II SA/WA 2244/21

II SA/Wa 2244/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 392/22 - Postanowienie NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 120, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Z. K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2021 r.
nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec Z. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.
Organ podał, że wnioskodawca uzasadniając wniosek podniósł, że bardzo krótko pełnił służbę dla organów bezpieczeństwa, został tam skierowany wbrew własnej woli, nigdy faktycznie nie wykonywał czynności przeciwko opozycji, Kościołowi, czy też niezależnym organizacjom pozarządowym. Wskazał, że wielokrotnie prosił przełożonych o przeniesienie do Milicji Obywatelskiej, na które dostał pozwolenie dopiero po ukończeniu przeszkolenia. Po 1990 r. rzetelnie oraz z narażeniem zdrowia i życia wykonywał swoje obowiązki służbowe. We wniosku podkreślono, że za przywróceniem ww. świadczenia emerytalnego przemawiają względy społeczne, ponieważ w chwili obecnej wnioskodawca został pozbawiony środków do życia.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję.
Minister podał, że wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 147/20) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...].
Ponownie rozpatrując sprawę Minister wskazał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] kwietnia 2005 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.
Z pisma z dnia [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] listopada 1981 r. do dnia [...] września 1983 r., tj. 1 rok, 10 miesięcy i 13 dni. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 25 lat, 8 miesięcy i 15 dni (od dnia [...] sierpnia 1979 r. do dnia [...] kwietnia 2005 r.). Minister podał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...], nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Z. K. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby w Policji ww. zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie, był awansowany w stopniu, otrzymywał nagrody pieniężne, a także był pozytywnie opiniowany. Ww. został odznaczony brązową odznaką "Zasłużony Policjant" oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Ponadto w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział Z. K. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).
Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, Minister podniósł, że w wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt. II SA/Wa 147/20 wskazano, iż : "(...) w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15a, art. 22a i art. 24a. Skoro bowiem strona pełniła służbę przed 31 lipca 1990 r. w wymiarze 1 roku, 10 miesięcy i 15 dni, zaś cała pełniona przez stronę służba wynosiła prawie 26 lat, to już samo zestawienie powyższych okresów świadczy o tym, że służba na rzecz tzw. totalitarnego państwa była służbą "krótkotrwałą" w rozumieniu ustawy. Rzetelne wykonywanie służby po 31 lipca 1990 r., awanse, odznaczenia oraz pozytywne opinie przełożonych świadczą natomiast o spełnieniu kolejnej przesłanki ustawowej."
Minister wskazał, że tym samym uznano, że zostały spełnione przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Analizując wystąpienie w przedmiotowej sprawie szczególnego przypadku Minister stwierdził, że Z. K. był świadomy i wyraził zgodę na swoje przeniesienie ze struktur Milicji Obywatelskiej do struktur Służby Bezpieczeństwa, o czym świadczy Wniosek personalny z dnia [...] października 1981 r., w którym to stwierdzono, że "[...] Z. K. również godzi sia na przeniesienie do Służby Bezpieczeństwa." (karta [...] sygn. akt [...]). Minister podkreślił, że ww. posiadał pełną wiedzę na temat struktur, do których wstępował, nie odbyło się to poza jego zgodą. W trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa pełnił funkcję referenta operacyjno - dochodzeniowego (karta [...] sygn. akt [...]). Organ podkreślił, że wymieniony zajmował stanowisko merytoryczne w strukturach Służby Bezpieczeństwa, nie był pracownikiem technicznym. Uczestniczył w pełni w realizacji zadań charakterystycznych dla Służby Bezpieczeństwa i de facto współtworzył tę "formacje".
Organ podał, że w opinii służbowej z dnia [...] września 1982 r. (str. [...], sygn. akt [...]) wskazano, że Z. K.: "Opinie z tego okresu posiada dobrą jako pracownik zaangażowany w pracę zawodową, pogłębiający systematycznie swoją wiedzę, koleżeński i uczynny, angażuje się w działalność społeczną. Aktualnie jest wykorzystywany do realizacji rutynowych działań wyjaśniająco - sprawdzających z czego wywiązuje się zadowalająco. Stopień zaangażowania w pracy zadowalający. Po odpowiednim przeszkoleniu zawodowym może być pracownikiem w pełni przydatnym. Zasługuje na mianowanie go pracownikiem stałym." Powyższe świadczy o zaangażowaniu strony w działalność podejmowaną w ramach Służby Bezpieczeństwa. Przełożeni byli zadowoleni z poziomu realizacji zadań przez wnioskodawcę.
