II SA/Wa 2274/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy ustalającą opłaty za świadczenia przedszkolne ponad podstawę programową, uznając ją za zgodną z prawem.
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy Miastków Kościelny dotyczącą opłat za świadczenia przedszkolne ponad bezpłatny wymiar godzin. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, poprzez ustalenie stałej stawki godzinowej i sposobu naliczania opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając uchwałę za zgodną z obowiązującymi przepisami ustawy o systemie oświaty, w tym z nowelizacją wprowadzającą co najmniej 5 godzin bezpłatnych świadczeń dziennie.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy Miastków Kościelny w sprawie opłat za świadczenia przekraczające bezpłatne podstawy programowe przedszkola publicznego. Prokurator zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 7 i 94 Konstytucji RP oraz art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kwestionując ustalenie stałej stawki 1 zł za godzinę zajęć ponad podstawę programową oraz sposób naliczania opłat na podstawie deklaracji rodziców, a nie faktycznego korzystania. Rada Gminy broniła uchwały, wskazując na zamienność i zbliżony charakter świadczeń oraz zgodność z nowymi przepisami ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po analizie przepisów i orzecznictwa, oddalił skargę. Sąd uznał, że uchwała jest zgodna z art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2010 r., które stanowi, że co najmniej 5 godzin dziennie przedszkole świadczy usługi bezpłatnie, a opłaty można ustalać za czas przekraczający ten wymiar. Sąd podkreślił, że w nowym stanie prawnym nie ma znaczenia, czy świadczenia realizowane w czasie płatnym są związane z podstawą programową, czy nie, a jedynie czas ich udzielania. Sąd odrzucił również zarzut dotyczący § 4 uchwały, uznając umowę cywilnoprawną z rodzicami za sposób konkretyzacji obowiązku ponoszenia opłat, zgodny z prawem cywilnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała jest zgodna z prawem, pod warunkiem że opłata jest ustalana za czas przekraczający ustawowo określony bezpłatny wymiar godzin.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po nowelizacji ustawy o systemie oświaty, opłaty za świadczenia przedszkolne ponad co najmniej 5 godzin bezpłatnych dziennie są zgodne z prawem, nawet jeśli mają stałą stawkę godzinową, o ile są uzależnione od czasu pobytu dziecka.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.s.o. art. 14 § ust. 5 pkt 1
Ustawa o systemie oświaty
Organ prowadzący ustala wysokość opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć (nauczanie, wychowanie i opieka) prowadzonych bezpłatnie w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie.
u.s.o. art. 6 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o systemie oświaty
Określa ramy świadczeń, do których odwołuje się art. 14 ust. 5. Bezpłatne nauczanie, wychowanie i opieka w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż pięć godzin dziennie.
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
Upoważnia radę gminy do podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy, w tym ustalania opłat.
Konst. RP art. 7
Konstytucja RP
Zasada praworządności - organy działają na podstawie i w granicach prawa.
Konst. RP art. 94
Konstytucja RP
Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Umowa wywołuje skutki w niej wyrażone oraz te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez WSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała jest zgodna z art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2010 r., które pozwala na ustalanie opłat za czas przekraczający bezpłatny wymiar godzin. Opłata godzinowa jest uzależniona od czasu pobytu dziecka w przedszkolu ponad bezpłatny wymiar, a nie od faktycznego charakteru świadczeń. Umowa cywilnoprawna z rodzicami jest sposobem konkretyzacji obowiązku ponoszenia opłat i nie wpływa na legalność uchwały.
Odrzucone argumenty
Uchwała narusza przepisy prawa materialnego, w tym Konstytucję RP, poprzez ustalenie stałej stawki godzinowej i sposobu naliczania opłat niezależnie od faktycznego korzystania i charakteru świadczeń. Rada Gminy przekroczyła swoje kompetencje, ustalając opłatę za zajęcia ponad podstawę programową, zamiast za świadczenia udzielane. Uchwała narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
co najmniej 5 godzin dziennie przedszkole świadczy swoje usługi bezpłatnie w pozostałym czasie, jak dalej wyjaśnił Sąd II instancji, też może ten program realizować, ale podlega on już opłacie w aktualnym stanie prawnym przy ustalaniu opłat nie ma już znaczenia jakie świadczenie, czy to związane z realizacją podstawy programowej, czy też z nią nie związane, będą realizowane w czasie nieobjętym bezpłatnym pobytem w przedszkolu.
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Góraj
członek
Sławomir Antoniuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o systemie oświaty dotyczących opłat za świadczenia przedszkolne ponad podstawę programową, zwłaszcza po zmianach wprowadzonych w 2010 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i stanu faktycznego związanego z uchwałą rady gminy. Orzeczenie opiera się na ugruntowanej linii orzeczniczej NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za przedszkola, co czyni ją interesującą dla rodziców i samorządów. Interpretacja przepisów jest jednak techniczna.
“Czy opłaty za przedszkole są zgodne z prawem? WSA w Warszawie wyjaśnia.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 2274/12 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2013-04-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-12-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Góraj Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Antoniuk Symbol z opisem 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Oświata Samorząd terytorialny Sygn. powiązane I OSK 1790/13 - Postanowienie NSA z 2013-11-08 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572 art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Sławomir Antoniuk, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłat za świadczenia przekraczające bezpłatne podstawy programowe przedszkola publicznego w gminie [...] oddala skargę Uzasadnienie W dniu 28 lutego 2011 r. Rada Gminy Miastków Kościelny, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), podjęła uchwałę o nr V/22/2011 w sprawie opłat za świadczenia przekraczające bezpłatne podstawy programowe przedszkola publicznego w gminie Miastków Kościelny. I tak, w § 1 powyższej uchwały Rada określiła zakres bezpłatnych podstaw programowych świadczonych przez publiczne przedszkole prowadzone przez gminę Miastków Kościelny. W tym zakresie Rada odwołała się do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego i w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. nr 4, poz. 17) i stwierdził, że podstawa programowa realizowana jest nieodpłatnie w wymiarze pięciu godzin dziennie, przez pięć dni w tygodniu, od poniedziałku do piątku w godzinach określonych w statucie przedszkola. W § 2 organ ustalił z kolei rodzaj zajęć opiekuńczo – wychowawczych i dydaktycznych świadczonych ponad czas realizacji podstawy programowej oraz wysokość stawki za ich realizację stwierdzając, że opłata za 1 godzinę tych zajęć wynosi 1,00 zł i nalicza się ją za każdą rozpoczętą godzinę ponad czas realizacji podstawy programowej. Natomiast w § 3 organ unormował sposób ustalania miesięcznej wysokości opłaty za czas realizacji świadczeń i uchwalił, że wysokość ta ustalana jest na podstawie stawki godzinowej, o której mowa w § 2 oraz deklarowanej przez rodziców lub prawnych opiekunów dziecka liczby godzin pobytu dziecka w przedszkolu ponad czas realizacji podstawy programowej. Według postanowienia § 4 uchwały zakres świadczeń, zasady pobierania opłat miesięcznych za świadczenia, termin obowiązywania umowy oraz warunki jej wypowiadania określa umowa cywilnoprawna zawierana pomiędzy dyrektorem a rodzicami lub prawnymi opiekunami. W § 5 uchwały przewidziano podwyższoną wysokość opłaty, wynoszącą 5 zł za każdą rozpoczętą godzinę dodatkowego pobytu dziecka, tzn. pobytu ponad czas deklarowany w umowie, a w § 6 uchwały ustalono odrębną, od opłaty, o której mowa w § 2, odpłatność za wyżywienie dziecka. W postanowieniach końcowych uchwały (§ 7, § 8 i § 9) unormowano odpowiednio: utratę mocy dotychczasowej uchwały, upoważnienie Wójta Gminy do jej wykonania oraz wejście jej w życie (14 dni od dnia ogłoszenia uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z mocą obowiązującą od dnia 1 września 2011 roku). W dniu 6 kwietnia 2011 r. Wojewoda Mazowiecki rozstrzygnięciem nadzorczym o nr LEX-S.HL.4131.4.2011 stwierdził nieważność opisanej powyżej uchwały w części obejmującej postanowienia § 3 i § 5. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru stwierdził, że faktyczną podstawą prawną, objętej nadzorem, uchwały jest przepis art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), zgodnie z którym organ prowadzący ustala wysokość opłaty za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć (nauczanie, wychowanie i opieka) prowadzonych bezpłatnie w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie. Zestawiając treść powyższego przepisu z treścią § 3 zakwestionowanej uchwały, Wojewoda uznał, że naliczanie i pobieranie opłaty za zadeklarowany czas pobytu dziecka, a nie za czas faktycznie udzielanego świadczenia, jest oczywistym naruszeniem przywołanego przepisu. W odniesieniu do § 5 uchwały organ nadzoru wskazał, że ustalenie opłaty na poziomie 5 zł za pobyt dziecka ponad czas zadeklarowany ma w stosunku do stawki 1 zł (opłata za czas realizacji podstawy programowej) charakter dyscyplinujący i wprowadza niedopuszczalne, nieznane unormowaniu art. 14 ust. 5 pkt 1 cyt. ustawy, różnicowanie opłaty. W dniu 20 maja 2011 r. Rada Gminy Miastków Kościelny podjęła uchwałę o nr IX/37/2011 w sprawie zmiany uchwały nr V/22/2011 Rady Gminy Miastków Kościelny z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie opłat za świadczenia przekraczające bezpłatne podstawy programowe przedszkola publicznego w gminie Miastków Kościelny. Na mocy § 1 tejże uchwały, § 3 uchwały z dnia 28 listopada 2011 r. otrzymał brzmienie: "Miesięczna wysokość opłaty za czas realizacji świadczeń ustalana jest na podstawie stawki godzinowej, o której mowa w § 2, oraz faktycznej liczby godzin pobytu dziecka w przedszkolu ponad czas realizacji podstawy programowej". Jednocześnie uchylono § 5 uchwały z dnia 28 lutego 2011 r. Uchwała z dnia 28 lutego 2011 r. weszła w życie w dniu 8 czerwca 2011 r., natomiast uchwała z dnia 20 maja 2011 r. weszła w życie w dniu 16 lipca 2011 r. Uchwała Rady Gminy Miastków Kościelny z dnia 28 lutego 2011 r. nr V/22/2011 w sprawie opłat za świadczenia przekraczające bezpłatne podstawy programowe przedszkola publicznego w gminie Miastków Kościelny w brzmieniu uwzględniającym zmianę dokonaną uchwałą z dnia 20 maja 2011 r. stała się przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Garwolinie z dnia 5 listopada 2012 r. Zaskarżonej w całości uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 14 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez fakt, iż regulacje § 2 oraz § 4 zaskarżonej uchwały zostały podjęte z naruszeniem ustawowego upoważnienia. Z tego powodu Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, iż Rada Gminy w kwestionowanym § 2 uchwały ustaliła jedną stałą opłatę za zajęcia świadczone przez przedszkole ponad czas realizacji podstawy programowej w kwocie 1 zł za każdą rozpoczętą godzinę, co w istocie oznacza, że opłata ma zryczałtowany charakter i w żaden sposób nie jest uzależniona od rodzaju świadczeń faktycznie udzielanych dziecku. Zdaniem Prokuratora, zaskarżona uchwała wprowadza opłatę z naruszeniem zasady ekwiwalentności świadczeń (konstytutywnej cechy opłaty) i przyjmuje w tym zakresie ogólną i sztywną opłatę za każdą godzinę, mimo iż powinna określać wysokość opłaty za każde świadczenie z osobna. W ten sposób uchwała nakłada na rodziców obowiązek ponoszenia opłaty niezależnie od rodzaju oferowanych zajęć świadczonych ponad czas realizacji podstawy programowej, a nawet niezależnie od tego, czy dane dziecko w ogóle korzystało z konkretnych świadczeń. Na poparcie tak zajętego stanowiska, Prokurator odwołał się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1189/08. Ponadto według Prokuratora, skoro przepis art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, upoważnia radę gminy do ustalenia wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (bezpłatne nauczanie, wychowanie i opieka w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż pięć godzin dziennie), to Rada nie mogła ustalać opłaty za zajęcia świadczone przez przedszkole "ponad czas realizacji podstawy programowej". "Świadczenia udzielane" nie są bowiem pojęciem tożsamym z pojęciem "zajęcia świadczone ponad czas realizacji podstawy programowej". Rada miała zatem jedynie kompetencje do ustalania wysokości opłat za świadczenia udzielane. W ocenie Prokuratora Rejonowego w Garwolinie, także i regulacja § 4 zaskarżonej uchwały wykracza poza ustawowe upoważnienie z art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy o systemie oświaty i tym samym narusza zasadę legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, a także normę art. 94 Konstytucji, która stanowi, iż organy samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy Miastków Kościelny wniosła o jej odrzucenie na mocy art. 58 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po uprzednim zastosowaniu art. 58 § 2 tej ustawy. Alternatywnie, Rada wniosła o oddalenie skargi i utrzymanie zaskarżonej uchwały w mocy. W zakresie pierwszego wniosku procesowego Rada wskazała, że nie posiada osobowości ani podmiotowości prawnej, a co za tym idzie nie posiada zdolności sądowej. Z kolei w odniesieniu do drugiego wniosku procesowego organ stwierdził, że dodatkowe świadczenia zapewnianie przez Gminę Miastków Kościelny, wyszczególnione w § 1 uchwały są świadczeniami o bardzo zbliżonym charakterze i są świadczone przez osoby, które wzajemnie się zastępują. Kwota zaś w wysokości 1 zł za godzinę zajęć, nie jest przy tym kwotą sztywną, niezależną od uwarunkowań zewnętrznych i kosztów ponoszonych przez gminę w związku z dodatkowymi świadczeniami. Świadczenia te są bowiem udzielane zamiennie, zależnie np. od pogody lub potrzeb dzieci. Ujednolicenie opłaty jest zatem uzasadnione zamiennością świadczeń i ich zbliżonym charakterem. Ponadto Rada przedstawiła zalecenia dotyczące proporcji zagospodarowania czasu przebywania w przedszkolu w rozliczeniu tygodniowym, które, w jej ocenie, wspomaga rozwój i edukację dzieci. Na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2013 r., Prokurator Rejonowy w Garwolinie poparła wniesioną skargę i potwierdziła, że przedmiotem tej skargi jest uchwała Rady Gminy Miastków Kościelny w brzmieniu wprowadzonym uchwałą nr IX/37/2011 z dnia 20 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. W pierwszej kolejności należy jednak wskazać, że zamieszczony przez organ w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi nie może odnieść postulowanego skutku. Należy bowiem zauważyć, że zaskarżonym aktem w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Gminy Miastków Kościelny, którą przez Sądem Administracyjnym reprezentuje Wójt Gminy Miastków Kościelny. W uchwale z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 3/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach skarg, których przedmiotem jest uchwała rady gminy, zdolność procesową (art. 26 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) ma wójt (burmistrz, prezydent miasta) chyba, że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłyby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie dla zbadania legalności działalności Rady Gminy Miastków Kościelny ma ustalenie zgodności postanowień uchwały nr V/22/2011 z dnia 28 lutego 2011 r. w brzmieniu zmienionym uchwałą nr IX/37/2011 z dnia 20 maja 2011 r. z art. 14 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Nie budzi bowiem wątpliwości, że pierwotne brzmienie uchwały zostało dwukrotnie zmienione. Po raz pierwszy w oparciu o akt nadzoru Wojewody Mazowieckiego, mocą którego stwierdzono nieważność uchwały z dnia 28 lutego 2011 r. w części § 3 i § 5, a po raz drugi, z uwagi na wskazane rozstrzygnięcie nadzorcze uchwałą zmieniającą z dnia 20 maja 2011 r. poprzez wprowadzenie do treści uchwały nowego brzmienia § 3 i uchylenie jej § 5. W takim też brzmieniu opisana uchwała stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w Garwolinie. Bezspornym również jest, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 14 ust. 5 ustawy 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. nr 26, poz. 2572 ze zm.). Przepis ten, zawierający delegację do ustalenia przez organ prowadzący wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne, odwołuje się do art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy, określa bowiem ramy tych świadczeń. W aktualnym, od 1 września 2010 r., stanie prawnym opłaty te ustalane są za czas przekraczający bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę określony przez organ prowadzący, przy czym czas bezpłatnych świadczeń nie może być krótszy niż 5 godzin dziennie. Należy zwrócić uwagę, że do 1 września 2010 r. zakres bezpłatnych świadczeń udzielanych przez przedszkole publiczne odwoływał się do bezpłatnego nauczania i wychowania w zakresie co najmniej podstaw programowych wychowania przedszkolnego (pierwotnie minimum programowego wychowania przedszkolnego). Przy czym stosownie do § 10 ust. 2 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61, poz. 624 z późn. zm.) dzienny czas pracy przedszkola przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego, nie może być krótszy niż 5 godzin dziennie. Na tle ówcześnie regulowanej kwestii bezpłatności świadczeń udzielanych przez przedszkola publiczne wypracowane zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko o konieczności wskazania zarówno konkretnych świadczeń, które podlegają opłacie, jak i starannej kalkulacji ekonomicznej. Obowiązek precyzowania przez rady gmin świadczeń udzielanych przez przedszkola ponad podstawę programową i wysokość tych opłat odpowiadających każdemu z tych świadczeń był niezbędny, bowiem tylko tak istniała możliwość weryfikacji czy faktycznie opłatą nie są objęte świadczenia, które ustawowo są bezpłatne. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o brzmienie przepisu art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2010 r. Należy zauważyć, że uchwały w przedmiocie opłat za przedszkola wydane w oparciu o zmienioną treść art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty były już przedmiotem oceny sądów administracyjnych, a przeprowadzając kontrolę wskazanych uchwał sądy administracyjne dokonały również wykładni powołanych powyżej przepisów w ich nowym brzmieniu. I tak w wyroku z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2158/12 (sentencja wyroku NSA i wyrok Sądu I instancji w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż dokonana ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty Dz. U. nr 148, poz. 991) nowelizacja m. in. art. 6 i art. 14 ust. 5 wprowadziła zasadę, że co najmniej 5 godzin dziennie przedszkole świadczy swoje usługi bezpłatnie. W tym czasie powinno realizować podstawy programowe wychowania przedszkolnego. Jednakże w pozostałym czasie, jak dalej wyjaśnił Sąd II instancji, też może ten program realizować, ale podlega on już opłacie. Według NSA, porównując te dwa rozwiązania prawne można skrótowo ująć, iż do 1 września 2010 r. bezpłatne były świadczenia związane z realizacją przez przedszkole publiczne podstawy programowej wychowania przedszkolnego, a po tym dniu – świadczenia udzielane w określonym przez organ czasie, nie mniej niż 5 godzin dziennie. Następnie NSA wyjaśnił, że w związku z przyjętą w noweli zasadą unormowaną w art. 14 ust. 5 ustawy stwierdzić należy, że w aktualnym stanie prawnym przy ustalaniu opłat nie ma już znaczenia jakie świadczenie, czy to związane z realizacją podstawy programowej, czy też z nią nie związane, będą realizowane w czasie nieobjętym bezpłatnym pobytem w przedszkolu. NSA zwrócił uwagę, że zakres świadczeń przedszkola publicznego jest określony ustawowo i dotyczy wychowania i opieki nad dziećmi. Natomiast szczegółowy zakres pracy wychowawczo-dydaktycznej i opiekuńczej danego przedszkola określa jego statut (art. 60 ust. 1 ustawy). Otóż to statut przedszkola stanowi podstawę do opracowania programu wychowawczego, a także ramowego rozkładu dnia, który obliguje nauczyciela danego oddziału do ustalenia szczegółowego rozkładu dnia, z uwzględnieniem potrzeb i zainteresowań dzieci oraz oczekiwań rodziców (załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. W związku z tym zbędne jest powtarzanie w uchwale szczegółowych świadczeń, za które opłaty są określone, skoro nie ma wątpliwości, że przedszkole musi realizować program wychowawczo-dydaktyczny i sprawować opiekę nad dziećmi, a realizacja tych zadań podlega kontroli zarówno nadzoru pedagogicznego, administracyjnego, jak i społecznego poprzez radę przedszkola oraz radę rodziców. Powyższą ocenę prawną w całości podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Z tego powodu nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prokuratora, wedle którego ustalenie w § 2 uchwały jednej stałej opłaty za zajęcia świadczone przez przedszkole ponad czas realizacji podstawy programowej w kwocie 1 zł za każdą rozpoczętą godzinę nie zostało w żaden sposób uzależnione od rzeczywistego korzystania i charakteru dodatkowych świadczeń wychowawczo – opiekuńczych. Wbrew tym twierdzeniom, wprowadzona opłata jest zróżnicowana w zależności od tego, czy pobyt dziecka w przedszkolu przekracza – o jedną godzinę, czy o więcej niż jedną godzinę – dzienny wymiar ponad 5 godzin pobytu bezpłatnego. Uzależniona jest zatem od czasu przez jaki udzielane są świadczenia w zakresie wychowania i opieki nad dzieckiem. W tej sytuacji przyjęte w uchwale kryterium (§ 2 w zw. z § 1 oraz § 3 uchwały) ustalenia opłaty za ponad 5-godzinny pobyt dziecka w przedszkolu jest zgodne z prawem. Nie naruszają prawa także i pozostałe postanowienia uchwały. Kwestionowany przez Prokuratora § 4 uchwały, wbrew jego twierdzeniom, nie powoduje przeniesienia zakresu kompetencji rady gminy na dyrektora szkoły, ponieważ zawierana przez dyrektora przedszkola umowa jest źródłem zobowiązania cywilnoprawnego pomiędzy gminą a konkretnym rodzicem. Umowa ta stanowi zatem cywilnoprawną konkretyzację obowiązku ponoszenia opłat przez rodziców za świadczenia udzielane ponad 5 -godzinny pobyt dziecka w przedszkolu. Umowa ta, jako czynność prawna, zgodnie z art. 56 Kodeksu cywilnego, wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. Natomiast pojęcie ustawy występujące w art. 56 k.c. obejmuje swym zakresem wszystkie akty prawne składające się na system źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Polsce. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP system ten tworzą: konstytucja (której przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że konstytucja stanowi inaczej - art. 8 ust. 2 Konstytucji RP), ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia wydawane przez organy wskazane w konstytucji na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania oraz akty prawa miejscowego (por. M. Pyziak Szafnicka (w:) "Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz", komentarz do art. 56 k.c., Lex 2009). Oznacza ta, że umowa, o której mowa w § 4 uchwały, wywołuje skutki prawne wynikające z zaskarżonej uchwały, a ewentualna niezgodność zawartych umów z uchwałą może być oceniana wyłącznie na gruncie unormowania art. 58 k.c. i w żaden sposób nie wpływa na zgodność samej uchwały z obowiązującym prawem. Z kolei postanowienie § 6 wyłączające spod regulacji § 2 koszty wyżywienia dziecka i odsyłające do odrębnego trybu ustalenia tych kosztów, pozostaje w zgodzie z art. 14 ust. 6 ustawy o systemie oświaty. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, także postanowienia końcowe uchwały regulujące odpowiednio: utratę mocy dotychczasowej uchwały, powierzenie jej wykonania Wójtowi Gminy i wejście w życie uchwały są zgodne z obowiązującym prawem, a mianowicie są zgodne z art. 26 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. nr 197, poz. 1172 ze zm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI