II SA/Wa 3620/21

II SA/Wa 3620/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 900
art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, z późn. zm.), dalej "ustawa zaopatrzeniowa", odmówił wyłączenia stosowania wobec T. D. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu organ podał, że T. D. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ wyjaśnił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] maja 2004 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej "IPN"), stanowiącym informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października
1984 r., tj. przez okres 3 lat i 6 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 31 lat, 2 miesiące i 29 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] października 1969 r. do dnia [...] października 1971 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 24 dni. Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych przez IPN nie wynika, aby T. D. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r. Z opinii przesłanej przez Komendę Główną Policji wynika, iż rzetelnie wykonywał on zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, iż w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art, 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Minister wyjaśnił, że wymieniona w pkt 1 tego przepisu przesłanka "krótkotrwałości" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Dalej organ podał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Dlatego też postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych. Przy czym zaznaczenia wymaga, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza.
Następnie organ wskazał, że jego zadaniem w tym postępowaniu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Minister podniósł, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu [...] września 1989 r., nawet
z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.
Organ podał, że całkowity okres pełnionej przez T. D. służby wynosi 31 lat, 2 miesiące i 29 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa - jak wynika z Informacji o przekazanej przez IPN - to okres 3 lat i 6 miesięcy, co stanowi ok. 11,2% ogółu służby. W ocenie Ministra okres ten nie może być oceniony jako krótkotrwały. Trzyipółletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którymi po takim okresie nabywa się liczne uprawnienia związane ze stażem służby. Zdaniem organu strona nie spełnia zatem przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Odnosząc do kwestii dotyczącej rzetelności pełnienia przez wnioskodawcę służby po dniu [...] września 1989 r., organ wskazał, że z opinii przesłanej przez Komendę Główną Policji wynika, iż T. D. rzetelnie wykonywał zadania
i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Potwierdzają to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Wnioskodawca nie otrzymał kar dyscyplinarnych, a także nie były w stosunku do niego prowadzone postępowania karne lub karno-skarbowe. Zainteresowany w okresie pełnienia służby był opiniowany pozytywnie, miał podwyższane uposażenie zasadnicze, otrzymywał nagrody pieniężne, a także został wyróżniony Brązowym Krzyżem Zasługi, Brązowym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa oraz odznaką Za Zasługi dla województwa [...]. W ocenie Ministra strona spełnia przesłankę uwzględnioną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Analizując czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, że istotny aspekt stanowi fakt, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tego ustroju, co na gruncie przedmiotowej sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości, wpływa na niekorzyść byłego funkcjonariusza.
Minister podniósł, że analiza dokumentacji przekazanej przez IPN dowiodła, iż wnioskodawca od [...] kwietnia 1981 r. pracował na rzecz totalitarnego państwa na stanowisku Inspektora Wydziału Paszportów Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] Referat Paszportów w [...], a w wyniku reorganizacji resortu od [...] kwietnia 1983 r. na stanowisku Inspektora grupy paszportów Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Z uwagi na popełnienie przez wnioskodawcę szczególnie rażącego naruszenia norm współżycia społecznego rozkazem nr [...] z dnia [...] października 1984 r. został ukarany karą wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe z przeniesieniem na inny teren.
W związku z tym od dnia [...] listopada 1984 r. pełnił służbę na stanowisku posterunkowego Milicji Obywatelskiej w [...]. W dalszej kolejności raportem
z dnia [...] stycznia 1985 r. zwrócił się do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z prośbą o wyrażenie zgody na przeniesienie, motywując raport następująco: "Prośbę swoją motywuję tym, że do miesiąca listopada 1984 r. pracowałem w Służbie Bezpieczeństwa RUSW w [...], a następnie zostałem przeniesiony na stanowisko posterunkowego w Posterunku MO w [...]. Ponieważ dalej chciałbym pracować w Służbie Bezpieczeństwa proszę o pozytywne rozpatrzenie mojego raportu". Powyższy raport został rozpatrzony negatywnie jednakże prośba wnioskodawcy, złożona w krótkim czasie po przeniesieniu, zdaniem organu wskazuje na to, iż utożsamiał się z państwem totalitarnym i chciał w dalszym ciągu realizować obowiązki na rzecz SB.
Dalej organ wskazał, że z analizy dokumentacji wynika także, iż wnioskodawca, był członkiem Związku Młodzieży Socjalistycznej (ZMS) i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Organ wyjaśnił, iż ZMS był organizacją młodzieżową, która powstała 3 stycznia 1957 r. w Warszawie. Głównym celem działalności ZMS było przygotowywanie członków do wstępowania w szeregi PZPR. Podobnie jak uprzednio istniejąca stalinowska organizacja Związek Młodzieży Polskiej, ZMS dążył do liczebnego wzrostu organizacji, stosując masowe formy naboru nowych członków na granicy przymusu. W 1976 r. ZMS zainicjował utworzenie ZSMP, którego powstanie zakończyło działalność ZMS. Z kolei PZPR jak wskazano w Encyklopedii PWN "(...) była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. W ramach międzynarodowego ruchu komunistycznego i państw tzw. demokracji ludowej była podporządkowana sowieckiej partii komunistycznej (...). PZPR dążyła do przekształcenia ustroju politycznego, gospodarki i instytucji społecznych Polski wg rozwiązań wprowadzonych w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) poprzez: stosowanie terroru jako podstawowej metody rządzenia (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego), likwidację własności prywatnej w gospodarce (kolektywizacja rolnictwa, przejęcie przez administrację państwową wszystkich przedsiębiorstw prywatnych), rozbudowę systemu biurokratycznych instytucji państwowych i organizacji społeczno-politycznych ściśle podporządkowanych partii komunistycznej (zasada tzw. transmisji polityki partii do wszystkich środowisk) połączonej z likwidacją organizacji niezależnych, samorządu terytorialnego i zawodowych, szybką rozbudową przemysłu głównie ciężkiego, nastawionego w znacznej mierze na produkcję zbrojeniową, indoktrynację ideologiczną społeczeństwa, przede wszystkim młodzieży, wprowadzenie doktryny realizmu socjalistycznego w kulturze, podporządkowanie państwu Kościołów i innych związków wyznaniowych (...) ".
Minister wskazał również, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 1986 r. skierowanym do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], Podstawowa Organizacja Partyjna, Zarząd Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej i Rady Funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej przy RUSW w [...] zwróciła się z prośbą o przedterminowe zatarcie kary T. D.. Raport rozpatrzono pozytywnie.
W ocenie organu powyższe, a także opinie służbowe znajdujące się w analizowanych dokumentach wskazują na aktywną działalność wnioskodawcy na rzecz państwa totalitarnego, oraz że osoba wnioskodawcy nie była obojętna ze strony struktur komunistycznych.
Reasumując organ stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże uwzględniając jego długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, a także w szczególności biorąc pod uwagę charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, to przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Na powyższą decyzję T. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735, z późn. zm.), dalej "k.p.a.", a naruszenia te mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że służba w Referacie (następnie w Grupie) Paszportów RUSW w [...] w okresie od [...] maja 1981 r. do [...] października 1984 r., polegająca na przyjmowaniu wniosków paszportowych oraz wydawaniu paszportów (po uprzednim pojęciu decyzji o ich wydaniu przez Wydział Paszportów WUSW w [...]), w żadnym wypadku nie stanowiła służby na rzecz totalitarnego państwa. Skarżący wyjaśnił, że w tym okresie nie wykonywał żadnych czynności zmierzających do walki ze związkami zawodowymi, opozycją demokratyczną, stowarzyszeniami, kościołami i związkami wyznaniowymi, nie podejmowałem też jakichkolwiek działań represyjnych zmierzających do naruszenia podstawowych praw i wolności. Wbrew twierdzeniom organu, jego aktywność zawodowa ograniczała się do standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa jako takiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od [...] lipca 1944 r. do [...] lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).
Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku’, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed [...] lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekający w niniejszej sprawie, stwierdza, że organ nie dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i przekonującej oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
W zaskarżonej decyzji wskazano, że w przypadku skarżącego można mówić o rzetelnym wykonywaniu obowiązków po dniu [...] września 1989 r., jednakże Minister przyjął, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy, ze względu na długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, a także charakter wykonywanych przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji.
Zdaniem Sądu motywy, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, nie są wystarczające do przyjęcia, że ocena zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, została dokonana w granicach uznania administracyjnego.
Zgodnie z wyżej wywiedzionym rozumieniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zasadniczym elementem stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej w oparciu o ten przepis jest ustalenie, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań i czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej - służbie na rzecz państwa jako takiego.
W toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie wykazano, że skarżący podejmował tego typu działania. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ogólne spostrzeżenia odnośnie dokładnego zapoznania skarżącego się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz charakterem służby, nie mogą stanowić podstawy do przypisania skarżącemu osobistego zaangażowania w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.
Przypomnieć należy, że skarżący pełnił służbę od [...] kwietnia 1981r. do [...] października 1984 r. (a więc w okresie uznanym przez ustawodawcę jak służba na rzecz totalitarnego państwa) na stanowisku Inspektora Wydziału Paszportów Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] Referat Paszportów w [...], a w wyniku reorganizacji resortu od [...] kwietnia 1983 r. na stanowisku Inspektora grupy paszportów Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...].
Nie kwestionując faktu, że są to jednostki enumeratywnie wymienione w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w świetle przedstawionych przesłanek odmowy zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, organ winien uzasadnić ponad wszelką wątpliwość, że służba skarżącego w tym okresie i na tych stanowiskach, charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań I funkcji właściwych państwu totalitarnemu, tym bardziej, że z wyjaśnień skarżącego zawartych w skardze wynika, iż zajmował się on przyjmowaniem wniosków paszportowych i wydawaniem paszportów.
Organ winien wykazać takie okoliczności, w związku z tą pracą, które wskazują, że zaangażowanie skarżącego jako funkcjonariusza w sposób bezpośredni ukierunkowane było na realizowane zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego i funkcji, w konsekwencji czego niesłusznie - z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego - zostały przez niego nabyte prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Za okoliczność przemawiającą za uznaniem, iż zaangażowanie skarżącego jako funkcjonariusza w sposób bezpośredni ukierunkowane było na realizowane zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego nie można uznać cytowanego przez organ raportu z [...] stycznia 1985 r., w którym wyraził on chęć dalszej służby w Służbie Bezpieczeństwa. Prośba ta odnosi się bowiem do opisanych wyżej stanowisk zajmowanych przez skarżącego. Bez ustalenia, jaki charakter miały podejmowane przez skarżącego zadania na tych stanowiskach, treści tego raportu nie można uznać za dowód wskazujący na utożsamianie się przez skarżącego z ustrojem totalitarnym.
Z pewnością o osobistym zaangażowaniu skarżącego w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego nie świadczy, eksponowana przez organ, przynależność skarżącego do PZPR i ZSMP. Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie odwołuje się do przynależności organizacyjnej. "Formalna" przynależność do określonych partii i organizacji nie może być więc traktowana jako równoznaczna z bezpośrednim zaangażowaniem w realizację tego typu zadań i funkcji. O ile zatem organ administracji nie ustali, że funkcjonariusz, przynależąc do określonej organizacji, pełnił w jej strukturach taką funkcję i podejmował takie zadania, że jednocześnie realizował zadania państwa totalitarnego, jest to okoliczność obojętna dla oceny przesłanek uprawniających do wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Zdaniem Sądu, ocena materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została dokonana w sposób wybiórczy i jednostronny, a użyta w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentacja nie jest przekonywująca wobec stanu sprawy.
Minister, rozpatrując ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2017 r., zastosuje się do dokonanej przez Sąd oceny prawnej i dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a następnie wyda należycie i przekonująco umotywowaną decyzję administracyjną. Organ weźmie również pod uwagę, że nie dopełniając obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. naraża się na zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji arbitralności i dowolności wydanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procesowych, co doprowadziło do wydania decyzji również z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329).
O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia i w postępowaniu przed Sądem nie był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika.