawach strony. Skutek taki pojawia się dopiero po wydaniu stosownego postanowienia przez organ administracji prowadzący postępowanie. Innymi słowy organizacja społeczna może korzystać z praw strony od chwili doręczenia jej lub ogłoszenia postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu.
W takich okolicznościach sprawy należało przyjąć, że Stowarzyszenie nie zostało dopuszczane do udziału w postępowaniu na prawach strony. Za takim stanowiskiem przemawia większość poglądów doktryny i orzecznictwa (Borkowski (w:) Adamiak/Borkowski, k.p.a. Komentarz, 7. wyd., Warszawa 2005, s. 259; wyrok NSA z 14 listopada 2008 r. II OSK 1363/07; wyrok NSA z 16 listopada 2007 r. I OSK 1595/06; wyrok NSA z 20 stycznia 2005 r. OSK 1755/04, ONSA 2005, Nr 6, poz. 111; postanowienie NSA z 7 grudnia 1983 r. II SA 1605/83, ONSA 1983, Nr 2, poz. 104).
Stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, wymaga ustalenia tożsamości ostatecznej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te same strony (sprawa dotyczy tych samych podmiotów). Zastrzec trzeba jednak, iż tożsamość podmiotowa jest zachowana również w przypadkach, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 lutego 2020 r. II SA/Po 498/19). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie w sprawie, która uprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Cytowany przepis spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, wymaga ustalenia tożsamości ostatecznej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te same strony (sprawa dotyczy tych samych podmiotów). Zastrzec trzeba jednak, iż tożsamość podmiotowa jest zachowana również w przypadkach, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję. Tożsamość przedmiotowa dotyczy z kolei przedmiotu prowadzonego postępowania, na który składają się interesy prawne lub obowiązki, o których organ orzeka w określonym procesie, które następnie stają się prawem nabytym lub też obowiązkiem określonego podmiotu. Tożsamość przedmiotowa odnoszona jest do podstawy prawnej i faktycznej podjętego rozstrzygnięcia oraz do treści żądania strony. Z tym, że stan faktyczny sprawy musi być brany pod uwagę w ocenie, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt (por. M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art.156 k.p.a., Wyd. 6, Warszawa 2020, "Legalis"). W doktrynie zwraca się także uwagę na szczególny przypadek tożsamości sprawy, który zachodzi w sytuacji dysponowania tym samym dobrem. Wtedy pokrywają się elementy przedmiotowe, natomiast nie jest zachowana tożsamość elementów podmiotowych (por. ponownie. por. M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 156 k.p.a., Wyd. 6, Warszawa 2020, "Legalis").
Podmiot, który żąda stwierdzenia nieważności decyzji zapadłej w postępowaniu, w którym nie był uznany za stronę, powinien wykazać, że ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia jej nieważności. Organ dostrzegając brak legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji przez konkretny podmiot, niemający w postępowaniu statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a ewentualnie po wszczęciu postępowania powinien je umorzyć (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 559/19).
Treść art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego danej osobie przymiotu strony postępowania, a ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego.Przesłanki przyznania jednostce statusu strony wyznacza art. 28 k.p.a. stanowiąc, że stroną w sprawie jest każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Norma art. 28 k.p.a. statuując, że stroną jest każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny nie zawiera normy prawnej samoistnej, a wymaga zastosowania łącznie z normą materialnego prawa administracyjnego, która jest podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w której jednostka żąda udzielenia jej ochrony prawnej przez jej rozstrzygnięcie na drodze prawa, a następnie na drodze prawa poddania weryfikacji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2020 r. II OSK 1185/18).
Przesłanką, która warunkuje status strony jest przesłanka przyznania przepisem prawa materialnego interesu prawnego. Ustalenie zatem interesu prawnego może nastąpić na podstawie przepisu prawa materialnego w toku postępowania prowadzonego w sprawie. Okoliczności stanu faktycznego sprawy przesądzają o tym, czy rozstrzygnięcie sprawy ma wpływ na ograniczenie uprawnień lub nałożenie obowiązku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 263/18).
Stowarzyszenie [...] powinno zatem wykazać interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017r.
Wniosek Stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2017r. zawiera zarzutu, który w ocenie wnioskodawcy stanowią przesłanki nieważnościowe lecz nie zawiera wskazania interesu prawnego. Interes prawny Stowarzyszenia nie wynika przy tym z przepisów prawa materialnego w zakresie obejmującym postępowanie w przedmiocie dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika "[...] dla uczniów klasy [...] szkoły podstawowej".
Dokonując kontroli prawidłowości działań organu w niniejszej sprawie Sąd nie mógł pominąć przepisów art. 31 k.p.a. Zgodnie z Art. 31 § 1 k.p.a.: Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania (pkt 1) lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu (pkt 2), jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Natomiast na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.
Powyższe reguły dotyczą również postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych.
Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012r. II OSK 663/11) wskazał, że nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny. Taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a. byłaby sprzeczna z ratio legis tego przepisu, gdyż zawężałoby zakres kompetencji organu określony w § 2 tego przepisu. Poza tym, nie wolno jest interpretować przepisów prawnych tak, by pewne ich fragmenty okazały się zbędne, były pominięte przez dokonującego wykładni (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, wyd. II, Toruń 2010, s. 122). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż błędnym jest pogląd (nie wynikający z redakcji art. 31 § 1 k.p.a), przerzucający ciężar wykazania, że "przemawia za tym interes społeczny" z organizacji społecznej na organ, który powinien wykazać okoliczności wyłączające istnienie interesu społecznego danej organizacji społecznej w sprawie. Poglądu tego również nie można tak wprost wyprowadzić z uzasadnienia postanowienia składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09 (ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 23).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Organ rozważając spełnienie przesłanki istnienia interesu społecznego uzasadniającego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. prawidłowo przyjął, iż przedmiotowy wniosek [...], poza zarzutami prawnymi, które według wnioskodawcy uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji, nie wskazuje interesu społecznego.
W okolicznościach niniejszej sprawy, nie było kwestionowane, że żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. jest uzasadnione celami statutowymi Stowarzyszenia. Natomiast przedmiotem sporu pozostawało to, czy za tym żądaniem organizacji przemawia interes społeczny.
Jednocześnie przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 1397/10 oraz z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08, z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 122/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy bowiem zauważyć, że przewidziana w art. 31 k.p.a. instytucja stanowi wyjątek od zasady udziału organizacji społecznej jako strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż nie wynika – jak w przypadku strony – z istnienia własnego interesu prawnego, ale ze skonkretyzowanego interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1498/06, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, to na organizacji społecznej spoczywa, na gruncie art. 31 k.p.a., ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność wszczęcia postępowania czy uczestnictwa we wszczętym już postępowaniu (podobnie NSA w wyroku z dnia 11 grudnia 2014r., I OSK 1016/13).
Stowarzyszenie [...], pomimo dysponowania fachową obsługą prawną, nie wykazało natomiast interesu społecznego we wszczęciu przedmiotowego postępowania nieważnościowego ani na etapie postępowania administracyjnego (wniosek) ani na etapie postępowania sądowoadmnistracyjnego (skarga).
Postanowienie organu z dnia [...] stycznia 2017r. odpowiada zatem prawu. Nie zmienia tej oceny brak powołania w niniejszym orzeczeniu art. 28 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a. Postanowienie zostało bowiem prawidłowo uzasadnione, rozstrzygnięcie jest jasne i nie wymaga dodatkowej wykładni.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.