II SA/Wa 2564/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-04-22
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
renta rodzinnaświadczenie w drodze wyjątkuniezdolność do pracycałkowita niezdolność do pracyczęściowa niezdolność do pracyZUSubezpieczenia społeczneprawo do świadczeń

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku z powodu braku całkowitej niezdolności do pracy.

Skarżący M.K. domagał się przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, powołując się na całkowitą niezdolność do pracy i trudną sytuację materialną. Prezes ZUS odmówił, wskazując, że skarżący został uznany jedynie za częściowo niezdolnego do pracy, co nie spełnia jednej z kluczowych przesłanek art. 83 ustawy o emeryturach i rentach. Sąd administracyjny zgodził się z organem, podkreślając, że wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie, a orzeczenie lekarza orzecznika ZUS jest wiążące.

Sprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy odmowę przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Prezes ZUS odmówił świadczenia, ponieważ skarżący, mimo trudnej sytuacji materialnej, został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za jedynie częściowo niezdolnego do pracy, a nie całkowicie, co jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia w drodze wyjątku zgodnie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach. Skarżący podnosił, że wcześniejsze opinie biegłych sądowych wskazywały na całkowitą niezdolność do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że przepis art. 83 ustawy wymaga łącznego spełnienia czterech przesłanek, w tym całkowitej niezdolności do pracy. Sąd uznał, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy jest wiążące dla organu, nawet jeśli istnieją wcześniejsze opinie biegłych wskazujące inaczej. Sąd zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajdowało się również wcześniejsze orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z podobnym wnioskiem. W związku z niespełnieniem przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, warunek całkowitej niezdolności do pracy jest jedną z czterech przesłanek, które muszą być spełnione łącznie, aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 83 ustawy o emeryturach i rentach wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek, w tym całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy jest wiążące dla organu i wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 83

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis określa cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Jedną z nich jest całkowita niezdolność do pracy.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 14 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ocena niezdolności do pracy należy do lekarza orzecznika ZUS i jest wiążąca dla organu.

PPSA art. 13 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa właściwość miejscową sądu administracyjnego.

PUSA art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

PUSA art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o oddaleniu skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez skarżącego przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, która jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy jest wiążące dla organu.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego o całkowitej niezdolności do pracy oparty na wcześniejszych opiniach biegłych sądowych, które były sprzeczne z aktualnym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS.

Godne uwagi sformułowania

przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy [...] jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku oceny niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS, a jego orzeczenie jest dla organu wiążące

Skład orzekający

Stanisław Marek Pietras

przewodniczący

Janusz Walawski

członek

Przemysław Szustakiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczeń w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza wymogu całkowitej niezdolności do pracy oraz wiążącego charakteru orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, a nie standardowych świadczeń rentowych. Interpretacja opiera się na przepisach obowiązujących w 2004/2005 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście do przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i podkreśla znaczenie formalnych przesłanek prawnych, nawet w obliczu trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy.

Czy trudna sytuacja materialna wystarczy, by dostać rentę w drodze wyjątku? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2564/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Asesor WSA Janusz Walawski Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant Iwona Maciejuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -
Uzasadnienie
II SA/Wa 2564/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] października 2004 r. i odmówił przyznania M. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS M. K. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Organ stwierdził, bowiem, że skarżący, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2004 r., został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do dnia [...] września 2005 r., a zatem nie jest spełniona przesłanka całkowitej niezdolności do pracy z art. 83 ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią w wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi z dnia 25 listopada 2004 r. M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł zarzut, że wcześniejsze opinie biegłych lekarzy sądowych wskazują na to, że jest całkowicie niezdolny do pracy. Opinie te są bardziej wiarygodne niż orzeczenie lekarza ZUS i powinny być wzięte pod uwagę przez organ.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Nadto wskazując, że skarżący zaprzestał całkowicie zatrudnienia w końcu 1995 r., a częściową niezdolność do pracy ustalono wobec strony na dzień [...] marca 2003 r., czyli ponad 8 lat od daty ostatniego zatrudnienie. Organ wskazał także na krótki okres ubezpieczenia skarżącego nieadekwatny do jego wieku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis te określa cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby uprawniony otrzymał świadczenie. W sprawie bezspornym jest, że skarżący nie posiada niezbędnych śródków do utrzymania. Jednak cytowany przepis wymaga, aby osoba, której ma być przyznane świadczenie była osobą całkowicie niezdolną do pracy. Z akt sprawy wynika, iż lekarz orzecznik ZUS uznał, orzeczeniem z dnia [...] września 2004 r. skarżącego za osobę częściowo niezdolną do pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. oceny niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS, a jego orzeczenie jest dla organu wiążące. W sprawie istnieją co prawda opinie biegłych sądowych wydane w dnia [...] marca 2004 r., ale są one wcześniejsze niż opinia lekarza orzecznika ZUS. Warto wskazać, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie innego lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2003 r., w którym przy opisie takich samych schorzeń również uznano skarżącego za osobę częściowo niezdolną do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych słusznie więc przyjął, że w przypadku skarżącego nie istnieje przesłanka całkowitej niezdolności do pracy i odmówił mu przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI