II SA/WA 2292/23

II SA/Wa 2292/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145   par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 135,  art. 200,  art. 209,  art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej "Prezesem UODO") decyzją z [...] września 2023r. nr [...] - po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie skargi M. J. (zwany dalej "Uczestnikiem") na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez [...] Życie S.A. z siedzibą w [...] (zwana dalej "Spółką") - uchylił zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa dokonane przez Spółkę w trybie art. 65 ust. 1 ustawy z 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2019r., poz. 1781, zwana dalej "u.o.d.o.") w zakresie informacji zawartych w pismach z 31 marca 2022r., 24 maja 2022r., 11 sierpnia 2022r. i dołączonych do nich załączników w postaci danych identyfikujących agencję badawczą.
W podstawie prawnej ww. decyzji wskazano m.in. art. 104 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1964r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r., poz. 775 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") w związku z art. 7 ust. 1 i 2 i art. 65 ust. 1 i 3 u.o.d.o.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że Prezes UODO przeprowadził z urzędu postępowania w przedmiocie oceny zasadności dokonania zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa przez Spółkę w zakresie informacji zawartych w pismach z 31 marca, 24 maja i 11 sierpnia 2022r. i dołączonych do nich załączników przedłożonych w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą [...], w związku z tym, że Spółka udostępniła dane osobowe Uczestnika podmiotowi nieuprawnionemu, który nie spełnił obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 lit c) i e) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz.Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz.Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35, zwanego dalej "RODO"), art. 15 ust. 1 lit. c) i g) RODO, a także podmiot nieuprawniony nie zrealizował obowiązku dostarczenia Uczestnikowi kopii Jego danych osobowych, o którym mowa w art. 15 ust. 3 RODO oraz odmówił sprostowania danych osobowych Uczestnika.
Spółka w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień wysłała pismo z 31 marca 2022r. informujące, że zdarzenie, z którym związane są kwestionowane przez Uczestnika nieprawidłowości w procesie przetwarzania Jego danych osobowych, dotyczyło realizacji Badania Tajemniczy Klient (Mystery Shopping, zwane dalej "Badaniem"), dokonywanego w imieniu Spółki przez agencję badawczą (zwana dalej "Agencją"). Spółka nie wskazała firmy (nazwy) agencji badawczej, która przeprowadzała ww. badanie. Dodatkowo ww. informację usunięto z zawartych między Spółką a Agencją kopii umów przedłożonych wraz z wyjaśnieniami: ramowej o współpracy z 11 października 2018r. (zwana dalej "Umową Ramową"); powierzenia przetwarzania danych z [...] października 2018r. (zwana dalej "Umową Przetwarzania").
Spółka w piśmie z 24 maja 2022r. wskazała, że dane identyfikacyjne Agencji, której przekazano dane osobowe Uczestnika, w celu realizacji Badania, w szczególności w powiązaniu z postanowieniami Umowy Ramowej, stanowią dla Spółki informację posiadającą wartość gospodarczą. Informacje te nie są powszechnie dostępne (w szczególności nie są przekazywane osobom trzecim ani nie są powszechnie udostępniane), a pracownicy Spółki podczas wykonywania obowiązków służbowych zobowiązani są do zachowania w poufności wszelkich informacji dotyczących Spółki, które nie są informacjami ogólnodostępnymi i tych, które nie zostały udostępnione przez Spółkę do wiadomości publicznej. Dlatego ww. informacje objęto tajemnicą przedsiębiorstwa. Spółka w związku z tym, przedkładając wyciąg Umowy Ramowej zanonimizowała dane identyfikacyjne Agencji i część postanowień umowy. Ujawnienie tych danych i informacji doprowadziłoby do wskazania, jaki podmiot współpracuje ze Spółką i na jakich warunkach handlowych i finansowych jest prowadzona współpraca. Ujawnienie tych danych i informacji naraziłoby Spółkę na konkretne szkody finansowe, bo powszechnie dostępne stałyby się dane kontrahenta Spółki i warunki handlowe, na których Spółka podjęła współpracę w odniesieniu do Agencji. Spółka do ww. pisma dołączyła załącznik nr 5 informacje identyfikacyjne Agencji.
