II SA/Wa 2329/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszych wytycznych sądu dotyczących oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku" służby na rzecz państwa totalitarnego.
Skarżący M. A. domagał się wyłączenia stosowania wobec niego niektórych przepisów ustawy zaopatrzeniowej, powołując się na "szczególnie uzasadniony przypadek". Minister odmówił, uznając okres służby na rzecz państwa totalitarnego za zbyt długi. WSA uchylił poprzednią decyzję, wskazując na konieczność oceny charakteru służby i braku analizy "szczególnie uzasadnionego przypadku". Po ponownym rozpatrzeniu minister ponownie odmówił, opierając się m.in. na przynależności skarżącego do PZPR i ZSMP. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając rażące naruszenie prawa i ignorowanie przez organ wcześniejszych wytycznych sądu, w tym art. 153 p.p.s.a.
Sprawa dotyczyła wniosku M. A. o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej, co wiązało się z oceną jego służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie odmawiał uwzględnienia wniosku, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (ponad 9 lat) nie może być uznany za "krótkotrwały" i nie stanowił "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił pierwszą decyzję Ministra, wskazując, że samo stwierdzenie braku "krótkotrwałej służby" nie jest wystarczające do odmowy, a organ musi ocenić przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", badając charakter służby. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, które podkreślało, że brak spełnienia kryteriów formalnych nie wyłącza możliwości uwzględnienia wniosku, jeśli służba nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister ponownie wydał decyzję odmowną, uznając, że skarżący identyfikował się z ustrojem totalitarnym, co wykazywały m.in. jego awanse, pozytywne oceny, przynależność do PZPR i ZSMP, a także charakter zadań wykonywanych w Wydziale Służby Bezpieczeństwa. Minister uznał, że ponad dziewięcioletni okres służby na rzecz państwa totalitarnego nie jest krótkotrwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po raz kolejny uchylił decyzję Ministra. Sąd stwierdził, że organ rażąco naruszył prawo, ignorując wykładnię prawa przedstawioną we wcześniejszym wyroku sądu (art. 153 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że Minister nie wykonał zaleceń dotyczących oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku" i charakteru służby, a zamiast tego skupił się na przynależności skarżącego do organizacji politycznych i światopoglądzie, co było poza zakresem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Sąd uznał, że organ dokonał dowolnej i błędnej interpretacji przepisów, opierając się na domniemaniach zamiast na dowodach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest związany wykładnią prawa dokonaną przez sąd administracyjny w poprzednim orzeczeniu w tej samej sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ całkowicie zignorował wytyczne sądu zawarte w poprzednim wyroku, co stanowi rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. Organ skupił się na własnej, dowolnej interpretacji przepisów i pozaustawowych kwestiach, zamiast zastosować się do wiążącej wykładni sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga oceny charakteru służby, a nie tylko jej długości. Brak spełnienia kryteriów formalnych nie wyłącza możliwości uwzględnienia wniosku, jeśli służba nie była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ jest związany wykładnią prawa dokonaną przez sąd administracyjny w poprzednim orzeczeniu w tej samej sprawie.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ naruszył art. 153 p.p.s.a., ignorując wykładnię prawa dokonaną przez sąd w poprzednim wyroku. Organ nie dokonał wymaganej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście charakteru służby. Organ oparł rozstrzygnięcie na pozaustawowych kwestiach (przynależność partyjna, światopogląd) zamiast na przepisach prawa.
Godne uwagi sformułowania
"zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości." "Samo jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak". "brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru" "organ całkowicie zignorował je w swych rozważaniach. Skupił się zaś na własnej, dowolnej i rażąco błędnej interpretacji omawianego art.8a i na pozaustawowej kwestii przynależności strony do ZSMP i PZPR." "Ta problematyka nijak się ma do treści przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia organu." "domniemania organu w niniejszym postępowaniu nie mają żadnego znaczenia dla sprawy i nie mogą w sposób skuteczny przekładać się na wydawane rozstrzygnięcie."
Skład orzekający
Andrzej Góraj
sprawozdawca
Joanna Kruszewska-Grońska
przewodniczący
Sławomir Fularski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter wykładni sądu administracyjnego dla organów administracji (art. 153 p.p.s.a.) oraz sposób interpretacji przesłanki \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście służby na rzecz państwa totalitarnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL ubiegających się o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących służby w PRL i jej konsekwencji emerytalnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie historyczne i prawne. Kluczowe jest tu naruszenie przez organ zasady związania wykładnią sądu.
“Organ zignorował sąd? Jak ministerstwo błędnie zinterpretowało prawo ws. służby w PRL.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 2329/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Góraj /sprawozdawca/ Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/ Sławomir Fularski Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Sygn. powiązane III OSK 547/22 - Postanowienie NSA z 2025-01-21 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. A. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie M. A. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu: [...] sierpnia 2017 r.), wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu [...] grudnia 2019 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Pan M. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 10 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 322/20) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że : "zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje przy tym oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Samo jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak". Wyjaśniając powyższą konkluzję Sąd administracyjny przytoczył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". Ponadto w ocenie Sądu nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby skarżącego pełnionej na rzecz totalitarnego Państwa. Organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie od marca 1981 r. do lipca 1990 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. Konstruując wytyczne Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby strony, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście czasu trwania służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., w szczególności biorąc pod uwagę charakter pełnionej w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wskazał, że całkowity okres służby strony wynosi 22 lata, [...] miesięcy i [...] dni (od dnia [...] października 1976 r. do dnia [...] września 1999r.). Z kopii akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych za pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] oraz z akt osobowych przekazanych w formie płyty CD za pismem z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby Pan M. A. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Ponadto Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] lutego 2019 r. (L.dz. [...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Pan M. A. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Wnioskodawca wielokrotnie był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym oraz otrzymywał zwiększenia dodatku służbowego oraz wielokrotnie został wyróżniony nagrodą motywacyjną. W przekazanych dokumentach Komendant Główny policji wskazał, że w aktach osobowych Pana M. A. znajduje się Orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] z dnia [...] lutego 1999 r., z którego wynika, że wymieniony jest całkowicie niezdolny do służby w Policji oraz zaliczony został do trzeciej grupy inwalidzkiej. Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazał, że służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 9 lat, [...] miesięcy i [...] dni. Całkowity okres służby strony wynosi 22 lata, [...] miesięcy i [...] dni, zatem strona pełniła około 40% całego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad dziewięcioletni okres wykonywania zadań i obowiązków służbowych nie może być uznany za tymczasowy. Mając powyższe na uwadze, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww., ustawy organ wskazał, iż organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania przez Pana M. A. zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez wnioskującego w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Dalej organ podniósł, że analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. IPN [...]), bezsprzecznie dowiodła, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Poniższe wywody mają również dodatkowy wpływ na ocenę niespełnienia w sprawie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej w kontekście charakteru służby strony na rzecz państwa totalitarnego. Sąd bowiem w przedmiotowej sprawie nakazał organowi zbadać i ocenić specyfikę służby na rzecz Służby Bezpieczeństwa, także w odniesieniu do analizy krótkotrwałości służby. Organ wskazał więc, że z dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej, tj. Przebiegu służby (pracy) (karty akt IPN od nr [...] do nr [...]) wynika, że Pan M. A., będąc na etacie w Służbie Bezpieczeństwa, był awansowany zarówno na stanowisku służbowym jak i w stopniu służbowym ([...], [...], [...]), a także otrzymywał podwyższenia uposażenia zasadniczego, dodatku specjalnego, operacyjnego i kwalifikacyjnego (zob. m. in. wniosek personalny karta akt IPN nr [...]). M. A. był pozytywnie oceniany przez przełożonych. Na poparcie powyższego organ przytoczył wniosek o nadanie stopnia [...] Milicji Obywatelskiej z dnia [...] maja 1984 r. na stopień [...] tu cyt.; "(...) aktywny członek PZPR. Przewodniczący Koła ZSMP. Jest koleżeński, uczynny i łubiany w kolektywie. Chętnie i w terminie wykonuje polecenia przełożonych. Bierze udział w pracach społecznych. Zasługuje na nadanie stopnia [...] MO", , a także wniosek personalny z dnia [...] sierpnia 1986 r. karta akt IPN nr [...], tu cyt.: "[...]. A. zajmuje się operacyjnym zabezpieczeniem obiektów transportu kolejowego, usytuowanych na terenie [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu niewątpliwie wnioskodawca identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, a przełożeni nagradzali jego pracę. Organ nadmienił też, że Pan M. A. był funkcjonariuszem, który realizował zadania merytoryczne, podejmował czynności operacyjne. Były funkcjonariusz zajmował stanowisko starszego [...] Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], więc nie wykonywał zadań o charakterze technicznym. Aktywność zawodowa strony w tamtym czasie nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Wnioskodawca niewątpliwie był darzony zaufaniem przez przełożonych, którzy inwestowali w jego rozwój. W tym miejscu dodano, że Wydział [...], w którym Pan M. A. był starszym [...], zajmował się kontrolą i zwalczaniem opozycji w zakresie gospodarki. Do pionu [...] należał utworzony w połowie lat osiemdziesiątych Inspektorat Operacyjny Ochrony [...]j przy WUSW w [...], który miał zabezpieczać operacyjnie budowaną [...] w [...]. Organ uwypuklił też fakt, że wnioskodawca był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej od 1973 r. Ponadto w opinii służbowej z dnia [...] czerwca 1984 r. wskazano, tu cyt.: "(...) Postawa ideowo-moralna nie budzi zastrzeżeń. Jako członek PZPR i [...] Koła ZSMP brał czynny udział w życiu politycznym tych organizacji (...)" (karta akt IPN nr [...]). W świetle powyższego, w ocenie organu nie sposób zakwestionować faktu, by członkostwo w PZPR było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca wyrażał chęć przystąpienia do PZPR to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Od powyższej decyzji M. A. wywiódł skargę do tut. Sądu zarzucając organowi naruszenie przepisów materialnych i procesowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów uznać należy, iż w sposób jaskrawy narusza ona prawo. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy organ wydając skarżoną decyzję, wykonał zalecenia i zastosował się do sposobu rozumienia prawa zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zawartego w wyroku z dnia 10 września 2020r. [sygn. akt II SA/Wa 322/20] uchylającym zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art.153 p.p.s.a. organ któremu sprawa została przekazana , związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W w/w rozstrzygnięciu Sąd administracyjny przesądził zaś to, : "że przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak"." Wyjaśniając powyższą konkluzję Sąd administracyjny przytoczył też pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". Ponadto w ocenie Sądu nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była kwestia charakteru służby skarżącego pełnionej na rzecz totalitarnego Państwa. Organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie od marca 1981 r. do lipca 1990 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. Konstruując wytyczne Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Pomimo tak jasno i klarownie przedstawionej wykładni normy prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia, organ całkowicie zignorował je w swych rozważaniach. Skupił się zaś na własnej, dowolnej i rażąco błędnej interpretacji omawianego art.8a i na pozaustawowej kwestii przynależności strony do ZSMP i PZPR. Takie postępowanie Ministra, w świetle normy art.153 p.p.s.a. – co oczywiste – nie może spotkać się z akceptacją tut. Sądu. Świadczy bowiem albo o niedbałym zapoznaniu się z wcześniejszym rozstrzygnięciem Sądu, albo o lekceważącym stosunku do prawomocnego wyroku Sądowego (którego motywy – co znamienne - organ podzielił jednak w sposób dorozumiany, skoro nie wywiódł od niego skargi kasacyjnej). Przechodząc do meritum niniejszej sprawy ponownie podkreślić należało, iż Sąd administracyjny w swoim wcześniejszym wyroku przesądził, że przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd wyłożył też organowi to, jak należy odkodowywać pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku". W szczególności nakazał organowi dokonania badania tego, czy w okresie od marca 1981 r. do lipca 1990 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. Tego jednak Minister zaniechał. Nie przywołał żadnych szczegółów ze służby strony, które mogłyby świadczyć o tym, że skarżący realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój a nie zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie. Powyższego zaniechania nie niweluje wyjaśnienie tego, czym zajmował się Wydział [...] w którym skarżący pełnił służbę. Sąd nie nakazywał przecież organowi badać struktury organizacyjnej organów Państwa i zakresu ich kompetencji. Nakazał poczynienie ustaleń konkretnych zdarzeń ze służby strony, co jest o tyle zrozumiałe, że przedmiotem postępowania jest konkretne świadczenie przysługujące niniejszej stronie. Również wnioski organu, iż aktywność zawodowa strony nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań bowiem skarżący był "niewątpliwie" darzony zaufaniem przełożonych, pozostają w jaskrawym oderwaniu od zasad prowadzenia postępowania dowodowego, stanowiąc daleko posunięte uproszczenie. Na marginesie dodania wymagało to, iż w oderwaniu od etapu postępowania na jakim znajduje się sprawa, oraz w oderwaniu od realiów prawnych niniejszej sprawy pozostają także uwagi organu dotyczące materii światopoglądu strony, a wysnuwane m.in. z faktu członkostwa w ZSMP i PZPR. Ta problematyka nijak się ma do treści przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia organu. Jako taka pozostaje więc poza zainteresowaniem Sądu, jak również powinna pozostać poza zainteresowaniem organu. To nie kwestia światopoglądu stała się powodem pozbawienia strony skarżącej świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości. W konsekwencji więc kwestia światopoglądu nie może przesądzać o możliwości zastosowania wobec strony skarżącej dobrodziejstwa art.8a ustawy zaopatrzeniowej. Reasumując, nawiązywanie przez organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, do materii światopoglądu strony, czy przynależności do konkretnej organizacji partyjnej, zdają się być kolejnym przykładem nieuprawnionej nadinterpretacji stosowanej normy prawnej i wybiórczego odczytywania uzasadnień wyroków wydanych przez Sądy administracyjne. Zwrócić należało też uwagę organowi, że formułowanie w uzasadnieniu decyzji wniosków o utożsamianiu się przez stronę z ustrojem totalitarnym, z ideologią ówczesnych władz, czy o zaangażowaniu w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, nie znajduje podstaw w przepisie art.8a ustawy zaopatrzeniowej. Także Sąd kasacyjny dokonując wykładni omawianej normy prawnej nie sformułował tego rodzaju przesłanek. Organ formułując swe wnioski w tym zakresie, w głównej mierze wywiódł je z dowolnych domniemań. W tym miejscu zwrócić zaś należy uwagę Ministrowi, że K.p.a. regulując materię postępowania dowodowego nie posługuje się pojęciem domniemania a dowodu. Stąd domniemania organu w niniejszym postępowaniu nie mają żadnego znaczenia dla sprawy i nie mogą w sposób skuteczny przekładać się na wydawane rozstrzygnięcie. Wprowadzają bowiem do postępowania administracyjnego nieznany ustawie element - wielce nieprecyzyjny i w efekcie nie poddający się kontroli Sądowej. W świetle powyższych rozważań, uznając iż skarżona decyzja narusza prawo, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu art.153 p.p.s.a. i przez to niewłaściwie oceniono stan faktyczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby wydać decyzję uwzględniającą wszystkie wnioski przedstawione przez Sąd administracyjny w niniejszym uzasadnieniu jak też w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI