II SA/WA 2458/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-09-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
odprawa mieszkanioważołnierzesiły zbrojneprawo administracyjnezakwaterowanierozwódstan rodzinnyNSAWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę żołnierza na decyzję o przyznaniu odprawy mieszkaniowej, uznając, że nie należy uwzględniać byłej żony i dzieci przy jej wyliczaniu po rozwodzie.

Skarżący, były żołnierz, domagał się przyznania odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem jego byłej żony i trójki dzieci, wskazując datę sprzed rozwodu. Organy administracji oraz WSA uznały, że odprawa powinna być wyliczana na podstawie aktualnego stanu faktycznego, a uwzględnienie byłej żony i dzieci byłoby sprzeczne z celem świadczenia i prowadziłoby do podwójnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

Sprawa dotyczyła skargi L. T. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego dotyczącą wypłaty odprawy mieszkaniowej. Skarżący, zwolniony ze służby wojskowej, domagał się wyliczenia odprawy z uwzględnieniem jego ówczesnej żony i trójki dzieci, wskazując datę z lipca 2018 r. Organy administracji odmówiły uwzględnienia byłej żony i dzieci, argumentując, że małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód, była żona jest żołnierzem i otrzymuje świadczenie mieszkaniowe, a dzieci mają ustalone miejsce pobytu przy matce. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że celem odprawy jest zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby, a uwzględnienie byłej żony i dzieci byłoby sprzeczne z tym celem, prowadząc do podwójnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i potencjalnego nadużycia prawa. Sąd podkreślił, że wykładnia przepisów powinna uwzględniać cel świadczenia i realny stan faktyczny, a nie tylko literalne brzmienie przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przy wyliczaniu odprawy mieszkaniowej po rozwodzie nie należy uwzględniać byłej żony i dzieci, jeśli były małżonek (żołnierz) otrzymuje świadczenie mieszkaniowe, a dzieci mają ustalone miejsce pobytu przy matce.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem odprawy jest zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby. Uwzględnienie byłej żony i dzieci byłoby sprzeczne z tym celem, prowadziłoby do podwójnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i byłoby nadużyciem prawa, zwłaszcza gdy była żona jest żołnierzem i otrzymuje świadczenie mieszkaniowe, a dzieci mają ustalone miejsce pobytu przy matce.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.SZ. art. 47 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Dzień wskazany przez żołnierza dla ustalenia norm powierzchni użytkowej przy wyliczaniu odprawy mieszkaniowej nie może być dowolnie wskazany, lecz powinien odzwierciedlać aktualny stan faktyczny potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby.

Pomocnicze

u.z.SZ. art. 23 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u.z.SZ. art. 26 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u.a.m.w. art. 17 § ust. 4

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odprawa mieszkaniowa ma na celu zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby. Uwzględnienie byłej żony i dzieci przy wyliczaniu odprawy po rozwodzie prowadziłoby do podwójnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Była żona jest żołnierzem i otrzymuje świadczenie mieszkaniowe, a dzieci mają ustalone miejsce pobytu przy matce.

Odrzucone argumenty

Odprawa mieszkaniowa powinna być wyliczona na podstawie stanu faktycznego z dnia wskazanego we wniosku, nawet jeśli nastąpiły zmiany (rozwód). Przepisy nie rozróżniają sytuacji żołnierzy pozostających w związku małżeńskim z osobą cywilną od tych w związku z żołnierzem zawodowym przy ustalaniu norm. Wykładnia celowościowa jest uzupełniająca i wtórna do wykładni literalnej.