Spółka do pisma z 11 sierpnia 2022r. załączyła zanonimizowany wyciąg z Umowy Ramowej zawierający dane i informacje identyfikacyjne Agencji, kopię niezanonimizowanej Umowy przetwarzania w zakresie informacji o zakresie danych podmiotu przetwarzającego (Agencji), przedmiotu ww. umowy, czasu trwania powierzenia, celu powierzenia danych w postaci realizacji Badania, rodzaju danych osobowych podlegających przekazaniu/powierzeniu Agencji, kategorii osób, których dane podlegają przekazaniu/powierzeniu Agencji. Spółka wskazała, że z uwagi na okoliczność, że ww. umowę przedłożono w formie zawierającej dane i informacje identyfikacyjne Agencję, stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa. Ujawnienie ww. danych Uczestnikowi będzie stanowiło ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa.
Prezes UODO, po odwołaniu się do art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2022r., poz. 1233, zwana dalej "u.z.n.k.") wskazał, że informacje w zakresie danych identyfikacyjnych Agencji zawarte w przedłożonym przez Spółkę wyciągu z Umowy Ramowej, zawartej między Spółką a Agencją (przeprowadzającą na rzecz Spółki badania marketingowe); w Umowie Przetwarzania; w załączniku nr 1 "Zakres powierzenia danych osobowych oraz dane kontaktowe stron" do Umowy przetwarzania; w załączniku nr 5 do pisma Spółki z 24 maja 2022r., nie spełniają przesłanek do objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa. Spółka nie wykazała, aby została obowiązana do zachowania poufności w zakresie nazwy Agencji, z którą zawarła umowę dotyczącą przeprowadzenia wskazanego badania, w szczególności nie wynika to ani z Umowy Ramowej ani z Umowy przetwarzania. Tym samym okoliczność wskazująca na fakt, że nazwa Agencji stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa została oparta tylko i wyłącznie na niczym niepopartym przekonaniu Spółki, że stanowi ona informację o takim charakterze.
Prezes UODO przyjął, że nie można zastrzec jako tajemnicy przedsiębiorstwa informacji, które zainteresowany może pozyskać zgodnie z przepisami prawa. W tym zakresie organ podzielił stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku z 14 maja 2020r. sygn. akt VI SA/Wa 2590/19, że należy wskazać, że tajemnica przedsiębiorstwa, jak każda ustawowo chroniona tajemnica, ma charakter obiektywny, nie można zatem istnienia takiej tajemnicy subiektywizować w oparciu jedynie o oświadczenia osób reprezentujących przedsiębiorcę, bo - z istoty rzeczy - nie będą one zainteresowane ujawnianiem faktów ze sfery prowadzonej działalności gospodarczej podmiotu. Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku przywołał stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 5 września 2001r. sygn. akt I CKN 1159/2000, że art. 11 ust. 1 i 4 u.z.n.k. nie pozwala na objęcie tajemnicą informacji powszechnie znanych lub takich o treści których określony podmiot ze względu na rodzaj prowadzonej działalności (wykonywany zawód) jest zainteresowany ich posiadaniem i może się o nich dowiedzieć w zwykłej i dozwolonej drodze. Co więcej, informacja dotychczas nieznana traci swój tajny charakter i tym samym ochronę wówczas, gdy zostanie rozpowszechniona w sposób pozwalający każdemu zainteresowanemu zapoznanie się z nią bez zgody dysponenta. Dodatkowo art. 11 ust. 1 u.z.n.k. uzależnia istnienie stanu tajemnicy od podjęcia przez przedsiębiorcę określonych działań zmierzających do zachowania poufności objętych nią danych. Działania te - jak trafnie podnosi się w literaturze przedmiotu - powinny zmierzać do osiągnięcia takiego stanu, w którym osoby trzecie, chcąc zapoznać się z treścią informacji, muszą doprowadzić do wyeliminowania przyjętych przez przedsiębiorcę mechanizmów zabezpieczających przed niekontrolowanym wypływem danych. Wybór informacji, które mają zostać objęte poufnością, należy oczywiście do przedsiębiorcy, jednakże wybór ten co do stanu tajemnicy, nie może być oderwany od możliwości podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania w poufności wybranych informacji (art. 11 ust. 4 u.z.n.k.).
Zdaniem Prezesa UODO administrator, stosownie do art. 15 ust. 1 lit. c RODO, powinien przekazać osobie, której dane dotyczą, informacje o współpracującym z nim podmiocie, jeżeli podmiot ten stanowi w rozumieniu przepisów RODO odbiorcę danych tejże osoby. W art. 4 pkt 9 RODO wskazano, że pojęcie "odbiorca" oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, jednostkę lub inny podmiot, któremu ujawnia się dane osobowe, niezależnie od tego, czy jest stroną trzecią. Za tym przemawia też motyw 63 RODO, zgodnie z którym każda osoba fizyczna powinna mieć prawo dostępu do zebranych danych jej dotyczących i powinna mieć możliwość łatwego wykonywania tego prawa w rozsądnych odstępach czasu, by mieć świadomość przetwarzania i móc zweryfikować zgodność przetwarzania z prawem. Obejmuje to prawo dostępu osób, których dane dotyczą, do danych dotyczących ich zdrowia, na przykład do danych w dokumentacji medycznej zawierającej takie informacje, jak diagnoza, wyniki badań, oceny dokonywane przez lekarzy prowadzących, stosowane terapie czy przeprowadzone zabiegi. Dlatego też każda osoba, której dane dotyczą, powinna mieć prawo do wiedzy i informacji, w szczególności w zakresie celów, w jakich dane osobowe są przetwarzane, w miarę możliwości okresu, przez jaki dane osobowe są przetwarzane, odbiorców danych osobowych, założeń ewentualnego zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych oraz, przynajmniej w przypadku profilowania, konsekwencji takiego przetwarzania. W miarę możliwości administrator powinien mieć możliwość udzielania zdalnego dostępu do bezpiecznego systemu, który zapewni osobie, której dane dotyczą, bezpośredni dostęp do jej danych osobowych. Prawo to nie powinno negatywnie wpływać na prawa lub wolności innych osób, w tym tajemnice handlowe lub własność intelektualną, w szczególności na prawa autorskie chroniące oprogramowanie. Względy te nie powinny jednak skutkować odmową udzielenia osobie, której dane dotyczą, jakichkolwiek informacji. Jeżeli administrator przetwarza duże ilości informacji o osobie, której dane dotyczą, powinien on mieć możliwość zażądania, przed podaniem informacji, by osoba, której dane dotyczą, sprecyzowała informacje lub czynności przetwarzania, których dotyczy jej żądanie.
Motyw 63 RODO wskazuje, że prawo dostępu do danych osobowych nie powinno negatywnie wpływać na prawa lub wolności innych osób, w tym tajemnice handlowe lub własność intelektualną, w szczególności na prawa autorskie chroniące oprogramowanie. Powyższe nie powinno jednak skutkować odmową udzielenia osobie, której dane dotyczą, jakichkolwiek informacji.
W ocenie Prezesa UODO nie sposób uznać, że zastrzeżona przez Spółkę nazwa współpracującej z nią Agencji stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Informacja ta nie zawiera informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych Spółki lub innych informacji posiadających wartość gospodarczą. Z przedłożonych przez Spółkę dokumentów nie wynika również obowiązek Spółki w zakresie zachowania poufności danych identyfikacyjnych Agencji. Przedłożone przez Spółkę dokumenty stanowią dowody w postępowaniu prowadzonym w sprawie pod sygn. [...], dotyczącym skargi Uczestnika na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Spółkę, polegające na udostępnieniu danych osobowych Uczestnika podmiotowi nieuprawnionemu, niespełnieniu wobec Skarżącego obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 lit c) i e) RODO, art. 15 ust. 1 lit. c) i g) RODO, a także braku realizacji obowiązku dostarczenia Uczestnikowi kopii jego danych osobowych, o którym mowa w art. 15 ust. 3 RODO oraz odmowie sprostowania jego danych osobowych. Informacje, których dotyczy dokonane zastrzeżenie mają istotne znaczenie do ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Objęcie informacji tajemnicą przedsiębiorstwa, zgodnie z oświadczeniem Spółki, mogłoby uniemożliwić wydanie decyzji w sprawie, a także realizację uprawnień Skarżącego względem Spółki w zakresie ochrony jego danych osobowych przysługujących mu na gruncie przepisów RODO. Uczestnik, zgodnie z art. 73 § 1 i art. 10 k.p.a. ma prawo zapoznania się z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje też po zakończeniu postępowania. Odmówienie Skarżącemu zapoznania się całością zebranego przez Prezesa UODO materiału dowodowego, w tym dokumentów przedłożonych przez Spółkę, stanowiłoby ograniczenie jego praw jako strony postępowania administracyjnego. Skarżący zostałby bowiem pozbawiony możliwości odniesienia się do wszystkich twierdzeń Spółki oraz przedłożonych przez Spółkę dowodów.
W opinii Prezesa UODO dokonane przez Spółkę zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa w odniesieniu do wskazanych informacji nie znajduje podstaw prawnych w realiach niniejszej sprawy. Jego uwzględnienie doprowadziłoby do osłabienia pozycji procesowej Skarżącego, co nie miałoby oparcia w okolicznościach faktycznych sprawy i przepisach prawa. Wobec tego dokonane zastrzeżenie należało uchylić.
2. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. decyzji Prezesa UODO i zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego na rzecz Spółki według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § k.p.a. - przez nieuzasadnione przyjęcie, że dokumenty (i ich treść) objęte zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa, a ewentualnie przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności przez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że przedłożone dokumenty nie spełniają przesłanek do objęcia ich tajemnicą przedsiębiorstwa, choć Spółka poczyniła zastrzeżenia;
b) art. 80 k.p.a. - przez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy skutecznie zastrzeżono tajemnicę przedsiębiorstwa przedłożonych dokumentów;
c) art. 65 ust. 3 u.o.d.o. - przez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zastosowaniu tego przepisu i uchylenie zastrzeżenia, mimo istnienia przesłanek do objęcia dokumentów tajemnicą przedsiębiorstwa;
d) art. 11 ust. 2 u.z.n.k. – przez nieuzasadnione przyjęcie, że dokumenty (i ich treść) objęte zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa, a ewentualnie jego niezastosowanie przy wykładni pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa, mimo że było to niezbędne dla ustalenia przesłanek niezbędnych do prawidłowego zastosowania art. 65 ust. 3 u.o.d.o.
Spółka w uzasadnieniu skargi wskazała, że zastrzeżenie obejmowało jedynie tajemnicę przedsiębiorstwa co do danych identyfikacyjnych Agencji, znajdujących się w dokumentach (i ich treść) w: - załączniku nr 5 do pisma z 24 maja 2022r. - dane i informacje identyfikacyjne Agencji; - załączniku nr 2 do pisma z 11 sierpnia 2022r. - Umowa Ramowa; - załączniku nr 3 do pisma z 11 sierpnia 2022r. - Umowa Przetwarzania; - załączniku nr 4 do pisma z 11 sierpnia 2022r. - zakres powierzenia danych osobowych oraz dane kontaktowe stron. Prezes UODO uchylił zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa zarówno do ww. dokumentów, jak i wobec pism, do których te dokumenty dołączono, co było nieprawidłowe, gdyż Spółka nie objąła zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa pism wskazanych w sentencji decyzji.
Zastrzeżone przez Spółkę informacje zawarte we wskazanych dokumentach obejmowały informacje posiadające wartość gospodarczą, wskazujące w szczególności konkretny podmiot współpracujący ze Spółką oraz szczegółowe warunki tej współpracy, tj. w szczególności informacje o stosowanych przez Spółkę karach umownych (§ 9, § 10, § 11 ust. 3. i § 12 ust. 5. Umowy Ramowej), dotyczące wynagrodzenia (§ 7 Umowy Ramowej i załącznik nr 3 do tej umowy). Informacje te, posiadające wartość gospodarczą (a także będące informacjami o charakterze organizacyjnym i technicznym), nie były podane do publicznej wiadomości, a Spółka jeszcze przed postępowaniem w sprawie naruszenia ochrony danych osobowych zakwalifikowała je do kategorii "poufne" w ramach wewnętrznej klasyfikacji dokumentów. Wynika to chociażby z załącznika nr 4 do pisma z 24 maja 2022r. "Procedura bezpieczeństwa w obszarze bezpieczeństwa informacji [...] SA i [...] Życie SA".
Zdaniem Spółki, wbrew stanowisku Prezesa UODO, kwestia zastrzeżenia konkretnych dokumentów jako tajemnicy przedsiębiorstwa nie musi wynikać z Umowy Ramowej, czy Umowy Przetwarzania, jeżeli wynika z odrębnego dokumentu, jakim jest ww. "Procedura" oraz ustaleń ustnych (negocjacji), które nie zostały spisane, ponadto Spółka podjęła działania dotyczące zastrzeganych dokumentów (i ich treści) w celu zachowania ich poufności i nie ujawniła do wiadomości publicznej danych, a nawet gdyby nie było takich ustaleń ani na piśmie, ani ustnie – to wynika to z oczywistych względów, jakimi strony się kierują w tego typu zawieranych umowach (reguły rynkowe, zwyczaje biznesowe). Informacją poufną jest zatem informacja, którą przedsiębiorca uważa za poufną i praśnie, by pozostała ona tajemnicą dla pewnego kresu odbiorców, konkurentów. Wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Ustawodawca nie przesądził, jakie to mają być działania. każda aktywność, która wskazuje, że określone informacje są traktowane jako poufne, będzie stanowić realizację omawianego zalecenia ustawowego. Ustawowe wymaganie podjęcia niezbędnych działań spełni także podjęcie pewnych czynności konkludentnych, jak np. dopuszczenie do informacji jedynie wąskiego kręgu pracowników. W konkretnych okolicznościach o obowiązku dochowania tajemnicy może przesądzać sam charakter informacji w powiązaniu z poziomem wiedzy zawodowej osób, które weszły w ich posiadanie. Mówiąc wprost, informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich (por. wyrok NSA z 16 maja 2023r. sygn. akt III OSK 2200/21, LEX nr 3566349, wyrok WSA w Warszawie z 10 sierpnia 2016r. sygn. akt VI SA/Wa 592/16).
Zdaniem Spółki Prezes UODO ograniczył się do stwierdzenia, że potrzebuje pełnych wersji dokumentów w ramach prowadzonego postępowania, nie wskazując na analizę przemawiającą za uznaniem, że dokumenty nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa, a tylko takie ustalenia mogłyby być podstawą do zastosowania art. 65 ust. 3 u.o.d.o. Spółka przedstawił informacje odnośnie zawartości dokumentów, ale organ je pominął, co skutkowało naruszeniem art. 80 k.p.a. Organ błędnie zastosował też art. 65 ust. 3 u.o.d.o., choć dokumenty zastrzeżone przez Skarżącego spełniały przesłanki do objęcia ich tajemnicą przedsiębiorstwa, co miało wpływ na wynik sprawy w postaci uchylenia zastrzeżenia.
Spółka w związku z tym stwierdziła, że decyzja narusza prawo oraz interes Skarżącego przez nieuzasadnione przyjęcie, że dokumenty (i ich treść) objęte zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa, i ewentualnie poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zastosowanie art. 65 ust. 3 u.o.d.o. i uchylenie zastrzeżenia mimo istnienia przesłanek do objęcia dokumentów tajemnicą przedsiębiorstwa. W związku z tym w świetle art. 7 ust. 2 u.o.d.o., tj. jednoinstancyjności postępowania przed Prezesem Urzędu, konieczne było wniesienie skargi na ww. decyzję z [...] września 2023r.
3. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mogły być uznane za zasadne.
2. Sąd na wstępie zauważa, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.).
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia więc zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.
W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
3. Zdaniem Sądu skarga analizowana z uwzględnieniem ww. przepisów zasługiwała na uwzględnienie. Warto bowiem zauważyć, że tylko to, co zostało zastrzeżone, stosownie do art. 65 ust. 1 u.o.d.o. może zostać uchylone przez Prezesa UODO w drodze decyzji administracyjne. Tym samym sentencja decyzji administracyjnej powinna być na tyle precyzyjna, aby korelowała z okolicznościami faktycznymi ustalonymi w sprawie. Organ administracyjny nie może zatem uchylić zastrzeżenia, które nie zostało dokonane przez Spółkę.
Podkreślić bowiem należy, że skoro w art. 65 ust. 3 u.o.d.o. wskazano, że Prezes UODO może uchylić zastrzeżenie, w drodze decyzji, to należy przyjąć, że wydawana przez ten organ decyzja ma charakter uznaniowy i z tego względu powinna być w sposób należyty i przekonywujący uzasadniona, po uprzednim ustaleniu, które informacje, dokumenty lub ich części zostały objęte zastrzeżeniem w rozumieniu art. 65 ust. 1 u.o.d.o. i jaki zakres był tego zastrzeżenia. Tym samym w stanie faktycznym sprawy należało odwołać się do konkretnych okoliczności faktycznych, które spowodowały żądanie przez Uczestnika ujawnienia konkretnych danych, które zdaniem Spółki zostały objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, jak również wskazanie w jakim dokumencie doszło do zastrzeżenia nazwy Agencji przez Spółkę. Okoliczności te nie wynikają z zaskarżonej decyzji, natomiast w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji uznaniowej, na podstawie art. 65 ust. 3 u.o.d.o. w związku z art. 65 ust. 1 u.o.d.o., warunkiem prawidłowego zastosowania ww. normy prawa materialnego jest uprzednie należyte ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz kierowanie się w tym postępowaniu określonymi w k.p.a. ogólnymi zasadami postępowania oraz przepisami określającymi obowiązki organu (art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Przed wydaniem zaskarżonej decyzji należało zatem przede wszystkim ustalić, jaki rodzaj informacji został objęty tajemnicą przedsiębiorstwa, albo którym dokumentom lub ich częściom nadano zastrzeżenie w związku z tajemnicą przedsiębiorstwa. W toku postępowania ustalono jedynie, że Uczestnikowi nie ujawniono nazwy Agencji, natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i to zarówno z jej sentencji, jak i z jej uzasadnienia nie wynika, jaki konkretnie dokument czy część dokumentu stanowił źródło tajemnicy przedsiębiorstwa "zastrzeżenie" i w związku z tym Uczestnikowi postępowania odmawiano udostępnienia konkretnych informacji.
Sąd nie kwestionuje prezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska Prezesa UODO, że nie można zastrzec jako tajemnicy przedsiębiorstwa informacji, które zainteresowany (w rozpoznawanej sprawie Uczestnik) może pozyskać zgodnie z przepisami prawa. Prawidłowe było również powołanie się przez Prezesa UODO na stanowisko prezentowane przez WSA w Warszawie w wyroku z 14 maja 2020r. sygn. akt VI SA/Wa 2590/19, że tajemnica przedsiębiorstwa, jak każda ustawowo chroniona tajemnica, ma charakter obiektywny, nie można zatem istnienia takiej tajemnicy subiektywizować w oparciu jedynie o oświadczenia osób reprezentujących przedsiębiorcę, bo - z istoty rzeczy - nie będą one zainteresowane ujawnianiem faktów ze sfery prowadzonej działalności gospodarczej podmiotu.
Sąd zgadza się również z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 5 września 2001r. sygn. akt I CKN 1159/2000, że art. 11 ust. 1 i 4 u.z.n.k. nie pozwala na objęcie tajemnicą informacji powszechnie znanych lub takich, o treści których określony podmiot ze względu na rodzaj prowadzonej działalności (wykonywany zawód) jest zainteresowany ich posiadaniem i może się o nich dowiedzieć w zwykłej i dozwolonej drodze.
Sąd w związku z tym podziela stanowisko Prezesa UODO wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji administracyjnej, że tajemnicą przedsiębiorstwa nie może być objęta nazwa Agencji.
Tym niemniej Sąd stwierdza, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji należało w pierwszej kolejności zweryfikować, czy można mówić o "zastrzeżeniu" w rozumieniu art. 65 ust. 1 u.o.d.o. w związku z tym, że Spółka w pismach z 31 marca, 24 maja, 11 sierpnia 2022r. nie ujawniła danych identyfikujących ww. Agencję, podnosząc, że dane te są objęte tajemniczą przedsiębiorstwa, oraz czy organ ustalił, w jakim konkretnie dokumencie, jego części doszło do zastrzeżenia w rozumieniu art. 65 ust. 1 u.o.d.o., tajemnicy przedsiębiorstwa, czyli, co stanowi źródło zastrzeżenia.
Przepis art. 65 ust. 1 u.o.d.o stanowi, że strona może zastrzec informacje, dokumenty lub ich części zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa, przedstawiane Prezesowi Urzędu. W takim przypadku strona jest obowiązana przedstawić Prezesowi UODO również wersję dokumentu niezawierającą informacji objętych zastrzeżeniem.
W słowniku języka polskiego PWN wskazano, że "zastrzec – zastrzegać" oznacza tyle co "sformułować warunki przyznające osobie lub instytucji jakieś prawo lub przywileje", "uprzedzić o czymś" (https://sjp.pwn.pl/slowniki).
W Wielkim Słowniku Języka Polskiego wskazano, że "zastrzegać" oznacza tyle co "utajniać", "sprawiać, że informacje na własny temat nie będą dostępne dla wszystkich" (https://wsjp.pl).
Zastrzeżeniem jest więc takie postanowienie (zapis) umowy, które strony wprowadziły do niej celem wywołania określonego skutku prawnego, rzutującego zazwyczaj na kształt i treść powstałego pomiędzy nimi stosunku prawnego. Usunięcie tego zastrzeżenia niweczy jego skutki i powoduje, że możliwe jest odkodowanie treści wcześniej utajnionej w wielu dokumentach w wyniku tego zastrzeżenia. Nie ma zatem potrzeby uchylania zastrzeżenia "w zakresie informacji zawartych w pismach", bo nie stanowiły one zastrzeżenia, które spowodowało utajnienie danych identyfikujących Agencję. W tym kontekście wadliwa była sentencja zaskarżonej decyzji Prezesa UODO.
Z przepisu art. 65 ust. 3 u.o.d.o. wynika, że Prezes UODO może uchylić w drodze decyzji zastrzeżenie (konkretne, istniejące, które powoduje, że pewne informacje są utajnione), a nie odwoływać się do dokumentów, które są wynikiem tego zastrzeżenia. Warto też wskazać, że w świetle art. 65 ust. 1 u.o.d.o. możliwe jest "zastrzeżenie" - nadanie klauzuli tajności – zarówno informacjom, dokumentom, lub częściom dokumentów, które zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa, które są przedstawiane Prezesowi UODO. Wówczas te konkretne dokumenty lub części dokumentów, w których dokonano zastrzeżenia konkretnych informacji przez nadanie np. klauzuli tajności, podlegają weryfikacji Prezesa UODO w kontekście przesłanek wynikających z art. 65 ust. 3 u.o.d.o.
Zdaniem Sądu skoro zastrzeżenie obejmowało jedynie tajemnicę przedsiębiorstwa co do danych identyfikacyjnych Agencji, znajdujących się w : załączniku nr 5 do pisma z 24 maja 2022r. - dane i informacje identyfikacyjne Agencji; załączniku nr 2 do pisma z 11 sierpnia 2022r. - Umowa Ramowa; załączniku nr 3 do pisma z 11 sierpnia 2022r. - Umowa Przetwarzania; załączniku nr 4 do pisma z 11 sierpnia 2022r. - zakres powierzenia danych osobowych oraz dane kontaktowe stron - to nieprawidłowe było wskazanie w sentencji zaskarżonej decyzji również pism złożonych przez Spółkę w toku postępowania wyjaśniającego przed organem administracyjnym. W pismach tych bowiem nie podano nazwy Agencji i pisma te nie stanowiły źródła zastrzeżenia tajemnicy.
Tylko z tego względu, zdaniem Sądu, skarga podlegała uwzględnieniu.
Zdaniem Sądu niezasadny był natomiast podniesiony w skardze zarzut, że Prezes UODO nie mógł żądać od Spółki wersji dokumentów niezawierających informacji objętej zastrzeżeniem. Wymóg ten wprost wyrażono w art. 65 ust. 1 zdanie drugie u.o.d.o. i zgodnie z ust. 2 tego przepisu stanowi on warunek skuteczności zastrzeżenia. Jeżeli strona zaniecha przedstawienia wersji dokumentu pozbawionej informacji objętej zastrzeżeniem, nie ma zastosowania art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Dostarczenie wymaganej wersji dokumentu pozbawionej informacji objętych zastrzeżeniem w terminie późniejszym może z kolei skutkować wydaniem decyzji uchylającej zastrzeżenie, a to również ze względu na brak przesłanki zachowania należytej staranności w utrzymaniu poufności informacji, konstytutywnej dla tajemnicy przedsiębiorstwa.
Spółka, która dokonała zastrzeżenia, zobowiązana jest przedstawić Prezesowi UODO dokumenty, które nie zostały zanonimizowane, a skutek zaniechania przedłożenia wersji pozbawionej zastrzeżonych informacji określa bezpośrednio u.o.d.o i zachodzi on z mocy prawa, bez potwierdzania bezskuteczności zastrzeżenia przez organ. Dopóki organ nie otrzyma wersji dokumentu niezawierającej zastrzeżonej informacji, dopóty zastrzeżenie nie rodzi skutku.
Zdaniem Sądu powyższe nie zwalniało jednak organu do prawidłowego, jasnego sformułowania sentencji zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 65 ust. 1 i 3 u.o.d.o., poprzedzonej prawidłowymi ustaleniami faktycznymi (odpowiadającymi treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), jak również oceną odpowiadającą przesłankom z art. 80 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 1 i 3 u.o.d.o. skutkiem zastosowanej przez organ swoistej sankcji - uchylenia zastrzeżenia – będzie też uchylenie jego następstw, bez potrzeby wskazywania ich w sentencji decyzji. W tym tylko kontekście zarzuty podniesione w skardze mogły być uznane przez Sąd za zasadne. Pozostałe zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie z powodów wyżej wskazanych przez Sąd.
4. Sąd, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma podstawę w art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935 ze zm.), gdyż Spółka była reprezentowana przez radcę prawnego i opłaciła wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.