II SA/Wa 257/24

II SA/Wa 257/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1 p.p.s.a, art. 145  p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a, art. 151 p.p.s.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
art. 132, art. 135
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a, art. 12 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 78 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant starszy referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K.W. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary nagany oddala skargę
Uzasadnienie
K.W. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Komendanta Głównego Policji (dalej, jako: Komendant lub organ) z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymujące w mocy orzeczenie tego organu nr [...] z dnia [...] października 2023 r., którym uznano skarżącego - obwinionego o to, że w dniu [...] maja 2023 r. w [...] popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że nie stawił się do służby w siedzibie Biura [...] Komendy Głównej Policji, jednocześnie nieusprawiedliwiając swojej nieobecności, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.) – winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ wskazał, że w dniu [...] maja 2023 r. skarżący, ekspert Biura [...] Komendy Głównej Policji, zobowiązany był stawić się w miejscu pełnienia służby, tj. w Biurze [...] Komendy Głównej Policji przy ul. [...] w [...] o godzinie 8:15. A.A., zastępująca Dyrektora wyżej wymienionego biura, stwierdziła w tym dniu jego nieobecność. Sprawdziła, iż skarżący nie odnotował wyjścia w "książce wyjść" ani też nie korzystał z urlopu. W zaistniałej sytuacji nawiązała kontakt telefoniczny z przebywającym służbowo poza jednostką organizacyjną Policji F insp. A.B., Dyrektorem Biura [...] Komendy Głównej Policji i poinformowała go o zaistniałej sytuacji. Insp. A.B. również nie posiadał wiedzy na temat nieobecności skarżącego w służbie. Tego dnia o godzinie 8:40 insp. A.B. otrzymał od skarżącego wiadomość SMS o treści "Zaspałem, odbiorę nadgodziny, przepraszam". Kolejną wiadomość o treści "Jestem w szpitalu na badaniach, bardzo źle się czuję, odbiorę nadgodziny", obwiniony wysłał do przełożonego o godzinie 9:48. Do A.A. o godzinie 9:47 skarżący wysłał wiadomość SMS o treści: "Jestem w szpitalu na badaniach nie planowanych, bardzo że się czuję, odbiorę nadgodziny" oraz kolejną "Mam ciśnienie powyżej 200, dostałem leki i czekam na dalsze badania". Po uzyskaniu informacji, od A.A., o tym, że nie posiada nadpracowanych godzin skarżący zdecydował o skorzystaniu z urlopu wypoczynkowego, o czym za pomocą wiadomości SMS poinformował wymienioną oraz insp. A.B.. W dniu 15 maja 2023 r. Dyrektor Biura [...] Komendy Głównej Policji, chcąc ustalić przyczynę nieobecności w służbie w dniu [...] maja 2023 r. skarżącego, przeprowadził z nim w obecności A.A. rozmowę, w trakcie której odniósł się także do prawidłowej formy zawiadamiania przełożonego o przyczynie nieobecności w służbie. Skarżący ponownie poinformował wymienionych, że w dniu [...] maja 2023 r. źle się czuł, pojechał do szpitala, dostał leki i wrócił do domu nie biorąc zwolnienia lekarskiego. W dniu 16 maja 2023 r. insp. A.B. kolejny raz, w obecności A.A., przeprowadził rozmowę ze skarżącym, podczas której ponowił prośbę o okazanie wypisu ze szpitala, na co obwiniony oświadczył, że takiego nie posiada, gdyż zrezygnował z wizyty u lekarza z powodu dużej ilości pacjentów. Ponadto oświadczył, że po wyjściu ze szpitala udał się do apteki, gdzie kupił leki. W trakcie obu rozmów skarżący twierdził, że źle się czuje, czego powodem były problemy rodzinne. Natomiast sposób powiadomienia przełożonego o nieobecności uznał za prawidłowy po wymianie SMS-ów w dniu [...] maja 2023 r. z godziny 11:22, gdzie na stwierdzenie "Biorę dzień urlopu i wracam do domu" otrzymał odpowiedź od A.A. "Dzięki za informacje pozdrawiam". Później w żaden sposób nie kontaktował się z przełożonymi oraz nie ustalał sposobu udzielenia urlopu wypoczynkowego.
Skarżący w dniu 16 maja 2023 r. na polecenie insp. A.B. sporządził notatkę służbową, w której opisał przyczynę nieobecności w służbie w dniu [...] maja 2023 r. Skarżący stwierdził, że w dniach 11-[...] maja 2023 r. źle się czuł (odczuwał silne bóle i zawroty głowy, ból w klatce piersiowej). Z uwagi na nieprzespaną noc nie usłyszał dzwonka budzika. Dokonał pomiaru ciśnienia, które było bardzo wysokie. Telefonicznie poinformował insp. A.B. oraz A.A. o tym, że zaspał do pracy. W związku z utrzymującym się wysokim wskazaniem ciśnienia postanowił udać się na konsultację lekarską, o czym także poinformował wymienionych. W drodze do szpitala poczuł się na tyle źle, że zawroty głowy uniemożliwiały mu utrzymanie równowagi. W trosce o zdrowie zrezygnował z wizyty w szpitalu i zdecydował o powrocie do domu. Telefonicznie poinformował przełożonych o skorzystaniu z dnia urlopu. W związku z utrzymującym się złym samopoczuciem zażywał leki. W dniu 15 maja 2023 r. stawił się do służby ale leki, pod wpływem których był spowodowały, że nie pamiętał treści rozmowy prowadzonej z insp. A.B. oraz A.A.. W treści sporządzonej notatki zawarł informację o tym, że taki stan rzeczy spowodowała bardzo trudna sytuacja rodzinna oraz przebyte choroby.
W dniu 28 lipca 2023 r. skarżący został przesłuchany w charakterze obwinionego. Policjant nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu dyscyplinarnego i złożył wyjaśnienia, w których wskazał na liczne schorzenia o charakterze kardiologicznym i załączył do protokołu kopię wypisu ze szpitala z dnia [...] czerwca 2023 r. potwierdzającą jego zły stan zdrowia. W zakresie zdarzenia z dnia [...] maja 2023 r. wyjaśnił, że zaspał, ponieważ zasnął dopiero nad ranem z powodu bólu głowy i zażytych leków. Po obudzeniu nadał odczuwał ból głowy, duszności oraz miał niebezpiecznie wysokie ciśnienie, co sam ustalił. O tej sytuacji poinformował za pomocą SMS-ów A.A. oraz insp. A.B.. Następnie pojechał pociągiem do [...], aby udać się do szpitala. W trakcie jazdy poczuł się "jeszcze gorzej" i będąc na stacji [...] postanowił wrócić do domu. Wówczas SMS-em zawiadomił A.A. o tym, że chce skorzystać z urlopu. Jej odpowiedź "Dzięki za informacje pozdrawiam" potraktował jako zgodę. Stwierdził także, iż ze względu na przyjmowane leki nie pamięta treści rozmowy z dnia 15 maja 2023 r. przeprowadzonej z nim przez insp. A.B. i A.A. Potwierdził natomiast ustalenia z rozmowy z dnia 16 maja 2023 r. przeprowadzonej z nim przez wyżej wymienionych przełożonych. Odnosząc się do treści SMS-ów z dnia [...] maja 2023 r. wskazał, że "w związku ze stanem zdrowia oraz słabą koncentracją nie myślał zbyt logicznie.". Oświadczył także, że pełniąc służbę w Biurze [...] Komendy Głównej Policji dotychczas nie korzystał z urlopu "na żądanie", a ze względu na to, iż była to dla niego nowa sytuacja "postąpił w sposób jaki jest przyjęty w biurze.".
Dalej organ przytoczył treść art. 132 ust. 1, ust. 3, pkt 9, art. 132a pkt 1 i 2 ustawy o Policji i wskazał, że zachowanie skarżącego w zakresie zarzucanego mu czynu było zawinione w świetle art. 132a pkt 1 i 2 ustawy o Policji. Skarżący jako ekspert Biura [...] Komendy Głównej Policji posiadający odpowiednie przeszkolenie i doświadczenie zawodowe oraz blisko dwudziestoczteroletni staż służby był świadomy, iż swoim zachowaniem nie wypełnił obowiązku stawienia się do służby zgodnie z grafikiem oraz nie wyjaśnił, we właściwy sposób, przełożonemu przyczyn swojej nieobecności w służbie. A zatem skarżący przewidując możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, zachowując się w sposób opisany w zarzucie godził się na to, że swoim postępowaniem narusza dyscyplinę służbową. Tym samym zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodzi, zdaniem organu, bezspornie, iż skarżący popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne w sposób zawiniony i umyślny. Organ rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do zamiany zaskarżonego orzeczenia.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (naruszenia art. 132 ust. 1 ustawy o Policji), organ wskazał, że okoliczności, w następstwie których skarżący nie stawił się do służby w siedzibie Biura [...] Komendy Głównej Policji, jednocześnie nieusprawiedliwiając swojej nieobecności, wskazują na naruszenie dyscypliny służbowej i jego zawinione zachowanie. Nie budzi wątpliwości, że obwiniony jako funkcjonariusz Policji był zobligowany do uprzedzenia bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby lub spóźnieniu z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określenia przewidywanego czasu trwania nieobecności. Z informacji podanych przez samego skarżącego wynika, iż jego złe samopoczucie nie nastąpiło w dniu [...] maja 2023 r., a więc nie było zdarzeniem nagłym, którego nie mógł przewidzieć, ale było przez niego odczuwane już dzień wcześniej. Skarżący w dniu 11 maja 2023 r. nie podjął żadnych czynności mających na celu poinformowanie przełożonego o jego stanie zdrowia i ewentualnym niestawiennictwie do służby w najbliższym terminie. Taką inicjatywą wykazał się dopiero w dniu [...] maja 2023 r., przy czym podana przez niego pierwotna przyczyna niestawiennictwa w służbie, tj. informacja o tym, że zaspał i odbierze nadgodziny, nie jest tożsama z tą, którą przekazał insp. A.B. i A.A. w późniejszym terminie. Zastrzeżenia organu budzi także użyta przez skarżącego forma przekazu oraz zachowanie związane z próbą usprawiedliwienia nieobecności w służbie. Organ podkreślił, iż skarżącemu zarzucono popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, a polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez niestawiennictwo w służbie przy jednoczesnym nieusprawiedliwieniu swojej nieobecności i takie działania bezspornie potwierdził zebrany w sprawie materiał.
W ocenie Komendanta, nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, nakazującego przełożonemu dyscyplinarnemu badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające nie tylko na niekorzyść, ale również na korzyść obwinionego, w szczególności: brak należytego rozważenia dotychczasowego przebiegu służby obwinionego, przyjętej praktyki zgłaszania tzw. "urlopów na żądanie" w komórce organizacyjnej, w której pełni służbę oraz wpływu stanu zdrowia obwinionego na podejmowane przez niego działania. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na takie zachowania przełożonego dyscyplinarnego, które mogłyby świadczyć o sprzeniewierzeniu się zasadzie obiektywizmu. Rzecznik dyscyplinarny i przełożony dyscyplinarny uwzględnili okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. W prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym przeprowadzono szereg czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, w tym przesłuchano świadków uczestniczących w zdarzeniu oraz mających o nim wiedzę. W materiale dowodowym znajdują się dowody odnoszące się nie tylko bezpośrednio do sprawstwa czynu, ale również do wszystkich innych okoliczności sprawy, których uwzględnienie niezbędne jest do jej prawidłowego rozstrzygnięcia.
Za nieuzasadnione organ uznał także twierdzenie skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 135j ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 132 ust. 4b ustawy o Policji, poprzez niewyjaśnienie dlaczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie znaleziono podstaw do odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Organ podał, że przełożony dyscyplinarny w zaskarżonym orzeczeniu zawarł elementy określone w art. 135j ust. 2 ustawy o Policji, w tym także uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). W treści uzasadnienia wskazane zostały fakty uznane przez organ za udowodnione, dowody, na których oparte zostało wydane orzeczenie, jak też przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Dokonana także została ocena całokształtu zebranego materiału dowodowego, a uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w przedmiocie uznania skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia mu kary dyscyplinarnej odzwierciedla proces rozumowania organu, który doprowadził do wniosku o winie obwinionego oraz decyzji o jego ukaraniu. Tym samym wbrew twierdzeniom obrońcy skarżącego w należyty sposób skonfrontowano dowody, w oparciu o które wysnuta została wersja zweryfikowanego stanu faktycznego, pozwalająca na pociągnięcie policjanta do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Odnosząc się do sformułowanego przez skarżącego zarzutu w kontekście przywołanego art. 132 ust. 4b ustawy o Policji organ stwierdził, że powyższy przepis normuje uprawnienie przełożonego dyscyplinarnego, dotyczące odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i przeprowadzenia ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowanej w formie notatki rozmowy dyscyplinującej, w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi. Tym samym nie ma on zastosowania po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego.
Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 135j ust. 5 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie oraz błędu w ustaleniach faktycznych będącego następstwem przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez ustalenie, iż wersja wydarzeń podana przez obwinionego jest niewiarygodna. Wskazany przepis jest fakultatywny dający przełożonemu dyscyplinarnemu uprawnienie do takiego zakończenia postępowania dyscyplinarnego. W tej sprawie zostało wykazane, że obwiniony naruszył obowiązujące go normy prawne, a przełożony dyscyplinarny po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego nie znalazł podstaw do zastosowania opisanego rozstrzygnięcia.
Komendant podkreślił dalej, że zgodnie z art. 134ha ust. 1 i 2 ustawy o Policji podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniu dyscyplinarnym stanowią ustalenia faktyczne, a przełożony dyscyplinarny oraz rzecznik dyscyplinarny kształtują swoje przekonania na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia opisano fakty, które zostały uznane za udowodnione oraz dowody, na których się oparto, a także przyczyny, z powodu których zdyskredytowano inne dowody. Stwierdzone przez organ przewinienie dyscyplinarne świadczy, zdaniem organu o tym, że stosunek skarżącego nałożonych na niego obowiązków służbowych był lekceważący i takie zachowanie bezspornie potwierdził zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego uzupełnienia materiału dowodowego, zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym, organ wskazał, że wniosek o tożsamej treści był już złożony w tym postępowaniu dyscyplinarnym jako "wniosek dowodowy obrońcy" wniesiony po czynności zapoznania skarżącego z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego. Rzecznik dyscyplinarny w dniu [...] września 2023 r. wydał postanowienie o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego w zakresie przeprowadzenia wnioskowanej czynności. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2023 r. utrzymał je w mocy.
Dalej organ podniósł, że nie znajduje uzasadnienia kwestionowanie przez skarżącego wymiaru kary dyscyplinarnej oraz wniosek o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia uwzględniono i szczegółowo opisano kryteria brane pod uwagę przy wymiarze kary dyscyplinarnej zawarte w art. 134h ust. 1 a ustawy o Policji, tj. okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie policjanta przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg jego służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające. Za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną nagany, co zgodnie z treścią art. 134a ustawy o Policji oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania i jest to druga z katalogu kar dyscyplinarnych.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie orzeczeń wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1. rażącą obrazę przepisów postępowania, mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:
a. art. 132 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędne uznanie, iż zachowanie obwinionego wyczerpało znamiona wykroczenia dyscyplinarnego;
b. art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności: brak należytego rozważenia dotychczasowego przebiegu służby obwinionego, przyjętej praktyki zgłaszania tzw. "urlopów na żądanie" w komórce organizacyjnego obwinionego, poinformowania przełożonego o przyczynach nieobecności w służbie oraz wpływu stanu zdrowia obwinionego na podejmowane przez niego działania;
c. art. 135j ust. 3 ustawy o Policji poprzez uznanie, że zebrany materiał dowodowy w sprawie jest pełny, podczas gdy w aktach postępowania dyscyplinarnego były istotne braki wskutek niedopuszczenia i nieprzeprowadzenia dowodu z całości dokumentacji urlopowej obwinionego;
d. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy i oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącego, mimo, iż wniosek ten zmierzł do wyjaśnienia sprawy, a w konsekwencji uznania obwinionego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego;
e. ewentualnie - art. 135j ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 132 ust. 4b ustawy o Policji, poprzez niedostateczne wyjaśnienie, dlaczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie znalazły podstaw do odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, podczas gdy stopień ewentualnej winy lub stopień społecznej szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste obwinionego oraz dotychczasowy przebieg służby prowadzą do wniosków, iż pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej, co uzasadniało odstąpienie od ukarania obwinionego;
2. błąd w ustaleniach faktycznych będący następstwem przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów i ustalenie, iż wersja wydarzeń przedstawiona przez obwinionego jest niewiarygodna, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, iż wersja obwinionego winna być uznana jako wiarygodna.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W szczególności skarżący podniósł, że przedstawiona przez niego wersja wydarzeń jest spójna i logiczna i nie można mu przypisać winy w jego zachowaniu, gdyż powód niestawiennictwa do pracy wynikał z nagłych i nieprzewidzianych przyczyn zdrowotnych. Skarżący nie planował nie stawić się do służby i nie traktował swoich obowiązków w sposób lekceważący; tego samego dnia powiadomił o tym swoich przełożonych. Był w stałym kontakcie z przełożonym, którego informował na bieżąco o sytuacji. Skarżący był przekonany, że działa w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie regułami. Stan faktyczny został potwierdzony przez świadka. W ocenie skarżącego organ wziął pod uwagę jedynie okoliczności przemawiające na niekorzyść skarżącego. Tymczasem organ winien dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową wszystkich środków dowodowych. Organ oddalił wszystkie wnioski dowodowe skarżącego, co spowodowało, że istotne okoliczności nie zostały wyjaśnione na korzyść skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej, jako: P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów została kompleksowo uregulowana w rozdziale 10 ustawy o Policji.
W myśl art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Zatem pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz rodzaj zastosowanej kary należy rozważać z uwzględnieniem zadań funkcjonariusza Policji.
W art. 132 ust. 3 powołanej ustawy ustawodawca zawarł przykładowy katalog czynów stanowiących przewinienia dyscyplinarne w ramach naruszenia dyscypliny służbowej. Zgodnie z art. art. 132 ust. 3 pkt 9 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności samowolne oddalenie się z rejonu zakwaterowania lub nieusprawiedliwione opuszczenie miejsca pełnienia służby lub niestawienie się w tym miejscu. Podkreślić należy, że powołany przepis art. 132 ust. 3 pkt 9 ustawy o Policji jest przepisem o charakterze ogólnym po to, aby objął swoim zakresem wszystkie możliwe formy zaniechania wykonania obowiązków przez policjanta, a nie tylko te, które wynikają z wyraźnych przepisów szczególnych kreujących określone czynności służbowe. Co więcej, zawarty w tym przepisie katalog zachowań i zaniechań, które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest katalogiem otwartym, na co wskazuje użyta w tej normie formuła "w szczególności".
Przewinienie dyscyplinarne może mieć charakter umyślny lub nieumyślny.
W myśl art. 132 ust. 2 ustawy o Policji przesłanką warunkującą poniesienie odpowiedzialności dyscyplinarnej jest przypisanie funkcjonariuszowi winy. Stosownie do art. 132a ustawy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Wina umyślna może przejawiać się zamiarem bezpośrednim (obwiniony chce popełnić przewinienie) albo zamiarem ewentualnym (obwiniony przewidując możliwość popełnienia przewinienia, na to się godzi). Nieumyślność natomiast polega na tym, że obwiniony nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Wina nieumyślna może mieć postać lekkomyślności (obwiniony przewidywał możliwość popełnienia przewinienia) albo postać niedbalstwa (obwiniony mógł i powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia).
Podstawą do wydania rozstrzygnięć jest ocena zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego. Materiał ten, zgodnie ze wskazaniami z art. 135e ust. 1 i art. 135g ust. 1 ustawy o Policji powinien być na tyle obszerny, aby na jego podstawie można było wyjaśnić sprawę i wszechstronny, gdyż musi uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego.
Sąd podziela stanowisko organu, że zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy potwierdza niewątpliwie popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a zgromadzone dowody są wystarczające do oceny jego stopnia zawinienia. Organy zidentyfikowały zachowanie skarżącego oraz w sposób wystarczająco dokładny opisały i wyjaśniły na czym polegało przewinienie dyscyplinarne, co pozwalało na skuteczne postawienie zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący w dniu [...] maja 2023 r. popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej. Zgromadzona dokumentacja potwierdza stanowisko organu, że skarżący nie stawił się do służby, a następnie wielokrotnie zmieniał przedstawioną wersję zdarzeń. Początkowo oświadczył, że zaspał do pracy, następnie twierdził, że udał się do szpitala w [...] i w nim przebywał, a nawet oczekiwał na kolejne zabiegi lecznicze. Podczas rozmowy z przełożonym powiedział, że był w szpitalu, ale zaraz wyszedł, bo było dużo ludzi i sam kupił leki w aptece. Z kolei w sporządzonej osobiście notatce służbowej, że w ogóle nie dojechał do szpitala, lecz w trosce o swoje zdrowie, w czasie podróży zrezygnował z przejazdu i postanowił wrócić do domu (bo czuł się coraz gorzej). Konsekwentnie jedynie potwierdzał, że zły stan zdrowia wynika m. in. z trudnej sytuacji rodzinnej skarżącego.
Zdaniem Sądu wyjaśnienia skarżącego są sprzeczne, nielogiczne i wzajemnie wykluczające, co dawało podstawę do uznania, że skarżący nie stawił się do służby w siedzibie Biura [...] Komendy Głównej Policji, jednocześnie nieusprawiedliwiając swojej nieobecności, a zachowanie skarżącego było zawinione. Sąd podziela stanowisko Komendanta, iż nie może być przyzwolenia na taki, jak skarżącego sposób zachowania w Policji i że popełnione przewinienia należy wytknąć policjantowi w celu uniknięcia podobnych zdarzeń w przyszłości.
Zupełnie niezrozumiałe są twierdzenia skarżącego, który zarzuca organowi odstąpienie od przyjętej praktyki zgłaszania "urlopów na żądanie". Jak się zdaje, wątpliwości organu nie wzbudził sposób zawiadomienia przełożonego (poprzez wiadomość SMS) o nieobecności w służbie lecz zachowanie skarżącego, który, jak już wskazywano, zmieniał wersje zdarzeń, podawał nielogiczne wyjaśnienia (chociażby, że poczuł się jeszcze gorzej i w związku z tym zrezygnował z wizyty u lekarza), nie udokumentował deklarowanej wizyty w szpitalu. Nie jest oczywiście przewinieniem dyscyplinarnym nieobecność w służbie, która spowodowana była złym stanem zdrowia (chorobą) jednakże fakt ten należy wykazać określonym dokumentem (zwolnieniem lekarskim, kartą leczenia szpitalnego, itp.). Tymczasem skarżący nie tylko nie przedstawił żadnych dokumentów, to jeszcze zmieniał zdanie co do przebiegu zdarzeń w dniu [...] maja 2023 r., a jego wyjaśnienia nie były – wbrew twierdzeniom skargi – spójne i logiczne. Dodać trzeba, że skarżący początkowo deklarował urlop na wskazany dzień, a następnie zwolnienie lekarskie więc naturalną konsekwencją była próba wyjaśnienia co się ze skarżącym w tym dniu działo i czy jego nieobecność jest usprawiedliwiona.
Wyjaśnić także należy, iż zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W myśl art. 78 § 2 K.p.a. organ może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela podgląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1607/16, że żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Dokumentacja urlopowa skarżącego z okresu 1 września 2022 r. – 31 sierpnia 2023 r. z oczywistych względów nie przyczyniłaby się do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia faktów dotyczących zdarzenia z dnia [...] maja 2023 r. jako pozostająca bez związku z niniejszą sprawą. Przy czym dostrzec należy, iż organ nie kwestionował dotychczasowe postawy skarżącego w służbie, jego obowiązkowości, a oceniał jedynie konkretne zdarzenia, z konkretnego dnia.
Zupełnie pozbawiony racji jest zarzut naruszenia art. 135j ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 132 ust. 4b ustawy o Policji, poprzez niedostateczne niewyjaśnienie dlaczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie znaleziono podstaw do odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Przede wszystkim ocena materiału dowodowego doprowadziła organ do uznania skarżącego za winnego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i ukarania karą nagany. Organ uzasadnił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. O zakwalifikowaniu czynu jako przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi, czyli takiego, którego wpływ na wykonywanie służby nie jest wielki, lub jako innego przewinienia niż mniejszej wagi, decyduje jednostronnie przełożony dyscyplinarny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2674/21). To do jego uznania pozostawiona została możliwość odstąpienia od wszczęcia postępowania przewidziana w art. 132 ust. 4b, czy odstąpienia od wymierzenia kary, o jakiej mowa w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji. Wymienione uprawnienia przysługują wyłącznie przełożonemu dyscyplinarnemu i sąd administracyjny w ramach swoich kompetencji nie jest władny wkraczać w tę materię (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Oplu z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt II SA/Op 144/23).
Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, jak i orzeczenia wydanego w I instancji, spełniają wszystkie wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do faktów, które wziął pod uwagę, jak również nie pozostawiają wątpliwości, co do przesłanek, z powodu których uznano skarżącego za winnego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Organ zebrał pełny materiał dowodowy i wszechstronnie go rozważył. Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 K.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 K.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także w zgodzie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., wskazywanymi w zarzutach skargi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
W ocenie Sądu zasadnie przyjął organ, że odpowiednią reakcją na przewinienia skarżącego jest wymierzenie kary dyscyplinarnej nagany. Wymierzona kara dyscyplinarna jest adekwatna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. Uwzględnia ona zatem rodzaj popełnionych przewinień dyscyplinarnych (naruszenie dyscypliny służbowej), stopień zawinienia (umyślność działania), okoliczności ich popełnienia, stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (brak krytycznej oceny swojego zachowania, brak jednoznacznego wyjaśnienia) oraz dotychczasowy przebieg służby. Zgodzić trzeba się z organem, że skarżący miał świadomość konieczności stawienia się do służby i rozumiał skutki swojego postępowania. Co więcej skarżący mógł i powinien był uniknąć zachowania, które legło u podstaw postawienia zarzutu. Przy zachowaniu należytej staranności i przy postępowaniu zgodnie z nałożonymi na funkcjonariusza obowiązkami, nie popełniłby zarzucanego mu czynu.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.