II SA/Wa 256/23

II SA/Wa 256/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Joanna Kube /przewodniczący/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi L. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz L. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], na podstawie art 190 ust. 1, 6 pkt 1,7 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305)); § 2 pkt 1 § 7 ust 1 pkt 1 i ust 2, §10 oraz § 11 ust 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022r. poz. 1243 z późn. zm.) oraz § 4 pkt 4-12 i § 7 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dn. 24 sierpnia 2012r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia Ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012r. poz. 1013 z późn. zm.) w związku z art. 821 ust 1 ustawy o obronie Ojczyzny, w punkcie 9 stwierdziła, że L. S. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (Kategoria N- Zał. 1, Grupa III). W punkcie 8 orzeczenia RWKL rozpoznała 1) przodozmyk I/II stopień - § 34 pkt 2, 2) próchnica zębów - § 24 pkt 5, 3) blizna pooparzeniowa stopy prawej, pourazowa łuku brwiowego prawego i pooperacyjna podbrzusza prawego - § 3 pkt 1, uznała orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie orzekła, że schorzenia wymienione w pkt 1,2,3 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W punkcie 10 stwierdziła, że schorzenia z punktu 8.1.2.3. nie pozostają w związku ze służbą wojskową na podstawie rozporządzenia MON z 31 marca 2003 r. Uzasadniając orzeczenie RWKL podała, że stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznania 1, 2 powodują niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na podstawie Zał. Nr 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022r. (Dz.U. z 2022r. poz.1243 z późn. zm.) w grupie badanych III obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej.
L. S. odwołał się od wymienionego orzeczenia. Odnosząc się do rozpoznania próchnicy zębów podniósł m.in., że próchnica zębów jest opisana w § 24 pkt 5 załącznika nr 1 jako Z/N, a zatem jedynie względnie stanowi podstawę do kwalifikacji badanego jako niezdolnego do służby. Kwestionując rozstrzygnięcie RWKL w zakresie rozpoznania przodozmyku I/II st. wskazał, że schorzenie to zostało zakwalifikowane przez organ jako schorzenie opisane w § 34 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Skarżący wskazał, że rozpoznanie ww. schorzenia zostało dokonane jednoosobowo przez przewodniczącego składu orzekającego w oparciu o wyniki badania RTG kręgosłupa oraz szereg czynności, które badany musiał wykonać przed lekarzem orzecznikiem (m.in. skłon tułowia, przysiad). Nie przeprowadzono konsultacji z lekarzem specjalistą z zakresu ortopedii. Lekarz internista wykonujący badania dla Komisji Lekarskiej w trakcie rozmowy po analizie wyników badania RTG ocenił, że nie stwierdza wad skutkujących niezdolnością do zawodowej służby wojskowej. Skarżący wskazał, że także specjalista z zakresu ortopedii - lekarz medycyny A. S. - podczas konsultacji badanego, poza postępowaniem przed organem I instancji, nie stwierdził u badanego wad kręgosłupa. Lekarz ortopeda zlecił ponowne wykonanie badania RTG, które zostało wykonane [...] grudnia 2022 r. Po analizie wyników ww. badania stwierdził u badanego brak nieprawidłowych parametrów fizjologicznych kręgosłupa, w tym przodozmyku (załącznik nr 3: zaświadczenie lekarza ortopedy). Skarżący podniósł, że lekarz ortopeda wskazał następująco: "Badanie ortopedyczne w normie, w dokumentacji medycznej w opisie radiologa przodozmyk I/II L5/S1 poniżej 3 mm nie upośledza sprawności ustroju i nie stanowi przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej. Brak objawów klinicznych ww. stanu (u badanego - przyp. wł.) wskazuje, że jest to tzw. przypadkowe znalezisko radiologiczne. W RTG z [...] kręgosłup C, Th i LS o prawidłowych fizjologicznych parametrach – zdrowy".
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 84 ust. 2, art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2305) jak również § 3 i § 11 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.) utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...].
