II SA/Wa 254/24

II SA/Wa 254/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 79 ust. 1, art. 81 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia
Uzasadnienie
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska (RWKL) w [...] orzeczeniem z [...] stycznia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000); zwanej dalej K.p.a. oraz art. 82 ust. 6, art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2022 r. poz. 2305) w związku z § 3 oraz § 10 i § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy orzeczenie Lekarza Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] z [...] września 2023 r. nr [...] uznając J. S. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej – kategoria D.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że Lekarz Wojskowego Centrum Rekrutacji [...], działając na skierowanie Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...], przeprowadził postępowanie i [...] września 2023 r. wydał orzeczenie nr [...] uznając J. S. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej – kategoria D, zał. nr 1, grupa I.
Od powyższego orzeczenia strona zożyła odwołanie wnosząc o przeprowadzenie badania odwoławczego od badania lekarskiego przeprowadzonego [...] września 2023 r. w Wojskowym Centrum Rekrutacji [...].
Po rozpoznaniu odwołania RWKL w [...] orzeczeniem z [...] stycznia 2024 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie Lekarza Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] z [...] września 2023 r., rozpoznając u orzekanego zaburzenia osobowości upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne poddające się korekcji – § 68pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz ustaliła rozpoznanie zgodne z ww. schorzeniami. Jednocześnie poinformowała, że z orzeczoną kategorią zdrowia D można służyć na niektórych stanowiskach przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej.
W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. podał, że motywuje ją sprzeczną opinią, gdyż w 2000 r. w szpitalu [...] przy ul. [...]" przeszedł badania psychiatryczne i psychologiczne dopuszczające go do "broni obiektowej". Dodatkowo [...] lutego 2024 r. dołączył do skargi dodatkowe dokumenty w postaci: odpisu zupełnego aktu urodzenia, decyzji Urzędu Stanu Cywilnego o zmianie imienia i nazwiska, orzeczenia lekarskiego nr [...] z 2004 r. z Poradni Medycyny Pracy [...] w [...] stwierdzającego posiadanie zdolności fizycznej i psychicznej do wykonywania zadań pracownika ochrony fizycznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie RWKL w [...] z [...] stycznia 2024 r. nr [...] jest obarczone wadą kwalifikowaną, co przesądziło o rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym ma podstawie art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję administracyjną, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji ma miejsce w przypadku, gdy zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Stwierdzenie nieważności decyzji w postępowaniu sądowym nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd - niezależenie od zarzutów skargi – stwierdził, że zaskarżone orzeczenie RWKL w [...] z [...] stycznia 2024 r. nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obligowało Sąd do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia, gdyż w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W myśl tego przepisu podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi w przypadku, gdy decyzja administracyjna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Podstawę prawną orzeczenia RWKL w [...] z [...] stycznia 2024 r. nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Lekarza Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] z [...] września 2023 r. nr [...], stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, które w Rozdziale 3 reguluje tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich.
Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których zastosowanie znajdują w odpowiednim zakresie przepisy K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przepisy powołanego powyżej rozporządzenia nie zawierają odesłania do stosowania w sprawach nieregulowanych odpowiednio przepisów K.p.a., jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na ich zastosowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, dostępny j.w.).
Stosownie do treści art. 79 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny osoba ubiegająca się o powołanie do służby wojskowej może zgłosić się do dowolnie wybranego wojskowego centrum rekrutacji w celu złożenia wniosku o powołanie do służby wojskowej albo przesłać ten wniosek za pośrednictwem strony internetowej lub środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu przedmiotowy wniosek może zostać złożony również podczas kwalifikacji wojskowej.
Zgodnie z art. 81 ust. 1 tej ustawy postępowanie rekrutacyjne mające na celu powołanie do służby wojskowej prowadzi szef wojskowego centrum rekrutacji. Postępowanie to obejmuje m.in. przeprowadzenie badania lekarskiego i psychologicznego, a w uzasadnionych przypadkach skierowanie na dodatkowe badania lekarskie lub specjalistyczne, z zastrzeżeniem art. 61 (zgodnie z którym w przypadku gdy osoba, której nadano kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej w ramach kwalifikacji wojskowej, zgłosi w terminie 3 lat od dnia nadania tej kategorii chęć pełnienia czynnej służby wojskowej, nie kieruje się jej na badania lekarskie oraz psychologiczne. Przypadku tego nie stosuje się do osób, które ubiegają się o powołanie do zawodowej służby wojskowej lub do służby na stanowiskach wymagających szczególnych predyspozycji, a także do osób, których stan zdrowia uległ zmianie albo istnieją uzasadnione wątpliwości co do ich aktualnego stanu zdrowia) oraz wydanie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej.
W myśl art. 82 ust. 4 ustawy, w przypadku prowadzenia postępowania rekrutacyjnego, orzeczenie o zdolności do służby wojskowej wydaje lekarz rejonowej wojskowej komisji lekarskiej albo inny lekarz, z którym szef wojskowego centrum rekrutacji zawarł umowę w zakresie orzekania o zdolności do służby wojskowej. Zgodnie z art. 82 ust. 5 ustawy do prowadzenia badań lekarskich oraz wydawania orzeczeń w tych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy wydane na podstawie art. 87 ust. 3, tj. w tym przypadku rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Stosownie do treści art. 82 ust. 6 ustawy orzeczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 4, jest decyzją, od której osobie ubiegającej się o powołanie do służby wojskowej przysługuje odwołanie do rejonowej wojskowej komisji lekarskiej właściwej terytorialnie dla danego wojskowego centrum rekrutacji, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia.
Podkreślenia wymaga, że wydane w niniejszej sprawie przez RWKL w [...] orzeczenie, stanowi kwalifikowaną formę aktu administracyjnego z uwagi na to, że jego podejmowanie następuje w prawnie uregulowanym trybie, tj. w postępowaniu administracyjnym. Decyzja administracyjna jest przy tym jedną z postaci indywidualnego aktu administracyjnego. Z kolei zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie (...). Wymienione składniki decyzji, służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Decyzje wydawane przez organy kolegialne muszą posiadać wszystkie elementy wymagane przez art. 107 K.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wydane w niniejszej sprawie orzeczenie RWKL w [...] z [...] stycznia 2024 r. nr [...] zostało podpisane przez [...] G. J. oraz [...] G. M., a zatem w składzie dwuosobowym, podczas gdy zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, a takim jest RWKL w [...], rozpatruje odwołanie w składzie trzech lekarzy. Przewodniczącego składu orzekającego wyznacza przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przesłanka rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., wymaga spełnienia łącznie trzech odrębnych elementów, to jest oczywistości naruszenia prawa, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Należy również wskazać, że w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne (zob. w tej materii m.in.: B. Adamiak, J. Jendrośka, "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.).
Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji (...) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. W okolicznościach niniejszej sprawy, została spełniona tym samym, wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, z powodu rażącego naruszenia prawa.
Wobec stwierdzonych naruszeń prawa skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonego orzeczenia, pozostałe zarzucane przez skarżącego naruszenia – naruszenia prawa materialnego, które miały zdaniem strony wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie był władny wypowiadać się w kwestii merytorycznej prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Albowiem z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu czyni zbędną, a wręcz niedopuszczalną, jako przedwczesną, merytoryczną ocenę zarzutów podniesionych w skardze (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 12 do art. 145; a także wyroki NSA: z 25.11.2009 r., II GSK 179/09; z 06.09.2011 r., I OSK 1487/10; z 15.09.2011 r., II GSK 777/10; z 24.11.2016 r., II GSK 3423/16; dostępne w CBOSA).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia RWKL w [...] z [...] stycznia 2024 r.