II SA/Wa 247/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie stwierdził naruszenie prawa w uchwale Zarządu Dzielnicy odmawiającej pomocy mieszkaniowej osobie osadzonej w zakładzie karnym, wskazując na nieproporcjonalne wymagania i ignorowanie przez organ trudnej sytuacji wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca R.G. pomocy mieszkaniowej została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący, osadzony w zakładzie karnym, nie był w stanie w wyznaczonym 14-dniowym terminie dostarczyć wszystkich wymaganych dokumentów dotyczących jego poprzednich warunków mieszkaniowych. Sąd uznał, że organ nie wziął pod uwagę jego sytuacji, naruszając zasady prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej i proporcjonalności, a także nie podjął wystarczających działań z urzędu do wyjaśnienia stanu faktycznego.
Sprawa dotyczyła skargi R.G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy odmawiającą mu zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Skarżący, przebywający w zakładzie karnym, złożył wniosek o pomoc mieszkaniową, jednak nie był w stanie uzupełnić wszystkich wymaganych dokumentów w wyznaczonym przez organ 14-dniowym terminie. Organ uznał, że brak dokumentów dotyczących jego poprzedniego miejsca zamieszkania i warunków mieszkaniowych stanowił podstawę do odmowy. Skarżący argumentował, że ze względu na pobyt w areszcie i cenzurę korespondencji, dostarczenie dokumentów w tak krótkim czasie było niemożliwe, a urząd dysponuje narzędziami do weryfikacji informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) i zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 KPA), poprzez nieproporcjonalne wymagania wobec skarżącego i ignorowanie jego sytuacji. Sąd wskazał, że organ powinien był podjąć więcej działań z urzędu w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnić trudności wnioskodawcy związane z pobytem w zakładzie karnym oraz rozważyć możliwość zastosowania przepisów o pomocy postpenitencjarnej. Sąd zwrócił uwagę na konieczność ustalenia przez organ statusu prawnego skarżącego (czy jest tymczasowo aresztowany, czy skazany i na jaki wymiar kary), co ma istotne znaczenie dla dalszego postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa taka może stanowić naruszenie prawa, jeśli organ nie uwzględnił trudnej sytuacji wnioskodawcy, nie podjął wystarczających działań z urzędu i zastosował zbyt restrykcyjne konsekwencje procesowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie wykazując wystarczającej elastyczności i nie uwzględniając obiektywnych trudności wnioskodawcy w dostarczeniu dokumentów z powodu jego osadzenia w zakładzie karnym. Zastosowanie sankcji za niedostarczenie dokumentów w terminie było nieproporcjonalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_naruszenie_prawa
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.o.p.l. art. 4 § ust. 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
u.o.p.l. art. 21 § ust. 1 pkt 2 i ust. 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 90 § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.k.w. art. 164
Kodeks karny wykonawczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie uwzględnił obiektywnych trudności wnioskodawcy w dostarczeniu dokumentów z powodu jego osadzenia w zakładzie karnym. Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę proporcjonalności i prawdy obiektywnej. Organ nie podjął wystarczających działań z urzędu w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ nie ustalił właściwie statusu prawnego wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Niezłożenie dokumentów w terminie stanowi podstawę do odmowy zakwalifikowania do pomocy mieszkaniowej zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy.
Godne uwagi sformułowania
organ obowiązki te naruszył nie tylko nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli zaniechał zebrania i wyczerpującej analizy materiału dowodowego naruszył też zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., prowadząc postępowanie w sposób naruszający zaufanie uczestników do władzy publicznej w kontekście, w szczególności, zasady proporcjonalności w sposób rażący narusza zasadę proporcjonalności i bezstronności
Skład orzekający
Sławomir Fularski
przewodniczący
Tomasz Szmydt
członek
Waldemar Śledzik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia zasad postępowania administracyjnego w kontekście wniosków o pomoc mieszkaniową składanych przez osoby osadzone w zakładach karnych, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i stosowania zasady proporcjonalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy osadzonego w zakładzie karnym i uchwały Rady m.st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest uwzględnianie indywidualnej sytuacji wnioskodawcy i stosowanie zasad postępowania administracyjnego, nawet w sprawach dotyczących pomocy mieszkaniowej. Podkreśla problematykę dostępu do dokumentów przez osoby pozbawione wolności.
“Czy więzienie to przeszkoda nie do pokonania w walce o mieszkanie komunalne? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 247/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Tomasz Szmydt
Waldemar Śledzik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie uchwały z naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), , Protokolant referent stażysta Natalia Grzelak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R.G. na uchwałę Zarządu D. B. [...] W. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa
Uzasadnienie
Uchwałą z [...] listopada 2022 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] (zwany dalej także jako: "Organ") odmówił R. G. (dalej także: "Strona"; "Skarżący") zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Jako podstawę prawną organ wskazał § 1 pkt 11 w zw. z §31 ust.1 i ust. 3 pkt 9, § 35 ust.1, § 4 w zw. z § 32 ust. 1 i ust. 8 uchwały nr XXIll/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 i z 2020 r. poz. 5791 oraz z 2022r. poz. 3530 i poz. 4666 – zwaną dalej także "uchwałą Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r.").
W uzasadnieniu uchwały Organ podał, że R. G., przebywając w zakładzie karnym w [...] przy ul. [...], pismem z [...] lipca 2022r. złożył wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej do wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] na podstawie uchwały Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r.
Ponieważ Strona nie dostarczyła wszystkich wymaganych do rozpatrzenia wniosku dokumentów, została wezwana do ich uzupełnienia pismem z 4 sierpnia 2022r. w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. Pomimo tak zakreślonego terminu, R. G. nie uzupełnił wszystkich wymaganych dokumentów i oświadczeń.
Ponadto Organ uznał, że ze złożonych dotychczas w sprawie przez wnioskodawcę dokumentów nie wynika aby faktycznie m. [...]. [...] i dzielnica [...], zgodnie z § 31 ust. 1 i ust. 3 pkt 9 w związku z § 4 i § 1 pkt 11 uchwały Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r, były miejscem stałego pobytu Strony w Dzielnicy [...], zaś wskazane przez wnioskodawcę ostatnie miejsce zamieszkania w [...] na terenie tejże dzielnicy nie zostało w żaden sposób udokumentowane w złożonym wniosku. Organ zwrócił też uwagę na brak w aktach sprawy zaświadczenia o dacie osadzenia zainteresowanego w zakładzie karnym oraz szczegółowego oświadczenia wnioskodawcy o wszystkich jego miejscach zamieszkania, w tym w szczególności o miejscu zamieszkania bezpośrednio przed osadzeniem.
W tym stanie rzeczy, wymienioną na wstępie uchwałą, Organ odmówił zakwalifikowania R. G. do udzielenie pomocy mieszkaniowej.
Pismem z [...] grudnia 2022r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "na nieprzyznanie mu mieszkania na komisję mieszkaniową Zarządu Dzielnicy [...] m. [...]".
W uzasadnieniu skargi podniósł, że złożył stosowny wniosek o przydział mieszkania oraz wypełnił przesłany mu na tę okoliczność formularz "opisując wszystko ze stanem faktycznym". W związku z wezwaniem przez Organ o uzupełnienie niektórych, niezbędnych dokumentów w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, w odpowiedzi na to pismo (wezwanie) oświadczył, że "nie jest to możliwe", gdyż "przebywając w areszcie śledczym "każdy jego list idzie przez cenzurę", co trwa "od 4 do 6 tygodni" (tylko listy do sądu i prokuratury nie podlegają powyższej procedurze).
Podkreślił też, że "urząd Dzielnicy dysponuje takimi narzędziami, że to wszystko jest w stanie sprawdzić w ciągu paru dni". Wskazał też na swoją trudną sytuację osobistą, iż "po wyjściu z aresztu śledczego nie będzie miał się gdzie podziać i wyląduje na ulicy" oraz oświadczył, że "po wyjściu z A. Ś. ma zapewnioną pracę i będzie go stać na utrzymanie mieszkania".