W uzasadnieniu orzeczenia CWKL wskazała, że odwołanie zostało rozpatrzone na podstawie dokumentacji orzeczniczej znajdującej się w aktach sprawy i dołączonej dokumentacji medycznej. Z posiadanej dokumentacji wynika, że RWKL w ramach procesu orzeczniczego przeprowadziła stosowne badania i konsultacje wymagane do określenia stanu zdrowia i zdolności kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
CWKL wskazała, że w dniu [...] listopada 2022 r. orzekanemu w ramach RWKL wykonano RTG kręgosłupa lędźwiowego i stwierdzono przodozmyk I/II stopień. Zgodnie z aktualnymi przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w grupie III orzekanych powyższemu rozpoznaniu przyporządkowuje się § 34 pkt 2, gdzie jest przypisana kategoria zdrowia N. Jednocześnie podniosła, że orzekany we własnym zakresie wykonał w dniu [...] grudnia 2022 r. konsultację ortopedyczną, w której specjalista potwierdził postawione rozpoznanie tj.: przodozmyk I/II stopień, L5/S1 jako tzw. przypadkowe znalezisko radiologiczne przy braku objawów klinicznych.
CWKL wskazała, że rozpoznany u skarżącego przodozmyk I/II stopień ma swoje implikacje kliniczne. Stanowi niestabilność więzadłową kolumny kręgosłupa. Schorzenie to w trakcie trwania służby wojskowej, będzie ulegało nasileniu i może doprowadzić nawet do znacznego upośledzenia sprawności ustroju. Schorzenia ujęte w pkt. 8.1 rozpoznania pomimo, że aktualnie nie powodują u orzekanego objawów klinicznych, to są powodem znacznego osłabienia wytrzymałości kolumny kręgosłupa. W okresie bezobjawowym leczenie zachowawcze polega na wzmacnianiu mięśni przykręgosłupowych odpowiednio dobranymi ćwiczeniami oraz bezwarunkowe unikanie przeciążeń kręgosłupa.
Reasumując, CWKL uznała, że RWKL prawidłowo dokonała kwalifikacji schorzenia ujętego w pkt. 8.1 rozpoznania zgodnie z przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. Natomiast odnosząc się do kwestii próchnicy zębów CWKL wyjaśniła, że obecnie zmienione przepisy w rozporządzeniu MON z dnia 22 listopada 2022 r. nie stanowią bezwzględnego przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej.
L. S., reprezentowany przez radcę prawnego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz poprzedzającego go orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] listopada 2022 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. .:
1) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 § 1 k.p.a. polegające na:
a. nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju związanego z rozpoznanym schorzeniem kręgosłupa, a także wpływu tego schorzenia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu;
b. nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie próchnicy zębów, a także wpływu tego schorzenia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu;
c. naruszeniu zasady prawdy obiektywnej wskutek dokonania jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego poprzez pominięcie istotnych fragmentów opinii lekarza specjalisty ortopedy z dnia [...] grudnia 2022 r. dotyczących braku upośledzenia sprawności ustroju i braku przeciwwskazań do zawodowej służby wojskowej, z którego to badania wyraźnie wynika, że badanie ortopedyczne jest w normie, parametry kręgosłupa skarżącego na całej długości są prawidłowe, kręgosłup jest zdrowy, nie daje objawów klinicznych, nie wymaga leczenia specjalistycznego i nie ma żadnych zmian patologicznych,
2) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku należytego uzasadnienia wydanego orzeczenia poprzez brak odniesienia się do zarzutów i wniosków skarżącego sformułowanych w odwołaniu, brak wyjaśnienia przyjętej podstawy prawnej m.in. w odniesieniu do oceny stopnia upośledzenia sprawności ustroju, brak uzasadnienia faktycznego orzeczenia tj. brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których wskazanym przez skarżącego dowodom - w szczególności zaświadczeniu od lekarza specjalisty ortopedy - odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie wpływu schorzenia na służbę wojskową oraz stopnia upośledzenia sprawności ustroju, co w konsekwencji uniemożliwia prawidłową kontrolę orzeczenia,
3) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 oraz art. 136 § 1 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu sprzeczności pomiędzy rozpoznaniem lekarza specjalisty ortopedy a rozpoznaniem RWKL przyjętym z pominięciem konsultacji ortopedycznej, a także na nie przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, w zakresie w jakim wymagana była wiedza specjalistyczna, tj. w zakresie schorzeń kręgosłupa u skarżącego,
4) art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na nie przeprowadzeniu dodatkowego postępowania i nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego lekarza stomatologa - pomimo wniosku skarżącego w tym zakresie zawartego w uzasadnieniu odwołania, podczas gdy stan uzębienia stanowi jedną z podstaw wydania orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, a rozpoznanie to zostało postawione przez lekarza orzecznika - okulistę bez przeprowadzenia badania stomatologicznego,
5) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy powinien był uchylić zaskarżone orzeczenie i wydać orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej,
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) § 12 ust. 2 in fine rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. poprzez jego niezastosowanie i brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, a także nieprzeprowadzenie ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych pomimo sformułowania w tym zakresie wniosków przez skarżącego,
2) § 34 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. poprzez wadliwe jego zastosowanie w oparciu o nieaktualny stan prawny i przyjęcie, że przodozmyk należy kwalifikować z tego przepisu niezależnie od stopnia upośledzenia sprawności ustroju, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia bez przeprowadzenia oceny stopnia upośledzenia sprawności ustroju, podczas gdy prawidłowa kwalifikacja rozpoznania to § 34 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia,
3) § 24 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy schorzenie to nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej, a organ nie wykazał przyczyn dla których uznał, że stan zdrowia Skarżącego uzasadnia uznanie go niezdolnym do zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił przebieg postępowania administracyjnego. Wskazał, że organy wydając zaskarżone orzeczenie oparły się na nieaktualnej podstawie prawnej, tj. na pierwotnej treści rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2022 r. poz. 1243). CWKL w uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że "zgodnie z aktualnymi przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia (...) w grupie III orzekanych powyższemu rozpoznaniu przyporządkowuje się § 34 pkt 2, gdzie jest przypisana kategoria zdrowia N" i w tym zakresie nie odniesiono się jednocześnie do zarzutów skarżącego sformułowanych w odwołaniu.
Pełnomocnik zwrócił uwagę, że [...] listopada 2022 r. opisywany przez CWKL stan prawny uległ zasadniczej zmianie. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 2400) zmieniło bowiem także załącznik nr 1 do rozporządzenia, a zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym aktualny załącznik nr 1 do rozporządzenia, w objaśnieniach szczegółowych do § 34 pkt 1-3 wskazano już jednoznacznie, że "wady kręgosłupa: półkręgi, kręgi klinowate, kręgi zrośnięte, niespojenia łuków kręgów, tzw. kręgi rybie, kręgozmyki i kręgoszczeliny kwalifikuje się na podstawie stopnia upośledzenia sprawności ustroju". Opisane zmiany do rozporządzenia weszły w życie 24 listopada 2022 r., a zatem na pięć dni przed wydaniem w przedmiotowej sprawie orzeczenia przez organ I instancji, a ponad dwa tygodnie przed wniesieniem odwołania przez skarżącego, które nastąpiło 12 grudnia 2022 r. Zdaniem pełnomocnika organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania. W ocenie pełnomocnika powyższe ma o tyle istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, że zgodnie § 34 pkt 1 załącznika i obecnej treści objaśnień szczegółowych do § 34 pkt 1-3 - kręgozmyki nieupośledzające sprawności ustroju lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju nie stanowią już bezwzględnej podstawy do orzeczenia niezdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej. Jedynie kręgozmyki upośledzające sprawność ustroju należy kwalifikować do § 34 pkt 2 załącznika. Pełnomocnik wskazał też m.in., że zgodnie z art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. CWKL winna była dokonać szczegółowej oceny stanu zdrowia orzekanego na podstawie całości dokumentacji medycznej i przeprowadzonych szczegółowych badań przez uprawnionych lekarzy, a na wnioski skarżącego sformułowane w odwołaniu lub choćby z urzędu powinna była podjąć czynności zmierzające do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. stanu zdrowia skarżącego w odniesieniu do przyjętych podstaw negatywnego orzeczenia Komisji Rejonowej, a dopiero następnie powinna była wydać orzeczenie, uwzględniając indywidualne okoliczności i kierując się kryteriami oceny danych schorzeń określonymi w załączniku do rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie powyższych czynności CWKL zaniechała. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania miała obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz była obowiązana ustosunkować się do wszelkich zarzutów i wniosków skarżącego zawartych w odwołaniu, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Pełnomocnik dodał, że prawidłowo skonstruowane uzasadnienie prawne powinno zawierać nie tylko konkretne artykuły przepisów prawa, ale przede wszystkim powinno wykazywać ścisły związek pomiędzy dokonaną oceną stanu faktycznego a wydanym rozstrzygnięciem w oparciu o obowiązujące przepisy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności podjętego rozstrzygnięcia jest właśnie uzasadnienie. Natomiast zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre aspekty sprawy lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Tymczasem, pełne uzasadnienie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] zawarte było w jednym zdaniu.
Pełnomocnik wyjaśnił, że CWKL w najmniejszym stopniu nie odniosła się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu - chociażby co do sposobu przeprowadzenia badań przez lekarza orzecznika, nie odniosła się do wniosków skarżącego, nie uzasadniła przyjętej podstawy prawnej jako § 34 pkt 2 zamiast prawidłowego pkt. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON, nie oceniła stopnia upośledzenia sprawności ustroju, nie wskazała faktów, które przyjęła za udowodnione, ani dowodów, na których się oparła czy przyczyn, z powodu których wskazanym przez skarżącego dowodom - w szczególności zaświadczeniu od lekarza specjalisty ortopedy - odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto nie wyjaśniła także sprzeczności pomiędzy rozpoznaniem lekarza specjalisty ortopedy a rozpoznaniem RWKL w [...] przyjętym bez konsultacji ortopedycznej. Nie uzasadniła też powodów utrzymania decyzji w mocy w zakresie orzeczenia dotyczącego próchnicy zębów, pomimo wskazania w uzasadnieniu orzeczenia, że schorzenie to nie stanowi już bezwzględnej podstawy orzeczenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Tym samym naruszyła art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę CWKL, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej oddalenie oraz podtrzymała twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Pełnomocnik wskazał m.in., że wobec stanu faktycznego sprawy, CWKL nie podziela obiekcji i zarzutów formułowanych w treści skargi. Orzeczenia, zgodnie z powołaną w ich treści podstawą prawną, zostały wydane w oparciu o obowiązujący stan prawny tj. rozporządzenie Ministra Oborny Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach w jego znowelizowanym brzmieniu na podstawie - rozporządzenia zmieniającego z dnia 22 listopada 2022 r. Schorzenie powodujące niezdolność do służby zostało rozpoznane w badaniach wykonanych na potrzeby orzekania oraz potwierdzone w dokumentacji przedstawionej przez orzekanego.
Pełnomocnik wskazał m.in., że każdorazowo skierowanie do wykonania badań lekarsko-specjalistycznych poprzedza przeprowadzenie przez lekarza orzecznika wywiadu chorobowego oraz wstępnego badania przedmiotowego. Na postawie wyników tego wstępnego badania lekarz orzecznik zleciał wykonie m.in. badania: RTG klatki piersiowej i kręgosłupa L-S, a także wykonanie konsultacji internistycznej, neurologicznej, okulistycznej, psychiatrycznej oraz ortopedycznej. W wyniku badania RTG stwierdzono: "przodozmyk I/II st. na poziomie L5-S1." Badanie zostało przeprowadzone w Zakładzie Diagnostyki Obrazowej [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SPZOZ w [...]. Pełnomocnik CWKL wyjaśnił, że kręgozmyk jest to przesunięcie trzonu kręgowego w kierunku brzusznym wraz z górnymi wyrostkami stawowymi i poprzecznymi lub uwarunkowane jest przez nadmierne wydłużenie okolicy międzystawowej bocznej części luku kręgowego. Rozpoznanie kręgozmyku jest ściśle związane z występowaniem kręgoszczelin, bowiem połowa przypadków kręgoszczelin prowadzi do powstania kręgozmyku, który najczęściej występuje na poziomie L5/S1 (tak jak u orzekanego) i jest związany z zaburzeniami w obrębie przejścia lędźwiowo-krzyżowego lub z przypadkiem przepukliny oponowo-rdzeniowej. Każde odchylenie od prawidłowej budowy kręgosłupa, w celu utrzymania wyprostowanej postawy, wymaga od mięśni zwiększonego napięcia, które najczęściej mogą podołać temu zadaniu tylko krótkotrwale. Prowadzi to do powstania dolegliwości bólowych spowodowanych niewydolnością. Wobec powyższego pełnomocnik CWKL stwierdził, że każda zmian w obrębie prawidłowej struktury kręgosłupa stanowi naruszenie sprawności ustroju, a rozpoznany kręgozmyk, choć aktualnie nie wymaga leczenia specjalistycznego to nie pozostaje bez wpływu na ogólną sprawność organizmu. Załączone do odwołania zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2022 r. potwierdza występowanie przodozmyku I/II L5/S1 poniżej 3 mm, stwierdza jednak, że stan ten nie upośledza sprawności ustroju i nie stanowi przeciwskazania do zawodowej służby wojskowej. W ocenie CWKL to do kompetencji lekarzy orzeczników wojskowych komisji lekarskich należy ocena czy dane schorzenie/ułomność stanowi przeciwskazanie do pełnia zawodowej służby wojskowej.
Pełnomocnik podniósł też m.in., że orzeczenie dostatecznie wyjaśnia kwestię zastosowanej kwalifikacji orzeczniczej w stosunku do schorzenia powodującego niezdolność do zawodowej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których zastosowanie znajdują w odpowiednim zakresie przepisy k.p.a. (v. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna (v. powołany już wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14).
Stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Przepis art. 58 ust. 6 stosuje się. Zgodnie z art. 84 ust. 2 powołanej ustawy, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, które jest decyzją. W przepisie art. 87 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, ustawodawca zawarł upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia, rozporządzenia regulującego orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W sprawie tej znajduje zastosowanie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2400). Wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach określone zostały w załączniku nr 1 do wymienionego rozporządzenia.
Nie ma przy tym wątpliwości, biorąc pod uwagę § 2 rozporządzenia zmieniającego z dnia 22 listopada 2022 r., zgodnie z którym, w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, że w sprawie niniejszej (wszczętej i nie zakończonej przed dniem 24 listopada 2022 r.) znalazły zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
Wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie trzech lekarzy, większością głosów składu orzekającego z wyłączeniem sytuacji, gdy działa jednoosobowo. Przewodniczącego składu orzekającego wyznacza przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej (§ 11 ust. 1 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 11 ust. 3). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego. Orzeczenie opatruje się pieczęcią urzędową wojskowej komisji lekarskiej. W przypadku gdy komisja orzeka w składzie jednego lekarza, lekarz ten podpisuje orzeczenie (§ 11 ust. 5. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatruje odwołanie w składzie trzech lekarzy. Przewodniczącego składu orzekającego wyznacza przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 12 ust. 1). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia orzeka w sprawie odwołania większością głosów składu orzekającego (§ 12 ust. 3).
Stosownie zaś do § 10 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera w szczególności: ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wraz z uzasadnieniem.
Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia CWKL oraz orzeczenia RWKL Sąd stwierdził, że wydane zostały one z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § , art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela zarzuty skargi naruszenia powołanych przepisów w związku z nienależytym wyjaśnieniem stanu faktycznego w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju (art. 7 k.p.a. - wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia strony są elementami stanu faktycznego niniejszej sprawy), a także nienależytego rozpatrzenia w tym kontekście całego zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), co doprowadziło do stwierdzenia, że ocena dokonana przez Komisje naruszała art. 80 k.p.a. (organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona). Potwierdzeniem powyższego są uzasadnienia orzeczeń obu Komisji, które w stopniu istotnym naruszają art. 107 § 3 k.p.a. CWKL nie odniosła się przy tym w pełni do zarzutów odwołania. Z zaskarżonego orzeczenia nie wynika też, czy rozpoznanie z punktu 8.2) orzeczenia RWKL powoduje, czy nie powoduje zdaniem CWKL niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Brak jest bowiem jednoznacznego stanowiska w tym zakresie.
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zdaniem Sądu uzasadnienie orzeczenia RWKL z dnia [...] listopada 2022 r.
nie uzasadnia, że stwierdzone w punkcie 8 tego orzeczenia rozpoznanie, tj. przodozmyk I/II st. L5/S1 i próchnica zębów powodują niezdolność skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Także uzasadnienie orzeczenia CWKL nie uzasadnia w istocie dlaczego zdaniem CWKL rozpoznanie: przodozmyk I/II st. L5/S1 przesądza o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej.
Wskazania wymaga bowiem, że zgodnie z powołanym przez RWKL i CWKL § 34 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania przez RWKL i CWKL, ten akt wykonawczy pod § 34 pkt 2 nakazuje kwalifikować skoliozę II stopnia i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte upośledzające sprawność ustroju. Tego rodzaju schorzenia rozporządzenie nakazuje kwalifikować w grupie III (tj. w grupie osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej, jak skarżący) – kolumna szósta wykazu, jako N -niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
Jednakże, u skarżącego nie dokonano rozpoznania: "skolioza II stopnia i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte upośledzające sprawność ustroju", lecz "przodozmyk I/II st. L5/S1", co do którego to rozpoznania nie wykazano w uzasadnieniu, w jakim stopniu i czy w ogóle narusza sprawność ustroju. Podkreślenia wymaga przy tym, że skarżący nie kwestionował w sprawie samego rozpoznania, a jedynie zastosowaną kwalifikację, tj. przyporządkowanie dokonanego rozpoznania właśnie do § 34 pkt 2 załącznika nr 1 z uwagi na to, że zdaniem skarżącego schorzenie nie upośledza sprawności ustroju.
Sąd podzielił argumentację skargi co do tego, że zaskarżone orzeczenie i orzeczenie I instancji nie wyjaśniają w istocie podstawy zastosowanej kwalifikacji uznającej skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.
Podkreślenia wymaga bowiem, że w objaśnieniach szczegółowych do § 34 pkt 1-3, a zatem mających zastosowanie do powołanego przez organy punktu 2, Minister wskazał: "Wady kręgosłupa: półkręgi, kręgi klinowate, kręgi zrośnięte, niespojenia łuków kręgów, tzw. kręgi rybie, kręgozmyki i kręgoszczeliny kwalifikuje się na podstawie stopnia upośledzenia sprawności ustroju. Skoliozy ocenia się na podstawie metody Cobba: skolioza I stopnia - do 30°; skolioza II stopnia - do 60°; skolioza III stopnia - 60-90°".
Rozporządzenie stanowi zatem, że jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej kwalifikować należy takiego kandydata, u którego schorzenia wymienione w § 34 pkt 2 są wrodzone lub nabyte i co istotne, upośledzają sprawność ustroju.
Zgodzić należy się ze skarżącym, że ani zaskarżone orzeczenie CWKL ani orzeczenie RWKL nie wyjaśniają, nie uzasadniają dlaczego "przodozmyk I/II st L5/S1" podlegał przyporządkowaniu do § 34 pkt 2 załącznika nr 1 i stanowił o zakwalifikowaniu skarżącego, jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że ani RWKL ani CWKL nie stwierdziły w istocie w swoich orzeczeniach, że rozpoznany przodozmyk I/II st L5/S1 stanowi u skarżącego wadę upośledzającą sprawność ustroju, co powoduje, że zaskarżone orzeczenie i orzeczenie organu I instancji nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Tylko bowiem skolioza II stopnia i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte upośledzające, co wymaga podkreślenia, sprawność ustroju pozwalałyby na dokonanie wobec skarżącego, jako kandydata, kwalifikacji z § 34 pkt 2 załącznika nr 1 rozporządzenia i stwierdzenia, że jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
Żadnych ustaleń, rozważań i ocen co do stopnia upośledzenia sprawności ustroju Komisje Lekarskie w tej sprawie nie dokonały w uzasadnieniach swoich orzeczeń. Dodatkowo, zauważyć należy, że CWKL przyznała w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia m.in., że schorzenia ujęte w punkcie 8.1 rozpoznania (czyli przodozmyk I/II st L5/S1) "aktualnie nie powodują u orzekanego objawów klinicznych".
Biorąc pod uwagę, że rozporządzenie kwalifikuje schorzenia wymienione w § 34 pkt 2 do kategorii N wyłącznie wówczas, gdy upośledzają one sprawność ustroju, nie sposób zaakceptować zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia organu I instancji.
Zdaniem Sądu, sposób uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie tylko nie eliminuje wątpliwości, co do prawidłowości dokonanej kwalifikacji, ale wręcz je potęguje. Sąd nie ma wiedzy medycznej i nie dokonuje oceny stanu zdrowia, a w związku z tym nie rozważa też kwestii medycznych. W ocenie Sądu jednakże samo stwierdzenie przez CWKL, że przodozmyk I/II stopień ma swoje implikacje kliniczne, stanowi niestabilność więzadłową kolumny kręgosłupa, a schorzenie to w trakcie trwania służby wojskowej będzie ulegało nasileniu i może doprowadzić nawet do znacznego upośledzenia sprawności ustroju, nie jest równoznaczne z tym, że schorzenie w chwili wydawania orzeczenia stanowiło schorzenie upośledzające sprawność ustroju.
Sąd podzielił tym samym te zarzuty skargi, które wskazywały na nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Uzasadnienia orzeczeń obu Komisji zawierają istotne braki w tym zakresie, które to uchybienie przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie przedstawia się sprawa dotycząca rozpoznania w punkcie 8.2 orzeczenia RWKL, tj. próchnicy zębów (§ 24 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia). Powołany akt prawny nakazuje kwalifikować to schorzenie, w odniesieniu do kandydata jako Z/N. RWKL w ogóle nie uzasadniła dlaczego przyjęła, że skarżący w związku z rozpoznaniem próchnicy zębów jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej, czym naruszono art. 107 § 3 k.p.a., co także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. CWKL utrzymała w całości orzeczenie RWKL, choć jednocześnie w uzasadnieniu nie wypowiedziała się w istocie, czy rozpoznanie to stanowi, czy nie stanowi w przypadku skarżącego podstawy stwierdzenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej, co także narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. CWKL stwierdziła jedynie, że obecnie przepisy rozporządzenia nie stanowią bezwzględnego przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej. Obowiązkiem odwoławczej komisji było jednoznacznie rozstrzygnięcie, czy dane schorzenie powoduje w przypadku skarżącego niezdolność do zawodowej służby wojskowej, czy też stanowi o zdolności do zawodowej służby wojskowej (nie odniesiono się też w tym zakresie w pełni do zarzutów odwołania).
Sąd podkreśla jednocześnie, że odpowiedź na skargę stanowi pismo procesowe organu w postępowaniu sądowym i nie uzupełnia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Wyjaśnienie zatem przez pełnomocnika organu, że każda zmiana w obrębie prawidłowej struktury kręgosłupa stanowi naruszenie sprawności ustroju, nie może zastępować orzeczenia CWKL i jego należytego uzasadnienia, pozwalającego na dokonanie kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie zgodności z prawem.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego pominięcia przez CWKL istotnych fragmentów opinii lekarza specjalisty ortopedy z dnia [...] grudnia 2022 r. przedłożonej przez stronę wraz z odwołaniem, podkreślenia wymaga, że jedynym organem uprawnionym do dokonania rozpoznania i kwalifikacji z punktu widzenia zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej jest RWKL i CWKL, jako organ odwoławczy. Kwestia samego rozpoznania przodozmyku nie była sporna. Niewątpliwie natomiast ocena przez komisję lekarską stopnia upośledzenia sprawności ustroju ma w sprawie kluczowe znaczenie. Nie ma przy tym jednocześnie podstaw, aby za zasadne, na tym etapie sprawy, uznać twierdzenia skargi o nieprawidłowej kwalifikacji rozpoznania i konieczności zastosowania innego paragrafu załącznika nr 1 do rozporządzenia, jak wskazuje na to skarżący. Komisje lekarskie nie wypowiedziały się bowiem dotychczas należycie w zakresie stwierdzonego rozpoznania i jego skutków w zakresie ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Sąd nie dokonuje oceny stanu zdrowia strony i nie rozważa sam kwestii medycznych.
Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę poczynione wyżej wskazania, dokona wszechstronnej i pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Organ powinien uzasadnić orzeczenie w sposób, który nie będzie pozostawiał wątpliwości, co do przyczyn dokonanej kwalifikacji i podjętego rozstrzygnięcia. Orzeczenie powinno zawierać pełne uzasadnienie faktyczne, jak i wyjaśniać podstawę prawną orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego, w wysokości 480 zł.