Godne uwagi sformułowania

celem odprawy mieszkaniowej, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej potrzeby mają być oceniane według stanu faktycznego zaistniałego po zakończeniu służby nie może być tak, że w zakresie ustalania wysokości odprawy przyjmuje się fikcję (były małżonek jako małżonek), a w zakresie uprawnień do zakwaterowania byłej żony -żołnierza przyjmuje się stan rzeczywisty żądanie skarżącego sprowadza się do domagania się zaspokojenia jego nieaktualnych potrzeb mieszkaniowych

Skład orzekający

Tomasz Szmydt

przewodniczący

Janusz Walawski

członek

Karolina Kisielewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odprawy mieszkaniowej dla żołnierzy po rozwodzie, znaczenie aktualnego stanu faktycznego i celu świadczenia przy wykładni przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy Sił Zbrojnych RP i przepisów ustawy o zakwaterowaniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów dotyczących świadczeń dla żołnierzy po rozpadzie rodziny, co może być interesujące dla osób związanych z wojskiem i ich rodzin.

Czy po rozwodzie można liczyć na wyższą odprawę mieszkaniową dla żołnierza?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2458/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Tomasz Szmydt /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Sygn. powiązane
III OSK 4047/21 - Wyrok NSA z 2024-03-20
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 133
art. 47 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant referent stażysta Aneta Kardas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez L. T. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]) Prezes Agencji Mienia Wojskowego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Agencji Mienia Wojskowego Oddziału Regionalnego w G. z [...] lipca 2019 r. (nr [...]) o przyznaniu skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości 62 661,15 zł.
Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organ i przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że L. T. w dniu 12 marca 2019 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w G. o wypłatę odprawy mieszkaniowej, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 2356). Wnioskodawca podał, że rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] września 2018 r. został zwolniony z dniem [...] stycznia 2019 r. z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała w Jednostce Wojskowej nr [...] w G. Na dzień zwolnienia ze służby posiadał 18 lat, 5 miesięcy i 24 lat wysługi wojskowej i od [...] lutego 2019 r. nabył uprawnienia do emerytury wojskowej. Skarżący do wyliczenia odprawy mieszkaniowej wskazał dzień 1 lipca 2018 r. w którym członkami jego rodziny, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy byli: A. T. (żona skarżącego) oraz trójka ich wspólnych dzieci (K., K. i H. T.), z którymi wspólnie zamieszkiwał przy ul. [...] w [...].
Organ I instancji w decyzji z [...] lipca 2019 r. podał, że skarżący spełnia przesłanki do otrzymania odprawy mieszkaniowej o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1b ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych i nie zachodzą negatywne okoliczności wymienione w art. 23 ust. 9 ustawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w G. do wyliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu, uwzględnił jedną normę. Organ podniósł, że wydanie decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej jest poprzedzone oceną oświadczenia żołnierza o stanie rodzinnym na dzień przez niego wskazany we wniosku, jednakże z uwzględnieniem okoliczności zaistniałych na dzień wydania rozstrzygnięcia. Małżeństwo A. T. i L. T. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w G. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] października 2018 r., z którego wynika, że oboje rodzice sprawują władzę rodzicielską nad trojką ich wspólnych dzieci, a miejsce pobytu małoletnich dzieci zostało ustalone przez sąd przy matce. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w G. dodał, że A. T. również jest żołnierzem i swoje prawo do zakwaterowania realizuje odrębnie (otrzymuje świadczenie mieszkaniowe). Biorąc to pod uwagę, nie mogą zostać uwzględnione do ustalenia kwoty odprawy, normy na byłą żonę i ich dzieci.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 23 ust. 1 pkt 1b oraz ust. 9, art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 47 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych. Odwołujący się podniósł, że przepisy art. 23 ust. 1 pkt 1b i art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie budzą wątpliwości interpretacyjnych i wynika z nich jednoznacznie, że przy ustalaniu wysokości odprawy mieszkaniowej dla żołnierza, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, organ nie może pominąć małżonka wnioskodawcy oraz wspólnie zamieszkałych dzieci. Zdaniem skarżącego, nie ma przy tym znaczenia czy wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z osobą będącą żołnierzem zawodowym czy w związku małżeńskim z osobą cywilną. Świadczy o tym przepis art. 26 ust. 6 ustawy, z którego wynika, że w przypadku gdy oboje małżonkowie są żołnierzami zawodowymi, należy stosować względniejsze dla żołnierza normy przy ustalaniu powierzchni użytkowej.
Skarżący powołał się na art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy i stwierdził, że organ orzekając o prawie do odprawy mieszkaniowej musi uwzględnić dane podane przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie tego świadczenia. L. T. podniósł, że w dniu przez niego wskazanym (art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy) tj. [...] lipca 2018 r. pozostawał w związku małżeńskim i posiadał troje małoletnich dzieci, co prowadzi do wniosku, że Dyrektor Oddziału Agencji Mienia Wojskowego w G. zobowiązany był ustalić wysokość odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem pięciu norm należnych żołnierzowi (skarżącego i członków jego rodziny). Zdaniem L. T., organ bezpodstawnie przyjął za podstawę wydania decyzji oświadczenie A. T. o chęci dalszego "samodzielnego" realizowania prawa do zakwaterowania (w formie świadczenia mieszkaniowego) i niewyrażeniu zgody na ujęcie jej oraz ich wspólnych dzieci do wysokości odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Prezes Agencji Mienia Wojskowego zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2308), art. 47 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 26 ust. 1 i 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2356), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w myśl art. 23 ust 1 pkt 1 lit. b ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych odprawa mieszkaniowa przysługuje m. in. żołnierzowi stałej, który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego (z wyłączeniem przypadków o których mowa w art. 21 ust. 6 ustawy), o ile nabył prawo do emerytury wojskowej (renty inwalidzkiej) lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy. Prezes Agencji Mienia Wojskowego przytoczył również treść przepisów prawnych dotyczących sposobu wyliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej (art. 47 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy). Organ II instancji stwierdził, że w świetle tych przepisów, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw prawnych do uwzględniania przy wyliczeniu odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu, więcej niż jednej normy powierzchni użytkowej. Przyjęcie dla określenia kwoty odprawy mieszkaniowej również normy na byłą żonę oraz trojkę dzieci wnioskodawcy (skarżącego), byłoby sprzeczne z celem odprawy mieszkaniowej, jakim jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej (por. wyrok SN z 7 października 2011 r. sygn. akt II CSK 693/10, lex nr 110285).
Organ podał, że A. T. - żołnierz zawodowy pobiera świadczenie mieszkaniowe (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy), a więc ma obecnie zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Pominięcie tego faktu i przyjęcie, że potrzeby mieszkaniowe będzie ona zabezpieczała z odprawy byłego męża, byłoby sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy, który wynika z wyroku rozwodowego i prowadziłoby do "dublowania się" zabezpieczenia jej potrzeb mieszkaniowych, godząc tym samym w nadrzędną zasadę racjonalnego wydatkowania środków pochodzących z budżetu państwa. Dlatego pomimo że uprawnienie wnioskodawcy do określenia dnia, na który ma zostać określona ilość norm mu przysługujących jest fikcją prawną, jednakże w rozpoznawanej sprawie jej proste zastosowanie nie da się pogodzić z porządkiem prawnym i konstytucyjną zasadą praworządności.
Organ zauważył, że uwzględnienie A. T. w normach do wypłaty odprawy mieszkaniowej jej byłemu mężowi, oznaczałoby, że należy ją traktować jako "małżonkę" a nie byłą małżonką, a w konsekwencji, stosownie do art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu, nie miałaby ona prawa do prawa do zakwaterowania, z którego obecnie korzysta (w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego). Biorąc powyższe pod uwagę, należy przyjąć, że prawo do zakwaterowania A. T. jest jej samoistnym prawem, które jest silniejsze od prawa jej byłego męża do uwzględnienia jej w normach do wypłaty odprawy mieszkaniowej.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego stwierdził ponadto, że organ I instancji prawidłowo nie uwzględnił przy obliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej trójki dzieci skarżącego. Kluczowe znaczenie ma bowiem okoliczność, że skarżący i A. T. nie są już małżeństwem, a w wyroku z dnia [...] października 2018 r., Sąd ustalił miejsce pobytu małoletnich dzieci przy matce, co oznacza, że to niej będzie przysługiwała w przyszłości wypłata odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem normy na dzieci, których potrzeby mieszkaniowe będzie musiała zabezpieczyć. Zdaniem organu, obliczanie wysokości odprawy każdemu z byłych małżonków żołnierzy z wykorzystaniem norm na tych samych członków rodziny, którzy w dacie nabycia uprawnień do odprawy nie są już członkami rodziny wspólnie zamieszkałymi (art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy) kłóci się z celem jaką pełni odprawa mieszkaniowa.
Organ II Instancji dodał, że wykładnia prawa musi opierać się na założeniu racjonalności ustawodawcy, wewnętrznej spójności aktu prawnego, ale i całego sytemu prawa, dlatego pominięcie wykładni językowej w niektórych przypadkach usprawiedliwia również konieczność nadania interpretowanym przepisom znaczenia, które uczyni je rozwiązaniami najtrafniejszymi prakseologicznie (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2759/10). Ograniczenie się przez sąd wyłącznie do wykładni literalnej jest wręcz niewłaściwe - konieczne jest potwierdzenie jej przez wykładnię systemową i funkcjonalną (por: M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, op. cit., s. 126-208).
W konkluzji organ odwoławczy podał, że wypłata skarżącemu odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem normy na jego byłą żonę, która na dzień orzekania ma zabezpieczone przez państwo potrzeby mieszkaniowe oraz na trójkę ich dzieci, które wyrokiem sądu mają miejsce pobytu przy matce, byłaby sprzeczna z art. 47 ustawy o zakwaterowaniu. Skarżący w tych okolicznościach faktycznych nie może zasadnie twierdzić, że otrzymaną odprawę przeznaczy na zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych byłej żony i dzieci.
L. T. w skardze na tę ostateczną decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 9, art. 26 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 47 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych i wniósł o jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oraz o zasądzenie kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa procesowego.
Zdaniem skarżącego, dla ustalenia odprawy mieszkaniowej znaczenie ma oświadczenie wnioskodawcy o liczbie członków rodziny, których uwzględnia się przy ustalaniu odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem dnia przez niego wskazanego (art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej). Skarżący w oświadczeniu z [...] lipca 2018 r. wskazał, że członkami jego rodziny o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy, są żona oraz trojka małoletnich dzieci. Organ nie mógł pominąć tego oświadczenia.
L. T. stwierdził, że skoro ustawodawca w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy posłużył się sformułowaniem "członkowie rodziny", to oznacza, że skarżący, który jest ojcem trojki małoletnich dzieci i w dniu wskazanym we wniosku o przyznanie świadczenia, pozostawał w związku małżeńskim, to powinien otrzymać odprawę przy uwzględnieniu "normy czteroosobowej lub większej". Skarżący stwierdził, że przepis art. 26 ust. 6 ustawy przewiduje sytuacje, kiedy obydwoje małżonkowie są żołnierzami zawodowymi i nakazuje stosować "względniejsze dla żołnierza normy przy ustalaniu powierzchni użytkowej". Przepisy prawa "w żadnej mierze nie wskazują na możliwość zastosowania jakiegokolwiek kryterium różnicowania wypłat w stosunku do wnioskodawców, którzy są w związku z małżeńskim z osobą będącą żołnierzem zawodowym od wnioskodawców, którzy są w związku małżeńskim z osobą cywilną".
Zdaniem L. T., wykładnia celowościowa (art. 23 i art. 26 ustawy o zakwaterowaniu) "ma charakter uzupełniający i wtórny do wykładni literalnej przepisów", może być zastosowana tylko "w przypadkach wątpliwych, gdy zachodzi trudność lub sprzeczność pomiędzy wieloma przepisami regulującymi to samo zagadnienie (...)". Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej "małżonka skarżącego nie posiada już statusu małżonki". Z wypłatą odprawy mieszkaniowej (w wysokości której uwzględnia się stan rodzinny żołnierza) wiążą się daleko idące konsekwencje. Odprawa mieszkaniowa wypłacona w trakcie trwania małżeństwa stanowi majątek wspólny małżonków, niemniej gdy oboje małżonkowie są żołnierzami ten ze współmałżonków, który w służbie pozostaje będzie pozbawiony zarówno prawa do zakwaterowania jak i odprawy mieszkaniowej (art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu). Odprawa mieszkaniowa (z uwzględnieniem małżonka rozwiedzionego) wypłacona po rozwiązaniu małżeństwa unicestwia jakiekolwiek roszczenia byłego już małżonka w zakresie podziału odprawy (np. na potrzeby swoje i dzieci). Jak zatem należy traktować małżonkę skarżącego - jako żołnierza, który otrzymał odprawę mieszkaniową, a zatem żadne przepisy dotyczące realizacji praw do zakwaterowania i wypłaty odprawy nie będą względem niej miały zastosowania czy jako żołnierza, któremu prawo do zakwaterowania przysługuje albowiem nie została uwzględniona w wysokości odprawy jako była żona (art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu). Zmiana art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, dokonana w 2015 r. prowadzi do absurdalnych sytuacji, albowiem nie uwzględnia pozostałych przepisów ustawy (art. 21 ust. 1-7 ; art. 23 ust. 9; art. 26 ust. 1 i 3) i ich konsekwencji. Nie może być tak, że w zakresie ustalania wysokości odprawy przyjmuje się fikcję (były małżonek jako małżonek), a w zakresie uprawnień do zakwaterowania byłej żony -żołnierza przyjmuje się stan rzeczywisty tj. status osoby rozwiedzionej (art. 21 ust. 6 ustawy), albowiem skutki takich ustaleń i działań prowadzą do dublowania pomocy Państwa w zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych żołnierzy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga L. T. jest nieuzasadniona.
W zaskarżonej do Sądu decyzji Prezes Agencji Mienia Wojskowego przyznał skarżącemu odprawę mieszkaniową z pominięciem jego byłej żony i ich dzieci. Organ argumentował, że obliczanie wysokości odprawy mieszkaniowej z wykorzystaniem norm na A., K., K. i H. T., które w dacie nabycia uprawnień do odprawy nie są już członkami rodziny wspólnie zamieszkałymi (art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy) kłóci się z celem jaką pełni odprawa mieszkaniowa.
Skarżący wywodził natomiast, że dla ustalenia odprawy mieszkaniowej znaczenie ma oświadczenie wnioskodawcy o liczbie członków rodziny, których uwzględnia się przy ustalaniu odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem dnia przez niego wskazanego (art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej). Z tego powodu organ nie mógł pominąć jego oświadczenia, w którym wskazał, że w dniu [...] lipca 2018 r. członkami jego rodziny o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy, byli żona A. T. oraz trojka małoletnich dzieci.
Sąd nie podziela tego zapatrywania skarżącego, ponieważ nie znajduje ono uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy oraz w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.
Rozważania w tej sprawie należy rozpocząć od stwierdzenia, że z przepisów art. 21 ust.1, art. 21 ust. 6, 23 ust. 1 pkt b i art. 23 ust. 9 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynika, że odprawa mieszkaniowa jest jedną z przewidzianych tą ustawą form zaspokojenia przysługującego żołnierzowi, w tym żołnierzowi, który nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, prawa do zakwaterowania. Tę oczywistą tezę potwierdza orzecznictwo sądowe. Np. w wyroku z 7 października 2011 r. sygn. akt II CSK 693/10 (lex nr 110285) Sąd Najwyższy stwierdził, że celem odprawy mieszkaniowej, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej. Chodzi więc niewątpliwie o zaspokojenie aktualnych potrzeb mieszkaniowych istniejących po zakończeniu służby (przejściu na emeryturę), co prowadzi do równie oczywistego wniosku, że te potrzeby mają być oceniane według stanu faktycznego zaistniałego po zakończeniu służby (przejściu na emeryturę), nie zaś według stanu faktycznego poprzedzającego to przejście.
Według art. 26 ust. 3 tej ustawy, członkami rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są małżonek oraz wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego.
Z przepisu art. 47 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wynika natomiast, że odprawę mieszkaniową oblicza się i wypłaca z uwzględnieniem m. in. maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1 oraz ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza.
Zdaniem Sądu, zawarte w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy określenie mówiące o "ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza", należy interpretować w ten sposób, że ten dzień nie może być dniem dowolnie wskazanym przez żołnierza, przypadającym w jakimkolwiek momencie pełnienia służby, przed nabyciem prawa do odprawy mieszkaniowej.
Wysokość odprawy mieszkaniowej dla żołnierza zawodowego odchodzącego ze służby na emeryturę należy ustalać według normy powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszalnego, przysługującej żołnierzowi w dniu przez niego wskazanym, przypadającym na czas od powstania prawa do tego świadczenia.
Z tego powodu nie jest prawidłowe stanowisko skarżącego, że skoro art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy jest jednoznaczny, to organ nie mógł odwołać się do innych reguł wykładni, niż językowa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2621/17, dotyczącym odprawy mieszkaniowej, stwierdził m. in. "przyznanie przez organy i Sąd I instancji pierwszeństwa dyrektywom funkcjonalnym w rekonstruowaniu normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia (...) nie może być uznane za dowolne (...)". Naczelny Sąd Administracyjny podniósł m. in., że normę prawną rekonstruuje się z całokształtu obowiązujących przepisów, a wykładnia prawa będąc operacją myślową dokonywaną przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych) nie może ograniczać się do wykładni językowej jednego przepisu lecz jest operacją, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów prawa stanowionego na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (vide: wyrok TK z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt P 6/02, OTK-A 2002/7/91). Oczywiste jest, że jednakowe rezultaty interpretacji otrzymane wg tych trzech typów dyrektyw wzmacniają uzyskany rezultat wykładni, natomiast różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (vide: M.Zieliński, Clara non sunt interpretanda -mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M.Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, LexisNexis 2012, s. 238 - 239). W takiej sprawie jak rozpatrywana nie można pominąć celu odprawy mieszkaniowej jaki jest udzielenie ze środków Skarbu Państwa pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej.
To wszystko prowadzi do wniosku, że potrzeby mieszkaniowe winny być oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej.
W konkluzji Sąd stwierdza, że żądanie skarżącego sprowadza się do domagania się zaspokojenia jego nieaktualnych potrzeb mieszkaniowych, które istniały przed przejściem na emeryturę, (wtedy gdy pozostawał w związku małżeńskim), a nie potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby (jak stwierdził Sąd Najwyższy). Jego uwzględnienie nie tylko pozostawałoby w jaskrawej sprzeczności z celem instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, ale wręcz nosiłoby wszelkie cechy nadużycia prawa do odprawy. Pozostawałoby bowiem bez jakiegokolwiek związku z koniecznością zapewnienia - po odejściu ze służby w wojsku - potrzeb mieszkaniowych członkom rodziny tj. byłej żonie i ich dzieciom, które mają miejsce zamieszkania przy matce.
Niejako na marginesie można dodać, że prawidłowe jest stwierdzenie organu, że uwzględnienie byłej żony skarżącego przy wyliczeniu odprawy należnej skarżącemu, powodowałoby, że utraciłaby ona "swoje" prawo do zakwaterowania
Z tych względów zarzuty skargi są nieuzasadnione i dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI