II SA/Wa 265/22

II SA/Wa 265/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Michał Sułkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1340
art. 39 ust. 3
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), Protokolant ref.staż. Maria Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi K.J. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
K. J. realizował zadania na stanowisku [...] w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...].
Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej "KPPSP") decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (dalej "uPSP"), zawiesił K. J. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy od dnia [...] grudnia 2014 r. do dnia [...] lutego 2015 r.
[...] Komendant Wojewódzki Straży Pożarnej w [...] (dalej "KWPSP") decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. J., utrzymał w mocy decyzję KPPSP z [...] listopada 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 297/15 oddalił skargę K. J. na decyzję KWPSP z [...] stycznia 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2885/15 oddalił skargę kasacyjną K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi 20 maja 2015 r.
KPPSP decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...], na podstawie art. 39 ust. 3 uPSP, przedłużył okres zawieszenia K. J. w czynnościach służbowych do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądu w sprawie o czyny z art. 231 § 1 K.k. i art. 221 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k., toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] Wydziałem [...] pod sygn. akt [...] (poprzednio Ds. [...]).
KWPSP decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. J., utrzymał w mocy decyzję KPPSP z [...] lutego 2015 r.
Organ odwoławczy zauważył, że podstawę wydania decyzji KPPSP z [...] listopada 2014 r. o zawieszeniu K. J. w czynnościach służbowych stanowiło wszczęcie przeciwko strażakowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, które stanowiło przestępstwo z art. 231 § 1 K.k. i art. 221 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. (sygn. akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w [...] Ds. [...]).
KWPSP stwierdził również, że [...] stycznia 2015 r. wpłynęło zawiadomienie Prokuratury Rejonowej w [...] o ogłoszeniu [...] grudnia 2014 r. K. J. postanowienia o przedstawieniu zarzutów wypełniających znamiona art. 231 § 2 K.k. i art. 271 § 1 i § 3 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. oraz art. 231 § 2 K.k., jak również o przesłaniu [...] grudnia 2014 r. do Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] aktu oskarżenia przeciwko stronie o popełnienie przestępstwa z wymienionych artykułów (sygn. akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w [...] [...]).
KWPSP ustalił też, że [...] listopada 2014 r. do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] wpłynęło pismo Załogi Jednostki [...] Komendy [...] Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] listopada 2014 r. podpisane przez funkcjonariuszy i zawierające prośbę o odsunięcie K. J. od obowiązków [...][...] w [...] do czasu orzeczenia prawomocnego wyroku w sprawie karnej toczącej się przeciwko skarżącemu. Jak zauważył organ odwoławczy, z pisma tego wynika, że funkcjonariusze obawiają się wykorzystywania i nadużywania przez K. J. stanowiska [...] w związku z występowaniem funkcjonariuszy w charakterze świadków w postępowaniu toczącym się przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym w [...].
KWPSP stwierdził również, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji przeciwko K. J. toczyły się dwa postępowania karne, z których żadne nie zostało prawomocnie zakończone. Wszystkie natomiast postępowania karne toczące się przeciwko skarżącemu dotyczą przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego.
Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, organ odwoławczy stwierdził, że analiza sprawy dokonana przez KPPSP pozwalała na wysnucie wniosku o wystąpieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 39 ust. 3 uPSP.
W ocenie KWPSP organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny sprawy, przeprowadzając analizę wagi zarzucanego skarżącemu czynu, biorąc pod uwagę aktualny etap postępowania karnego, a także funkcję pełnioną przez K. J. na zajmowanym stanowisku służbowym.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący, jako [...], jest osobą, na której spoczywa szczególna odpowiedzialność nad podległymi mu strażakami. Osoba taka powinna być przykładem dla swoich podwładnych. Wiedząc zatem, że przeciwko K. J. skierowano kolejny akt oskarżenia zarzucający popełnienie czynów w typie kwalifikowanym (tym razem chodziło o czyny z art 231 § 2 K.k., a dodatkowo zarzucono stronie czyn z art. 271 § 1 i § 3), a poprzednia sprawa toczy się nadal przed Sądem, organ pierwszej instancji przyjął więc zrozumiałe i logiczne stanowisko, że jest to "szczególna okoliczność" warunkującą przedłużenie czasu trwania zawieszenia K. J. w czynnościach służbowych.
KWPSP za prawidłowe uznał też odwołanie się przez KPPSP do pisma funkcjonariuszy Komendy Powiatowej PSP w [...] z [...] listopada 2014 r. Organ odwoławczy uwzględnił w tym przypadku stosunek zależności służbowej istniejący pomiędzy K. J. a osobami mu podległymi, będącymi jednocześnie świadkami w toczącym się postępowaniu karnym.
Za trafne organ odwoławczy uznał też odwołanie się przez KPPSP do faktu wszczęcia przeciwko K. J. kolejnego postępowania karnego o przestępstwo z art. 231 § 2 K.k. i art. 271 § 1 i § 3 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. oraz art. 231 § 2 K.k.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 11 września 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 581/15 oddalił skargę K. J. na decyzję KWPSP z [...] kwietnia 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 3379/15 oddalił skargę kasacyjną K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] [...] września 2015 r.
K. J. w piśmie z [...] listopada 2020 r. zwrócił się o wydanie decyzji dotyczącej zakończenia okresu zawieszenia w obowiązkach służbowych i przywrócenia do służby czynnej, wskazując, że jego prośba dotyczy uchylenia lub zmiany decyzji KPPSP z [...] lutego 2015 r. oraz decyzji KWPSP z [...] kwietnia 2015 r. W piśmie z [...] grudnia 2020 r. zażądał, by wniosek został rozpatrzony w trybie art. 155 K.p.a.
KWPSP decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] odmówił uchylenia: (1) decyzji KPPSP z [...] lutego 2015 r. oraz (2) decyzji KWPSP z [...] kwietnia 2015 r.
KWPSP uwzględnił, że po wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania wydano: (1) wyrok Sądu Okręgowego w [...] w sprawie o sygn. akt [...]; (2) wyrok Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o sygn. akt. [...]; (3) wyrok Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o sygn. akt [...]; (4) postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z [...] czerwca 2020 r. w sprawie [...]; (5) wyrok Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z [...] lipca 2019 r. sygn. akt [...]; (6) wyrok Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział [...] z [...] czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...].
Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z decyzją KPPSP z [...]lutego 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją KWPSP z [...] kwietnia 2015 r. zawieszenie w czynnościach służbowych K. J. nastąpiło do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądu w sprawie o czyny z art. 231 § 1 K.k. i art. 221 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. Postępowanie karne dotyczące tych zarzutów nie zostało jeszcze ostatecznie prawomocnie zakończone. Jak ustalił organ pierwszej instancji, na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] z [...] czerwca 2021 r. sygn. akt [...], sprawa w części dotyczącej jednego czynu została przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w [...] w zakresie zarzutu o czyn z art. 231 § 1 K.k. i art. 221 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. i toczy się przed tym Sądem pod sygn. akt [...].
Następnie KWPSP wywiódł, że w jego ocenie uchyleniu powołanych wyżej decyzji sprzeciwia się art. 39 uPSP. Przepis art. 39 ust. 3 uPSP wyraźnie określa bowiem termin końcowy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach, tj. moment "uzyskania prawomocnego wyroku sądu".
Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka istnienia interesu społecznego uzasadniającego uchylenie decyzji.
W ocenie KWPSP, fakt, że nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok w odniesieniu do wszystkich zarzutów będących przedmiotem postępowania karnego, a w konsekwencji brak ostatecznego zakończenia procesu karnego wobec strony, ma decydujące znaczenia w zakresie zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych.
W ocenie KWPSP uchylenie decyzji KPPSP z [...] lutego 2015 r. oraz decyzji KWPSP z [...] kwietnia 2015 r., biorąc pod uwagę wynikające z takiej decyzji konsekwencje dla Komendy Powiatowej Policji w [...], między innymi w zakresie skutków finansowych, wobec braku prawomocnego wyroku i ostatecznego zakończenia procesu karnego, byłoby sprzeczne z interesem społecznym.
Organ pierwszej instancji zaznaczył też, że wnikliwie rozważył relacje miedzy słusznym interesem strony a interesem społecznym. Stwierdził, że nie mógł w przedmiotowym stanie faktycznym uwzględnić wyłącznie interesu strony chcącej wrócić do służby. Był natomiast zobowiązany mieć na uwadze w pierwszej kolejności interes społeczny, a także okoliczność, że od funkcjonariusza państwowego wymagana jest wyższa, wynikająca z zawodowego charakteru wykonywanych obowiązków oraz zajmowanego stanowiska, staranność w wykonywaniu obowiązków służbowych oraz w przestrzeganiu prawa. Mając to na uwadze, KWPSP stwierdził, że uniewinnienie strony w postępowaniach karnych od części zarzutów popełnienia przestępstwa jest okolicznością pozytywną dla strony, oczywiście rozpatrywaną przez organ, który jednak zobowiązany jest opierać się na całokształcie spraw karnych prowadzonych wobec strony, będących podstawą zawieszenia w czynnościach służbowych oraz wymaganych przez prawo rozstrzygnięciach sądu karnego.
K. J., reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od decyzji KWPSP z [...] października 2021 r. do KGPSP.
KGPSP decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję KWPSP z [...] października 2021 r.
Przedstawiając w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie karnej prowadzonej początkowo pod sygn. [...] zapadły następujące wyroki:
1. wyrok Sądu Rejonowego w [...] (sygn. akt [...] z [...] października 2016 r.) uniewinniający strażaka od zarzucanych mu czynów, określonych numerami od [...] do [...];
2. wyrok Sądu Okręgowego w [...] (sygn. akt [...] z dnia [...] października 2017 r.) na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora:
a. prostujący oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2016 r. (czyn oznaczony numerem [...] oznaczyć numerem [...], a czyn oznaczony numerem [...] oznaczyć numerem [...]),
b. uchylający wyrok Sądu Rejonowego w [...] w zakresie czynów zarzucanych K. J. w punktach od [...] do [...] aktu oskarżenia i przekazujący sprawę w tej części Sądowi Rejonowemu w [...] do ponownego rozpoznania,
c. w pozostałej części utrzymujący w mocy zaskarżony wyrok (uniewinniający strażaka od czynów wymienionych w punktach od [...] do [...]);
1. wyrok Sądu Rejonowego w [...] (sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2019 r.):
a. umarzający postępowanie karne wobec strażaka w zakresie czynu opisanego w pkt 1,
b. uznający strażaka winnym dokonania zarzucanych mu czynów opisanych w punktach od [...] do [...],
c. uniewinniający strażaka od zarzucanego mu czynu opisanego w punkcie [...];
1. wyrok Sądu Okręgowego w [...] (sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2021 r.) na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora:
a. uchylający zaskarżony wyrok w punkcie [...] i w tym zakresie przekazujący sprawę ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w [...],
b. zmieniający zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- w punkcie 1 przyjmuje, że czyn miał zostać popełniony w dniu [...] maja 2008 r. oraz eliminuje z jego opisu, iż miał być popełniony w krótkich odstępach czasu i ze z góry powziętym zamiarem oraz z jego kwalifikacji prawnej eliminuje art. 12 K.k.,
- w punktach od [...] do [...] uniewinniający K. J. od popełnienia zarzucanych mu w punktach od [...] do [...] czynów.
Jak ustalił KGPSP, postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...] prowadzone jest obecnie pod sygn. akt [...].
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w innej sprawie prowadzonej początkowo pod sygn. akt [...] zapadł wyrok Sądu Rejonowego w [...] (sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.) uniewinniający K. J. od zarzucanego mu czynu. Wedle protokołu rozprawy apelacyjnej (sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2020 r.) prokurator i oskarżyciel posiłkowy cofnęli wniesione apelacje i wnieśli o pozostawienie ich bez rozpoznania.
Jak dalej wywiódł organ odwoławczy, art. 155 K.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy dotyczącej przedłużenia okresu zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych w związku z pozostałym do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w [...] jednym zarzutem. Wzruszenie decyzji ostatecznej KWPSP z [...] kwietnia 2015 r. na podstawie art. 155 K.p.a. byłoby możliwe tylko wówczas, gdy za jej uchyleniem przemawiałby interes społeczny lub słuszny interes strony.
Następnie KGPSP wskazał, że KPPSP oparł rozstrzygnięcie swej decyzji na art. 39 ust. 3 uPSP, określając wyraźnie, że przedłużenie okresu zawieszenia st. kpt. K. J. w czynnościach służbowych następuje do czasu uzyskania prawomocnego wyroku Sądu w sprawie o czyny z art. 231 § 1 K.k. i art. 221 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k. Jak podkreślił organ odwoławczy, zastosowana postawa prawna jednoznacznie kształtuje treść rozstrzygnięcia, wskazując dokładnie jaka okoliczność spowoduje ustanie przedłużenia tego zawieszenia.
KGPSP nie podzielił stanowiska skarżącego, że w sprawie nie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 39 ust. 3 uPSP, który uprawniałby do przedłużenia zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych, a więc skutkowałby funkcjonowaniem w obrocie prawnym decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia K. J., aż do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądowego. Organ odwoławczy skonstatował, że charakter nadal ciążącego na strażaku zarzutu z art. 231 K.k. (przestępstwo urzędnicze) determinuje kontynuowanie zawieszenia. Nieosądzony pozostaje czyn, który "w pojedynkę" i sam w sobie daje podstawę trwania zawieszenia w czynnościach służbowych na zasadzie art. 39 ust. 3 uPSP.
KGPSP stwierdził, że organy pierwszej i drugiej instancji bardzo skrupulatnie przedstawiły motywy podjętych rozstrzygnięć. Analizie poddano zarówno zajmowane przez strażaka stanowisko kierownicze ([...] Jednostki [...]), szereg postępowań karnych prowadzonych wobec K. J. o przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, pozostawanie ich w związku z wykonywaniem zadań służbowych, szczególny status strażaka Państwowej Straży Pożarnej jako zawodu zaufania społecznego, czy też dbałość o wizerunek formacji. W ocenie organu odwoławczego, ponieważ ewentualne uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 K.p.a. może być dokonane wyłącznie w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", bez znaczenia pozostaje okoliczność uniewinnienia strażaka od większości zarzutów, przy jednoczesnym braku prawomocnego wyroku sądowego w trwającym obecnie postępowaniu karnym.
KGPSP zaznaczył dalej, że pełnomocnik strażaka, podając obecnie argumenty dotyczące uniewinnienia w kilku sprawach karnych K. J. od zarzucanych mu czynów, opisuje obecny stan faktyczny, który nie może stanowić o ewentualnym "przywróceniu" strażaka do służby. Przy rozpatrywaniu sprawy na podstawie art. 155 K.p.a., organ pierwszej instancji, jak też organ odwoławczy analizują ją w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Sprawa ta nie jest również rozpatrywana przez organy jakby w kolejnej instancji.
Uwzględniając powyższe rozważania, organ odwoławczy skonstatował, że przesłanka dotycząca przepisów szczególnych, które nie sprzeciwiałyby się uchyleniu decyzji ostatecznej nie została spełniona.
KGPSP nie podzielił też stanowiska K. J., że przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy na podstawie art. 155 K.p.a. za ewentualnym uchyleniem decyzji ostatecznej oraz decyzji organu pierwszej instancji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.
Organ drugiej instancji zauważył, że wyrazem słusznego interesu strony jest chęć ponownego wykonywania obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku, otrzymania zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek tego uposażenia wprowadzonych w okresie zawieszenia oraz pełnej wysokości uposażenia. Uchylenie decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych skutkowałoby "powrotem" strażaka do służby w PSP. Za uchyleniem obu ww. decyzji
- z punktu widzenia strażaka - przemawia więc kwestia finansowa, jak też kwestia dalszego wykonywania zawodu.
Następnie KGPSP wskazał, że za interesem społecznym rozumianym w tym przypadku jako interes służby przemawia "nieprzywracanie" do służby strażaka, któremu zarzuca się popełnienie czynu ściganego z oskarżenia publicznego, a więc zanim nie zostanie rozstrzygnięta prawomocnie sprawa karna, czyli o znamionach "przestępstwa urzędniczego". Tym samym w interesie służby nie leży uchylenie obu wskazanych powyżej decyzji, w sytuacji niezakończenia procesu karnego wobec strażaka. Zdaniem organu odwoławczego, ponieważ uchylenie decyzji jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy karnej prawomocnym wyrokiem sądu może skutkować naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, KWPSP słusznie uznał interes służby za stojący w sprzeczności z interesem strony.
KGPSP stwierdził, że interes służby przejawiający się m.in. w staranności w wykonywaniu obowiązków służbowych przez K. J., jako strażaka PSP, a tym bardziej przestrzeganiu przez niego obowiązującego prawa, może zatem być postrzegany jako ważniejszy od interesu samego strażaka.
K. J., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył decyzję KGPSP z [...] grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji KWPSP z [...] października 2021 r., która wydana została z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego w postaci art. 7 K.p.a. (nakazu stania na straży praworządności oraz podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do załatwienia sprawy) w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. (nakazu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej) w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. (nakazu rozstrzygania sprawy w oparciu o całokształt materiału dowodowego) w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 155 K.p.a., w ten sposób, iż organy obu instancji zaniechały ustalenia opisu ostatniego z czynów zarzucanych stronie w prowadzonym postępowaniu karnym, a wniosek co do istnienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku został wyciągnięty w sprzeczności ze słusznym interesem skarżącego oraz w wyniku całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, braku rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, przekroczeniu granic uznania administracyjnego, przy jednoczesnym nieuzasadnieniu rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi i racjonalnymi przesłankami oraz oparciu treści decyzji na bezzasadnych ustaleniach faktycznych oraz prawnych, niemogących stanowić podstawy zaskarżonego orzeczenia, w szczególności w zakresie rzekomego zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 39 ust. 3 uPSP;
2. art. 39 ust. 3 uPSP polegającego na jego błędnej wykładni semantycznej i systemowej oraz niewłaściwym zastosowaniu, powielonych przez organ odwoławczy, pomimo niewystępowania w niniejszym stanie faktycznym "szczególnie uzasadnionego przypadku", który uprawniałby do przedłużenia zawieszenia strony w czynnościach służbowych do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądu.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji;
2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
KGPSP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
I.
Decyzje [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej KWPSP) z [...] października 2021 r. oraz Komendanta Głównego Państwowej Staży Pożarnej (dalej KG PSP) z [...] grudnia 2021 r. zostały wydane w trybie art. 155 K.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Materialnoprawną podstawę decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia K. J. w czynnościach służbowych stanowił natomiast art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1340 ze zm. – stan prawny na dzień wydania decyzji KWPSP z [...] kwietnia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] lutego 2015 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych; dalej powoływana jako "uPSP"). Zgodnie nim, w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądu, chyba że zawieszenie nastąpiło z powodu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Jakkolwiek postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła weryfikowana decyzja ostateczna, to jednak toczy się w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne. Nie może zatem zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 K.p.a.) jest zatem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest wyłącznie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony oraz czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 21 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1165/16, z 13 grudnia 2017 r. II OSK 593/17, z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 586/06 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 155 § 1 K.p.a. nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa". Przyjęcie stanowiska, według którego w postępowaniu opartym na art. 155 K.p.a. możliwe byłoby ustalenie na nowo stanu faktycznego oraz ocena tego na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego stanowiących podstawę decyzji ostatecznej skutkowałaby utożsamieniem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej z postępowaniem zwykłym.
Czynności procesowe w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 lub 155 K.p.a. podejmowane są zgodnie z przepisami normującymi postępowanie w pierwszej instancji. Są one bowiem podejmowane w sprawie nowej w stosunku do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, która ma być uchylona lub zmieniona (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 604).
Z art. 154 i art. 155 K.p.a. wynika też, że decyzje wydawane w trybie tych przepisów mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu rozstrzygającego należy ocena w konkretnej sprawie, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, jak też wybór jednego z możliwych rozwiązań (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1388/99, z 5 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 1745/97, z 24 marca 1998 r. sygn. akt I SA 1087/97
– niepublikowane; pierwsze z wymienionych dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organy Państwowej Straży Pożarnej nie dokonywały ponownej oceny, czy "dana sytuacja jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem", jak oczekuje tego skarżący. Przedmiotem postępowania mogło być wyłączenie ustalenie, czy za uchyleniem decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia K. J. w czynnościach służbowych przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, oraz czy nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Podnoszona przez skarżącego zmiana okoliczności faktycznych sprawy polegająca na tym, że w trzech sprawach, obejmujących łącznie 29 zarzutów, został prawomocnie uniewinniony, zaś co do jednego zarzutu postępowanie umorzono, nie mogła zatem skutkować ponownym rozpatrzeniem sprawy na podstawie art. 39 ust. 3 uPSP z uwzględnieniem tej zmiany w kontekście stwierdzenia, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Mogła być rozpatrywana wyłącznie z punktu widzenia jej wpływu na stwierdzenie, czy zachodzą określone w art. 155 K.p.a. przesłanki uchylania decyzji wydanej w oparciu o powołany przepis uPSP.
Zarówno natomiast uzasadnienie odwołania, jak i skargi do Sądu wskazuje, że skarżący oczekuje w istocie zweryfikowania przez organy administracji, czy w stanie faktycznym sprawy ukształtowanym powołanymi w uzasadnieniach decyzji wyrokami sądów karnych, "nadal" zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", który legł u podstaw decyzji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych. Już w treści pierwszego z postawionych zarzutów skarżący podnosi, że "organy obu instancji zaniechały ustalenia opisu ostatniego z czynów zarzucanych stronie w prowadzonym postępowaniu karnym, a wniosek co do istnienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku został wyciągnięty w sprzeczności ze słusznym interesem skarżącego oraz w wyniku całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (...)". W uzasadnieniu skargi wprost natomiast stwierdza, że "(...) istotą sporu jest (...) ustalenie, czy w niniejszej sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, który uprawniałby do przedłużenia czasu zwieszenia K. J. do czasu uzyskania prawomocnego wyroku sądu, wyznaczonego w decyzji ostatecznej (...)". Dalej zaś konstatuje, że "(...) rozstrzygnięcie (...) powinno zapaść dopiero po dokonaniu wszechstronnej oceny, czy dana sytuacja jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem oraz właściwym, czyli logicznym i wyczerpującym wyjaśnieniu powodów takiego rozumowania [...]", a ponadto wywodzi, iż "[...] ustalenie, że w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek usprawiedliwiający przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych nie ma zatem wystarczającego uzasadnienia w materiale postępowania zakończonego tym aktem [...]".
II.
Sąd nie podziela stanowiska organów Państwowej Straży Pożarnej, że przepis art. 39 ust. 3 uPSP sprzeciwia się uchyleniu decyzji wydanej na jego podstawie. Ostateczne i prawomocne (poddane kontroli sądowej) rozstrzygnięcie o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych "do czasu uzyskania prawomocnego wyroku w sprawie o czyny z art. 231 § 1 K.k. i art. 221 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k. w zw. z art. 12 K.k., toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydziałem [...] pod sygn. akt [...] (poprzednio Ds. [...])" rzeczywiście zostało zdeterminowane treścią normy prawnej zawartej w art. 39 ust. 3 uPSP, który w przypadku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" – co w okolicznościach sprawy zakończonej decyzją KPPSP z [...] lutego 2015 r. utrzymanej w mocy decyzją KWPSP z [...] kwietnia 2015 r. zostało prawomocnie przesądzone – pozawala przedłużyć okres zawieszenia w czynnościach służbowych nie inaczej niż do "uzyskania prawomocnego wyroku sądu". Decyzja podejmowana na podstawie art. 39 ust. 3 uPSP jest zatem decyzją uznaniową, jednakże w zakresie określenia czasu, do którego można przedłużyć zawieszenie, przepis ten nie pozostawia organowi Państwowej Straży Pożarnej wyboru. Przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych może mieć miejsce wyłącznie do "uzyskania prawomocnego wyroku sądu".
Powyższe nie oznacza, jednak, że norma prawna zawarta w art. 39 ust. 3 uPSP w zakresie, w jakim "determinuje treść rozstrzygnięcia" podejmowanej na jej podstawie decyzji uznaniowej, sprzeciwia się uchyleniu tej decyzji na podstawie art. 155 K.p.a.
Powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1809/17 odnosił się do przepisu szczególnego zawartego w art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jak stwierdził Sąd, decyzja wydana na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego (o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania obiektu budowlanego lub jego części) stanowiła sankcję administracyjną za naruszenie przepisów prawa budowlanego i stanowiła środek przymusu wobec sprawców samowoli budowlanej. Uchylenie takiej decyzji prowadziłoby do powrotu stanu niezgodności z prawem, co jest sprzeczne z celem regulacji ustawowej.
Podobnego wniosku nie można w ocenie Sądu wysnuć na podstawie art. 39 ust. 3 uPSP, który – jakkolwiek nie pozostawia organowi PSP wyboru co do czasu, na jaki przedłuży zawieszenie w czynnościach służbowych – stanowi przepis dający podstawę do wydania decyzji w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, z którego nie można wywieść "zakazu" uchylenia decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. O ile więc przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stronny, uchylenie takiej decyzji należy uznać za dopuszczalne.
III.
Niemniej jednak, w ocenie Sądu organy Państwowej Straży Pożarnej prawidłowo uznały, że za uchyleniem decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia K. J. w czynnościach służbowych nie przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony.
Po pierwsze, KGPSP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdził, że charakter nadal ciążącego na strażaku zarzutu z art. 231 K.k. (tzw. przestępstwo urzędnicze) determinuje kontynuowanie zawieszenia. Organ dodał, że nieosądzony pozostaje czyn, który "w pojedynkę" i sam w sobie daje podstawę trwania zawieszenia w czynnościach służbowych na zasadzie art. 39 ust. 3 uPSP.
Po drugie, organ trafnie zauważył w uzasadnieniu decyzji, że w toku "pierwotnego" postępowania w sprawie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych wzięto pod uwagę zarówno (a nie wyłącznie – przyp. Sądu) szereg postępowań karnych prowadzonych wobec K. J. o przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, jak i zajmowane przez strażaka stanowisko kierownicze ([...]), pozostawanie zarzucanych skarżącemu czynów w związku z wykonywaniem zadań służbowych, szczególny status strażaka Państwowej Straży Pożarnej, jako zawodu zaufania społecznego, czy też dbałość o wizerunek Państwowej Straży Pożarnej.
Po trzecie, jak wynika z akt sprawy, po złożeniu przez skarżącego wniosku z [...] listopada 2020 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...], w skierowanym do KWPSP piśmie z [...] listopada 2020 r., zauważając, że sprawa zawieszenia K. J. w czynnościach służbowych ma związek z konfliktem pomiędzy grupą funkcjonariuszy tamtejszej komendy a byłym Komendantem Powiatowym Państwowej Straży Pożarnej w [...], stwierdził, że konflikt ten negatywnie rzutował na pracę całego zespołu strażaków w komendzie. Wskazał, że strażacy, którzy obecnie pełnią służbę w jednostce [...], jak i w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...], tworzą zgodny zespół, z którym bez przeszkód można realizować ustawowe obowiązki formacji. Nadmienił, że przez sześć lat obowiązki [...] pełnili i pełnią naprzemiennie oficerowie posiadający odpowiednie kwalifikacje do zajmowanego stanowiska, wypełniając obowiązki służbowe bez zarzutów. Dodał, że jednostka potrzebuje dowódcy, który przede wszystkim nie będzie skonfliktowany z funkcjonariuszami, którzy nie chcą powrotu konfliktu, z którym żyli przez lata.
Po czwarte, biorąc przy tym pod uwagę argumentację rozstrzygających w sprawie organów wskazującą na konsekwencje ewentualnego uchylenia decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych dla wypłaty skarżącemu zawieszonej części uposażenia, należało stwierdzić, że stanowiska organów Państwowej Straży Pożarnej, które przyznały pierwszeństwo interesowi społecznemu właściwie rozumianemu, jako interes służby, przed interesem skarżącego w powrocie do tej służby, nie można uznać za nieznajdujące oparcia w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, dowolne, czy arbitralne. Nie ma zatem w ocenie Sądu podstaw, by kwestionować konstatację KGPSP, że interes służby przejawiający się m.in. w staranności w wykonywaniu obowiązków służbowych przez K. J. jako strażaka Państwowej Straży Pożarnej, a tym bardziej w przestrzeganiu przez niego obowiązującego prawa, może być postrzegany jako ważniejszy od interesu samego strażaka w przywróceniu do służby.
Po piąte zatem – po uwzględnieniu interesu skarżącego przejawiającego się w chęci ponownego wykonywania obowiązków służbowych oraz otrzymania zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek – KGPSP trafnie wskazał, że za interesem społecznym rozumianym w tym przypadku jako interes służby przemawia nieprzywracanie do służby strażaka, któremu zarzuca się popełnienie czynu ściganego z oskarżenia publicznego o znamionach przestępstwa urzędniczego.
Wnioski organów dotyczące ewentualnego obowiązku zwrotu zawieszonej części uposażania nie naruszają zasady domniemania niewinności. Wynikają jednoznacznie z treści art. 107 uPSP, który w ust. 2 stanowi, że w razie uchylenia zawieszenia w czynnościach służbowych, strażak otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki tego uposażenia wprowadzane w okresie zawieszenia, chyba że został zwolniony ze służby z powodu skazania prawomocnym wyrokiem sądu albo ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Organy rozstrzygające w sprawie nie były natomiast zobowiązane do dokonywania opisu czynu zarzucanego skarżącemu. Wobec stwierdzenia, że stanowi on przestępstwo stypizowane w art. 231 K.k. i przedstawienia argumentacji wskazującej na prymat interesu służy nad interesem strażaka, nie można zarzucić organom PSP dowolności w działaniu i braku wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
IV.
Reasumując, kontrola zaskarżonej decyzji KGPSP z [...] grudnia 2021 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji KWPSP z [...] października 2021 r. nie dały podstaw do stwierdzenia, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wobec trafnej oceny, że za uchyleniem decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych nie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, błędna konstatacja, że uchyleniu decyzji sprzeciwia się art. 39 ust. 3 uPSP, nie miała wpływu na wynik sprawy. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wnioskiem K. J.. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji odpowiadają prawu.
V.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.