Ponadto Minister stwierdził, iż były funkcjonariusz w trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa został awansowany na stopień [...] (str. [...], sygn. akt [...]). W ww. dokumencie podkreślono, że Z. K. jest: "(...) wartościowym funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa. Z obowiązków służbowych wywiązuje się należycie. Na odcinku zabezpieczenia prawidłowego funkcjonowania obiektów gospodarki narodowej osiąga dobre wyniki. Aktywny w życiu społecznym i politycznym."
Co więcej, z dniem 1 stycznia 1983 r. stronie postępowania przyznano dodatek specjalny w wysokości 500 zł z uwagi na: należyte wywiązywanie się z nałożonych obowiązków, "(...) pomimo nie posiadania przeszkolenia resortowego." W dokumencie wskazano również, że ww. jest: "pracownikiem zdyscyplinowanym. Zaangażowanie w pracy w stopniu zadowalającym. Przestrzega tajemnicy państwowej i służbowej. Postawa polityczna i moralno-etyczna bez zastrzeżeń (str. [...], sygn. akt. [...]). Tym samym z materiału dowodowego wynika, że Z. K. w trakcie służby w Służbie Bezpieczeństwa rozwijał się zawodowo, a przełożeni inwestowali w jego karierę zawodową oraz czerpał on z tej organizacji pełne przywileje, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju.
Minister zaznaczył też, że z materiału przekazanego przez Instytut Pamięci Narodowej Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. akt osobowych o sygn. [...], nie wynika, aby przeniesienie ze Służby Bezpieczeństwa do dalszego pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej było spowodowane złożeniem stosownego wniosku przez Z. K. W związku z powyższym, z uwagi na brak wystąpienia w przedmiotowej sprawie dowodów organ nie ma możliwości, uznania ewentualnej chęci strony co do przeniesienia się z organów państwa totalitarnego, niezgody z panującymi w Służbie Bezpieczeństwa zasadami, jako dowodu przemawiającego za pozytywnym rozpatrzeniem prośby byłego funkcjonariusza.
Minister wskazał też, że z dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że wnioskodawca był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (str. [...], sygn. akt. [...]). Postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz członkostwo w PZPR, w ocenie organu nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. Wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala zdaniem organu domniemywać, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.
Organ wskazał też, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące: zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, orzeczenia w stosunku, do strony uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaną służbą w Policji, a także wskazanie na otrzymanie nagród, wyróżnień i odznaczeń, nie mają kluczowego znaczenia W przedmiotowej sprawie w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w związku z zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi Z. K., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego, a tym samym wyłączającej stosowanie wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, zarzucił:
1. rażące naruszenie przepisu postępowania, mające oczywisty wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez całkowite zignorowanie przez organ oceny prawnej przedstawionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 lipca 2020 roku wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Wa 147/20, zwłaszcza w zakresie wykładni przepisu art 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, a tym samym powielenie argumentacji przedstawianej we wcześniejszych decyzjach (niejednokrotnie w sposób automatyczny i dosłowny), dotyczącej interpretacji pojęcia "krótkotrwałości służby’, "rzetelności wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności z narażeniem życia lub zdrowia" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku", a w efekcie wydanie ponownej, trzeciej z kolei wadliwej decyzji o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy;
2. rażące naruszenie przepisu prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie w jej wyniku, że:
- "krotkotrwałość służby" przed dniem 31 lipca 1990 roku "musi być rozpatrywana w ujęciu bezwzględnym, Jako długość okresu służby no rzecz totalitarnego państwa", w oparciu o językową wykładnię ww. pojęcia, podczas gdy pojęcie to winno być rozpatrywane poprzez stosunkowe porównanie czasu służby w organach bezpieczeństwa do całego okresu służby, z perspektywy osoby, która nabyła uprawnienia emerytalno-rentowe po przepracowaniu kilkudziesięciu lat - jak w przypadku skarżącego;
- "rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa", podczas gdy uznaniowość decyzji administracyjnej nie może oznaczać całkowitej dowolności organu przy rozstrzyganiu sprawy, a wybór rozstrzygnięcia musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz wszechstronnego zebrania i należytego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zaś analiza ww. przepisu, przy uwzględnieniu zasad logiki, doświadczenia życiowego oraz okoliczności faktycznych sprawy, prowadzi do oczywistego wniosku, że pojęcie krótkotrwałości winno być odnoszone do ogólnego czasu aktywności zawodowej danej osoby, a w konsekwencji - z perspektywy ponad 25-letniej służby skarżącego, okres niespełna 2-letni jest okresem oczywiście krótkotrwałym;
- a w efekcie całkowicie nieuprawnione uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ; 3. rażące naruszenie przepisu prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8a ust. 1 pkt 2 Ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie i przyjęcie, że argumenty strony dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, orzeczenia w stosunku do strony uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaną służbą w Policji, a także wskazanie na otrzymanie przez Skarżącego nagród, wyróżnień t odznaczeń nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie, podczas gdy są to argumenty kluczowe dla oceny, czy w niniejszej sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, albowiem te właśnie okoliczności świadczą o spełnieniu przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 roku" przez skarżącego, a także o ich wykonywaniu "z narażeniem życia i zdrowia";
- a w efekcie całkowicie nieuprawnione uznanie, iż skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy;
4. rażące naruszenie przepisu prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 8a ust. 1 in principio ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie w jej wyniku, że "szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi jedynie wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania, służba jest poparta nadzwyczajnymi okolicznościami a krótkotrwałość służby przed dniem 31 lipca 1990 roku jest bezdyskusyjna, a nadto, że samo wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie wypełnia przesłanki z art. 8 ust. 1 in principia, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością, zaś sam fakt otrzymywania przez funkcjonariusza awansów, wyróżnień, nagród motywacyjnych i odznaczeń nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu winna prowadzić do wniosku, że przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć przykłady szczególnego zaangażowania w służbę znajdujące odzwierciedlenie w nagrodach i odznaczeniach, awansach, wyróżnieniach oraz opiniach przełożonych, które to okoliczności znajdują swoje potwierdzenie w odniesieniu Z. K., zaś dokumenty zgromadzone w aktach sprawy w sposób niebudzący żadnych wątpliwości dowodzą, że po stronie skarżącej występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" - zwłaszcza przy uwzględnieniu charakteru służby skarżącego, specyfiki pionu dochodzeniowo-śledczego, w którym pracował, pełnionych funkcji i zajmowanych stanowisk, dobrych opinii, awansów, odznaczeń oraz szczególnych wyróżnień spośród innych funkcjonariuszy;
5. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające oczywisty wpływ na wynik sprawy, tj., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez: zaniechanie przez organ przeprowadzenia postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji w sposób wszechstronny i wnikliwy, w tym zaniechanie przez organ podjęcia niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zebrania i rozpatrzenia w sposób szczegółowy materiału dowodowego, przeprowadzenie całkowicie dowolnej i wybiórczej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz okoliczności faktycznych sprawy i wyprowadzenie z nich całkowicie nieuprawnionych w świetle zasad doświadczenia życiowego, wskazań wiedzy oraz logicznego myślenia wniosków i ustaleń, w szczególności, że a) okres służby skarżącego w organach bezpieczeństwa, tj. 1 rok 10 miesięcy i 13 dni nie stanowi okresu "krótkotrwałego"; b) otrzymanie przez skarżącego licznych awansów, nagród i odznaczeń nie uzasadnia przyjęcia, że w przypadku Z. K. można mówić o "szczególnie uzasadnionym przypadku"; c) skarżący nie wykonywał po dniu 12 września 1989 roku zadań i obowiązków z narażeniem życia i zdrowia; d) skarżący posiadał pełną wiedzę na temat struktur, do których wstępował i nie odbyło się to poza jego zgodą; e) skarżący był zaangażowany w działalność podejmowaną w ramach Służby Bezpieczeństwa, a jego przełożeni byli zadowoleni z jego pracy; f) skarżący w Służbie Bezpieczeństwa rozwijał się zawodowo, a przełożeni inwestowali w jego karierę zawodową, a on sam czerpał z niej pełnej przywileje przyczyniając się do jej trwania i rozwoju; g) "z materiału przekazanego przez Instytut Pamięci Narodowej (...) nie wynika, aby przeniesienie ze Służby Bezpieczeństwa do dalszego pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej było spowodowane złożeniem stosownego wniosku przez Z. K."; h) skarżący identyfikował się z pracą w Służbie Bezpieczeństwa, a wręcz "współtworzył tę formację"; i) skarżący w czasie pracy w organach bezpieczeństwa był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, zaś przynależność do PZPR była "zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego", a przystąpienie do partii oznaczało, że skarżący identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami;
- podczas gdy wnikliwa i wszechstronna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna doprowadzić organ do wniosków zgoła odmiennych, w szczególności, że: a) okres służby skarżącego w organach bezpieczeństwa, wynoszący 1 rok 10 miesięcy i 13 dni, w zestawieniu z całym okresem służby, wynoszącym ponad 25 lat jest okresem oczywiście krótkotrwałym; b) otrzymywanie przez skarżącego licznych awansów, nagród oraz odznaczeń w sposób oczywisty świadczy o tym, że po dniu 12 września 1989 roku wykonywał on swoje obowiązki rzetelnie i wzorowo; c) skarżący, kierując sekcją do spraw zwalczania przestępczości przeciwko życiu i zdrowiu, a następnie zajmując inne wysokie stanowiska (zastępcy Komendanta Powiatowego, a następnie Komendanta Powiatowego w [...]) brał udział w licznych akcjach policyjnych, w czasie których narażał swoje życie i zdrowie, a w wyniku których schwytał wielu przestępców seksualnych, zabójców, rozbójników oraz sprawców innych ciężkich przestępstw; d) skarżący, jako młody funkcjonariusz, nie miał żadnego wpływu na jego przeniesienie do organów bezpieczeństwa i został postawiony przed faktem dokonanym, a także nie miał możliwości sprzeciwienia się ww. decyzji; e) skarżący nigdy nie identyfikował się z pracą w Służbie Bezpieczeństwa, a jego przełożeni oceniali go jako osobę nieprzejawiającą predyspozycji do pracy operacyjnej niewywiązującą się w sposób zadowalający z obowiązków służbowych, niesamodzielną, niezaangażowaną, niewykazującą inicjatywy własnej oraz niewydajna; f) otrzymywane przez skarżącego awanse oraz dodatki do wynagrodzenia nie wynikały z jego "nagradzania" za osiągane wyniki czy zaangażowanie w pracę na rzecz totalitarnego państwa, lecz miały charakter czysto formalny, automatyczny i wynikały z regulacji zawartych w tzw. ustaw organizacyjnych, zaś sam stopień [...] został skarżącemu nadany jeszcze zanim faktycznie rozpoczął on pracę w organach bezpieczeństwa; g) skarżący został przeniesiony do Milicji Obywatelskiej na swoją własną prośbę; h) skarżący w czasie pracy w organach bezpieczeństwa {listopad 1981 r.-wrzesień 1983 r.) nie był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, albowiem wstąpił do niej dopiero w dniu [...] listopada 1985 roku, w dodatku jedynie jako kandydat na członka, zaś sama przynależność do PZPR była w owym czasie warunkiem koniecznym do zajmowania jakichkolwiek wyższych stanowisk, w tym oficera i nie wiązała się z jakąkolwiek ideowością;
6. naruszenie przepisów postępowania, mające oczywisty wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej, przy całkowitym zlekceważeniu zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a w efekcie wydanie zaskarżonej decyzji, jako trzeciej z kolei w wyniku rozpoznania wniosku Z. K. i oparcie jej o całkowicie nowe, niepowoływane we wcześniejszych decyzjach okoliczności oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez dokonywanie przez organ całkowicie dowolnych, nieznajdujących poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym ustaleń, z jednoczesnym całkowitym pominięciem niekorzystnych dla przyjętej przez organ wykładni okoliczności, a nadto poprzez całkowite zignorowanie wskazań i ocen prawnych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie w wyroku z dnia 23 lipca 2020 roku wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Wa 147/20.
Pełnomocnik wniósł, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów: 1) kopii wyroku Sądu Okręgowego w [...],[...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Sekcji ds. odwołań od decyzji zmniejszających wysokość emerytur i rent byłym funkcjonariuszom pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa z dnia [...] marca 2021 roku, wydanego w sprawie o sygnaturze [...] wraz z uzasadnieniem; 2) kopii protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...],[...] Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 roku w sprawie o sygnaturze [...]; celem wykazania następujących faktów: -treści ww. dokumentów; -uwzględnienia przez Sąd Okręgowy w [...] odwołań skarżącego Z. K. od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury oraz renty inwalidzkiej z dnia [...] czerwca 2017 roku, a w efekcie zmiany obu ww. decyzji i ustalenia wysokości emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej w wysokości ustalonej przed 1 października 2017 roku; argumentacji zaprezentowanej przez Sąd orzekający w sprawie w uzasadnieniu ww. wyroku, w szczególności argumentacji odnoszącej się do niezgodności przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej z Konstytucją oraz braku wykazania przez organ, iżby Z. K. pełnił faktyczną służbę na rzecz totalitarnego państwa I dopuścił się w tym czasie naruszenia podstawowych praw i wolności innych osób, zwłaszcza osób walczących o niepodległość i suwerenność Państwa Polskiego: treści zeznań Z. K. złożonych przez niego w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...] dnia [...] marca 2021 roku, w szczególności zaś nieidentyfikowania się przez skarżącego z pracą w organach bezpieczeństwa, niewykonywania przez skarżącego jakichkolwiek czynności operacyjnych, braku odpowiedniego przeszkolenia z zakresu pracy operacyjnej, składania przez skarżącego wielokrotnych raportów o przeniesienie powrotne do Milicji Obywatelskiej, braku wpływu skarżącego na decyzję o przeniesieniu do pracy w organach bezpieczeństwa, kariery skarżącego po 1983 roku, zajmowanych stanowisk, licznych awansów, nagród, odznaczeń, udziału w prestiżowym stypendium w Szkole Oficerskiej Policji [...], wykonywania obowiązków służbowych z narażeniem życia i zdrowia; treści zeznań świadka W. K. oraz P. M., w szczególności zaś kariery skarżącego po 1983 roku, zajmowanych stanowisk, licznych awansów, nagród, odznaczeń, udziału w prestiżowym stypendium w Szkole Oficerskiej Policji [...], wykonywania obowiązków służbowych z narażeniem życia i zdrowia; 3) poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii legitymacji kandydackiej PZPR należącej do Z. K. - ce/em wykazania następujących faktów: - nieprawdziwości twierdzeń organu co do przynależności skarżącego do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w czasie służby w organach bezpieczeństwa; - przystąpienia przez skarżącego do PZPR w charakterze kandydata oraz czasu tego przystąpienia; - braku przynależności skarżącego do PZPR w charakterze pełnoprawnego członka partii oraz niepodejmowania jakichkolwiek działań w strukturach partii oraz na jej rzecz.
Pełnomocnik wskazał jednocześnie, że przedłożenie ww. dokumentów dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego wynika z faktu, iż dokumenty dotyczące postępowania przed Sądem Okręgowym w [...] zostały wytworzone dopiero w dniu [...] marca 2021 r. (a więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji), a zatem nie istniały w toku postępowania administracyjnego zaś powołanie dowodu w postaci kopii legitymacji kandydackiej stało się konieczne w świetle argumentacji podniesionej przez Ministra w zaskarżonej decyzji a dotyczącej rzekomej przynależności skarżącego do PZPR oraz identyfikowania się z ideologią ustroju totalitarnego, które to argumenty nie były przez organ podnoszone w żadnej z dwóch wcześniejszych decyzji, a zatem nie wymagały ustosunkowania się i przedstawienia odpowiednich dowodów celem podważenia ich prawdziwości.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak
i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 147/20. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2021 r. Minister uwzględnił ocenę Sądu
i wskazanie, co do konieczności przyjęcia, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister, wbrew zarzutom skargi podniesionym w tym zakresie, nie kwestionował w zaskarżonej decyzji oceny dokonanej przez Sąd, co do spełnienia w sprawie skarżącego warunku krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.
Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny Sądu wyrażonej w przedmiotowym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 147/20 wskazał m.in., że "Organ nie odpowiedział zatem na pytanie, czy w zestawieniu z materiałem dowodowym odzwierciedlającym przebieg i charakter służby w przedmiotowej sprawie występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust.1), skoro przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 zostały spełnione. Tego typu zaniechania organu naruszają dyspozycję art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Przede wszystkim w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że w art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine prawodawca wskazał jedną z przykładowych okoliczności, które mają wpływ na uznanie, że służba była pełniona rzetelnie. Oznacza to, że nawet nieziszczenie się warunku pełnienia służby "z narażeniem życia lub zdrowia" nie wyklucza a priori zastosowania przewidzianego ustawą wyjątku. Wykładnia językowo-logiczna prowadzi natomiast do wniosku, że brak możliwości ustalenia narażenia życia lub zdrowia, nie wyklucza zastosowania wyjątku, gdy spełnione są inne warunki (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 1390/18; z dnia 17 września 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 670/19; z dnia 17 października 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 829/19)."
Sąd stwierdził też w przedmiotowym wyroku, że "W ocenie Sądu
w przedmiotowej sprawie występuje po stronie skarżącej "szczególny przypadek". Zestawiając bowiem charakter służby i specyfikę pionu dochodzeniowo-śledczego, pełnione funkcje (w tym zastępcy komendanta i komendanta Komendy Powiatowej), wzorową postawę funkcjonariusza, dobre opinie, awanse w stopniach oraz odznaczenie Brązową Odznaką Zasłużony Policjant (2004r.), nie można mieć wątpliwości,
iż skarżący kwalifikuje się do przyjęcia, iż spełnia wymóg ustawowy określony jako "szczególny przypadek".".
Organ stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wyraził w istocie ocenę odmienną od oceny Sądu zawartej w powołanym wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 147/20. Sąd jednoznacznie wskazał w powołanym wyroku, jakie kwestie ważą na uznaniu sprawy za szczególnie uzasadniony przypadek: "Zestawiając bowiem charakter służby i specyfikę pionu dochodzeniowo-śledczego, pełnione funkcje (w tym zastępcy komendanta
i komendanta Komendy Powiatowej), wzorową postawę funkcjonariusza, dobre opinie, awanse w stopniach oraz odznaczenie Brązową Odznaką Zasłużony Policjant (2004r.), (...)". Nieuwzględnienie oceny Sadu narusza art. 153 P.p.s.a. i nie pozwala na pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym.
W sprawie tej nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, o których mowa w skardze, albowiem na tym etapie postępowania nie zaistniały w sprawie istotne wątpliwości wymagające wyjaśnienia, jak stanowi art. 106 § 3 P.p.s.a. Ze skargi nie wynika przy tym, aby wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. sygn. akt [...] był prawomocny.
Kwestie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zostały wskazane
w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2020 r. Przywołanie przez organ w zaskarżonej decyzji okoliczności wychodzących poza ocenę i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku, a przemawiające zdaniem organu za odmową uwzględnienia wniosku, stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 147/20 wiążący organ a także Sąd był jednoznaczny w zakresie dokonanej oceny prawnej. Sąd w wyroku tym stwierdził, że po stronie skarżącego występuje "szczególny przypadek"
i "nie można mieć wątpliwości, iż skarżący kwalifikuje się do przyjęcia, iż spełnia wymóg ustawowy określony jako "szczególny przypadek"".
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni jednoznaczną ocenę prawną wyrażoną przez WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 147/20.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł).