II SA/Wa 2284/20

II SA/Wa 2284/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 1002/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-10
III OSK 7228/21 - Wyrok NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych - oddala skargę -
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją umorzono - przywołując art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a." - postępowanie wszczęte ze skargi p. M. C., zwanej dalej "Wnioskodawczynią", na naruszenie przez dzielnicowego Komisariatu Policji [...], zwanego dalej "Dzielnicowym", przepisów o ochronie danych osobowych.
W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- do organu wpłynęła skarga Wnioskodawczyni, na naruszenie przez Dzielnicowego podległego Komendantowi Miejskiemu Policji w [...], dalej zwanego "Komendantem" przepisów o ochronie danych osobowych, poprzez sporządzenie bezpodstawnej i nieprawdziwej notatki służbowej wobec Wnioskodawczyni jako pokrzywdzonej w sprawie o wykroczenie z art. 135 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks Wykroczeń (Dz. U. z 2021 r., poz. 281); do skargi została załączona m.in. kserokopia wspomnianej notatki służbowej z [...] sierpnia 2016 r. sporządzonej przez [...]. P. W.,
- w toku postępowania administracyjnego organ ustalił następujący stan faktyczny przywołując pismo Komendanta z [...] sierpnia 2019 r., a także wyjaśnienia poczynione przez Wnioskodawczynię we wskazanej powyżej skardze oraz w piśmie z 25 lutego 2020 r., a także na podstawie załączonych do nich dokumentów:
- w trakcie czynności służbowych podjętych [...] sierpnia 2016 r. funkcjonariusze podczas pełnienia służby odbyli rozmowę z właścicielką sklepu warzywnego – p. M. S., zwaną dalej: "Właścicielką", która odmówiła Wnioskodawczyni sprzedaży [...]; [...] sierpnia 2016 r. funkcjonariusz sporządził notatkę urzędową z interwencji przeprowadzonej na targowisku handlowym polegającej na przeprowadzeniu rozmowy z Właścicielką, która odmówiła Wnioskodawczyni sprzedaży [...]; notatka zawiera wyjaśnienia Właścicielki, która stwierdziła m.in. że: "Pani C. prawdopodobnie ma problemy natury psychicznej i stąd może wynikać jej nieracjonalne zachowanie",
- Wnioskodawczyni wskazała, że przedmiotową notatkę sporządzono wbrew ustawie i zawiera ona nieprawdziwe informacje na temat jej zdrowia i zachowania, które naruszają jej dobra osobiste, a nadto zawiera nieprawdziwe informacje o jej zachowaniu na targowisku handlowym; podniosła, że treść notatki wykracza poza zakres złożonego przez nią zawiadomienia w związku z zarzutem stawianym obwinionej z art. 135 ustawy - Kodeks wykroczeń, a sformułowania w niej zawarte mogą mieć charakter zniesławiający,
- Komendant w swoich wyjaśnieniach wskazał, że - w ramach prowadzonych czynności wyjaśniających w sprawie o wykroczenie - dane osobowe Wnioskodawczyni były przetwarzane przez komisariaty podległe Komendantowi, a on sam przetwarzał jej dane osobowe w ramach prowadzonych postępowań skargowych, w oparciu o przepisy działu VIII K.p.a.; Wnioskodawczyni nie zwracała się o sprostowanie lub usunięcie jej danych osobowych,
- zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2019 r., poz. 125, zwaną dalej: "ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r."), akt ten określa m.in. zasady i warunki ochrony danych osobowych przetwarzanych przez właściwe organy w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, w tym zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także wykonywania tymczasowego aresztowania, kar, kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności; zgodnie z art. 8 ust. 2 ww. ustawy, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu przywrócenie stanu zgodnego z prawem,
- zwrócono też uwagę na szczególną rolę Policji, wynikającą z art. 20 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2020 r., poz. 360) w zakresie zbierania i przetwarzania informacji, w tym danych osobowych na potrzeby prowadzonych postepowań, a także na § 52 Zarządzenia nr 1426 Komendanta Głównego Policji z 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców (Dz. Urz. KGP z 2005 r., nr 1, poz. 1, dalej zwanego "Zarządzeniem nr 1426") w zakresie wymogów i zadań notatek służbowych, sporządzanych przez funkcjonariuszy Policji; postępowanie wyjaśniające zainicjowała Wnioskodawczyni, zadzwoniła ona do [...] P.W. jako dzielnicowego rejonu i poinformowała, że wyproszono ją z jednego ze sklepów na osiedlowym rynku.
- funkcjonariusz Policji całkowicie legalnie zebrał dane osobowe i sporządził notatkę, w której odzwierciedlił wyjaśnienia zainteresowanej strony – Właścicielki; był on bowiem uprawniony do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na targowisku osiedlowym i sporządzenia notatki urzędowej, którą załączono do akt postępowania w sprawie o wykroczenie; sama kwestia oceny wyjaśnień zawartych w notatce nie należy z kolei do organów Policji, a do Sądu; organ nie jest właściwy w sprawach o naruszenie dóbr osobistych; ocenę czy doszło naruszenia czci Wnioskodawczyni należy pozostawić sądowi cywilnemu.
- biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, nie ma podstaw do przyjęcia, że doszło do bezprawnego przetwarzania danych osobowych Wnioskodawczyni; co więcej, od samego początku nie miało miejsca naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym w całości i dlatego należało je umorzyć.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego.
Wnioskodawczyni podniosła, że organ naruszył art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L. nr 119. str. 1, ze zm.), zwanego dalej "RODO") – co doprecyzowała w piśmie z [...] stycznia 2021 r. Jej zdaniem przepis ten zabrania bez wyrażenia pisemnej zgody przetwarzania danych osoby między innymi dotyczących jej zdrowia. Ponadto wskazała, że w sprawie nie mają zastosowania wyjątki wymienione w tym przepisie, ani też w powołanych w decyzji ustawach - art. 20 ust 1 i 2 ustawy o Policji. Podkreśliła, że przetwarzane dane wrażliwe są nieprawdziwe, gdyż nie ma zaburzeń psychicznych, nie jest agresywna, ani też nie robi nikomu szkód.
Wnioskodawczyni zażądała usunięcia przetwarzanych fałszywych danych osobowych wrażliwych, gdyż organ nie zastosował art. 8 ust 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r., a także w swojej decyzji nie uwzględnił jej stanowiska na podstawie przedstawionych przez nią dowodów i nie wydał decyzji na podstawie faktów.
W ocenie Wnioskodawczyni jest ona osobą pokrzywdzoną, nie było zatem podstaw do przeprowadzenia wobec niej wywiadu środowiskowego, a także spisywania szkodliwej i zniesławiającej ją notatki. Podniosła też, że złożone przez nią wyjaśnienia i dowody nie zostały wzięte przez organ pod uwagę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Pismem z 4 stycznia 2021 r. Wnioskodawczyni uzupełniła skargę, wskazując, że funkcjonariusze Policji dokonywali wobec niej niedopuszczalnych czynności służbowych.
Wyznaczony z urzędu pełnomocnik Wnioskodawczyni, pismem z 12 maja 2021 r. uzupełnił wniesioną skargę. Podniósł w niej zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 7 art. 6, 7 i 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r., poprzez nieprzedsięwzięcie przez organ działań w zakresie monitorowania i egzekwowania stosowania przepisów ustawy i brak nakazania usunięcia Komendantowi danych osobowych Wnioskodawczyni, gdy dane przetwarzane przez administratora danych – Komendanta nie były niezbędne dla przeprowadzenia postępowania w sprawie z zawiadomienia Wnioskodawczyni o podejrzeniu popełnienia wykroczenia.
Pełnomocnik podniosła, że:
- umieszczenie w notatce danych wrażliwych Wnioskodawczyni nie może być uznane za niezbędne dla załatwienia sprawy przez Policję; są to dane nadmierne i zbędne, a takie nie mogą być przetwarzane zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r.; nie jest to uzasadnione ani art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r.; ani art. 20 ust. 2a ustawy o Policji, ani § 52 zarządzenia Nr 1426,
- Komendant przetwarza dane osobowej Wnioskodawczyni ponad niezbędny zakres, a organ miał w takim przypadku obowiązek nakazać mu usunięcie bezprawnie przetwarzanych danych osobowych.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758, z późn.zm.), na podstawie § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k.70 akt sądowych.
Sąd zważył, co następuje.
Skargę oddalono. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Trafnie wywiódł organ brak przesłanek dla dalszego prowadzenia postępowania, które wszczęto wobec skargi Wnioskodawczyni podnoszącej, jakoby podległy Komendantowi Dzielnicowy przetwarzał jej dane osobowe w sposób sprzeczny z prawem. Organ zasadnie skonstatował, że w sprawie dane osobowe Wnioskodawczyni były przetwarzane na podstawie obowiązujących przepisów prawa, przez uprawniony do tego organ, co uzasadnia umorzenie postępowania zainicjowanego jej skargą.
Podstawą prawną skarżonej decyzji stały się oprócz art. 105 K.p.a., przepisy art. 5 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 12 i 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. Z ich treści wynika, iż Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych jest władny do rozpatrywania skarg osób, których dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, i prowadzenia postępowań w tym zakresie, a do postępowań tych stosuje się przepisy K.p.a. W art. 13 ust. 1 wspomnianej ustawy wskazano, że właściwe organy przetwarzają dane osobowe wyłącznie w zakresie niezbędnym dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ trafnie przywołał poglądy doktryny jak i judykatury w kontekście przesłanek umorzenia postępowania. Istotne okoliczności faktyczne sprawy – wbrew wywodom skargi – w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości (nie są nawet sporne). Należą do nich ustalenie, że w toku czynności Dzielnicowego, podczas interwencji, na którą udał się na wniosek skarżącej, zawarto w notatce służbowej informacje dotyczące Wnioskodawczyni. Tymczasem, jak trafnie wskazuje organ w uzasadnieniu decyzji, czynności operacyjne Policji winny być utrwalane w formie notatek służbowych. Powyższe wynika bezpośrednio z treści art. 37 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2021 r., poz. 457), zgodnie z którym protokół sporządza się z każdej czynności mającej znaczenie dla sprawy, (...) a także z dokonanych poza rozprawą czynności dowodowych, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W ocenie funkcjonariusza Policji, okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości, toteż na podstawie art. 54 § 3 ww. ustawy sporządzono notatkę urzędową, która w myśl tego przepisu powinna zawierać wskazanie rodzaju czynności, czasu i miejsca oraz osób uczestniczących, a także krótki opis przebiegu czynności i podpis osoby, która sporządziła notatkę. Należy w tym miejscu wskazać, że notatkę służbową sporządzono również zgodnie z treścią przywołanego art. 13 ust 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. Funkcjonariusz Policji bowiem spisał notatkę służbową w toku podjętych czynności. Zawarł w niej dane osobowe – nie dotyczące tylko Wnioskodawczyni, a już na pewno nie jej stanu zdrowia – co było dopuszczalne na podstawie wskazanego powyżej art. 37 § 1 ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Sporządzona notatka zgodna była również z treścią § 52 Zarządzenia nr 1426. W § 52 ust. 2 pkt 5 Zarządzenia nr 1426 wskazano bowiem, że notatka powinna zawierać stwierdzenie okoliczności, których dotyczy. Przedmiotem podjętych czynności była rozmowa z Właścicielką, a zatem jej twierdzenia – opinie mogą znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści notatki. Wobec powyższego zarzut pełnomocnika w tym zakresie należy uznać za bezpodstawny.
Notatka nie zawiera danych osobowych Wnioskodawczyni dotyczących jej stanu zdrowia. Dokument ten nie został sporządzony przez osobę uprawnioną czy właściwą w świetle prawa do oceny stanu zdrowia Wnioskodawczyni. Informacje zawarte w notatce nie stanowią zatem stwierdzenia określonego faktu co do stanu zdrowia Wnioskodawczyni, a jedynie opinię przesłuchiwanej Właścicielki. Niesłusznie wywodzi zatem pełnomocnik, że owe dane mają charakter nadmierny i zbędny. Na pewno bowiem w tym przypadku nie można mówić o danych osobowych jako o sferze stwierdzonego faktu, gdy chodzi o wyłącznie opinię Właścicielki.
Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Tak faktycznie było w niniejszej sprawie. Żądanie Wnioskodawczyni nie mieści się bowiem w katalogu postępowań do kontroli których uprawniony jest wyspecjalizowany organ właściwy w sprawach ochrony danych osobowych. Organ ten nie jest uprawniony do badania prawidłowości działań operacyjnych Policji, w tym do kontroli sporządzanych notatek służbowych z przeprowadzanych czynności. Kontrola taka wykracza poza kompetencje organu. Zaaprobowanie koncepcji Wnioskodawczyni prowadziłoby do konkluzji, że wyspecjalizowany organ w spawie danych osobowych jest właściwy do kontroli zasadności działań wszelkich organów ścigania w kontekście zasadności zgromadzenia materiału dowodowego, której to z reguły dotyczy informacja o poszczególnych osobach wobec toczących się spraw czy czynności przygotowawczych. Tymczasem właściwym dla oceny znaczenia dla sprawy zgromadzonego materiału dowodowego, jest organ bądź sąd właściwy w sprawie. Intencji takiej nie sposób więc przypisać racjonalnemu prawodawcy.
Prowadzenie postępowania w zakresie rzekomego naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest bezprzedmiotowe. Tego rodzaju zdarzenie nie miało miejsca. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie jest właściwym organem w sprawach o naruszenie dóbr osobistych i słusznie konstatuje, że ocenę czy doszło do naruszenia czci Wnioskodawczyni należy pozostawić sądowi cywilnemu.
Odnosząc się do wywodów skargi, zrozumiałe jest niezadowolenie Wnioskodawczyni, gdyż zawarta w notatce opinia właścicielki sklepu w istocie może być dla niej krzywdząca. Nie ma to jednak związku z przetwarzaniem danych osobowych Wnioskodawczyni w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych. Organ administracji, wyspecjalizowany w zakresie ochrony danych osobowych, nie jest więc kompetentny, aby - w ramach przyznanych mu uprawnień o charakterze dyscyplinującym - doprowadzić do kontroli operacyjnych działań Policji, a emanacją takich jest sporządzona notatka.
Ochrona dobrego imienia Wnioskodawczyni nie może być w tym zakresie realizowana przy zastosowaniu środków administracyjnoprawnych - przez wydanie orzeczenia przez dany, wyspecjalizowany organ administracji. Może on bowiem działać wyłącznie w granicach prawa, na podstawie przypisanych mu kompetencji - tak art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 6 K.p.a.
W tym świetle bezzasadne są zarzuty skargi istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego, a także nienależytego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Analiza akt postępowania, a także pism Wnioskodawczyni wykazuje, że w istocie stan faktyczny sprawy jest niesporny, a jej odmienna ocena wynika jedynie z błędnego przeświadczenia o dopuszczalności dochodzenia swoich racji na drodze administracyjnoprawnej przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Komendant przetwarzał bowiem dane Wnioskodawczyni jedynie w takim zakresie, w jakim zobowiązują go do tego przepisy prawa.
Wobec powyższego Sąd nie dostrzegł – w świetle argumentacji skargi ani z urzędu – wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.