II SA/Wa 2376/23

II SA/Wa 2376/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Joanna Kube /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M.B. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienie ze służby w Policji 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego M. B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] września 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z [...] czerwca 2023 r. nr [...] o zwolnieniu M. B. ze służby w Policji [...] czerwca 2023 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że raportem z [...] stycznia 2023 r. M. B. (pełniący wówczas służbę na stanowisku detektywa Wydziału w [... Zarządu w W. Centralnego Biura Śledczego Policji) poinformował o braku dokumentacji opatrzonej klauzulą niejawności znajdującej się w teczkach: osobowej i pracy współpracownika, sprawy operacyjnej i operacyjnego sprawdzenia. Z raportu policjanta wynikało także, że zagubioną dokumentacją ostatni raz dysponował w styczniu 2022 r., w trakcie inwentaryzacji niejawnych liczb dziennika, a jej utratę ujawnił w lipcu 2022 r., o czym poinformował bezpośredniego przełożonego.
W związku z powyższym Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji postanowieniem z [...] lutego 2023 r. nr [...] wszczął przeciwko M. B. postępowanie dyscyplinarne i przedstawił policjantowi zarzut następującej treści: w okresie od [...] lutego 2022 r. do [...] sierpnia 2022 r. jako policjant naruszył dyscyplinę służbową poprzez niedopełnienie obowiązków przestrzegania przepisów o ochronie informacji niejawnych, w ten sposób, że nie chronił ich odpowiednio do nadanej klauzuli tajności z zastosowaniem środków bezpieczeństwa określonych w przepisach, doprowadzając do utraty w nieustalonych okolicznościach niżej wymienionych dokumentów l.dz.:[...], tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171, z późn. zm.) w zw. z art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 756, z późn. zm.).
Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji rozkazem personalnym z [...] lutego 2023 r. nr [...], na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o Policji, zawiesił M. B. w czynnościach służbowych od[...] lutego 2023 r. do [...] maja 2023 r.
Następnie pismem z 7 lutego 2023 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji zawiadomił M. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz pouczył go o uprawnieniach strony związanych z przedmiotowym postępowaniem.
Pismem z 28 lutego 2023 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji wystąpił do Przewodniczącego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] o opinię w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji.
W piśmie z 24 marca 2023 r. Przewodniczący Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] wyjaśnił, że Prezydium tego związku zawodowego wyraża negatywną opinię w zakresie zwolnienia M. B. ze służby w Policji.
Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji rozkazem personalnym z [...] kwietnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o Policji, przedłużył M. B. okres zawieszenia w czynnościach służbowych do [...] sierpnia 2023 r. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] czerwca 2023 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło podanie pełnomocnika strony z 24 kwietnia 2023 r., w którym wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez zwrócenie się do Zarządu w K. Centralnego Biura Śledczego Policji o dołączenie uwierzytelnionych kserokopii akt postępowania dyscyplinarnego [...] prowadzonego przeciwko M. B., na okoliczność ustaleń tego postępowania, braku decyzji merytorycznych dotyczących policjanta i wątpliwości w zakresie przypisywanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a także ustaleń z kontroli prowadzonej w Wydziale w [...] Zarządu w W. Centralnego Biura Śledczego Policji.
Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji postanowieniem z [...] maja 2023 r. nr [...] odmówił uwzględnienia złożonych przez pełnomocnika wniosków dowodowych.
Pismem z 14 czerwca 2023 r., z związku z wystosowanym zapytaniem, Pełnomocnik Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji do spraw Ochrony Informacji Niejawnych poinformował, że w stosunku do funkcjonariusza prowadzone jest, na podstawie art. 33 § 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, kontrolne postępowanie sprawdzające, a tym samym wymieniony nie posiada poświadczenia bezpieczeństwa z dostępem do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą: ściśle tajne, tajne i poufne.
Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji rozkazem personalnym z [...] czerwca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 oraz art. 45 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 4 i ust. 6 ustawy o Policji, zwolnił M. B. ze służby w Policji [...] czerwca 2023 r. nadając mu rygor natychmiastowej wykonalności.
W dniu 4 lipca 2023 r. od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik policjanta złożył odwołanie wnosząc o jego uchylenie.
W dniu 25 lipca 2023 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji przekazał Komendantowi Głównemu Policji wniosek pełnomocnika strony z 13 czerwca 2023 r. o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego [...].
Po rozpoznaniu odwołania Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z [...] września 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
Organ wskazał, że podstawę materialnoprawną zwolnienia M. B. ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie powołanego przepisu jest wykazanie, że za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia ważny interes służby. Podkreślił ponadto, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.
Komendant Główny Policji podniósł, że od [...] marca 2022 r. do [...] czerwca 2023 r., a zatem w okresie, w którym (przynajmniej formalnie) dysponował dokumentacją niejawną o klauzuli "ściśle tajne", faktycznie nie posiadał poświadczenia bezpieczeństwa uprawniającego go do dostępu do takiej dokumentacji. Jak bowiem wskazano w notatce urzędowej z [...] kwietnia 2023 r., sporządzonej przez zastępcę naczelnika Wydziału [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, dokument oznaczony l.dz. [...] stanowił pismo przewodnie dotyczące przekazania załączników w postaci teczki osobowej współpracownika i teczki pracy współpracownika, które zgodnie z treścią protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] czerwca 2021 r. zawierały następujące dokumenty: sprawdzenie operacyjne osoby (l.dz. [...]), raport (l.dz.[....]), kartę ewidencyjną OZI (l.dz.[...]), rejestrację w bazie danych OZI (l.dz.[...]), zapytanie do SIO (l.dz. [...]), rejestrację operacyjną osoby (l.dz.[...]), potwierdzenie zakończenia (l.dz. [...]), dodatkową informację o OZI (l.dz.[...]), raport z kontaktu (l.dz.[...]) oraz raport z kontaktu (l.dz. [...]). Dokumentacja niejawna została utracona. Osobą zaś, na którą zaewidencjonowana była ta dokumentacja i która zobowiązana była do sprawowania nad nią bezpośredniej pieczy był M. B., który obecnie nie jest w stanie wyjaśnić ani okoliczności, ani dokładnego czasu jej utraty. Wobec policjanta powstały zatem wątpliwości, które uniemożliwiają mu dalszą służbę w Policji.
Organ wskazał, że M. B. został przyjęty do służby w Policji [...] marca 2004 r. Od [...] kwietnia 2009 r. pełnił służbę w pionie kryminalnym ([...] czerwca 2018 r. został przeniesiony na własną prośbę do Centralnego Biura Śledczego Policji i mianowany na stanowisko detektywa). Funkcjonariusz legitymuje się ponad 19-letnim stażem służby (w tym 14-letnim stażem w służbie kryminalnej oraz śledczej), który to fakt uprawnia do stwierdzenia, że znajomość zasad pełnienia służby, a zatem również zasad ochrony informacji niejawnych powinna być na bardzo wysokim poziomie. Ponadto w Karcie opisu stanowiska pracy wskazano, że policjant pełniący służbę na zajmowanym przez stronę stanowisku służbowym w Centralnym Biurze Śledczym Policji odpowiedzialny jest m.in. za przestrzeganie przepisów o ochronie informacji niejawnych. Na M. B., jako funkcjonariuszu Wydziału w [...] Zarządu w W. Centralnego Biura Śledczego Policji, ciążył zatem obowiązek szczególnej ochrony posiadanej przez siebie dokumentacji niejawnej oznaczonej klauzulami "ściśle tajne" oraz "poufne" i wymieniony powinien dołożyć wszelkiej staranności, aby dokumentacja ta nie została ujawniona osobom do tego nieuprawnionym. Zaznaczył, że każdy policjant zobowiązany jest do złożenia ślubowania, w którym zobowiązuje się nie tylko do pilnego przestrzegania prawa, dochowania wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegania dyscypliny służbowej oraz wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych, ale również ślubuje strzec tajemnic związanych ze służbą.
Komendant wyjaśnił, że informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych (art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych). Dotyczy to w szczególności materiałów dokumentujących podjęte przez funkcjonariusza czynności operacyjne. Nie budzi bowiem wątpliwości, że czynności te ze względu na swój charakter i cel, jaki ma zostać dzięki nim osiągnięty, tj. rozpoznanie określonych zjawisk kryminogennych, ustalenie działania sprawców czynów wypełniających znamiona przestępstw, ustalenie tożsamości tych sprawców, a także pozyskanie i zgromadzenie materiału dowodowego na potrzeby postępowania karnego, wymaga podjęcia szczególnego rodzaju metod i prowadzenia czynności w dopuszczalnych prawem i w odpowiednich formach. Bezsporne również jest, że tego rodzaju czynności pozostają w szczególnym zainteresowaniu tych środowisk, które mogą być, czy też są objęte działaniami operacyjnymi Policji. Stąd też informacje o pracy operacyjnej Policji podlegają wyjątkowej ochronie, w tym w kontekście ograniczonego dostępu osób, które mogą zostać z nimi zapoznane. Dokumentowanie czynności operacyjnych podlega wyjątkowym rygorom, określonym w stosownych przepisach prawa. Nie jest to zbyteczny formalizm, bowiem ma to na celu nie tylko zagwarantowanie dostępu do określonych materiałów wyłącznie ściśle wskazanemu gronu osób, ale przede wszystkim stanowi gwarancję dla wszystkich podmiotów współpracujących z Policją, w tym dla osobowych źródeł informacji, że fakt tej relacji, podjętych działań, przekazanych informacji, czy udzielonej pomocy, nie zostanie ujawniony osobom trzecim, zwłaszcza tym, w stosunku do których podejmowane są określonego rodzaju działania operacyjne.
W związku z tym działania funkcjonariusza, które nie są nakierowane na ochronę tego rodzaju informacji, muszą być kwalifikowane jako działania sprzeczne z przyjętą rotą ślubowania. Policjant, który nie podejmuje wysiłków, które stanowią wypełnienie złożonej przez niego przysięgi, zawartej w rocie ślubowania, nie może być postrzegany jako osoba o nieposzlakowanej opinii. W omawianej sprawie, nie można przyjąć, że M. B. legitymuje się przymiotem, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Skoro wymieniony odbywał przeszkolenia w zakresie ochrony informacji niejawnych to miał wiedzę, jaki jest dopuszczalny sposób postępowania z materiałami zawierającymi informacje niejawne. Okoliczności związane z utratą przez policjanta, w bliżej nieokreślonym przez niego czasie, dokumentacji niejawnej, sprawiły, że utracił on zaufanie nie tylko swoich przełożonych, ale również podmiotów, z którymi Policja ściśle współpracuje w wypełnianiu ustawowych zadań (np. prokuratura).
Komendant podkreślił, że Policja, w związku z wykonywaniem ustawowych zadań, jest uprawniona do przetwarzania informacji, w tym danych osobowych, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 19 (por. art. 20 ust. 1 ustawy o Policji). Jednocześnie, zgodnie z art. 20a ust. 1 ustawy o Policji, w związku z wykonywaniem zadań wymienionych w art. 1 ust. 2 tej ustawy, Policja zapewnia ochronę form i metod realizacji zadań, informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących policjantów. Do czynności wykonywanych w trybie art. 20a ustawy o Policji stosuje się przepisy o ochronie informacji niejawnych. Szczególny tryb udzielania informacji o prowadzonych czynnościach operacyjno-rozpoznawczych oraz o stosowanych środkach i metodach ich realizacji, wskazany w art. 20b ustawy o Policji, stanowi zaś istotny element systemu ochrony danych przetwarzanych przez Policję i gwarantuje bezpieczeństwo informacji.
W kontekście rodzaju utraconej dokumentacji organ zwrócił uwagę, że Policja przy wykonywaniu swych zadań może korzystać z pomocy osób niebędących policjantami, przy czym, poza sytuacjami wprost wskazanymi w ustawie, zabronione jest ujawnianie danych o osobie udzielającej pomocy Policji, w zakresie czynności operacyjno-rozpoznawczych (por. art. 22 ust. 1 i nast. ustawy o Policji). Każda osoba, która decyduje się na współpracę z Policją musi mieć przekonanie, a nawet pewność, że informacje dotyczące tej relacji, będą silnie strzeżoną tajemnicą. Wiedza w społeczeństwie, że funkcjonariusze Policji wykazują się daleko posuniętą niefrasobliwością z dokumentami o charakterze niejawnym (niezależnie od treści takiego dokumentu) może powodować uzasadnione wątpliwości u członków tego społeczeństwa, co do gwarancji poufności relacji (współpracy) z funkcjonariuszami tej formacji. To z kolei mogłoby wpłynąć na zaufanie społeczeństwa do Policji jako organizacji zdolnej do realizowania jakichkolwiek czynności mających charakter niejawny. Należy bowiem zaakcentować, że żadna z osób, która zdecyduje się na współpracę, w jakiejkolwiek formie, z organami ścigania, nie może mieć wątpliwości, że wszelkie okoliczności z tym związane nie będą wiadome osobom trzecim, a zatem, że formacja ta jest gwarantem ochrony tej współpracy przed dostępem podmiotów do tego niepowołanych. Zauażył, że praca operacyjna oparta na ofensywnych i często niekonwencjonalnych metodach jest tym narzędziem, dzięki któremu organy Policji mogą zapobiegać przestępstwom, w szczególności tym o zorganizowanym charakterze. Jest to istotne w przypadku tak wyspecjalizowanej jednostki, jaką jest Centralne Biuro Śledcze Policji.
Z powyższych względów ochrona dokumentacji zawierającej informacje niejawne pozostaje wyjątkowo istotnym zagadnieniem w toku służby. Każdy policjant, a w szczególności funkcjonariusz wykonujący czynności operacyjno-rozpoznawcze i będący w posiadaniu dokumentacji zawierającej dane szczególnie chronione, powinien zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka na nim ciąży w zakresie ochrony tych informacji oraz z konsekwencji, jakie mogą zaistnieć w przypadku nieuprawnionego ich udostępnienia.
W ocenie organu odwoławczego zasadnie Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji uznał, że utrata przez M. B., w bliżej nieokreślonym czasie, znajdujących się na "jego stanie" materiałów niejawnych wytworzonych w toku czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym dotyczących osobowych źródeł informacji, stanowi nie tylko wyraz nieodpowiedzialnego i lekceważącego zachowania, ale również powoduje utratę kontroli nad utraconymi danymi i stwarza ryzyko dostępu do tych danych przez osoby nieupoważnione, co jest szczególnie niebezpieczne, bowiem może spowodować nie tylko dekonspirację metod, form i środków stosowanych przez Policję, ale również może stanowić zagrożenie dla osób, których te dane identyfikują.
Komendant wskazał, że 18 września 2023 r. do Komendy Głównej Policji przekazane zostało pismo Pełnomocnika Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji do spraw Ochrony Informacji Niejawnych z 14 września 2023 r., w którym poinformowano, że kontrolne postępowanie sprawdzające wszczęte wobec M. B. jest w toku i termin jego zakończenia jest "bliżej nieokreślony". Ponadto podał, że [...] Wydział Zamiejscowy Departamentu do spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w [...] poinformował, że wobec policjanta nie wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów, nie został on przesłuchany w charakterze podejrzanego, ani też w charakterze świadka, bowiem aktualnie trwają czynności procesowe zmierzające do ustalenia faktycznego mechanizmu utraty dokumentów niejawnych będących w dyspozycji M. B. i jego zachowania w tym zakresie oraz w kontekście realizacji znamion przestępstwa określonego w art. 231 § 1 K.k.
Niezależnie od powyższego Prokurator prowadzący przedmiotowe postępowanie wskazał, że funkcjonariusz swoim postępowaniem bądź zachowaniem spowodował utratę dokumentów oznaczonych klauzulami niejawności, w tym o poziomie "ściśle tajne", która to okoliczność podważa przestrzeganie przez niego zasad związanych z ochroną tego rodzaju dokumentów, co powoduje w konsekwencji zaistnienie wątpliwości w kwestii dawania przez niego rękojmi zachowania w tajemnicy uzyskanych informacji niejawnych. Tak więc M. B. utracił przymiot "nieskazitelności charakteru". Utracił również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze swoich przełożonych, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach władzy publicznej. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby.
W ocenie Komendanta organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania. Dokumentacja zebrana w niniejszej sprawie, choć z uwagi na jej charakter nie jest zbyt obszerna, pozwala na jej podstawie ustalić stan faktyczny i prawny w sposób prawidłowy dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zwolnienia M. B. ze służby w Policji. Utrata określonych materiałów niejawnych, a tym samym możliwość ich ujawnienia osobom niepowołanym, może wywołać trudne do odwrócenia, bądź nawet nieodwracalne skutki, nie tylko w sferze realizowanych czynności operacyjnych, wobec podmiotu zaangażowanego w szeroko rozumianą współpracę z Policją, ale przede wszystkim wobec osób trzecich - członków społeczeństwa, wobec których Policja, a tym samym funkcjonariusze, będący jej reprezentantami, posiadają zobowiązania wynikające z roty złożonego ślubowania. Fakt natomiast, że strona wskazuje na różne wątki związane z utratą dokumentacji będącej "na jego stanie" nie zmienia obecnej oceny organów co do możliwości dalszego pełnienia przez niego służby. Organy zobligowane są bowiem do podejmowania adekwatnych działań mających na celu ochronę dobra prawnego, jakim jest ważny interes służby, mimo iż w ocenie samego policjanta, którego takie działanie dotyczy, jest ono dla niego krzywdzące.
Treść wydanej decyzji nie narusza również art. 7 K.p.a. nie budzi bowiem wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji i w pełni realizujący stawiane przed tą formacją wymagania. Tych kryteriów M. B. obecnie nie wypełnia.
Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne odmówienie uwzględnienia wniosku dowodowego z 24 kwietnia 2023 r. organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jednocześnie w myśl art. 78 § 1 K.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest bowiem do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy, decydują przepisy prawa materialnego, a nie subiektywne przekonanie strony. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji podał, że dołączenie do przedmiotowego postępowania kopii akt postępowania dyscyplinarnego[...], na okoliczność ustaleń tego postępowania, braku decyzji merytorycznych dotyczących policjanta i wątpliwości w zakresie przypisywanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a także ustaleń z kontroli prowadzonych w Wydziale w [...] Zarządu w W. Centralnego Biura Śledczego Policji, nie wpłynie na jej rozstrzygnięcie. Wyjaśnił, że organ administracyjny nie jest uprawniony do oceny zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko M. B., ani tym bardziej przesądzania o winie lub niewinności policjanta. Nawet jeśli istnieją wątpliwości co do okoliczności zagubienia pozostającej w jego dyspozycji dokumentacji niejawnej, to organ w niniejszym postępowaniu administracyjnym nie posiada uprawnień, aby je rozstrzygać.
Obecnie jednak, jak przyznała strona "jedyną pewną okolicznością jest fakt zagubienia tych dokumentów (...)". Osobą zaś, która formalnie dysponowała utraconą dokumentacją niejawną i która zobowiązana była do jej ochrony był M. B. Wymieniony nie tylko dokumentację tę utracił, ale nie jest w stanie stwierdzić, kiedy to dokładnie nastąpiło, a tym samym, jak długo szczególnie chronione dokumenty pozostają w nieuprawnionym władaniu.
Organ zgodził się ze stanowiskiem strony, że nie został prawomocnie ukarany w postępowaniu dyscyplinarnym, a tym samym należało zastosować wobec niego, jako obwinionego, zasadę domniemania niewinności (art. 135g ust. 2 ustawy o Policji). Nie sposób jednak uznać, że poprzez zwolnienie M. B. ze służby w Policji wskazana wyżej zasada panująca w postępowaniu dyscyplinarnym została naruszona. Koniecznym jest bowiem podkreślenie, że poszczególne instytucje i zasady postępowania dyscyplinarnego, w tym wynikające z treści art. 135g ustawy o Policji, nie mogą być przenoszone do postępowania administracyjnego, gdyż rządzi się ono własnymi zasadami i regułami wynikającymi z odpowiednich przepisów ustawy o Policji oraz z Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest odrębnym i niekonkurencyjnym postępowaniem w stosunku do postępowania dyscyplinarnego, a jego wszczęcie zależne jest od uznania przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Celem, w tym przypadku, jest bowiem wyłącznie ustalenie czy dane okoliczności, w których uczestniczył dany policjant albo które są z nim immanentnie związane, zagrażają dobru jakim jest ważny interes służby. Okoliczności, o których mowa wyżej, nie muszą być dowiedzione na zasadach i w granicach określonych w postępowaniu dyscyplinarnym, bo nie powodują ukarania obwinionego, tj. nie skutkują wymierzeniem mu kary dyscyplinarnej.
Nieuprawnione jest zatem twierdzenie policjanta formułującego zarzuty, które odnoszą się do postępowania dyscyplinarnego. Należy podkreślić, że ustawodawca określił odpowiednimi przepisami pragmatyki służbowej odrębne mechanizmy uprawniające albo zobowiązujące przełożonego właściwego w sprawach osobowych oraz przełożonego dyscyplinarnego do określonego działania. Przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza granice sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 K.p.a. Obliguje to organ do podejmowania tylko takiego działania w ramach tego postępowania (takich czynności), które są relewantne dla jego przedmiotu. Kwestia odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza pozostaje poza granicami sprawy administracyjnej dotyczącej zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Stąd też ocena w tym postępowaniu okoliczności mających wpływ na odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza lub też zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego, świadczyłaby o arbitralnym i nieuzasadnionym wykroczeniu poza granice sprawy administracyjnej wytyczone przez podstawę zwolnieniową zamieszczoną w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń funkcjonariusza, że Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji posiadając "szczątkową wiedzę" o materiałach sprawy dyscyplinarnej [...], których nie przeczytał, a na których się opiera, snuje jedynie domysły i domniemania, organ odwoławczy podał, że Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji, poza tym, że jest kierownikiem wskazanej jednostki organizacyjnej, jest też przełożonym dyscyplinarnym M. B., jak i przełożonym tego policjanta właściwym w sprawach osobowych, uprawnionym do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji i wydania w tym zakresie stosowej decyzji. Jednocześnie z uwagi na fakt, że akta postępowania dyscyplinarnego [...] objęte zostały klauzulą tajności, policjant, w związku z prowadzonym kontrolnym postępowaniem sprawdzającym, na podstawie art. 33 § 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych nie posiada poświadczenia bezpieczeństwa z dostępem do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą: ściśle tajne, tajne i poufne, Komendant Centralnego Biura Śledczego polecił sporządzić notatkę urzędową z analizy akt postępowania dyscyplinarnego [...] uwzględniającą fakt, że w aktach tych znajdują się dokumenty niejawne. Ze wskazaną notatką urzędową z [...] kwietnia 2023 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji zapoznał się tego samego dnia. Jak już wskazano wcześniej, okoliczności wynikające z dokumentacji nieobjętej klauzulą tajności są wystarczające do uznania, że w stosunku do M. B. zaistniały poważne wątpliwości, które uniemożliwiają mu dalsze pełnienie służby w Policji, bez uszczerbku dla ważnego interesu tej służby.
Organ podkreślił, że abstrahując od faktu, że M. B. nie posiada obecnie, w związku z toczącym się kontrolnym postępowaniem sprawdzającym, poświadczenia bezpieczeństwa z dostępem do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą: ściśle tajne, tajne i poufne, to trudno też uznać, aby przełożeni policjanta (zarówno bezpośredni, jak i wyżsi) obdarzyli go stosownym zaufaniem i dopuścili do wykonywania zadań służbowych. Prokurator prowadzący czynności procesowe zmierzające do ustalenia faktycznego mechanizmu utraty dokumentów niejawnych będących w dyspozycji M. B. i jego zachowania w tym zakresie oraz w kontekście realizacji znamion przestępstwa określonego w art. 231 § 1 K.k. wprost wskazał, że M. B. swoim postępowaniem bądź zachowaniem spowodował utratę dokumentów oznaczonych klauzulami niejawności, w tym o poziomie "ściśle tajne", która to okoliczność podważa przestrzeganie przez niego zasad związanych z ochroną tego rodzaju dokumentów, co powoduje w konsekwencji zaistnienie wątpliwości w kwestii dawania przez niego rękojmi zachowania w tajemnicy uzyskanych informacji niejawnych.
W kontekście zaś zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Komendant Główny Policji wskazał, że w zaskarżonej decyzji podano fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a to z kolei stanowi podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego wskazania wymaga, że ewentualne nieprawidłowości uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego zostały konwalidowane przez organ drugiej instancji w niniejszej decyzji.
Odnosząc się natomiast do wniosku strony z 13 czerwca 2023 r. o zawieszenie postępowania administracyjnego, który wpłynął już po wydaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna przesłanka wskazana w art. 97 § 1 K.p.a., ani tym bardziej w art. 98 K.p.a. (przedmiotowe postępowanie nie zostało wszczęte na wniosek strony). W szczególności brak jest podstaw do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W tej sprawie postępowanie w przedmiocie zwolnienia M. B. ze służby w Policji jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od toczącego się w sprawie postępowania dyscyplinarnego.
W kontekście zaś złożonego przez E. B. (ojca strony) podania z [...] sierpnia 2023 r. organ zaznaczył, że choć nie kwestionuje wcześniejszego przebiegu służby M. B. i rozumie niewątpliwie trudną dla niego i jego rodziny sytuację związaną ze zwolnieniem ze służby w Policji, to jednak słuszny interes strony pozostaje obecnie w kolizji z interesem społecznym, tożsamym z interesem formacji, dla której celem nadrzędnym jest ochrona bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymanie bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Co do pisma policjanta z 14 września 2023 r., w którym wskazał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy nie odnalazł w nich "notatki z analizy postępowania dyscyplinarnego [...]", o której mowa w rozkazie personalnym Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z [...] czerwca 2023 r. nr [...], wyjaśnił, że wspomniana w tej decyzji "notatka z analizy" to w istocie notatka urzędowa z [...] kwietnia 2023 r. sporządzona na polecenie Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji przez zastępcę naczelnika Wydziału [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, po dokonaniu analizy akt dyscyplinarnych [...], które stanowią dokumentację niejawną.
Organ wskazał, że wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby poprzedzone było, stosownie do art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zasięgnięciem opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Pismem z 28 lutego 2023 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji wystąpił w tej sprawie do Przewodniczącego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...]. Dopiero w piśmie z 24 marca 2023 r. Przewodniczący wskazanego związku wyraził negatywną opinię w zakresie zwolnienia M. B. ze służby w Policji. Nawet jednak negatywne odniesienie się organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów do kwestii zwolnienia policjanta ze służby w Policji nie ma mocy wiążącej dla organów administracji rozstrzygających w przedmiocie zwolnienia ze służby. Przepis art. 43 ust. 3 ustawy o Policji określa bowiem wymóg zasięgnięcia stosownej opinii przed wydaniem decyzji w sprawie, ale nie oznacza, że musi być ona pozytywna, aby zwolnić policjanta ze służby na podstawie powołanych przepisów.
Zdaniem organu, spełnione zostały również przesłanki, określone w art. 108 § 1 K.p.a., uzasadniające nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności na rozkaz personalny organu pierwszej instancji. Brak było także podstaw do wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji, bowiem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w art. 135 K.p.a. Skutki prawne, jakie wywołało wykonanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji mogą zostać odwrócone poprzez przywrócenie do służby na stanowisko równorzędne w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji z powodu jej wadliwości.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi M. B. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, któremu zarzucił naruszenie:
1. przepisu prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu przez organy obu instancji granic uznania administracyjnego w wyniku rażąco dowolnego i arbitralnego przyjęcia, że przedstawienie mu zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, automatycznie powoduje utratę nieposzlakowanej opinii, koniecznej do pełnienia służby w Policji, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, zwłaszcza opinii o ww. Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów dotyczącego wzorowego przebiegu służby, jak też z dowodów zgromadzonych dotychczas w ramach postępowania dyscyplinarnego, wprost wynika, iż nie jest osobą odpowiedzialną, bądź też współodpowiedzialną za zagubienie dokumentów niejawnych związanych z wykonywaniem czynności operacyjnych, które to okoliczności, zwłaszcza materiał dowodowy pominięty przez organ pierwszej instancji, a zgromadzony w ramach postępowania dyscyplinarnego, jak też dotychczasowy przebieg jego wieloletniej służby, prowadzą do wniosku, iż kwestionowany rozkaz personalny nie spełnia wymogu "ważnego interesu służby" i w istocie pozostaje również sprzeczny z jego interesem indywidualnym,
2. przepisów postępowania tj.:
a) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez, nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania, pomimo tego, że dla wydania w ramach niniejszego postępowania prawidłowego, merytorycznego rozstrzygnięcia wymagane było uprzednie ustalenie przez organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne, czy dopuścił się penalizowanych mu w tym postępowaniu przewinień, a jeśli nawet tak, to jaki był stopień jego winy, w tym stopień naruszenia obowiązujących w ramach pełnionej przezeń służby obowiązków i procedur, co w konsekwencji skutkowało wkroczeniem przez organ drugiej instancji w kompetencje organu dyscyplinarnego, a to poprzez ustalenie w toku niniejszego postępowania dopuszczenia się deliktu dyscyplinarnego, jak też doprowadziło do wydania kwestionowanego rozkazu personalnego sprzecznego z "interesem służby";
b) art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 135 ja ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 134i ust. 5a pkt 1-3 i art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasad bezstronności i równego traktowania, a przez to w sposób podważający zaufanie do organu władzy publicznej, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego, przy uwzględnieniu okoliczności, których ustalenie należy do wyłącznej kompetencji innego organu, a przez to sprowadzające się do uniemożliwienia mu realizowania w ramach postępowania dyscyplinarnego szeroko rozumianego prawa do obrony,
c) art. 7 K.p.a. i art. 77 §1 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie poprzez: brak ustalenia istotnego faktu, a więc czy dopuścił się popełnienia zarzucanych mu w ramach odrębnego postępowania przewinień dyscyplinarnych bądź występków karnych (Prokuratura w [...]), zwłaszcza czy zagubił dokumenty niejawne związane z wykonywaniem czynności operacyjnych, jak też w wyniku pominięcia istotnych dowodów zgromadzonych w ramach postępowania dyscyplinarnego oraz postępowania karnego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy rozkazu personalnego sprzecznego z "interesem służby" bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, jak też wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
d) art. 75 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 K.p.a., poprzez oddalenie złożonych wniosków dowodowych z akt postępowania dyscyplinarnego, pomimo tego iż okoliczności wynikające z treści tych dowodów mogły mieć kluczowe znaczenie dla ustalenia przez organy obu instancji, czy dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, a jeśli tak to jaki był to stopień zawinienia oraz, czy wydalenie go ze służby nie jest sprzeczne z jej interesem.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z: uwierzytelnionych kopii akt postępowania dyscyplinarnego [...] prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego L. F. - na okoliczność m.in. ustaleń powyższego postępowania, wątpliwości w zakresie przypisywanego mu przewinienia dyscyplinarnego, braku kategorycznych ustaleń dotyczących utraty/zagubienia/kradzieży dokumentacji niejawnej; przesłuchania w charakterze świadków: S. Z. oraz S. B. na okoliczność czasokresu wiedzy i świadomości jego przełożonych dyscyplinarnych o utracie/zagubieniu dokumentacji niejawnej.
Skarżący wskazał, że rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny. Organ działając w granicach uznania administracyjnego nie jest zwolniony od obowiązku zgromadzenia relewantnej materii dowodowej, dokonania jej wszechstronnej i obiektywnej oceny oraz ustalenia faktów istotnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania, przy jednoczesnym respektowaniu słusznego interesu strony i zapewnienia mu możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu. Organ takim obowiązkom nie sprostał przyjmując, że ponosi on odpowiedzialność za zagubienie dokumentacji niejawnej. Z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie informacji niejawnych wynika, że to kierownik jednostki organizacyjnej, w której są przetwarzane informacje niejawne, odpowiada za ich ochronę, w szczególności za zorganizowanie i zapewnienie funkcjonowania tej ochrony, jak też, że kierownikowi jednostki organizacyjnej bezpośrednio podlega zatrudniony przez niego pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych, który odpowiada za zapewnienie przestrzegania przepisów o ochronie informacji niejawnych. Już z tego względu ustalenie organu drugiej instancji, że był odpowiedzialny za ochronę dokumentacji niejawnej pozostaje w rażącej sprzeczności z przepisami obowiązującego porządku prawnego. Istnienie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji w postaci "ważnego interesu służby" musi być rozważane na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Niezbędne jest przy tym wykazanie jednej, realnie istniejącej przyczyny lub szeregu okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie nie jest możliwe. Komendant Główny Policji uzasadniając zaskarżony rozkaz personalny odwołał się wyłącznie do jednej okoliczności, tj. tego, że miał dopuścić się zagubienia dokumentacji niejawnej. Z tego też względu wydaje się, że skoro z dotychczas zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego okoliczność ta nie wynika, to należy dojść do wniosku, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało przedwcześnie zakończone merytoryczną decyzją. Organ drugiej instancji przyjmując potrzebę jego zwolnienia ze służby błędnie dokonał oceny ważnego interesu, gdyż oparł ją na samym fakcie dopuszczenia się deliktu dyscyplinarnego i wynikających z tego potencjalnych konsekwencjach pomimo tego, że zgromadzona materia dowodowa nie uprawniała do przyjęcia takiego wniosku. Co więcej "ważny interes służby" organ pierwszej instancji ocenił nie tylko na skutek arbitralnego przyjęcia dopuszczenia się popełnienia deliktu dyscyplinarnego, ale też z pominięciem treści dokumentu w postaci opinii Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów. Dowód ten wskazuje na to, że nigdy nie był karany dyscyplinarnie, że był też wielokrotnie nagradzany. W tym też kontekście, był zobligowany do ustalenia, czy zwolnienie go ze służby, posiadającego doświadczenie służbowe, odnoszącego bardzo dobre wyniki w służbie, realizującego sumiennie powierzone mu zadania na przestrzeni 19 lat (w tym 14 lat w służbie kryminalnej oraz śledczej), jest zgodne z jego interesem, w sytuacji występowania istotnych wątpliwości do tego, czy można mu przypisać popełnienie deliktu dyscyplinarnego.
W jego ocenie rozkazy personalne obu instancji mają charakter arbitralny, a sformułowania użyte przez obu Komendantów rażą domniemaniami w zakresie interpretacji materiałów postępowania dyscyplinarnego, a które mają w istocie na siłę uzasadnić decyzję o zwolnieniu ze służby. Organy administracyjne obu instancji mając szczątkową wiedzę o materiałach sprawy dyscyplinarnej [...] i zgromadzonych tam dowodach w sposób nieuprawniony opierają się na domysłach i hipotezach, które mają uzasadnić jego zwolnienie z uwagi na ważny interes służby. To samo dotyczy argumentacji w zakresie "ustaleń" poczynionych na kanwie postępowania karnego prowadzonego przez [...] Wydział Zamiejscowy Departamentu do spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w[...] . Postępowanie to pozostaje w toku, a z jego udziałem nie przeprowadzono żadnych czynności procesowych, nie przedstawiono mu jakichkolwiek zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 231 K.k. czy innych.
Tożsamo należy odnieść do braku posiadania poświadczenia bezpieczeństwa z dostępem do informacji niejawnych. Należy wskazać, że decyzją Pełnomocnika Komendanta CBŚP ds. Ochrony Informacji Niejawnych z [...] września 2023 r. nr [...] umorzono kontrolne postępowanie sprawdzające, co wskazuje, iż zachował poświadczenie bezpieczeństwa do informacji niejawnych.
Skarżący zaznaczył, że ewentualne ustalenie czy dopuścił się zawinionego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, nie należało do kompetencji organu wydającego rozstrzygnięcie w ramach niniejszego postępowania, lecz do organów dyscyplinarnych. To właśnie ta okoliczność, tj. przyjęcie przez organ administracyjny zagubienia/utraty dokumentacji niejawnej, stanowiła wyłączną podstawę do stwierdzenia braku spełniania przesłanek do pełnienia dalszej służby w formacji policyjnej. Odmowa zawieszenia postępowania administracyjnego, jak też niepodjęcie takiej decyzji spowodowały pogwałcenie jego podstawowych praw występującego w charakterze obwinionego w ramach postępowania dyscyplinarnego. Utrzymanie w mocy kwestionowanego rozkazu personalnego doprowadziło do sytuacji, w której nie jest możliwe dalsze prowadzenie wobec niego postępowania dyscyplinarnego. W świetle treści art. 135 ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne umarza się w przypadku gdy obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Wówczas też nie pełniąc już służby w formacji policyjnej nie będzie podlegał orzecznictwu dyscyplinarnemu. Tak więc dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego i jego zakończenie poprzez wydanie rozkazu personalnego, uniemożliwia organowi dyscyplinarnemu zrealizowanie celów postępowania tj. ustalenie, czy czyn, którego popełnienie mu zarzucono, został popełniony i czy obwiniony jest jego sprawcą, wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu oraz zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie. Co więcej, zaistniała sytuacja, związana z zakończeniem postępowania administracyjnego przed równolegle toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym, przy jednoczesnym zaniechaniu prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym ustalenia, czy dopuścił się popełnienia deliktów dyscyplinarnych i oddalenia wniosków dowodowych ww. zmierzających do wykazania, iż nie dopuścił się zagubienia/utraty dokumentacji niejawnej, co doprowadziło do rażącego pogwałcenia przysługujących mu w toku postępowania dyscyplinarnego gwarancji z art. 135g ust. 2 ustawy o Policji. W związku z wydaniem w toku postępowania administracyjnego kwestionowanego rozkazu personalnego, wobec stypizowanego w ustawie o Policji obowiązku umorzenia postępowania dyscyplinarnego, nie będzie miał możliwości realizowania swoich uprawnień i korzystania z przysługujących mu gwarancji, a przez to zostanie pozbawiony możliwości wykazania swojej niewinności w zakresie stawianych mu zarzutów popełnienia deliktu dyscyplinarnego. Całokształt tych okoliczności jednoznacznie wskazywał na potrzebę zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (tj. stwierdzenia lub niepopełnienia przez niego przewinienia dyscyplinarnego) zastrzeżonego do wyłącznej kompetencji innego organu. Analiza części motywacyjnej kwestionowanego rozkazu wprost wskazuje na to, że fakt przypisania w toku postępowania administracyjnego popełnienia mu deliktu dyscyplinarnego doprowadził organ do przekonania o konieczności zwolnienia go ze służby.
Skarżący podkreślił, że stan faktyczny niniejszej sprawy opiera się na dwóch dokumentach sporządzonych przez rzecznika dyscyplinarnego. Organ administracyjny bezzasadnie oddalił jego wnioski dowodowe, dzięki którym nie tylko uzyskałby pełną wiedzę o prowadzonym postępowaniu, ale w sposób samodzielny ocenił dowody i wyciągnął własne wnioski z nich płynące. W tym kontekście rozkazy personalne rażą niekonsekwencją, bowiem oddalając wnioski dowodowe, w sposób naruszający zasady K.p.a. zastąpiono je wątpliwą analizą.
W jego ocenie postępowanie dyscyplinarne potwierdziło wiarygodność relacji jaką przedstawił przed rzecznikiem dyscyplinarnym. Powyższe zbieżne jest nie tylko z osobowym materiałem dowodowym zgromadzonym już do sprawy dyscyplinarnej lecz również ustaleniami z kontroli prowadzonej w Wydziale w [...] Zarządu w W. CBŚP przez Wydział Kontroli CBŚP oraz ustaleniami z kontroli prowadzonej przez Wydział Ochrony Informacji Niejawnych CBŚP.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do oceny, czy w ustalonych przez organy Policji okolicznościach faktycznych, istniejących w dacie wydania zaskarżonego rozkazu personalnego, istniał "ważny interes służby", uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby, w przypadku gdy wymaga tego ważny interes służby. Decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Ma to szczególne znaczenie, gdy ustawodawca używa wyrażeń nieostrych, prawnie niezdefiniowanych - w postaci "ważnego interesu służby". Stąd też skoro ustawodawca kwestie związane ze zwolnieniem policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostawił uznaniu organu zwalniającego, to organ ten musi ocenić zebrany materiał dowodowy w jego całokształcie. Przesłanka "ważnego interesu służby" powinna być oceniana indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego policjanta. W wyroku z 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 426/99 (publik. Lex nr 47389) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, pozwala na zwolnienie policjanta ze służby w Policji, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Przesłanka "ważnego interesu służby" powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Okoliczności te winny odnosić się do art. 1 powołanej ustawy o Policji. Stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby w Policji nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych. Może być również uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta, które uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów. Pojęcie ważnego interesu służby można również łączyć z koniecznością realizacji przez struktury policyjne podstawowych zadań Policji, o których mowa w ustawie (wyrok NSA z 16 marca 1995 r., sygn. akt II SA 1802/94). Ważny interes służby obejmuje więc przyczyny zarówno obiektywne (wynikające z obiektywnej sytuacji) jak i subiektywne. Może on mieć też charakter mieszany, jednak nieobjęty zakresami innych przepisów regulujących odrębne przesłanki zwolnieniowe (wyrok NSA z 3 września 1993 r. sygn. akt II SA 1645/93 i z 3 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA 2629/99). Podkreślić w niniejszej sprawie należy, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji można rozwiązać stosunek służbowy z policjantem, który w ocenie przełożonych nie powinien pełnić służby z przyczyn pozamerytorycznych, ale nie można zwolnić go ze służby na innej fakultatywnej lub obligatoryjnej podstawie prawnej określonej w ustawie o Policji.
W niniejszej sprawie wszczęto wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne mające wykazać popełnienie przez policjanta deliktu dyscyplinarnego poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych. Zatem uruchomiono postępowanie zmierzające do oceny prawidłowości realizacji przez skarżącego obowiązków służbowych i dalszej przydatności do pełnienia służby w Policji. Wymierzenie najdotkliwszej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia policjanta ze służby (art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji). Jednakże postępowanie to, pomimo wszczęcia go w tej samej dacie co postępowanie o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, tj. [...] lutego 2023 r. , nie zostało zakończone zgromadzeniem materiału dowodowego dającego podstawę do wydania orzeczenia dyscyplinarnego i ewentualnie decyzji o zwolnieniu ze służby z przesłanki obligatoryjnej (z przyczyn merytorycznych). Nie oznacza to, że wskazane powyżej postępowania (w sprawie dyscyplinarnej i zwolnienia ze służby z uwagi na ważny interes służby) są wobec siebie konkurencyjne, to jednak w sytuacji, gdy organ Policji w pierwszym z tych postępowań nie ustalił, czy i w jakich okolicznościach doszło naruszenia przez skarżącego obowiązków służbowych, to w niniejszym postępowaniu powinien zgromadzić materiał dowodowy wskazujący, iż bez wątpliwości skarżący dopuścił czynu, który uniemożliwia mu kontynuowanie pełnienia służby w Policji.
Tymczasem w ramach postępowania dowodowego organ dołączył do aktach administracyjnych jedynie postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z [...] lutego 2023 r. i notatkę urzędową z [...] kwietnia 2023 r., z których wynika, że skarżący posiadał "na stanie" dokumenty stanowiące informacje niejawne (materiały z czynności operacyjno – rozpoznawczych oraz materiały dotyczące współpracy z osobowym źródłem informacji), które zostały utracone w nieznanych okolicznościach. O ile zaginięcie przedmiotowych dokumentów nie budzi wątpliwości, to już okoliczności w jakich doszło do ich utraty zostały przez organy orzekające w sprawie całkowicie pominięte.
Znamienne w sprawie jest to, że choć sam organ stwierdza, iż wobec policjanta nie wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów, nie został on przesłuchany w charakterze podejrzanego, ani też w charakterze świadka, bowiem w trakcie postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby trwały czynności procesowe zmierzające do ustalenia faktycznego mechanizmu utraty dokumentów niejawnych będących w dyspozycji M. B. i jego zachowania w tym zakresie oraz w kontekście realizacji znamion przestępstwa określonego w art. 231 § 1 K.k., to nie uznał za konieczne ustalenia, czy doszło do zaniedbań ze strony skarżącego w sferze ochrony dokumentów stanowiących informacje niejawne oraz skali tych zaniedbań. Całkowicie pomięto szereg istotnych okoliczności, na które zwracała uwagę strona w toku postępowania, czy choćby sygnalizując w odwołaniu od decyzji organu I instancji, związanych z ze zmianą siedziby jednostki, w której skarżący pełnił służbę. Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2024 r. skarżący oświadczył, że po 1,5 miesięcznej nieobecności z powodu urlopu i zwolnienia lekarskiego (czerwiec - lipiec 2022 r.) stwierdził w swoim pokoju brak przedmiotowej dokumentacji i szafy pancernej, w której się ona znajdowała. Nie ustalono zatem na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz policyjnych regulacji wewnętrznych, w jaki sposób, zgodny z obowiązującymi w tym zakresie aktami prawnymi, dokumentacja niejawnych powinna być przez policjanta zabezpieczona, jak powinien postępować policjant z taką dokumentacją w przypadku nieobecności w służbie z powodu zwolnienia lekarskiego, czy urlopu wypoczynkowego. Czy dopuszczalnym i wystarczającym było pozostawienie dokumentacji niejawnej w szafie pancernej, czy też należało tę dokumentację zdać do kancelarii akt tajnych. Kto i według jakich procedur sprawował pieczę nad dokumentacją niejawną pod dłuższą nieobecność policjanta w służbie. Czy i jakich procedur nie dopełnił skarżący w tym względzie. Jakie środki ochrony i zabezpieczenia dokumentacji niejawnej wdrożono podczas przeprowadzki. W świetle zaś art. 14 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 632), kierownik jednostki organizacyjnej stoi na czele jednostki organizacyjnej, kierując podległymi mu pracownikami i komórkami organizacyjnymi; reprezentuje jednostkę organizacyjną na zewnątrz, w sprawach związanych z ochroną informacji niejawnych - odpowiada za ochronę przetwarzanych w podległej mu jednostce organizacyjnej informacji niejawnych, w szczególności za zorganizowanie i zapewnienie funkcjonowania tej ochrony. Nie ustalono w toku niniejszego postępowania, jak prawidłowo w realiach niniejszej sprawy powinna być prowadzona ochrona dokumentów niejawnych i czy skarżący tych reguł przestrzegał. Tych istotnych okoliczności w sprawie nie wyjaśniono przyjmując, iż skoro "na stanie" skarżącego znajdowała się utracona w nieustalonych okolicznościach dokumentacja niejawna, bez względu na to, czy skarżący przestrzegał przepisów o ochronie informacji niejawnej, czy też nie, jest on odpowiedzialny za jej utratę i przez to traci przymiot nieskazitelnego charakteru, zaufanie społeczne i instytucjonalne oraz zdolność pełnienia służby w Policji, którą dotychczas w sposób nienagannych pełnił przez 19 lat. Podjęte w taki sposób rozstrzygnięcie jawi się jako dowolne, arbitralne i nierespektujące gwarancji procesowych strony postępowania, a przede wszystkim w sposób jaskrawy pomija słuszny jej interes.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (np. wyrok z 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 710/17, z 23 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 3092/23 – wszystkie wyroki zostały opublikowane na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie wykazano jednoznacznie, że zwolnienie skarżącego ze służby z powołaniem się na jej ważny interes jest całkowicie uzasadnione.
