II SA/Wa 2318/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-07-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
szkolnictwo wyższestopnie naukowedoktoratpedagogikaCentralna Komisjapostępowanie administracyjneuzasadnienie decyzjikontrolauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Centralnej Komisji cofającą uczelni uprawnienia do nadawania stopnia doktora z powodu braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji organu.

Sąd administracyjny uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, która cofnęła Wydziałowi Uniwersytetu uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dziedzinie pedagogiki. Głównym powodem uchylenia było niewystarczające uzasadnienie decyzji organu, który nie wykazał, dlaczego zastosował najsurowszą sankcję, nie rozważając łagodniejszych środków ani nie analizując wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że decyzje uznaniowe wymagają szczególnej staranności w wyjaśnianiu stanu faktycznego i uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz poprzedzającą ją decyzję, które cofnęły Radzie Wydziału Uniwersytetu uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk społecznych, dyscyplinie pedagogika. Sąd uznał, że Centralna Komisja naruszyła przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz brak odpowiedniego uzasadnienia decyzji. Sąd podkreślił, że decyzja o cofnięciu uprawnień jest decyzją uznaniową, a organ powinien szczegółowo wyjaśnić, dlaczego wybrał najsurowszą sankcję spośród dostępnych (ograniczenie, zawieszenie, cofnięcie uprawnień), a nie tylko opierać się na opiniach recenzentów. Brak analizy, czy łagodniejsze środki byłyby wystarczające, oraz niepełne uzasadnienie wyboru najsurowszej sankcji stanowiły istotne naruszenie prawa. Sąd wskazał również na potrzebę dołączenia dokumentacji z poprzednich kontroli oraz wszechstronnej oceny materiału dowodowego przez organ, a nie tylko przez recenzentów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd uznał, że uzasadnienie było niewystarczające, ponieważ organ nie wykazał, dlaczego zastosował najsurowszą sankcję, nie rozważając łagodniejszych środków i nie analizując wszechstronnie materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że decyzje uznaniowe wymagają szczegółowego uzasadnienia wyboru sankcji, uwzględniającego wszystkie okoliczności sprawy i porównanie z innymi dostępnymi środkami. Brak takiej analizy stanowi naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

ustawa o stopniach naukowych art. 9 § ust. 2

Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

W przypadku negatywnej oceny, Centralna Komisja może ograniczyć, zawiesić lub cofnąć uprawnienie. Wybór sankcji wymaga uzasadnienia.

Pomocnicze

ustawa o stopniach naukowych art. 9 § ust. 1

Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

Centralna Komisja dokonuje okresowej oceny spełniania warunków do nadawania stopni naukowych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania wnikliwie i zgodnie z prawem.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie faktów, dowodów i przyczyn pominięcia innych dowodów.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jako forma odwołania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 78, 8, 10, 11, 81, 80, 107 § 3 K.p.a. Niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy Niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego Pominięcie wniosków dowodowych Naruszenie zasady proporcjonalności i bezstronności Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 9 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych Brak uzasadnienia wyboru najsurowszej sankcji (cofnięcie uprawnień)

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd administracyjny ocenia wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do ich merytorycznej kontroli decyzja należy do tzw. decyzji uznaniowych pozostawiona przez ustawodawcę Centralnej Komisji swoboda nie może być utożsamiana z dowolnością lub arbitralnością każda sankcja musi odpowiadać stopniowi stwierdzonych nieprawidłowości recenzje naukowe sporządzone w trakcie postępowania o nadanie stopnia naukowego są wyrazem osobistej oceny dokonanej przez recenzenta organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na fragmenty opinii recenzentów, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach i dowodach recenzent oparł swoją opinię i skonfrontować prawidłowość stanowiska recenzenta z wszystkimi innymi zebranymi w sprawie dowodami.

Skład orzekający

Janusz Walawski

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Kube

członek

Konrad Łukaszewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie decyzji administracyjnych, zwłaszcza uznaniowych, oraz obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i oceny opinii ekspertów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury cofania uprawnień do nadawania stopni naukowych, ale zasady interpretacji przepisów proceduralnych i wymogów uzasadnienia mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania systemu nauki i jakości kształcenia doktorantów, a także pokazuje, jak istotne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych.

Uczelnia straciła prawo do doktoryzowania przez wadliwe uzasadnienie decyzji komisji.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2318/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Konrad Łukaszewicz
Symbol z opisem
6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 2035/21 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 29 ust. 2
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant referent Monika Duma-Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do nadawania stopnia naukowego w dziedzinie [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] listopada 2016 r.; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. cofnęła Radzie Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk społecznych, w dyscyplinie pedagogika.
Rada Wydziału złożyła wniosek z dnia 27 lutego 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Sekcja [...] Centralnej Komisji po zapoznaniu się z wnioskiem Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji w głosowaniu tajnym wypowiedziała się za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji, której dotyczy wniosek (wynik głosowania: za uchyleniem decyzji - 1 głos, przeciw - 39 głosów, wstrzymujących się -1 głos).
Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję (wynik głosowania: za uchyleniem decyzji - 0 głosów, przeciw - 11 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...]czerwca 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 127 § 3 ww. ustawy w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1789 ze zm. – dalej jako "ustawa o stopniach naukowych") w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy utrzymała w decyzję własną z dnia [...] listopada 2016 r.
Wskazała, że na podstawie ustaleń kontroli i przeprowadzonej oceny poziomu prac doktorskich oraz prawidłowości przeprowadzenia przewodów doktorskich istniały pełne podstawy - zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych - do cofnięcia Radzie Wydziału uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie pedagogika. W wyniku przeprowadzonej przez Centralną Komisję standardowej kontroli przewodów doktorskich w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika skontrolowano 5 przewodów, z których 4 jako niespełniające wymogów naukowych zostały ocenione negatywnie. W ocenie organu skala stwierdzonych nieprawidłowości czyni niecelowym stosowanie mniej surowych środków dyscyplinujących w postaci ograniczenia uprawnień, czy też zawieszenia uprawnień na czas określony.
W zakresie kontroli ocenianych przewodów doktorskich Centralna Komisja stwierdziła rażące naruszanie prawa i wysoką niestaranność formalną w procedowaniu. Żadna z rozpraw nie stanowi znaczącego wkładu w rozwój dyscypliny pedagogika. Podstawę do cofnięcia uprawnienia były szczegółowe i zdecydowanie negatywne ustalenia kontroli i przeprowadzona ocena przewodów doktorskich. Zastosowana najbardziej restrykcyjna sankcja w postaci cofnięcia uprawnień jest adekwatna do stwierdzonych uchybień po stronie Wydziału.
Centralna Komisja zaznaczyła, że zgodnie z przepisami ustawy o stopniach naukowych dokonała oceny czynności składających się na postępowanie odwoławcze opierając się na ustaleniach faktycznych i prawnych dokonanych przez dwóch superrecenzentów Centralnej Komisji. Recenzenci przedstawili negatywne opinie odnosząc się do zarzutów odwołania. Po zapoznaniu się z dokumentacją i po przeprowadzonej dyskusji Sekcja I na posiedzeniu odmówiła w jednoznacznie negatywnym głosowaniu poparcia odwołania. Prezydium Centralnej Komisji po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy i stanowiskiem Sekcji postanowiło utrzymać w mocy stanowisko Sekcji.
Decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2018 r. stała się przedmiotem skargi Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie zebranie i nie rozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego a także nieuwzględnienie w toku rozpoznania sprawy interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli,
2) art.75 k.p.a. art.78 k.p.a. poprzez pominięcie zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych oraz art. 15 w zw. z art.136 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego,
3) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji, poprzez nie uwzględnienie zasady proporcjonalności i bezstronności, zasady równego traktowania oraz nieuzasadnione odstąpienia od utrwalonej praktyki stosowanej przez organ przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, a także poprzez nie doręczenie stronie decyzji w racjonalnie uzasadnionym terminie, a w konsekwencji naruszenie art. 2,
4) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania,
5) art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie przesłanek, jakimi kierował się organ rozstrzygając przedmiotową sprawę,
6) art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w tym opinii dodatkowych recenzentów powołanych przez organ,
7) art. 80 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczych ustaleń oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, a także dowolne uznanie - wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu - że zostały spełnione przesłanki z art. 9 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym w zakresie sztuki,
8) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie wskazanie powodów pominięcia zgłoszonych wniosków dowodowych,
9) art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu rozstrzygnięcia - w szczególności, gdy istniejący w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawne stoją w sprzeczności z rozstrzygnięciem, a także przesłanek pozwalających stwierdzić poprawność zastosowania uznaniowych norm wynikających z art. 9 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym w zakresie sztuki, a przez to przekroczenie granic uznania administracyjnego.
Rażące naruszenie art.8 ust.4 w zw. z art. 9 ust.3 ustawy o stopniach i tytule naukowym poprzez nieokreślenie w zaskarżonej decyzji warunków kontynuowania przewodów doktorskich wszczętych przed dniem cofnięcia uprawnień oraz nie wskazanie jednostki organizacyjnej, w której przewody te powinny być kontynuowane.
Naruszenie art. 9 ust.2 ustawy o stopniach poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przedmiotowego przepisu do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.
Z uwagi na powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i tytułów z dnia [...] listopada 2016 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie podać należ, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ocenia wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podkreślić należy, że postępowania i rozstrzygnięcia wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1852 z późn. zm) cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do ich merytorycznej kontroli. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się zatem jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy i statutu Centralnej Komisji, a także przepisów Kpa mających odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym ustawą (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki). Tak więc rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd mógł poddać swej kontroli jedynie zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji, czyli dochowanie przez Centralną Komisję norm regulujących postępowanie przed organami Komisji; nie mógł natomiast rozważać tych zarzutów skargi, które dotyczą merytorycznej oceny poziomu działalności naukowej dokonanej przez powołanych recenzentów Centralnej Komisji.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy, że decydujące znaczenie dla jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji miał brak w decyzjach tych uzasadnienia wyboru przez organ zastosowanej wobec skarżącego sankcji.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 przedmiotowej ustawy, Centralna Komisja dokonuje okresowej oceny spełniania warunków do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego, wykonywania uprawnień przez jednostkę organizacyjną uprawnioną do nadawania stopni, a także zasadności uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 i art. 18a ust. 11, w sprawie nadawania tych stopni.
Jeżeli ocena, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, Centralna Komisja może:
1) ograniczyć uprawnienie przez zobowiązanie jednostki organizacyjnej do przedstawiania Centralnej Komisji do zatwierdzenia każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora lub doktora habilitowanego;
2) zawiesić uprawnienie na czas określony, nie dłuższy niż trzy lata;
3) cofnąć uprawnienie (ust. 2).
W przypadku zawieszenia lub cofnięcia uprawnienia czynności związane z zakończeniem przewodów doktorskich i postępowań habilitacyjnych przeprowadza się zgodnie z przepisami art. 8 ust. 4 i 5 (ust. 3)
Ponowne nadanie uprawnienia po jego cofnięciu, przywrócenie zawieszonego uprawnienia przed upływem określonego czasu lub uchylenie ograniczenia uprawnienia następuje w trybie i na zasadach obowiązujących przy nadawaniu uprawnienia (ust. 4).
5. (uchylony)
Uchwały Centralnej Komisji w sprawach, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w ust. 4, ogłasza Centralna Komisja w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (ust. 6).
Przepis art. 9 ust. 2 ustawy wyczerpująco określa zamknięty katalog działań o charakterze represyjnym, które może podjąć organ w przypadku sformułowania negatywnej opinii w toku dokonanej okresowej oceny poziomu działalności naukowej lub artystycznej jednostki organizacyjnej, z których najsurowszym obok zawieszenia przedmiotowych uprawnienie na czas określony, nie dłuższy niż trzy lata (pkt 2) jest cofnięcie przedmiotowych uprawnień (pkt 3). Najłagodniejszą zaś formą działania jest ograniczenie przedmiotowych uprawnień przez zobowiązanie jednostki organizacyjnej do przedstawiania Centralnej Komisji do zatwierdzenia każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora lub doktora habilitowanego (pkt 1).
Zdaniem Sądu przy orzekaniu i wyborze sposobu postępowania organ winien zatem wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności w postaci stopnia, rodzaju, znaczenia i skutków stwierdzonych nieprawidłowości oraz skuteczności podejmowanych wcześniej przez organ działań "ostrzegawczych" zmierzających do poprawy poziomu działalności naukowej kontrolowanej jednostki, w szczególności że wydana na powołanej podstawie prawnej decyzja należy do tzw. decyzji uznaniowych, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "Centralna Komisja może". Podkreślić należy, że właśnie w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji uznaniowej organ prowadzący to postępowanie jest obowiązany do dołożenia szczególnej staranności w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są zatem większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Ustawodawca formułując w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. katalog sankcji, jakie ma do dyspozycji Centralna Komisja w przypadku oceny negatywnej oceny poziomu działalności naukowej jednostki organizacyjnej, pozostawił organowi swobodę co do wyboru rodzaju i rozmiaru działań, które podejmie. Zwrócić przy tym należy uwagę, że żaden inny przepis rangi ustawowej lub podustawowej nie reguluje kwestii trybu i sposobu dokonywania okresowej kontroli przez Centralną Komisję. Brak jest również jakiejkolwiek innej regulacji prawnej co do sposobu, zasad i trybu cofania przez Centralną Komisję posiadanych przez jednostkę organizacyjną uprawnień. Pozostawiona przez ustawodawcę Centralnej Komisji swoboda nie może być jednak utożsamiana z dowolnością lub arbitralnością. Dokonując okresowej oceny poziomu działalności naukowej lub artystycznej jednostki organizacyjnej organ zobowiązany jest do uwzględniania aksjologii i hierarchii wartości stojącej u podstaw Konstytucji RP oraz przedmiotowej ustawy. W każdym zaś przypadku organ obowiązany jest przedstawić uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia co do rodzaju sankcji, którą postanowił zastosować, wyjaśniając równocześnie dlaczego z określonego katalogu wybrał ten rodzaj działania, a pominął inne lub dlaczego uznał je za niewłaściwe bądź nieskuteczne. Sięgając zaś po najbardziej surowe działania organ winien wyjaśnić, dlaczego uznał je za niezbędne w konkretnej sprawie, mając na uwadze, że w demokratycznym państwie prawnym każda sankcja musi odpowiadać stopniowi stwierdzonych nieprawidłowości. Organ winien przy tym wziąć pod uwagę ostateczny cel, któremu podjęte działanie ma służyć. Z konstrukcji ustawowego katalogu sankcji wynika, że podstawowym celem w niniejszej sprawie jest usunięcie stwierdzonych w działalności jednostki nieprawidłowości, a w konsekwencji doprowadzenie do podniesienia jej poziomu naukowego. Jeżeli zaś tak określony cel można osiągnąć mniej radykalnym środkiem działania, to brak jest podstaw do zastosowania surowszego, zaś sięgnięcie od razu po najsurowszy z możliwych środków (bez wcześniejszej próby użycia środków łagodniejszych) winno być zdaniem Sądu stosowane jedynie w wyjątkowych, niecierpiących zwłoki sytuacjach. Ale nawet wówczas organ musi szczegółowo wyjaśnić w uzasadnieniu wydanej decyzji, dlaczego uznał za konieczne sięgnięcie po tak radykalne środki działania, mając do dyspozycji inne mniej dotkliwe, a potencjalnie skuteczne. W zaskarżonej decyzji w ogóle brak jest jakichkolwiek ustaleń organu w tym zakresie. Brak jest wyjaśnienia, czy organ podejmował inne działania przewidziane art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a jeśli tak, to z jakim skutkiem, brak jest obiektywnego wyjaśnienia, które konkretnie działanie skarżącego i na czym polegające jest tak naganne, że wymaga zastosowania najsurowszych przewidzianych ustawą środków działania organu publicznego. Należy bowiem zauważyć, że ustawodawca pozostawiając organowi możliwość wyboru spośród 3 sposobów postępowania uszeregował je według stopnia dolegliwości od najłagodniejszego do najsurowszego, dając w ten sposób organowi możliwość użycia takiej sankcji, która nie jest zbyt surowa i niewspółmierna do stwierdzonych uchybień. Z motywów zaskarżonej decyzji orzeczenia i utrzymanej nią w mocy decyzji poprzedzającej wynika, że okoliczności te nie zostały przez Centralną Komisję uwzględnione, a przynajmniej brak jest w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji takich wywodów, które by przedstawiały ustalenia poczynione przez organ na ten temat. W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że powyższe uchybienie jest na tyle istotne, że musiało skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jako naruszających art. 9 ust. 2 przedmiotowej ustawy. Zdaniem Sądu wybranie przez organ sankcji w postaci cofnięcia jednostce posiadanych uprawnień, ze względu na bardzo poważne skutki takiej decyzji, powinno być uzasadnione co najmniej takimi uchybieniami i nieprawidłowościami kontrolowanej jednostki, które można uznać za rażące naruszenie prawa lub które świadczą o zawinionym (stwierdzonym w prawem przewidziany sposób przez właściwy organ) działaniu na szkodę interesu publicznego. Jeśli zaś organ stwierdzi, że w kontrolowanej jednostce występują uchybienia formalnoprawne a nawet merytoryczne mające czasem charakter bardzo poważnych uchybień, ale nie może udowodnić tym naruszeniom charakteru rażącego naruszenia prawa, to przy braku jakiś dodatkowych istotnych okoliczności, nie powinien on w pierwszej kolejności sięgać po najdotkliwszą i najsurowszą z możliwych sankcji określonych w art. 9 ust. 2 ustawy.
Ponadto zgodnie z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z analizy akt sprawy wynika natomiast, że w trakcie rozpatrywania przedmiotowej sprawy organ administracji publicznej naruszył obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno bowiem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego. Art. 77 § 1 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Ponadto zgodne z przepisami art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Centralna Komisja działa jako organ administracji publicznej, którego zadaniem jest dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy - w tym wypadku o cofnięciu uprawnienia do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego. Bezspornym jest w związku z tym fakt, że do tego postępowania będą miały "odpowiednie" zastosowanie przywołane wyżej przepisy art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Przenosząc te zasady na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie spełniają przesłanek określonych w przytoczonych przepisach, nawet biorąc pod uwagę fakt "odpowiedniego" ich stosowania. Uzasadnienie decyzji nie spełnia zdaniem Sądu warunków określonych w art. 107 § 3 Kpa, co jak wyjaśniono powyżej jest szczególnie ważne przy decyzjach tzw. "uznaniowych". Centralna Komisja podejmuje uchwały po zapoznaniu się z materiałami (w tym opiniami recenzentów) zebranymi przez Sekcję w postępowaniu opiniodawczym. Postępowanie to ma za zadanie pomóc organowi administracyjnemu w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, przy czym stanowisko recenzentów nie jest wiążące dla organu (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 393/99, LEX nr 46275), lecz stanowi jeden z dowodów w toku postępowania. Przed podjęciem uchwały Centralna Komisja jest zatem obowiązana od wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów, zwłaszcza zaś recenzji sporządzonych przez powoływanych w postępowaniu recenzentów, którzy pełnią rolę ekspertów i specjalistów z określonych dziedzinach nauki. W orzecznictwie przyjmuje się, że recenzje naukowe sporządzone w trakcie postępowania o nadanie stopnia naukowego są wyrazem osobistej oceny dokonanej przez recenzenta (wyroku NSA z dnia 2 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1187/07) i muszą one podlegać wszechstronnej ocenie organu przy podejmowaniu uchwały (wyroku NSA z dnia z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1364/05). Stanowisko to ma zdaniem Sądu orzekającego odpowiednie zastosowanie także w rozpatrywanej sprawie. Skoro opracowane recenzje i opinie dotyczące jakości oraz formalnego poziomu prowadzenia przewodów doktorskich i habilitacyjnych stanowią jedynie wyraz osobistej oceny dokonanej przez recenzenta (w szczególności, to tym bardziej Centralna Komisja jako organ administracji publicznej winna była poddać te opinie ostatecznej, samodzielnej ocenie, która powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Strona ma bowiem prawo z uzasadnienia decyzji dowiedzieć się, jak Centralna Komisja oceniła wszystkie zebrane w sprawie materiały, którym dowodom dała wiarę i dlaczego, a którym odmówiła znaczenia i jakimi racjami się kierowała tak czyniąc. Brak w uzasadnieniu takiej wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego stwarza bowiem wrażenie, że organ nie dokonał takiej rzetelnej analizy, a jedynie przyjął za własne osobiste ustalenia poczynione przez recenzentów.
Powyższe zarzuty odnoszą się również do uzasadnienia decyzji poprzedzającej.
Zwrócić także należy uwagę na fakt, że postępowaniu przed Centralną Komisją znajduje w pełni zastosowanie zasada dwuinstancyjności, która w przypadkach, gdy do wydania decyzji w sprawie właściwy jest minister albo inny organ pełniący funkcję organu centralnego, realizowana jest przez przyznanie stronie prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku mają zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 127 § 3 Kpa). Istotą zaś postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym jej zakresie, a nie tylko kontrola prawidłowości wydania wcześniejszej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organ jest obowiązany rozpatrzyć zarzuty podniesione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wyjaśnienie stanowiska zajętego w przedmiocie tych zarzutów winno się znaleźć w uzasadnieniu ostatecznej decyzji.
Dokonując, w zakresie swej kognicji, oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że w postępowaniu nią zakończonym doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 w związku z art. 127 § 3 Kpa. W postępowaniu przed Centralną Komisją uchybiono bowiem obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany był obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników oraz właściwego uzasadnienia podjętej decyzji. Uchybienia te mogły mieć natomiast wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien w pierwszej kolejności uzupełnić w niezbędnym zakresie materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności do akt sprawy winny być także dołączone dokumenty przeprowadzonych przez Centralną Komisję okresowych kontroli działalności naukowej Wydziału z lat ubiegłych wraz z dokonaną na ich podstawie opinią dotyczącą dotychczasowej jego działalności naukowej. Po uzupełnieniu materiału dowodowego rozstrzygając ponownie sprawę Centralna Komisja winna mieć na względzie, że to organ, a nie recenzenci, decyduje o załatwieniu sprawy, a recenzent jest powołany do wydania jedynie własnej opinii w określonej kwestii, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji. Jego opinia jest dla organu tylko materiałem, który powinien pomóc w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy, ale musi on rozstrzygnąć tę sprawę sam, we własnym imieniu. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na fragmenty opinii recenzentów, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach i dowodach recenzent oparł swoją opinię i skonfrontować prawidłowość stanowiska recenzenta z wszystkimi innymi zebranymi w sprawie dowodami.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI