II SA/Wa 2272/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi B. G., przedstawicielki ustawowej małoletnich dzieci, na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Zmarły ojciec dzieci nie spełniał warunków do uzyskania renty z powodu zbyt krótkiego okresu ubezpieczenia (9 lat, 4 miesiące i 16 dni) oraz przerw w ubezpieczeniu. Prezes ZUS uznał, że nie wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca argumentowała, że dzieci nie powinny ponosić konsekwencji zachowań ojca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. Podstawą nieważności nie były zarzuty merytoryczne dotyczące przyznania świadczenia, lecz wada proceduralna. Sąd ustalił, że decyzję w imieniu Prezesa ZUS wydał Wicedyrektor Departamentu, który otrzymał pełnomocnictwo od Członka Zarządu ZUS. Członek Zarządu ZUS został upoważniony przez Prezesa ZUS na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i statutu ZUS. Sąd uznał jednak, że Członek Zarządu ZUS, działając na podstawie upoważnienia udzielonego na podstawie art. 268a kpa, nie mógł udzielić dalszego pełnomocnictwa Wicedyrektorowi. Przepis art. 268a kpa stanowi, że organ administracji publicznej może upoważnić pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu, ale nie przewiduje możliwości udzielania dalszych pełnomocnictw. Sąd uznał, że § 3 ust. 2 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie nadania statutu ZUS, który dopuszczał możliwość udzielania dalszych upoważnień, pozostaje w sprzeczności z art. 268a kpa i Konstytucją RP, ponieważ rozporządzenie nie może modyfikować przepisów ustawowych w zakresie kompetencji organów. W związku z tym, decyzja wydana przez Wicedyrektora była nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa, a utrzymująca ją w mocy decyzja Prezesa ZUS była nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Sąd stwierdził nieważność obu decyzji i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych, zasada pierwszeństwa ustawy nad rozporządzeniem, konsekwencje wadliwego pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji w ZUS, ale zasady prawne są uniwersalne dla postępowań administracyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja administracyjna wydana przez pracownika organu, który otrzymał upoważnienie od osoby upoważnionej przez organ, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja taka jest nieważna, jeśli osoba wydająca decyzję nie posiadała bezpośredniego upoważnienia od organu administracji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że upoważnienie udzielone przez Członka Zarządu ZUS (który sam był upoważniony przez Prezesa ZUS) Wicedyrektorowi Departamentu do wydawania decyzji w imieniu Prezesa ZUS było wadliwe. Przepis art. 268a kpa nie przewiduje możliwości udzielania dalszych pełnomocnictw przez osobę upoważnioną. Rozporządzenie wykonawcze dopuszczające takie działanie jest sprzeczne z ustawą i Konstytucją.
Czy przepisy rozporządzenia wykonawczego mogą modyfikować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące udzielania upoważnień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie wykonawcze nie może wkraczać w materię prawną uregulowaną ustawą i modyfikować jej postanowień.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że rozporządzenie nie może być sprzeczne z ustawą ani modyfikować jej treści. Przepis § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS, dopuszczający udzielanie dalszych upoważnień, jest niezgodny z art. 268a kpa.
Czy decyzja administracyjna wydana z naruszeniem przepisów o właściwości lub upoważnieniu jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja taka jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Uzasadnienie
Decyzja wydana przez osobę nieposiadającą umocowania do jej wydania jest z mocy prawa nieważna. W tej sprawie decyzja Prezesa ZUS była nieważna, ponieważ została wydana przez osobę nieuprawnioną.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności aktu.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (pkt 1 - wydanie przez organ nieposiadający uprawnień, pkt 2 - rażące naruszenie prawa).
k.p.a. art. 268a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do upoważniania pracowników do załatwiania spraw w imieniu organu.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 83
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany granicami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
u.s.u.s. art. 73 § 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa kompetencje organów ZUS.
u.s.u.s. art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stosowanie przepisów kpa w sprawach ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja została wydana przez osobę nieposiadającą wymaganego umocowania prawnego, co stanowi naruszenie art. 268a kpa i skutkuje nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. • Przepis rozporządzenia wykonawczego dopuszczający udzielanie dalszych pełnomocnictw jest sprzeczny z ustawą i Konstytucją RP, a tym samym nie może być stosowany.
Godne uwagi sformułowania
sąd nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia • nie można uznać, że prawidłowe jest upoważnienie udzielone [...] przez Członka Zarządu ZUS • nie budzi wątpliwości Sądu, że § 3 ust. 2 pkt 2 cytowanego załącznika do rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z treścią analizowanego art. 268a kpa • nie jest dopuszczalne, by prawodawczym decyzjom organu władzy wykonawczej pozostawiać kształtowanie zasadniczych elementów regulacji prawnej
Skład orzekający
Adam Lipiński
przewodniczący
Jacek Fronczyk
sprawozdawca
Jarosław Trelka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych, zasada pierwszeństwa ustawy nad rozporządzeniem, konsekwencje wadliwego pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w ZUS, ale zasady prawne są uniwersalne dla postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błąd proceduralny, nawet pozornie drobny, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, mimo że merytoryczne przesłanki przyznania świadczenia nie zostały zbadane. Podkreśla znaczenie prawidłowego umocowania organów.
“Błąd w pełnomocnictwie ZUS unieważnił decyzję – dzieci nie dostały renty z powodu formalności.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.