II SA/Wa 1222/04

II SA/Wa 1222/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kube /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras Asesor WSA: - Joanna Kube (spr.) Asesor WSA: - Przemysław Szustakiewicz Protokolant : - Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2004 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia[...]maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w L., na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 6 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) w zw. z § 13 i § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729) przyznał p. S.D. prawo do uposażenia przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej - jednorazowo w kwocie brutto [...]zł.
Jednocześnie, wymienioną decyzją Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w podstawie wymiaru uposażenia wyłączył okres pracy p. S. D.w gospodarstwie rolnym rodziców, który to okres decyzją Dowódcy [...]. nr [...] w L. z [...] marca 1994 r. został zaliczony do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia według stopnia wojskowego.
Po rozpoznaniu odwołania p. S. D. od opisanej na wstępie decyzji z dnia z [...] marca 2004 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...]maja 2004 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z jej uzasadnienia wynika, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2004 r. na skutek upływu okresu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza zawodowego i przeniesiony do rezerwy.
Odnosząc się do stanu prawnego wskazano, że stosownie do przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy wypłaty uposażenia należnego co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej dokonuje właściwe, według miejsca zamieszkania żołnierza, wojskowe biuro emerytalne.
W toku weryfikacji dokumentów będących podstawą do naliczania uposażenia 12 miesięcznego należnego S.D. stwierdzono, iż do wysługi lat w stopniu wojskowym zaliczono wymienionemu okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym niezgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, co spowodowało zawyżenie wysługi według stopnia wojskowego o 4 lata, 9 miesięcy i 23 dni.
Zdaniem Ministra Obrony Narodowej zaliczenie to nastąpiło wbrew postanowieniom § 7 ust. 1 pkt 3 zarządzenia nr 10/MON Ministra Obrony Narodowej z 23 marca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. Rozk. MON, poz. 7 ze zm.), który to przepis przestał obowiązywać z dniem 15 sierpnia 2000 r.
W myśl powyższego przepisu zarządzenia do wysługi lat w stopniu, od którego uzależniona jest wysokość uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego, oprócz okresów wymienionych w art. 12 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy zaliczało się również okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym przed powołaniem do czynnej służby wojskowej, zaliczane do pracowniczego stażu pracy na podstawie odrębnych przepisów, tj. ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 powołanej ostatnio ustawy, do pracowniczego stażu pracy (do wysługi lat w stopniu wojskowym), zaliczało się przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz z małżonkiem.
W ocenie Ministra Obrony Narodowej stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie odpowiada hipotezie powołanego wyżej przepisu ustawy, ponieważ brak jest jednego z elementów, a mianowicie objęcia gospodarstwa rodziców lub teściów.
Minister Obrony Narodowej wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, wojskowe biuro emerytalne uprawnione jest do badania przedstawionych przez jednostkę wojskową dokumentów, tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym, co potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 642/00.
Zdaniem organu ustalenie prawidłowej wysługi lat, od której jest uzależnione uposażenie według stopnia wojskowego jest konieczne, ponieważ uposażenie pobierane na ostatnio zajmowanym stanowisku stanowi podstawę wymiaru przyszłej emerytury. W tym celu wojskowe biuro emerytalne wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne, by ustalić zasadność przyznania zainteresowanemu wszystkich składników uposażenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku.
Dlatego, w przekonaniu Ministra Obrony Narodowej, organ wojskowy przed dokonaniem wypłaty należnego p. S.D.świadczenia określonego w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy miał prawo i obowiązek ocenić, czy zaliczenie do wysługi lat w stopniu wojskowym okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wykonywanej przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej, było prawidłowe i po stwierdzeniu, iż było błędne wykluczyć ten okres z wysługi lat w stopniu.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. S. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak wskazania podstawy prawnej wyłączenia z podstawy wymiaru uposażenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.
Skarżący podniósł, że decyzją tą odebrano mu nabyte uprawnienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i ich prawną ocenę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja narusza prawo, Sąd obowiązany jest ją uchylić lub stwierdzić nieważność.
Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, iż skarga jest w całości uzasadniona.
W sprawie bezsporne jest, że do chwili obecnej nie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja właściwego organu wojskowego, na podstawie której zaliczono do wysługi, od której uzależniona jest wysokość uposażenia według stopnia wojskowego, okres pracy w gospodarstwie rolnym.
Zgodnie z art. 16 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.
Powołany przepis zawiera zasadę stabilności decyzji administracyjnych. Dopuszczalność wzruszenia decyzji ostatecznych tylko w przypadkach przewidzianych w kpa zapewnia trwałość tych decyzji i stanowi gwarancje pewności obrotu prawnego.
Stwierdzenie przez Wojskowe Biuro Emerytalne, w toku postępowania związanego z wypłatą żołnierzowi zawodowemu świadczenia określonego w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, nieuzasadnionego przyznania żołnierzowi określonego prawa, nie upoważnia wojskowego organu emerytalnego do wzruszenia ostatecznej decyzji w tym przedmiocie.
Dopóki decyzja taka nie zostanie uchylona, zmieniona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność w przypadkach i z zachowaniem wszelkich zasad postępowania przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego wojskowy organ emerytalny jest nią związany, co oznacza, że nawet gdyby z decyzją tą się nie zgadzał, musi ją respektować.
Należy zauważyć, że § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, zgodnie z którym wypłaty należnego uposażenia przez okres roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy, dokonuje wojskowe biuro emerytalne właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza, wyraźnie określa zakres uprawnień biura, ograniczając je wyłącznie do kwestii związanych z wypłatą uposażenia, w tym rozstrzygania także o sposobie wypłaty.
Zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy o uposażeniu żołnierzy, żołnierz który nie posiada uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego lub zamiast tego zaopatrzenia wybrał uposażenie określone w ust. 1 pkt 1, może pobrać uposażenie za cały należny okres jednorazowo z góry.
Z powyższych uregulowań prawnych wynika jednoznacznie, że wojskowy organ emerytalny, w zakresie uposażenia określonego w art. 18 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy, będąc płatnikiem uposażenia, może decydować jedynie o tym, w jakiej formie nastąpi wypłata należnego świadczenia.
Przyznane wojskowemu organowi emerytalnemu prawo weryfikacji zaświadczenia wydanego przez jednostkę wojskową o wysokości uposażenia żołnierza sprowadza się wyłącznie do kontroli zgodności danych z dokumentacją znajdującą się w aktach personalnych żołnierza, a przede wszystkim do kontroli obliczeń pod względem rachunkowym, a także w innym zakresie, o ile nie jest on wyłączony z mocy ostatecznej decyzji (stanowisko takie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m. in. w wyroku z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA 3158/02).
Odnosząc się zaś do powołanego w zaskarżonej decyzji wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 642/00, który zdaniem organu potwierdził, dopuszczalność badania i weryfikowania przedstawionych przez jednostkę wojskową dokumentów należy stwierdzić, że uznanie przez Sąd w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zasadności postępowania Wojskowego Biura Emerytalnego wynikało z faktu, iż Minister Obrony Narodowej stwierdził nieważność decyzji, którą Biuro to weryfikowało.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.