Uzasadnieniem tym nie może też być, jak to przyjął organ w zaskarżonej decyzji, brak po stronie skarżącego poświadczenia bezpieczeństwa. Brak poświadczenia bezpieczeństwa jest równoznaczny z niedawaniem przez skarżącego rękojmi w zakresie ochrony informacji niejawnych. To zaś stanowi negatywną przesłankę do mianowania policjanta. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Zatem należy odwołać się do przepisów ustawy z 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, tj. art. 2 pkt 2, art. 21 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 21 ust. 4, art. 24 ust. 1, art. 29 ust. 4, art. 33 ust. 1. Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy "rękojmią zachowania tajemnicy - jest zdolność osoby do spełnienia ustawowych wymogów dla zapewnienia ochrony informacji niejawnych przed ich nieuprawnionym ujawnieniem, stwierdzona w wyniku przeprowadzenia postępowania sprawdzającego". Natomiast stosownie do treści art. 21 ust. 1 tej ustawy, dopuszczenie do pracy lub pełnienia służby na stanowiskach albo zlecenie prac związanych z dostępem do informacji niejawnych o klauzuli "poufne" lub wyższej może nastąpić, z zastrzeżeniem art. 34, po uzyskaniu poświadczenia bezpieczeństwa oraz odbycia szkolenia w zakresie ochrony informacji niejawnych. Zatem z tych przepisów wywieść należy, że posiadanie przez funkcjonariusza poświadczenia bezpieczeństwa (oznaczającego, że jest zdolny do spełnienia ustawowych wymogów dla zapewnienia ochrony informacji niejawnych przed ich nieuprawnionym ujawnieniem) jest niezbędne do wykonywania zadań i czynności służbowych na każdym stanowisku w Policji.
W świetle powyższego w ważnym interesie służby leży dopuszczenie do służby wyłącznie osób spełniających ustawowe kryteria dostępu do informacji niejawnych. W toku postępowania nie wykazano aby skarżący kryteriów tych nie spełniał i tym samym nie może dalej pełnić służby w Policji. W niniejszej sprawie istotne jest to, że skarżącemu nie cofnięto poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "poufne" i "tajne", a tylko wówczas niemożliwe byłoby pełnienie służby w Policji. Wprawdzie wobec skarżącego wszczęte zostało kontrolne postępowanie sprawdzające, lecz do czasu wydania zakwestionowanej przez stronę decyzji o zwolnieniu ze służby nie cofnięto skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 33 ust. 7 ustawy o ochronie informacji niejawnej, po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6 (o wszczęciu postępowania kontrolnego), kierownik jednostki organizacyjnej lub osoba uprawniona do obsady stanowiska uniemożliwia osobie sprawdzanej dostęp do informacji niejawnych. Wszystkie czynności przeprowadzone w toku kontrolnych postępowań sprawdzających muszą być rzetelnie udokumentowane i powinny być zakończone przed upływem 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a szczególnie uzasadnionych przypadkach przedłużone o kolejne 6 miesięcy (ust. 9 i 10). Kontrolne postępowanie sprawdzające kończy się: 1) decyzją o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa; 2) poinformowaniem osób wymienionych w ust. 6 o braku zastrzeżeń w stosunku do osoby, którą objęto kontrolnym postępowaniem sprawdzającym, z jednoczesnym potwierdzeniem dalszej jej zdolności do zachowania tajemnicy w zakresie określonym w posiadanym przez nią poświadczeniu bezpieczeństwa; 3) decyzją o umorzeniu postępowania, w przypadku gdy postępowanie to nie zostanie zakończone przed upływem 12 miesięcy od dnia jego wszczęcia. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że ważny interes służby zostałby naruszony w sytuacji dopuszczenia do jej pełnienia osób, które nie dają rękojmi właściwego postępowania z informacjami niejawnymi, a więc takich, którym cofnięto lub odmówiono wydania poświadczenia bezpieczeństwa. Kontrolne postępowanie sprawdzające jedynie na czas jego trwania odsuwa policjanta od pracy z dokumentacją niejawną. Instytucja ta ma charakter prewencyjny. Dopiero cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa pozbawia funkcjonariusza rękojmi zachowania w poufności tajemnicy. Zatem w braku takiego poświadczenia należy upatrywać zagrożenia dla ważnego interesu służby – patrz wyrok NSA z 15 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 259/23 (publik. LEX nr 3700903).
Jak wynika z powyższych rozważań organy orzekające w sprawie w sposób niewystarczająco zindywidualizowany odniosły się do analizowanego przypadku. Co najmniej przedwczesny, bez zebrania w wystarczającym stopniu materiału dowodowego sprawy i bez jego pogłębionej analizy przyjęły, iż skarżący dopuścił się czynu, który obiektywnie uniemożliwia mu dalsze pełnieni służby w Policji.
W przedmiotowej sprawie, jak zostało wyżej wskazane, brakuje uzasadnienia rozstrzygnięcia w oparciu o zindywidualizowane przesłanki. Tym samym nie można przyjąć, iż organy orzekające w sprawie nie wyszły poza granicę uznania administracyjnego. Powyższe stanowi naruszenie prawa materialnego (art. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji) jak też prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.). Reasumując, naruszono w sprawie przepisy prawa materialnego, zakreślającego przesłanki zwolnienia ze służby z uwagi na jej ważny interes oraz przepisów postępowania, co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy w zakresie w jakim mogłoby mieć to istotny wpływ na jej wynik.
Przy ponowny rozpoznaniu sprawy organ w sposób dostateczny winien ustalić, czy w istocie, jakie i w jakim stopniu skarżący naruszył przepisy normujące ochronę informacji niejawnej i czy utrata przedmiotowej dokumentacji niejawnej była wynikiem nieprawidłowego działania skarżącego lub jego zaniechania. Dopiero tak oceniony czyn skarżącego i jego wpływ na "ważny interes służby" pozwoli podjąć decyzję na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, wolną od zarzutu dowolności i arbitralności.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zwrot kosztów obejmował koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.