Organ w odpowiedzi na skargę przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, że Skarżący nie dostarczył wszystkich niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o pomoc mieszkaniową dokumentów, podnosząc w szczególności, że nie dostarczył wymaganego załącznika nr 4 do wniosku o pomoc mieszkaniową o warunkach mieszkaniowych z miejsca zamieszkania przed osadzeniem w zakładzie karnym, a także nie wskazał, "w jakim okresie został faktycznie osadzony i gdzie faktycznie przed osadzeniem zamieszkiwał". Skoro z systemu meldunkowego lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] wynika, iż został wymeldowany w dniu [...] lutego 2020r., zaś z uzasadnienia wniosku o pomoc mieszkaniową, że został osadzony w zakładzie karnym [...] marca 2022r., to "nie wiadomo do kiedy i gdzie Wnioskodawca faktycznie zamieszkiwał przed osadzeniem". Złożone przez Skarżącego dokumenty nie pozwalają na przeprowadzenie szczegółowej analizy w tym zakresie, co powoduje także niemożność ustalenia właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku oraz weryfikacji faktycznych warunków mieszkaniowych Wnioskodawcy, w tym w aspekcie ustalenia możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych Skarżącego we własnym zakresie.
Skarżący nie uzupełnił także załącznika nr 7 do wniosku, z uwzględnieniem wszystkich okresów zamieszkiwania, wskazania na jakiej podstawie zamieszkiwano pod adresami, ze szczególnym uwzględnieniem adresów: przy ul. [...] lol. [...] w [...], przy ul. [...] lok. [...] w [...], przy ul [...] w [...] i wszystkich innych adresów faktycznego zamieszkania, a także nie udokumentował poprzednich warunków mieszkaniowych w kontekście ich: struktury, powierzchni mieszkalnej i użytkowej lokali, stanu prawnego, na jakiej podstawie lokale te zamieszkiwał pod danym adresem oraz jakie były przyczyny utraty możliwości ich zamieszkiwania. Organ podkreślił przy tym, że chodzi o takie dokumenty, jak np. : numer księgi wieczystej, akty notarialne, zaświadczenia administratora, wykaz osób zameldowanych pod wskazanym adresem. W przypadku zaś obowiązku alimentacyjnego, Skarżący winien wskazać tytuł wykonawczy zobowiązujący do takich świadczeń, a w przypadku pozostawania w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej, do wniosku należało dołączyć dokumentujące stan faktyczny na tę okoliczność.
Mimo tak określonych zobowiązań Skarżący nie przedstawił jednak stosownych dokumentów, o których dostarczenie został poproszony/wezwany.
Jednocześnie Organ podkreślił, że pomimo wyjaśnień złożonych przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2022r., iż w zapodanym przez Organ terminie 14 dni nie jest w stanie dostarczyć lub uzupełnić wymaganych dokumentów – to Skarżący, "(...) choć miał taką możliwość, nie wystąpił z wnioskiem o przedłużenie wyznaczonego terminu, załączył niewypełniony załącznik nr 4 wniosku o pomoc (...)" oraz "nie prawidłowo wypełnił załącznik nr 9 i 7 wniosku".
Dlatego też, ponieważ Wnioskodawca nie dostarczył wszystkich wymaganych dokumentów i informacji, które pozwałyby na szczegółową analizę złożonego wniosku o pomoc mieszkaniową" zaskarżona uchwała odpowiada prawu.
Końcowo Organ po raz kolejny podniósł i podkreślił, że Skarżący nie wystąpił do Urzędu Dzielnicy z pismem o wydłużenie terminu uzupełnienia brakujących dokumentów, jak również "nie kontaktował się telefonicznie w tej kwestii z Urzędem Dzielnicy" a także, że podjął działania na rzecz ich pozyskania. Tymczasem gdyby z takim wnioskiem o przedłużenie terminu wystąpił, "(...) to organ biorąc pod uwagę osadzenie Skarżącego, przychyliłby się najprawdopodobniej do takiej prośby, co ma miejsce w innych, podobnych sprawach".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony, tj. akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2023r. poz. 1634, ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast, stosownie do przepisu art. 147 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.
Sprawując kontrolę legalności wskazanego aktu z prawem, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej uchwały, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych.
Badając legalność zaskarżonej uchwały w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu poprzez stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.
W punkcie wyjścia rozważań Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 611 ze zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są, jak określa powyższy przepis, osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody.
Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ww. ustawy powierzył te kwestie radzie gminy.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej uchwały przepisy uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że choć wskazane wyże przepisy uchwały mają charakter "autonomiczny", to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem podstawowych zasad procesowych wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, tj. m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają bowiem zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2 015 r. sygn. akt I OSK 2025/15).
Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, organ obowiązki te naruszył, gdyż nie tylko nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – w tym wypadku Wnioskodawcy o przyznanie pomocy mieszkaniowej - oraz zaniechał zebrania i wyczerpującej analizy materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 K.p.a., ale naruszył też zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., prowadząc postępowanie w sposób naruszający zaufanie uczestników do władzy publicznej w kontekście, w szczególności, zasady proporcjonalności.
Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że podstawę materialnoprawną odmowy udzielenia Skarżącemu pomocy mieszkaniowej stanowiły § 1 pkt 11 w zw. z § 31 ust.1 i ust. 3 pkt 9, § 35 ust.1 oraz, w szczególności, przepis § 4 w zw. z § 32 ust. 1 i ust. 8 uchwały nr XXIll/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. Organ mianowicie uznał, że Skarżący nie spełnia warunków zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, ponieważ nie dostarczył wszystkich wymaganych dokumentów i oświadczeń umożliwiających organowi analizę wniosku w wyznaczonym mu terminie 14 dni od daty doręczenia mu wezwania o uzupełnienie określonych dokumentów, informacji i oświadczeń - co zgodnie z § 32 ust. 8 wym. uchwały może stanowić podstawę do odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Sąd porządkowo wskazuje, że na podstawie przepisu § 32 ust. 8 uchwały: "Niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej".
Jak wskazał WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 29 czerwca 2021r., sygn. akt 2554/20, wykładnia przepisu § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. powinna prowadzić do wniosku, że tylko takie "Niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie (...)", które w istocie uniemożliwiają prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i np. przeprowadzenie właściwej analizy czy też ustalenie, że oświadczenia i dokumenty potwierdzają nieprawdę, a jednocześnie stronie można przypisać z tego powodu choćby winę nieumyślną - mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Analogicznie, podstawę odmowy może stanowić niepodanie takich "dodatkowych informacji", które są bezwzględnie potrzebne dla prawidłowego rozpoznania wniosku czy też przeprowadzenia wszechstronnej analizy sprawy. Zauważyć przy tym trzeba, że sama Rada [...] w przedmiotowej uchwale przesądziła o tym, że nawet w takiej sytuacji, tj. przy założeniu "braku wskazanych oświadczeń i dokumentów", a nawet – w skrajnym wypadku - podania w nich nieprawdy, nie są to okolicznościami automatycznie przesądzającymi o odmowie zakwalifikowania zainteresowanego wnioskodawcy do udzielenia pomocy mieszkaniowej, skoro w przepisie tym (§ 32 ust. 8 uchwały) przewidziano jedynie fakultatywność, a nie obligatoryjność, instytucji odmowy.
Jednocześnie w wyroku tym zauważono i podkreślono, że taka wykładnia "spornego" przepisu § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., koreluje z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W tym miejscu Sąd ponownie podkreśla i wyjaśnia, że jakkolwiek w niniejszej sprawie nie mają zastosowania wprost przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 775, z późn. zm.) to jednak, jak trafnie wskazuje się w judykaturze, "(....) uchwała w przedmiocie umieszczenia na liście osób do zawarcia umowy najmu jest w orzecznictwie kwalifikowana jako akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Do postępowań zwieńczonych taką uchwałą nie ma odesłania do stosowania przepisów k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego i gwarancji procesowych podmiotu", co nie oznacza jednak, że organ podejmujący taką uchwałę jest zwolniony z rzetelnego przeprowadzenia postępowania, udokumentowania okoliczności tego postępowania oraz wskazania kompletnego uzasadnienia swojego stanowiska. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności organy władzy publicznej są zobowiązane do przedstawienia uzasadnienia swojego aktu działania, który dotyczy uprawnienia lub obowiązku jednostki. (por. dla przykładu: wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1428/17),
W konsekwencji, postępowanie z zakresu uzyskania ze strony gminy pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, powinno być prowadzone z uwzględnieniem, w szczególności, zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., która nakazuje, aby w toku postępowania organy podatkowe stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie wyważenie interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Dodać można, że rozwinięcie tej zasady przewiduje art. 7b k.p.a. poprzez obowiązek współdziałania organów administracji publicznej w wyjaśnianiu sprawy, a także zasada wyrażona w art. 8 k.p.a., obligująca organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władczy publicznej, w tym w zgodzie m. innymi z zasadą proporcjonalności.
W ocenie Sądu, sposób załatwienia sprawy, w realiach rozstrzyganej sprawy, nie spełnia tych zasad oraz standardów obowiązujących w państwie prawa.
Sąd zwraca uwagę, że Zarząd Dzielnicy, choć od samego początku miał świadomość, że wnioskodawca przebywa w zakładzie karnym, nałożył na Skarżącego w wezwaniu o uzupełnienie określonych dokumentów obowiązki, z których - w zakreślonym przez organ terminie 14 dni – praktycznie biorąc - nie mógł się wywiązać. Trudno bowiem, w świetle "przeciętnego" doświadczenia życiowego uznać, aby Skarżący mógł dostarczyć, w sytuacji izolacji fizycznej związanej z osadzeniem w areszcie śledczym, w wyznaczonym mu terminie 14 dni (tj. do [...] sierpnia 2022r.) żądanych dokumentów związanych z warunkami mieszkaniowymi nieruchomości, w których poprzednio zamieszkiwał, takich jak chociażby numer księgi wieczystej, akty notarialne, zaświadczenia administratora, wykaz osób zameldowanych pod wskazanym adresem, a ponadto związanych z tymi nieruchomościami umów najmu, wypowiedzenia czy zaświadczeń administratora co do warunków mieszkaniowych.
Sąd zauważa, że gdyby nawet Skarżący podjął określone działania na tę okoliczność w trybie korespondencji do odpowiednich organów (np. władzy publicznej) w celu pozyskania tych dokumentów, to w stopniu graniczącym z pewnością należy przyjąć, że nie zdołałby dokumentów dalej przesłać do Zarządu Dzielnicy w wyznaczonym mu terminie 14 dni, choćby ze względu na obowiązujące w k.p.a. terminy załatwiania takich spraw przez organy (por. art. 35 i 36 k.p.a.). Ponadto, jak wyjaśnił Skarżący w piśmie do Organu, każda taka korespondencja, z uwagi na jego sytuację procesową, podlegała cenzurze przez organ dysponujący, co samo przez się powodowało wydłużenie czasowe obiegu korespondencji, w tym urzędowej.
Organ okoliczności te całkowicie zignorował, wychodząc z założenia, że skoro wyznaczył termin 14 dni do uzupełnienia oświadczeń i dokumentów, a Skarżący termin ten naruszył, to zaistniały podstawy do zastosowania przepisu § 32 ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności faktyczne, w jakich znalazł się Skarżący, przyjęcie tak restrykcyjnych, negatywnych konsekwencji procesowych, w związku z nieudzieleniem przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania żądanych przez Organ dokumentów i informacji, co w gruncie rzeczy implikowało nierozpoznaniem jego wniosku o pomoc mieszkaniową, a końcowo –odmową przyznania pomocy mieszkaniowej – w sposób rażący narusza zasadę proporcjonalności i bezstronności, wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., który nakazuje, w szczególności organom w toku postępowania stać na straży praworządności i załatwienia sprawy, mając na względzie tak interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że Skarżący w piśmie z [...] sierpnia 2022r. szeroko ustosunkował się do "brakujących" dokumentów i powodów ich niedostarczenia, a jednocześnie wyjaśnił swoją sytuację rodzinną oraz osobistą, w tym fakt pobytu w zakładzie karnym oddziale aresztu śledczego, co powoduje, że "nie jest w stanie zgromadzić" m. innymi "zaświadczeń w ciągu 14 dni" (por. k. 49 akt adm.).
Powyższe, co istotne, świadczy o tym, że Skarżący nie uchylał się od obowiązku udzielania informacji związanych z przedmiotowym postępowaniem, współdziałając z organem procesie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, o czym świadczą również złożone przez niego wyjaśnienia i oświadczenia (por. k. 2-17 akt adm. sprawy).
Odnosząc się odrębnie do eksponowanego przez Organ braku wypełnienia przez Stronę zał. nr 4 do wniosku ("warunki mieszkaniowe wnioskodawcy/małżonka ...") Sąd zauważa, że oprócz wskazanych wcześniej trudności obiektywnych w pozyskaniu przez Skarżącego dokumentów, załącznik ten należy powiązać z oświadczeniem wynikającym z załącznika nr 6 do wniosku oraz oświadczenia zawartego na k. 34 akt adm. sprawy, z którego wynika, że "od ponad roku nie ma stałego miejsca zameldowania", co winno skłonić Organ, w okolicznościach sprawy (pobytu wnioskodawcy w zakładzie karnym) do podjęcia określonych ustaleń faktycznych z urzędu.
Organ zdaje się bowiem tracić z pola widzenia zasady prawne wynikające z w art. 6 i art. 7 k.p.a., które przede wszystkim na organy nakładają obowiązek (z urzędu) podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Jednocześnie Sąd zauważa, że Organ w prowadzonym postępowaniu zupełnie zignorował obowiązek jednoznacznego ustalenia statusu prawnego Wnioskodawcy, co może mieć istotny wpływ na zainicjowane wnioskiem postępowanie o udzielenie pomocy mieszkaniowej zainteresowanemu. Mianowicie Organ poprzestał na oświadczeniu Skarżącego, że przebywa w zakładzie karnym, nie ustalając jednak, w szczególności czy nadal jest tymczasowo aresztowanym, czy też został skazany na karę pozbawienia wolności, a jeśli tak, jaki jest wymiar tejże kary.
Tymczasem ustalenia faktyczne w tej kwestii mają istotne znaczenie dla sprawy i mogą determinować przedmiotowe postępowanie w zakresie wnioskowanej pomocy mieszkaniowej. Oczywistym bowiem jest, że jeśli Skarżący zostałby skazany na karę długoletniego więzienia (karę pozbawienia wolności) to wówczas wniosek taki winien być procedowany w świetle art. 164 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021r., poz. 53 ze zm. – dalej: "k.k.w."), a więc w ramach programu przygotowującego skazanego do życia na wolności - w okresie do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed wykonaniem kary - w ramach tzw. pomocy postpenitencjarnej. Jednym z elementów takiego postępowania jest ustalenie m. innymi potrzeb mieszkaniowych osób, które po zwolnieniu z jednostki penitencjarnej nie mają zapewnionych warunków mieszkaniowych.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. Organ winien dokonać w pierwszej kolejności ustalenia statusu Skarżącego tj. w szczególności czy przebywa nadal w zakładzie karnym, a jeśli tak, na jaki wymiar kary pozbawienia wolności został skazany – pod kątem przesłanek, o których mowa w 164 k.k.w., co wymaga także współdziałania z administracją penitencjarną.
Prowadząc postępowanie o udzielenie pomocy mieszkaniowej i wyznaczając w ramach tego postępowania określone obowiązki, Organ winien wyznaczyć takie terminy dla Skarżącego, z których może realnie się wywiązać, mając przy tym na uwadze, iż to przede wszystkim na organie ciąży obowiązek podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jednocześnie Sąd wskazuje, że o ile Organ uzna za konieczne przeprowadzenie określonych czynności dowodowych, to zgodnie z art. 75 K.p.a. jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI