II SA/Wa 232/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-09-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
RODOochrona danych osobowychprzetwarzanie danychnaruszenie prywatnościwindykacjaobowiązek informacyjnyprawo do usunięcia danychGIODOUODO

WSA uchylił postanowienie GIODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia ochrony danych osobowych, uznając, że organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania.

Skarżący złożył skargę na postanowienie Prezesa UODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia ochrony danych osobowych. Skarżący zarzucał nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych, w tym naruszenie prywatności, rozpowszechnianie wizerunku i nękanie w związku z windykacją. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na wzajemnie wykluczające się żądania skarżącego oraz przekroczenie kompetencji organu. WSA uchylił postanowienie, uznając, że organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania i powinien zbadać sprawę merytorycznie, mimo że niektóre kwestie (jak istnienie wierzytelności czy ochrona dóbr osobistych) należą do właściwości sądów powszechnych.

Skarżący M. M. złożył skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący zarzucał nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez W. K., J. W. oraz [...] sp. z o.o., w tym naruszenie prywatności, rozpowszechnianie wizerunku, nękanie w miejscu zamieszkania i kontaktowanie się na prywatny numer telefonu w związku z windykacją długu, który skarżący kwestionował jako nieprawomocny i dotyczący podmiotu prawnego, a nie osoby fizycznej. Skarżący domagał się wszczęcia postępowań, wyjaśnień od wskazanych podmiotów oraz nałożenia kar. Prezes UODO wezwał skarżącego do doprecyzowania żądań, wskazując na swoje kompetencje. Po uzupełnieniu skarżący podtrzymał żądania usunięcia danych i ustalenia, czy został spełniony obowiązek informacyjny. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, uznając żądania za wzajemnie wykluczające się i wykraczające poza jego kompetencje, a także wskazując, że kwestie istnienia wierzytelności i ochrony dóbr osobistych należą do właściwości sądów powszechnych. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając pozorność wezwania do uzupełnienia braków i irracjonalność postanowienia. WSA uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że Prezes UODO przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że organ powinien zbadać sprawę merytorycznie, nawet jeśli żądania skarżącego wydają się sprzeczne lub częściowo wykraczają poza kompetencje, a następnie mógłby zastosować właściwe środki naprawcze lub odmówić ich zastosowania. Sąd potwierdził jednocześnie, że Prezes UODO nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilnych dotyczących istnienia wierzytelności czy ochrony dóbr osobistych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie powinien od razu odmawiać wszczęcia postępowania w takiej sytuacji. Powinien zbadać sprawę merytorycznie, ustalić, czy żądania są uzasadnione, a następnie zastosować właściwe środki naprawcze lub odmówić ich zastosowania, wyjaśniając jednocześnie skarżącemu zakres kompetencji organu i właściwość innych sądów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu wzajemnie wykluczających się żądań lub przekroczenia kompetencji jest przedwczesna. Organ powinien najpierw przeprowadzić postępowanie, aby ustalić zasadność żądań, a następnie zastosować właściwe środki lub odmówić ich zastosowania, informując jednocześnie stronę o zakresie swoich kompetencji i właściwości innych organów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

RODO art. 58 § ust. 1, 2, 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Uprawnienia organów nadzorczych, w tym uprawnienia naprawcze (np. nakazanie spełnienia żądań osoby, której dane dotyczą).

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200 § w zw. z art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 63 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymagania dotyczące treści podania, w tym wskazanie żądania.

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych lub udzielenia wyjaśnień.

Ustawa o ochronie danych osobowych art. 7 § ust. 1

Stosowanie K.p.a. do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawach nieuregulowanych ustawą.

RODO art. 57 § ust. 1 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Obowiązek organu nadzorczego rozpatrywania skarg i informowania o postępach.

RODO art. 14

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Prawo do informacji w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą.

RODO art. 17

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Prawo do usunięcia danych osobowych.

k.p.c. art. 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Zakres spraw cywilnych podlegających rozpatrzeniu przez sądy powszechne.

k.c. art. 24

Kodeks cywilny

Ochrona dóbr osobistych.

k.c. art. 448

Kodeks cywilny

Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania, naruszając art. 61a § 1 K.p.a. Organ powinien zbadać sprawę merytorycznie, nawet jeśli żądania skarżącego są sprzeczne lub wykraczają poza jego kompetencje. Kwestie istnienia wierzytelności i ochrony dóbr osobistych należą do właściwości sądów powszechnych, co organ prawidłowo wskazał, ale nie stanowiło podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ochrony danych.

Godne uwagi sformułowania

organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania organ winien przede wszystkim przeprowadzić postępowanie w sprawie i ustalić, czy żądania skarżącego są uzasadnione Prezes UODO nie ma kompetencji do orzekania w kwestii istnienia lub nieistnienia wierzytelności Roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych mają charakter cywilny

Skład orzekający

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Iwona Maciejuk

członek

Karolina Kisielewicz-Sierakowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odmowy wszczęcia postępowania przez organ ochrony danych osobowych w sytuacji niejasnych lub sprzecznych żądań strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ ochrony danych osobowych odmawia wszczęcia postępowania, a sąd administracyjny ocenia legalność tej odmowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów ochrony danych osobowych i interakcji obywatela z organem nadzorczym, pokazując, jak ważne jest prawidłowe formułowanie żądań i jak sąd interpretuje obowiązki organu.

Czy sprzeczne żądania blokują ochronę danych? WSA wyjaśnia obowiązki UODO.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 232/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a § 1 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, art. 200 w zw. z art. 205 ,§ 1 p.p.s.a, art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ,
Uzasadnienie
M. M. (dalej także, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej, jako: Prezes UODO lub organ) z dnia [...] grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że do Prezesa UODO wpłynęła skarga skarżącego na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez W. K., J. W. oraz [...] sp z o.o. z siedzibą w G. Skarżący wskazał organowi, że nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych polegały na, cyt.:
"1. Naruszenie prywatności - nasłane przez J. W. i [...] "windykatorzy" mieli prawo prowadzić - nawet bandyckie działania - ale wobec firmy, a nie wobec osoby fizycznej M. M., który nie odpowiada prywatnym majątkiem za nieprawomocną i sporną wierzytelność, którą rości sobie [...].
2. Złamanie RODO w postaci rozpowszechniania wizerunku osoby fizycznej M. M. do napotkanych na piętrach biurowca przypadkowych osób trzecich i sugerowanie, że M. M. ma wobec [...] jakiś dług.
3. Złamanie RODO w postaci rozpowszechniania wizerunku osoby fizycznej M. M. do osób trzecich napotkanych w innych biurach i sugerowanie "sąsiadom" M. M., że M. M. ma wobec [...] jakiś dług.
4. Ustalenie w niejasnych okolicznościach prywatnego adresu M. M., czyli nielegalne pozyskanie prywatnego adresu zamieszkania, a następnie nękanie i nachodzenie M. M. w jego prywatnym miejscu zamieszkania mimo, że nie ma on żadnego zadłużenia względem J. W. oraz wobec [...].
5. Wysyłanie sms-ów i dzwonienie na prywatny numer telefonu komórkowego M. M. po tym jak "windykatorom" nasłanym przez [...] i J. W. M. M. odpisał SMS, że jest to prywatny numer i nie życzy sobie dalszych kontaktów. Mimo tego kategorycznego żądania "windykatorzy" działający w imieniu i na rzecz [...] nadal nękali M. M. na prywatny numer telefonu.
6. Do [...] zostało wysłane wezwanie do zaniechania naruszeń dóbr osobistych powstałych wskutek złamania RODO, ale do dnia sporządzenia tej skargi do UODO administrator danych [...] nie udzielił odpowiedzi, czym rażąco zaniedbał swoich obowiązków".
W związku z powyższym skarżący zażądał od Prezesa UODO, cyt.:
"1. Wszczęcie wobec każdego wskazanego sprawcy wyżej oddzielnego postępowania.
2. Zobowiązanie każdego ze wskazanych sprawców do ustosunkowania się do udowodnionych praktyk przetwarzania danych osoby fizycznej M. M. mimo, że nieprawomocna wierzytelność dotyczy podmiotu prawnego, a nie osoby fizycznej M. M.
3. Zobowiązanie każdego ze sprawców do wyjaśnienia udowodnionych metod "windykacji" stosowanej w tej sprawie przez wynajętych przez nich ludzi, a w szczególności do szczegółowego wyjaśnienia każdego z wyżej wskazanych zarzutów i każdego dowodu załączonego do tej skargi.
4. Zobowiązanie każdego ze sprawców do wyjaśnienia w jaki sposób wynajęci przez nich "ludzie" zdobyli prywatny adres zamieszkania M. M. i dlaczego go tam nękali skoro wierzytelność dotyczy podmiotu prawnego.
5. Zobowiązanie każdego ze sprawców do wyjaśnienia Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych czy stosowane w ich imieniu i na ich rzecz metody przetwarzania danych, zarzucane w tej skardze złamania RODO, były incydentem zastosowanym wobec osoby fizycznej M. M. czy standardową praktyką, którą [...] stosuje wobec wszystkich firm, które zalegają im płatności.
6. Zobowiązanie [...] do przesłania Prezesowi UODO skargi na złamanie RODO które M. M. i V. wysłali wraz z zobowiązaniem do przysłania odpowiedzi jaka została wysłana do V. i M. M. na tę skargę. Jeśli nie została wysłana odpowiedź na skargę złamania RODO to zobowiązanie [...] do wyjaśnienia dlaczego w terminie 30 dni nie została udzielona odpowiedź, która ustosunkowuje się do zarzucanych w niej czynów.
7. Jeśli Prezes UODO uzna, że doszło do naruszenia danych osobowych i Rozporządzenia RODO to wnoszę o nałożenie stosownej kary na wskazanych sprawców".
Z uwagi na treść art. 63 § 2 K.p.a. mając wątpliwości co do treści żądania skarżącego, Prezes UODO pismem z dnia 7 listopada 2023 r. wezwał skarżącego do jednoznacznego wskazania, jakiego rodzaju czynności oczekuje on od organu w stosunku do każdego z wymienionych w skardze podmiotów. Organ wskazał skarżącemu, jakie kompetencje przysługują Prezesowi UODO i czego w związku z powyższym może on domagać się w postępowaniu prowadzonym przez organ. Organ podkreślił przy tym, że w sytuacji gdy skarżący zgłasza więcej niż jedno żądanie, powinien zwrócić uwagę, by żądania te nie były ze sobą sprzeczne. Dodatkowo organ wskazał przykładowo, że nie można żądać, aby podmiot, którego działanie jest przedmiotem skargi, wykonał obowiązek informacyjny i jednocześnie, by usunął dane osobowe.
Pismem z dnia 27 listopada 2023 r. skarżący uzupełnił braki formalne skargi poprzez wskazanie, że "Doprecyzowując - oprócz wszystkich wskazanych w treści skargi oczekiwań od Urzędu wyjaśniam, że jako osoba fizyczna nic mnie nie łączy ze skarżonym podmiotem, a zatem zasadnym jest złożone żądanie usunięcia zgromadzonych i przetwarzanych danych, jak również zasadnym jest żądanie, by Urząd ustalił czy został wobec mnie wykonany obowiązek informacyjny bo nie został". Skarżący wskazał także, że cyt. "nigdy nie miałem żadnej umowy i relacji z podmiotami na które się skarżę".
Organ zaskarżonym postanowieniem odmówił wszczęcia postepowania. Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781) w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu stosuje się K.p.a. W myśl art. 63 § 2 K.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Obowiązkiem organu jest tym samym dokładne ustalenie, czego domaga się strona żądająca wszczęcia postępowania, bowiem treść żądania wyznacza przedmiot postępowania. Jeśli charakter lub treść wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić istotę żądania strony. Obowiązek ten wiąże się z ogólną zasadą udzielania niezbędnych wyjaśnień oraz informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków Organ nie jest uprawniony do sprecyzowania treści, żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane.
Dalej organ przytoczył treść art. 61a § 1 K.p.a., i wskazał, że katalog uprawnień naprawczych organu nadzorczego został ściśle określony w art. 58 ust. 2 RODO i jest on dla organu wiążący w zakresie prowadzonego przez niego postępowania dotyczącego określonego naruszenia ochrony danych osobowych. Z kolei prawa osoby, której dane dotyczą zostały określone przede wszystkim w Rozdziale III RODO.
Prezes UODO podniósł, że skarżący w wezwaniu do uzupełnienia braków z dnia 7 listopada 2023 r. został poinformowany o kompetencjach przysługujących Prezesowi UODO. Pomimo to, w piśmie z dnia 27 listopada 2023 r. skarżący podtrzymał wyrażone w skardze żądania podjęcia działań, które nie mieszczą się w zakresie kompetencji przysługujących organowi.
Odnośnie do żądań skarżącego związanych z prowadzoną wobec niego windykacją, organ wskazał, że Prezes UODO nie ma kompetencji do orzekania w kwestii istnienia lub nieistnienia wierzytelności. Zagadnienie to pozostaje poza kompetencjami Prezesa UODO. Takie sprawy, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.), są sprawami cywilnymi i powinny być rozpatrywane w postępowaniach prowadzonych przez sądy powszechne. Prezes UODO nie ma także kompetencji do orzekania w sprawach z zakresu ochrony dóbr osobistych (m.in. ochrony wizerunku jako dobra osobistego). Roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych mają charakter cywilny (zob. art. 24 oraz 448 k.c.) i można ich dochodzić w drodze powództwa cywilnego przed właściwym miejscowo sądem powszechnym.
Skarżący został także poinformowany, iż nie może żądać od organu podjęcia działań wykluczających się wzajemnie, w tym nakazania podmiotowi, którego działanie skarżący kwestionuje, zarówno usunięcia danych osobowych jak i spełnienia obowiązku informacyjnego. Mimo to, skarżący uzupełniając braki formalne skargi w zakresie żądania, sformułował swoje żądanie w taki właśnie sposób. Skarżący oprócz żądania usunięcia danych wskazał, że zasadne jest również zbadanie spełnienia wobec niego obowiązku informacyjnego, ponieważ nie został on spełniony. Skarżący podniósł, że nigdy nie zawierał żadnej umowy ze wskazanymi podmiotami.
W ocenie organu, wskazane przez skarżącego żądania usunięcia danych osobowych, a także spełnienia obowiązku informacyjnego w sytuacji pozyskania przez administratora danych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą, wzajemnie się wykluczają. Powyższe uprawnienia zostały uregulowane w odrębnych artykułach, a mianowicie w art. 14 RODO - prawo do informacji (w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą) oraz w art. 17 RODO - prawo do usunięcia danych osobowych. Administrator musi przetwarzać dane, aby możliwe było spełnienie obowiązku informacyjnego. Tym samym w przypadku uwzględnienia żądania usunięcia danych, organ nie może jednoczenie uwzględnić żądania spełnienia obowiązku informacyjnego. Uwzględnienie żądania spełnienia obowiązku informacyjnego uniemożliwia zaś nakazanie usunięcia danych osobowych, gdyż usuwając je administrator nie mógłby wywiązać się ze spełnienia obowiązku informacyjnego. Nakazanie wykonania żądań w określonej kolejności czyniłoby natomiast wydane w tym przedmiocie rozstrzygnięcie organu niemożliwym do wyegzekwowania.
Prezes UODO podniósł, że skarżący wystąpił z żądaniami wzajemnie się wykluczającymi, a także wykraczającymi poza kompetencje organu, a zatem zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn", wskazana w art. 61 a § 1 K.p.a.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o "zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania" oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania.
W skardze podniesiono, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych na które powołuje się organ - czyli na pismo z dnia 27 listopada 2023 r. jawi się jako pozorne i zmierzające nie tylko do przewlekłości, ale przede wszystkim do irracjonalnego i intencjonalnego wydania zaskarżanego postanowienia. W treści skargi w sposób obszerny i precyzyjny zostały przez skarżącego wskazane zarzuty złamania RODO przez wymienione podmioty (prawne i osobowe), zostały również obszernie i precyzyjnie wskazane wnioski skarżącego, w tym wskazane czego oczekuje od organu, a mianowicie wezwania wskazane podmioty do wyjaśnień. Skarżący odniósł się następnie do naruszeń przez te podmioty przepisów RODO, wskazał na czym miałyby polegać. Podniósł, że niezrozumiałe jest twierdzenie organu, że skarżący wskazywał na "wierzytelność" gdy tymczasem odnosił się do windykacji (bezprawnej). Skarżący obszernie opisał wskazane kwestie, zastrzegając sobie prawo do dalszej argumentacji po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że niniejsze postępowania dotyczy oceny legalności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Wyjaśnienie to jest niezbędne z uwagi na treść skargi, w której skarżący stara się wykazać liczne, jego zdaniem, nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych. Kwestie związane z oceną tych zarzutów muszą pozostać jednak poza oceną Sądu, który zobowiązany jest, na tym etapie postępowania, zbadać zgodność z prawem postanowienia Prezesa UODO z dnia 6 grudnia 2023 r. wydanego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Druga z przesłanek nie jest jednoznaczna. W piśmiennictwie trafnie podnosi się, że za uzasadnione przyczyny w rozumieniu tego przepisu należy uznać wszelkie przyczyny - wynikające czy to z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy to z przepisów ustaw szczególnych - uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Ponieważ, co do zasady, postępowanie administracyjne zmierzać ma do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, działalność organu powinna być skierowana ku konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Odmowa wszczęcia postępowania ma pozwolić uniknąć czasochłonnych postępowań administracyjnych, które i tak musiałyby zakończyć się decyzją o umorzeniu. Nie bez znaczenia jest przy tym, że art. 61a § 2 K.p.a. daję ochronę podmiotom żądającym wszczęcia postępowania administracyjnego – a to przez prawo wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Przesłanki wymienione w art. 61 a § 1 K.p.a. mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego.
W tej sprawie Prezes UODO odmówił wszczęcia postepowania gdyż jak stwierdził skarżący wystąpił z żądaniami wzajemnie się wykluczającymi, a także wykraczającymi poza kompetencje organu, a zatem zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn", wskazana w art. 61 a § 1 K.p.a.
Wyjaśnić zatem należy, iż Prezes UODO, będąc podmiotem publicznym, może podejmować wyłącznie takie działania, które znajdują swoje źródło w przepisach obowiązującego prawa, co wynika z konstytucyjnej zasady legalizmu. Przepisy art. 58 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 RODO określają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu - uprawnienia do prowadzenia postępowań, uprawnienia naprawcze i do nakładania kar, uprawnienia do udzielania zezwoleń i uprawnienia doradcze oraz uprawnienia do zgłaszania naruszeń organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 57 ust. 1 lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium, rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowanie w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym.
W myśl art. 58 ust. 2 lit. c RODO organowi nadzorczemu przysługuje uprawnienie naprawcze w postaci prawa nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia. Prawa te określone są m. in. w art. 13 (informacje podawane w przypadku zbierania danych od osoby, której dane dotyczą), art. 14 (informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą) art. 15 (prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą) oraz art. 17 (prawo do usunięcia danych (prawo do bycia zapomnianym") RODO.
Zdaniem Sądu jeżeli osoba kierująca skargę do Prezesa UODO formułuje żądanie w ten sposób, iż zachodzi logiczna kolizja między różnym uprawnieniami naprawczymi, które mogłyby być zastosowane przez organ, tj. zachodzi tego rodzaju sytuacją, że zastosowanie przez organ jednego uprawnienia naprawczego wyklucza możliwość zastosowania innego, to nie jest to powód do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Organ winien przede wszystkim przeprowadzić postępowanie w sprawie i ustalić, czy żądania skarżącego są uzasadnione. Jeżeli bowiem nie, to ich sprzeczność nie ma żadnego znaczenia. W przypadku natomiast ustalenia, że zasługują one na uwzględnienie organ ma możliwość zastosowania jednego z uprawnień naprawczych odmawiając jednocześnie zastosowania drugiego.
Dodać trzeba, że dopuszczalne jest – jak w tym przypadku - poinformowanie o takiej sytuacji (o ww. sprzeczności) wnoszącego skargę i w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwanie go do sprecyzowania żądania. Tym niemniej na tle tej sprawy wypełnienie tego obowiązku nie było wystarczające do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Uszło bowiem uwadze organu, że skarżący dokonał opisu określonych zdarzeń (związanych, jak się zdaje, z prowadzoną wobec niego windykacją) podnosząc, iż doszło do naruszenia jego danych osobowych jako osoby fizycznej gdy tymczasem ewentualna windykacja może dotyczyć jedynie wskazanego podmiotu prawego tj. V. Sp. z .o.o. Skarżący podniósł, iż doszło do przekazania jego danych osobowych do nieuprawnionego podmiotu (od [...] do E.). Wyjaśnienia skarżącego, acz dość lakoniczne, to jednak pozwalają na identyfikację żądania strony i podmiotów, którym zarzuca naruszenie jego danych osobowych. Jednocześnie, na tym etapie, nie jest możliwe bliższe przytoczenie okoliczności faktycznych albowiem organ nie wszczął postępowania i nie odebrał wyjaśnień od wskazywanych przez skarżącego podmiotów.
W ocenie Sądu, okoliczności tej konkretnej sprawy wskazują, iż organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania, czym naruszył art. 61 a § 1 K.p.a.
Podkreślić jednak należy, iż rację ma organ podając, że Prezes UODO nie ma kompetencji do orzekania w kwestii istnienia lub nieistnienia wierzytelności. Tu wyjaśnić trzeba stronie, że z treści skargi wynika, że wobec skarżącego podjęto czynności windykacyjne, co w oczywisty sposób musi wiązać się z istnieniem wierzytelności, która jest prawem wierzyciela do żądania zaspokojenia roszczenia. Dlatego też Prezes UODO posłużył się tym terminem. Słusznie organ wyjaśnił, że zagadnienie to pozostaje poza kompetencjami Prezesa UODO. Takie sprawy, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.), są sprawami cywilnymi i powinny być rozpatrywane w postępowaniach prowadzonych przez sądy powszechne.
Właściwa również była ocena organu, że Prezes UODO nie ma kompetencji do orzekania w sprawach z zakresu ochrony dóbr osobistych (m.in. ochrony wizerunku jako dobra osobistego). Roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych mają charakter cywilny (zob. art. 24 oraz 448 k.c.) i można ich dochodzić w drodze powództwa cywilnego przed właściwym miejscowo sądem powszechnym.
Uznając zatem, że organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania i naruszył art. 61a § 1 K.p.a. obowiązkiem Sądu było wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Jednocześnie na tym etapie, Sąd nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia organu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 sentencji, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis stały od skargi w wysokości 100 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI